Úrskurður nr. 509/2025

Hinn 19. júní 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 509/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25020047

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 11. febrúar 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Bandaríkjanna (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 29. janúar 2025, um að synja umsókn hennar um endurnýjun dvalarleyfis fyrir námsmenn, sbr. 65. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að fallist verði á umsókn hennar um endurnýjun dvalarleyfis.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi fékk fyrst útgefið dvalarleyfi fyrir námsmenn 16. október 2023, með gildistíma til 15. febrúar 2024, sbr. 65. gr. laga um útlendinga. Hinn 14. janúar 2024 sótti kærandi um endurnýjun leyfisins en umsókn hennar var synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 29. janúar 2025. Fram kom í hinni kærðu ákvörðun að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga um námsframvindu. Hún hefði ekki lokið einingum á haustmisseri 2023 og þá hefðu ekki verið óviðráðanlegar ytri aðstæður þess valdandi að fullnægjandi námsframvindu væri ekki náð.

Ákvörðunin var móttekin af kæranda 29. janúar 2025 og kærð til kærunefndar útlendingamála 11. febrúar 2025. Með tölvubréfi, dags. 25. febrúar 2025, lagði kærandi fram greinargerð og frekari fylgigögn vegna málsins. Líkt og fram kemur í ákvörðunarorðum hinnar kærðu ákvörðunar frestar stjórnsýslukæra réttaráhrifum hennar, sbr. 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð, dags. 24. febrúar 2025, kemur fram að kærandi væri meistaranemi í mannfræði við Háskóla Íslands og hefði hafið nám í ágúst 2023. Hún hafi sótt um endurnýjun leyfisins í janúar 2024 en ári síðar hafi Útlendingastofnun synjað umsókn hennar þar sem námsframvinda hennar væri ófullnægjandi og undanþáguákvæði ekki átt við. Að mati kæranda hafi málsmeðferðin ekki tekið mið af málshraðareglu stjórnsýsluréttar og þá hafi gengið erfiðlega að eiga í samskiptum við Útlendingastofnun en kærandi hafi m.a. leitað til öldungadeildarþingmanns í heimaríki hennar.

Að mati kæranda eigi ekki að takmarka óviðráðanlegar ytri aðstæður við slys, veikindi, eða niðurfellingu námskeiða líkt og fram komi í hinni kærðu ákvörðun. Kærandi óskar þess að litið verði til tilfinningalegrar vanlíðanar sökum óvissu um stöðu sem innflytjandi í nýju landi og vegna ótrausts húsnæðis. Án kennitölu hafi kærandi hvorki getað notað innri vef Háskólans né sótt um námsmannaíbúð en að hennar sögn hafi hún ekki fengið dvalarleyfi og kennitölu fyrr en um miðjan september 2023. Áður hafi kærandi átt í samskiptum við fulltrúa á vegum [...]deildar, erlendra námsmanna og námsmannahúsnæðis til þess að afla upplýsinga og skrá sig í einstök námskeið. Þar sem hún hafi ekki getað tekið virkan þátt í náminu fyrr en í lok september hafi hún verið á eftir í lestri og verkefnavinnu. Kærandi hafi þó gert heiðarlega tilraun til þess að vinna upp óunnið efni í kennsluáætlunum. Þá hafi kærandi ekki fengið úthlutaða námsmannaíbúð auk þess sem hún hafi ekki getað leigt sér húsnæði á einkamarkaði án þess að hafa íslensk skilríki með mynd. Í upphafi hafi hún dvalið á gistiheimili hvar hún hafði ekki næði til þess að læra. Fyrir vikið hafi hún fundið fyrir kvíða og þunglyndi sem hafi hamlað henni ástundun náms. Í nóvember 2023 hafi hún loks fengið íbúð á einkamarkaði og í desember sama ár hafi hún fengið úthlutað námsmannaíbúð.

Kærandi telur að hin kærða ákvörðun hafi ekki tekið tillit til málshraða og samskiptaleysi Útlendingastofnunar verið algjört. Úrvinnsla mála valdi því að þeir sem fái útgefin leyfi til sex mánaða séu settir í fullkomna óvissu. Kærandi hafi lagt hart að sér, sinnt viðunandi námsframvindu á vor- og haustmisseri 2024, og verið virkur þátttakandi í háskólasamfélaginu. Niðurstaða Útlendingastofnunar valdi því að kærandi geti ekki dvalið á landinu á vormisseri 2025 þar sem henni sé eingöngu heimil 90 daga dvöl á hverju 180 daga tímabili, án dvalarleyfis. Setji það námsframvindu hennar í frekari hættu. Að auki beri hún kröfuréttarlegar skyldur vegna leiguíbúðar án þess að vera heimilt að dvelja þar. Verði ekki fallist á umsókn hennar um endurnýjun óskar kærandi þess að fá sérstakt leyfi til landgöngu svo hún geti rift leigusamningi og fjarlægt persónulega muni úr íbúðinni. Það sé þrautaúrræði en atvik málsins valdi námsframvindu miklu tjóni og komi í veg fyrir gæðastundir með samnemendum á háskólasvæðinu.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 65. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem ætlar að stunda fullt nám hér á landi dvalarleyfi enda sé hann eldri en 18 ára og fullnægi þeim kröfum sem gerðar eru í viðkomandi námi. Fullt nám er samfellt nám á háskólastigi, þ.m.t. nám á háskólastigi sem fram fer á vinnustöðum, eða annað það nám sem gerir sambærilegar kröfur til undirbúningsmenntunar og nám á háskólastigi. Sá sem sækir einstök námskeið telst ekki stunda fullt nám. Ákvæði 2. mgr. 65. gr. laga um útlendinga áskilur að 1. og 2. mgr. 55. gr. laga um útlendinga séu uppfyllt, ásamt því að útlendingur stundi fullt nám hér á landi samkvæmt staðfestingu eða vottorði frá hlutaðeigandi skóla eða hafi fengið heimild til undanþágu frá skilyrði um fullt nám, svo sem vegna skipulags náms á grundvelli beiðni frá hlutaðeigandi skóla.

Í 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga er mælt fyrir um endurnýjun dvalarleyfis fyrir námsmenn en það skal gert ef útlendingur fullnægir áfram skilyrðum 1. og 2. mgr. sömu greinar og getur sýnt fram á viðunandi námsárangur, þar sem þess er krafist. Við fyrstu endurnýjun dvalarleyfis telst námsárangur viðunandi hafi útlendingur lokið samanlagt a.m.k. 75% af fullu námi á námsárinu. Heimilt er að víkja frá kröfunni um viðunandi námsárangur ef um er að ræða óviðráðanlegar ytri aðstæður, svo sem slys eða alvarleg veikindi. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að heimild hafi verið sett í lögin til að endurnýja dvalarleyfi ef óviðráðanlegar valda því að fullnægjandi námsárangri hafi ekki verið náð. Þessar aðstæður þurfa að vera óviðráðanlegar fyrir námsmanninn, svo sem alvarleg veikindi eða ef nauðsynleg námskeið falla niður. Það telst ekki til óviðráðanlegra aðstæðna ef námsmaður er t.d. að vinna það mikið meðfram námi að hann nær ekki prófum, en nær að stunda vinnu þrátt fyrir veikindi. Við endurnýjun dvalarleyfis þarf að sýna fram á fullnægjandi námsárangur en með því er átt við að útlendingur hafi staðist samanlagt 75% af heildareiningarfjölda tveggja anna og er nóg að leyfishafi nái t.d. 50% af heildareiningafjölda fyrstu annar ef hann nær a.m.k. 100% á næstu önn. Er þannig komið til móts við þá erlendu námsmenn sem kunna af ýmsum ástæðum að eiga erfitt með að fóta sig í náminu á fyrstu mánuðunum í nýju landi og við nýjar aðstæður eða ef skortur á framboði í námskeiðum í háskóla hamlar þátttöku í fullu námi.

Kærandi hefur verið innrituð í nám á vegum Háskóla Íslands frá haustmisseri 2023. Samkvæmt gögnum málsins er ljóst að kærandi lauk engum ECTS einingum á haustmisseri 2023 en á vormisseri 2024 lauk hún 20 einingum. Um fyrstu endurnýjun er að ræða í skilningi 3. málsl. 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga, og þyrfti kærandi því að hafa samanlagt lokið a.m.k. 75% af fullu námi á námsárinu til að fá leyfið endurnýjað. Námsframvinda á síðari misserum kemur ekki til skoðunar við mat á framvindu fyrsta skólaárs. Kærandi uppfyllir ekki framangreint skilyrði og skal dvalarleyfi hennar almennt ekki endurnýjað nema að óviðráðanlegar ytri aðstæður, svo sem slys eða alvarleg veikindi mæli með því.

Kærandi byggir málatilbúnað sinn á því að túlkun Útlendingastofnunar varðandi slys, alvarleg veikindi, eða niðurfellingu einstakra námskeiða sé of þröng. Kærandi hafi átt erfitt með að fóta sig við upphaf náms þar sem hún hafi ekki fengið útgefna kennitölu fyrr um miðjan september 2023 og ekki komist í tryggt húsnæði fyrr en í nóvember s.á. Það hafi valdið henni kvíða og þunglyndi en þegar leið á hafi hún eflst og náð góðum árangri í námi á vor- og haustmisseri 2024.

Kærandi ber ábyrgð á dvalarleyfi sínu en samkvæmt málaskráningarkerfi Útlendingastofnunar hafi úrvinnsla fyrstu umsóknar hennar um dvalarleyfi tafist þar sem kærandi hafi ekki lagt fram fullnægjandi gögn samhliða umsókn sinni. Enn fremur ber kærandi ábyrgð á eigin húsnæðismálum og mátti vera ljóst þegar hún kom til landsins að erfitt gæti reynst að finna húsnæði. Ekki liggja fyrir upplýsingar eða gögn þess efnis að kærandi hafi orðið fyrir slysi eða alvarlegum veikindum, eða niðurfellingu námskeiða sem staðið hafi í vegi fyrir námsframvindu á fyrsta skólaári hennar. Ekki er ástæða til þess að gera athugasemdir við málshraða Útlendingastofnunar við úrlausn málsins og er málsástæðu kæranda af þeim sökum hafnað. Hvað varðar beiðni kæranda um heimild til landgöngu til að rifta leigusamningi og sækja persónulega muni er þeim leiðbeiningum beint til kæranda að nýta rétt sinn til dvalar á grundvelli undanþágu til vegabréfsáritunar í því skyni.

Að teknu tilliti til framangreinds hefur kærandi ekki sýnt fram á fullnægjandi námsframvindu við fyrstu endurnýjun dvalarleyfis vegna náms. Þá hefur hún ekki sýnt fram á að óviðráðanlegar ytri aðstæður í skilningi 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga hafi verið fyrir hendi í málinu. Er ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja kæranda um endurnýjun dvalarleyfis vegna náms því staðfest.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

Valgerður María Sigurðardóttir