Úrskurður nr. 525/2025

Hinn 24. júní 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 525/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24090093

Kæra [...]

1 Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 12. september 2024 kærði [...], fd. [...] , ríkisborgari Indlands (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 4. september 2024, um að synja honum um vegabréfsáritun til Íslands.

Af kæru má ráða að krafist sé þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og að fallist verði á beiðni kæranda um vegabréfsáritun til Íslands.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 og barst kæran fyrir lok kærufrests.

2 Málsmeðferð

Kærandi lagði fram umsókn um vegabréfsáritun til Íslands og Schengen-svæðisins 26. ágúst 2024, fyrir 30 daga dvöl frá 15. september til 14. október 2024. Umsókn kæranda var lögð fram á Indlandi. Í umsókn kæranda kom fram að hann hygðist heimsækja fjölskyldu sína, nánar tiltekið hitta ömmu sína og heimsækja ýmsa staði með henni. Meðfylgjandi kæru lagði kærandi fram umboð til handa tilgreinds aðila (hér eftir umboðsmaður) sem býr hér á landi, dags. 7. maí 2024. Kærunefnd barst tölvubréf frá umboðsmanni 17. september 2024 ásamt fylgigögnum. Í fylgigögnum voru staðfestingar á bankainnstæðu frá erlendum banka, dags. 17. september 2024, ásamt nýju bréfi frá félagsþjónustu tíbetska samfélagsins á Indlandi, dags. 16. september 2024, þar sem fram kemur m.a. að móðir kæranda sé fötluð. Einnig kemur fram að kærandi og móðir hans njóti fjárhagslegs stuðnings frá umboðsmanni sem búi á Íslandi. Þá barst nefndinni greinargerð umboðsmanns f.h. kæranda 27. september 2024.

Kærandi hefur áður lagt fram umsókn um vegabréfsáritun en fékk synjun samkvæmt ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 2. ágúst 2023, meðal annars á þeim grundvelli að rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa ásetning kæranda um að fara frá yfirráðasvæði aðildarríkjanna áður en vegabréfsáritunin rynni út. Kærandi kærði synjunina til kærunefndar útlendingamála of seint og var henni því vísað frá með úrskurði nr. 773/2023, dags. 18. desember 2023.

3 Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda kemur fram að vegna langs málsmeðferðartíma hafi þurft að gera breytingar á flugbókunum kæranda. Kærandi geri athugasemdir við að viðtal við kæranda hafi farið fram á ensku sem kærandi skilji ekki vel. Kærandi gerir athugasemd við þá niðurstöðu Útlendingastofnunar að hann hafi ekki haft þekkingu á fjölskyldu sinni eða ferðaáætlun. Kærandi tekur fram að hann þekki fjölskyldu sína hér á landi en þau séu náin í samræmi við hefðir og tengsl í menningarheimi þeirra. Kærandi leiki lykilhlutverk við umönnun fatlaðrar móður sinnar á Indlandi. Kærandi vilji styrkja tengsl við fjölskyldu sína á Íslandi og eigi sér líf sem hann hvorki geti né vilji hverfa frá á Indlandi.

4 Vegabréfsáritun

4.1 Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, Schengen-samningurinn og verklagsreglur þess samnings.

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga um útlendinga þurfa útlendingar að hafa vegabréfsáritun til að koma hingað til lands, nema annað sé ákveðið í reglum sem ráðherra setur. Í reglugerð um vegabréfsáritanir er kveðið á um verklagsreglur og skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritana af Íslands hálfu til gegnumferðar um eða fyrirhugaðrar dvalar, einnar eða fleiri, á yfirráðasvæði Schengen-samstarfsins í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili, sem og heimild Útlendingastofnunar til útgáfu vegabréfsáritana til lengri dvalar á Íslandi á grundvelli dvalar- og/eða atvinnuleyfis, sbr. 1. mgr. 1. gr. reglugerðarinnar. Ríkisborgarar Indlands þurfa vegabréfsáritun til Íslands, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga koma fram skilyrði til útgáfu vegabréfsáritunar og í 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er tilgreint hvenær synja skuli um vegabréfsáritun. Heimilt er samkvæmt fyrrgreindri 6. mgr. 20. gr. að veita útlendingi vegabréfsáritun sem gildir á öllu Schengen-svæðinu ef grunnskilyrðum a - h liða sömu greinar er fullnægt, nánar tiltekið að umsækjandi; hafi gilt vegabréf eða annað kennivottorð sem viðurkennt er sem ferðaskilríki við komu til Íslands og annarra Schengen-ríkja og við brottför er gildir a.m.k. þrjá mánuði fram yfir þann tíma sem vegabréfsáritunin sem sótt er um tekur til; hafi heimild til að ferðast til baka til heimalandsins eða annars ríkis sem gildir a.m.k. þrjá mánuði fram yfir gildistíma áritunarinnar; hafi nægileg fjárráð sér til framfærslu meðan á fyrirhugaðri dvöl stendur og til að greiða fyrir ferð til baka til heimalandsins eða annars lands þar sem honum hefur verið tryggður aðgangur eða hann getur framfleytt sér á löglegan hátt; geti sýnt fram á tilgang dvalar; ekki liggi fyrir ástæða til brottvísunar eða frávísunar hans skv. 98., 99. eða 106. gr. laga um útlendinga; sé ekki skráður í Schengen-upplýsingakerfið í því skyni að honum verði meinuð koma til landsins; teljist ekki ógn við allsherjarreglu, þjóðaröryggi eða alþjóðasamskipti ríkisins eða annars ríkis sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu; hafi gilda sjúkrakostnaðar- og heimferðartryggingu.

Samkvæmt 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga skal vegabréfsáritun ekki veitt ef ástæða er til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar útlendings hingað til lands eða réttmæti upplýsinga sem hann hefur veitt. Er þessi regla áréttuð í 8. mgr. ákvæðisins en þar kemur fram að við mat á umsókn um vegabréfsáritun skuli auk þjóðernis taka tillit til félagslegrar stöðu og hættu á að útlendingur dvelji lengur á Schengen-svæðinu en honum er heimilt. Í 8. mgr. 20. gr. er ráðherra jafnframt veitt heimild til setningu reglna um vegabréfsáritanir, þar á meðal skilyrði fyrir því að veita þær. Loks kemur fram að heimilt er að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja við mat á umsókn um vegabréfsáritun. Með aðild að Schengen-samstarfinu tókust íslensk stjórnvöld á hendur skyldu til að fylgja samræmdum reglum um útgáfu vegabréfsáritana. Hafa stjórnvöld sem annast afgreiðslu umsókna um vegabréfsáritanir mótað tilteknar verklagsreglur til að styðjast við, byggðar á efnisreglum Schengen-samningsins. Í athugasemdum með frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að við mat á einstökum atriðum sé nauðsynlegt að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja. Leiði það af eðli samstarfsins að mikilvægt sé að samræmis sé gætt á þessu sviði svo sömu skilyrði gildi um vegabréfsáritanir á Schengen-svæðinu.

Samkvæmt 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir skal með fyrirvara um 1. mgr. 25. gr. hennar synjað um vegabréfsáritun í þeim tilvikum sem tilgreind eru í a. og b. lið 1. mgr. 33. gr. reglugerðarinnar.

Í 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er fjallað um könnun á því hvort komuskilyrði umsækjenda séu uppfyllt og áhættumat. Í 8. mgr. ákvæðisins kemur fram að á meðan á meðferð umsóknar stendur er sendiskrifstofum eða miðlægum yfirvöldum heimilt, þegar ástæða þykir til, að taka viðtal við umsækjanda og fara fram á að hann leggi fram viðbótargögn.

Meðferð umsóknar kæranda fór fram hjá utanríkisþjónustunni, sbr. 10. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Þyki skilyrði ekki fyrir hendi til útgáfu áritunar er mál lagt fyrir Útlendingastofnun til ákvörðunar.

4.2 Niðurstaða

Synjunarform Útlendingastofnunar er staðlað eyðublað sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í forminu er hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17 þar sem fram koma ástæður þess að umsókn er synjað. Í ákvörðun í máli kæranda er merkt í reiti 10, 11 og 13, þ.e. að upplýsingarnar, sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar voru ekki áreiðanlegar, rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa að yfirlýsingar varðandi ferðaáætlun hafi verið áreiðanlegar, og rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa ásetning kæranda um að fara frá yfirráðasvæði aðildarríkjanna áður en vegabréfsáritunin rynni út. Ákvörðuninni fylgdu viðbótarathugasemdir, þar sem fram kemur að ekki hafi verið unnt að staðfesta flugbókun. Kærandi hafi haft litla þekkingu á ferðinni og hafi takmörkuð tengsl við Indland. Uppfyllti kærandi þar með ekki skilyrði 20. gr. laga um útlendinga sem og 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir.

Með vísan til 21. gr. stjórnsýslulaga var kæranda jafnframt leiðbeint um að hann gæti óskað eftir skriflegum rökstuðningi innan 14 daga frá tilkynningu ákvörðunar. Samkvæmt gögnum málsins liggur ekki fyrir skriflegur rökstuðningur vegna ákvörðunar í máli kæranda.

Samkvæmt dagbókarfærslu í málaskrá Útlendingastofnunar var símaviðtal tekið við kæranda 2. september 2024 af því tilefni að ekki höfðu verið lögð fram gögn m.a. um persónulegan fjárhag kæranda, óljóst væri hvort hann væri í starfi og hann hafi ekki getað ritað undir umsókn með sama hætti og á vegabréfi. Í endurriti af umræddu viðtali, sem og dagbókarfærslu sem skráð var eftir viðtalið, kemur m.a. fram að kærandi hafi ekki verið viss um ferðadagsetningar þrátt fyrir að hafa lagt fram flugáætlun með umsókn sinni. Kærandi þekki ömmusystur sína ekki vel og hafi aldrei hitt hana. Kærandi sé frá Tíbet og virðist ekki hafa náð að fóta sig á Indlandi. Hann komi frá erfiðu heimili og virðist vera í leit að betra lífi. Starf kæranda krefjist viðveru hans frá september til nóvember eða á sama tíma og ferð hans sé áætluð. Þá kemur fram í dagbókarfærslu í málaskrá Útlendingastofnunar að kærandi hafi áður fengið synjun á vegabréfsáritun til Íslands árið 2023, sbr. úrskurð kærunefndar nr. 773/2023 en kærunni var vísað frá þar sem hún barst of seint. Fram kemur í endurriti viðtalsins að kærandi tali litla ensku og því hafi viðtalið farið fram á móðurmáli kæranda, hindí.

Ferðaáætlun og gögn sem tengjast henni eru meðal nauðsynlegra fylgigagna með umsókn um vegabréfsáritun, sbr. 14. gr. og viðauka 2 við reglugerð um vegabréfsáritanir, og koma fram í 5. og 6. tölul. gátlista með vegabréfsáritunarumsóknum sem lagðar eru fram hjá utanríkisþjónustunni á Indlandi, þar sem kærandi lagði sína umsókn fram. Þær skýringar sem kærandi hefur lagt fram við meðferð kærumáls þessa eru ekki til þess fallnar að hnekkja mati Útlendingastofnunar um synjun vegabréfsáritunar til handa kæranda. Til samræmis við 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir verður að gera þá kröfu til umsækjenda að þeir hafi þekkingu á framlagðri ferðaáætlun og geti gert grein fyrir henni í viðtali. Úr framangreindum annmarka verður ekki bætt á kærustigi með framlagningu framangreindra fylgigagna.

Í hinni kærðu ákvörðun kom fram að rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa ásetning kæranda um að fara frá yfirráðasvæði aðildarríkjanna áður en vegabréfsáritunin rynni út, þar sem kærandi hafi takmörkuð tengsl við Indland. Samkvæmt gögnum málsins hafi kærandi áður hlotið synjun á umsókn um vegabréfsáritun, m.a. á sama grundvelli. Í dagbókarfærslum í málakerfi Útlendingastofnunar kemur fram það mat í kjölfar viðtals við kæranda að hann sé frá Tíbet og virðist ekki hafa komist á rétta braut í Indlandi. Kærandi komi frá erfiðu heimili og virðist vera í leit að betra lífi.

Að framangreindu virtu er rökstudd ástæða til að draga í efa að yfirlýsingar varðandi ferðaáætlun kæranda hafi verið áreiðanlegar, sbr. ii. tölul. a-liðar og b-lið 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Hefur kærandi þannig ekki getað sýnt fram á tilgang dvalar, sbr. d-lið 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga, sem og ástæða til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar kæranda hingað til lands og réttmæti upplýsinga sem hann hefur veitt, sbr. 2. málsl. 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Auk þess er rökstudd ástæða til að ætla að kærandi myndi dveljast lengur en heimilt er á Schengen-svæðinu, sbr. 2. málsl. 8. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Verður hin kærða ákvörðun því staðfest.

Viðtöl utanríkisþjónustunnar við umsækjendur um vegabréfsáritun eru ekki hljóðrituð. Skýr skráning upplýsinga sem fram koma í viðtali er því mikilvæg og til samræmis við vandaða stjórnsýsluhætti. Ekki er fullt samræmi á milli upplýsinga sem skráðar eru í endurrit viðtals sem tekið var við kæranda 2. september 2024 annars vegar og upplýsinga sem skráðar eru í dagbók Útlendingastofnunar eftir viðtal við kæranda hins vegar. Í dagbókarfærslunni er fullyrt að kærandi hafi aldrei hitt frænku sína hér á landi en það verður ekki ráðið af afriti viðtalsins. Þessi annmarki hefur þó ekki þýðingu fyrir niðurstöðu málsins en utanríkisþjónustan er hvött til að vanda til verka við skráningu í málakerfi sín í framtíðinni.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Fyrir hönd kærunefndar útlendingamála,

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður