25 júní 2025

Mál nr. 130/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 130/2025

Miðvikudaginn 25. júní 2025

A

gegn

Sjúkratryggingum Íslands

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Kári Gunndórsson lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Kristinn Tómasson læknir.

Með kæru, dags. 26. febrúar 2025, kærði B lögmaður, f.h. A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands frá 27. nóvember 2024 um bætur til kæranda úr sjúklingatryggingu.

I. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um bætur úr sjúklingatryggingu með umsókn, dags. 3. júní 2022, vegna afleiðinga meðferðar sem fór fram á Landspítala þann X. Sjúkratryggingar Íslands synjuðu umsókn kæranda með ákvörðun, dags. 27. nóvember 2024, á þeim grundvelli að ekki lægi fyrir bótaskylt tjón sem að öllum líkindum mætti rekja til þátta sem féllu undir gildissvið sjúklingatryggingar samkvæmt þágildandi 2. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 26. febrúar 2025. Með bréfi, dags. 27. febrúar 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Sjúkratrygginga Íslands ásamt gögnum málsins. Greinargerð Sjúkratrygginga Íslands barst með bréfi, dags. 5. mars 2025. Með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 6. mars 2025, var greinargerð Sjúkratrygginga Íslands send lögmanni kæranda til kynningar. Engar athugasemdir bárust.

II. Sjónarmið kæranda

Kærandi óskar eftir því að úrskurðarnefnd velferðarmála endurskoði ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands og staðfesti bótaskyldu úr sjúklingatryggingu.

Í kæru er greint frá því að kærandi hafi sótt um bætur úr sjúklingatryggingu samkvæmt lögum nr. 111/2000 með tilkynningu sem hafi borist Sjúkratryggingum Íslands þann 7. júní 2022. Með bréfi, dags. 27. nóvember 2024, hafi Sjúkratryggingar Íslands hafnað því að kærandi ætti bótarétt úr sjúklingatryggingu samkvæmt framangreindum lögum.

Aðdraganda málsins megi rekja til fæðingar þriðja barns kæranda þann X. Kærandi hafi óskað eftir mænudeyfingu og hafi töluverður tími liðið þar til læknir hafi komið að leggja deyfinguna. Samkvæmt kæranda hafi fyrst komið sérnámslæknir og reynt að leggja mænudeyfinguna en hafi stungið kærandi tvisvar án árangurs. Við þessa athöfn hafi kærandi fengið sáran sting upp bakið. Að lokum hafi yfirlæknir svæfinga á kvennadeild verið kallaður til og þá hafi loks tekist að leggja deyfinguna. Kærandi hafi útskrifast heim að kvöldi þann X og hafi þá fundið fyrir töluverðum verkjum frá baki, herðum og hnakka með leiðni fram í höfuð. Morguninn eftir hafi hjúkrunarfræðingur komið á heimili kæranda sem hafi leiðbeint henni að leita aftur á Landspítala vegna einkenna sinna. Að sögn kæranda hafi þar komið í ljós að mænuvökvi hafi lekið úr sárinu og hafi hún því verið lögð inn til frekari aðhlynningar. Þann X hafi verið framkvæmd blóðbót á stungusvæðinu. Þrátt fyrir framangreinda aðgerð þjáist kærandi enn af slæmum bakverkjum, höfuðverkjaköstum og taugaverkjum sem hún reki til mænudeyfingarinnar þann X.

Í ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands sé byggt á því að meðferð kæranda á Landspítala þann X hafi verið hagað eins vel og unnt hafi verið og í samræmi við þekkingu og reynslu á viðkomandi sviði. Að mati Sjúkratrygginga Íslands samrýmist einkenni kæranda ekki fylgikvillum svokallaðs „post spinal“ höfuðverks. Að mati Sjúkratrygginga Íslands séu meiri líkur en minni að höfuðverkur kæranda stafi af öðrum orsökum en mænuvökvalekanum sem hún hafi fengið þann X.

Kærandi geti ekki tekið undir afstöðu Sjúkratrygginga Íslands og byggi kröfu um rétt til bóta úr sjúklingatryggingu á því að hún hafi orðið fyrir líkamlegu tjóni vegna meðferðar sem hún hafi hlotið á Landspítala þann X og um sé að ræða bótaskylt atvik samkvæmt lögum nr. 111/2000 sem eigi undir 1. tölul. 1. mgr. 2. gr. laganna. Kærandi telji að hún eigi rétt til bóta sökum þess að það hafi átt sér stað mistök þegar reynt hafi verið að leggja mænudeyfingu án árangurs.

Í ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands sé vísað til þess að kærandi hafi fengið mænuvökvaleka eftir CSE deyfingu þann X og sé sú aðferð rakin. Að mati stofnunarinnar sé þetta viðurkennd aðferð til deyfingar og þá sé engu óvæntu lýst við lagningu deyfingar í sjúkraskrárgögnum. Með vísan til þess sé það mat Sjúkratrygginga Íslands að skilyrði 1. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu sé ekki uppfyllt þar sem ekki sé um að ræða mistök eða skort á bestu meðferð við lagningu deyfingar kæranda. Kærandi vísi til þess að hvergi hafi verið minnst á þær tvær misheppnuðu tilraunir við lagningu mænudeyfingar af hálfu sérnámslæknis áður en umrædd CSE deyfing hafi tekist en kærandi hafi fundið fyrir sárum sting upp bakið við þær tilraunir. Ekki sé hægt að útiloka að kærandi hafi hlotið varanlegan skaða þegar reynt hafi verið að leggja mænudeyfingu í tvígang án árangurs.

Þá sé í ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands vísað til langvarandi grindarverkja kæranda sem og hálkuslyss sem hún hafi orðið fyrir þann X. Sjúkratryggingar Íslands telji framangreind atvik geta orsakað verkjavandamál það sem kærandi glími við nú. Kærandi geti ekki fallist á framangreind rök Sjúkratrygginga Íslands enda hafi umrædd einkenni fyrst sprottið upp í kjölfar deyfingarinnar. Ekki sé hægt að samsama einkenni grindargliðnunar við þau þrálátu einkenni frá baki og höfði auk taugaverkja sem kærandi hafi glímt við í kjölfar meðferðarinnar. Hvað varði hálkuslysið þann X vísi kærandi til þess að hún hafi margsinnis leitað til læknis vegna einkenna sinna áður en framangreint slys hafi átt sér stað. Því sé með öllu fráleitt að byggja á því að einkenni kæranda séu afleiðingar þess slyss.

Máli sínu til stuðnings vísi kærandi til fyrirliggjandi sjúkraskrár, dags. X – X. Þar megi sjá komunótur kæranda í kjölfar fæðingarinnar en hún lýsi talsverðum höfuð- og stoðkerfisverkjum sem séu rakin til mænudeyfingarinnar.

Nóta í sjúkraskrá, dags. X:

„Fæðingin gekk þokkalega og fékk hún epidural deyfingu. Deyfingin olli miklum eftirköstum, höfuðverk og verk í baki auk þess sem hún gat ekki gengið. Fór aftur á LSP og fékk blóðgjöf á stungustað og lagaðist eftir það.“

Nóta í sjúkraskrá, dags. X:

„Verkur í baki e. mænudeyfingu f. 4 mánuðum. A mjög slæm af verk í baki, öxlum og höfði mánuði eftir fæðingu. Sterkur grunur um post spinal höfuðverk og fékk blóðbót. Varð svo betri í framhaldi af þessu en áfram slæm í baki og fór í sjúkraþjálfun (átti beiðni frá því fyrir fæðingu). Er í sjúkraþjálfun 1x í viku. Fær mikla hjálp við það en nú áfram að fá slæma höfuðverki og bakverki. Aftur byrjuð að taka panodil. verk er hún situr, verkur frá enni og upp á hvirfil. Fær einnig höfuðverk þegar verið er að nudda bak. Fær 3x höfuðverk yfir daginn, varir yfirleitt í 30-40 mín. Svarar panodil. Erfitt að finna stellingu til að sitja vega verkja í baki, liggja milli herðablaða og niður meðfram hrygg. Finnst hún vera kraftlaus. Gerir æfingar sem sjúkraþjálfari kennir og fer einnig út að ganga. Líður vel eftir sjúkraþjálfun en versnar svo ttl. fljótt aftur. Fær minna höfuðverki e. að byrjaði í sjúkraþjálfun.“

Ljóst sé að kærandi hafi verið að glíma við framangreind einkenni allt frá því að hún hafi hlotið mænudeyfingu á Landspítala þann X og hafi einkennin verið samfelld síðan þá. Því telji kærandi útilokað að einkenni hennar verði rakin til annarra atvika.

Að öllu framangreindu virtu telji kærandi að ekki hafi verið staðið rétt að meðferð við mænudeyfingu hennar á Landspítala þann X, enda hafi hún verið stungin í tvígang án árangurs áður en sérfræðingur hafi verið kallaður til. Þá hafi komið í ljós mænuvökvaleki í kjölfar meðferðarinnar. Hún telji að mistök hafi verið gerð við mænudeyfinguna sem hafi valdið henni líkamstjóni en hún sitji uppi með varanlega höfuð-, tauga- og stoðkerfisverki. Hún telji því að meðferð hafi ekki verið hagað eins vel og unnt hefði verið og í samræmi við reynslu á viðkomandi sviði og telji hún sig því eiga rétt á bótum á grundvelli 1. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu nr. 111/2000.

Með vísan til þessa sem og gagna málsins kæri kærandi höfnun Sjúkratrygginga Íslands á bótarétti hennar samkvæmt lögum um sjúklingatryggingu og telji að skilyrðum laganna sé fullnægt þannig að hún eigi rétt til bóta vegna líkamstjóns sem hún reki til tilrauna við að leggja mænudeyfingu á Landspítala þann X.

III. Sjónarmið Sjúkratrygginga Íslands

Í greinargerð Sjúkratrygginga Íslands segir að kærandi hafi sótt um bætur úr sjúklingatryggingu samkvæmt þágildandi lögum nr. 111/2000 með umsókn sem hafi borist stofnuninni þann 7. júní 2023. Sótt hafi verið um bætur vegna afleiðinga meðferðar sem hafi farið fram á Landspítala þann X. Aflað hafi verið gagna frá meðferðaraðilum. Þá hafi málið verið yfirfarið af lækni og lögfræðingum stofnunarinnar. Með ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands, dags. 27. nóvember 2024, hafi umsókn kæranda um bætur úr sjúklingatryggingu verið synjað á þeim grundvelli að ekki væri um að ræða bótaskylt atvik með vísan til 2. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu.

Í ljósi þess að ekki verði annað séð en að afstaða Sjúkratrygginga Íslands til kæruefnisins hafi nú þegar komið fram í ákvörðun stofnunarinnar, dags. 27. nóvember 2024, þyki ekki efni til að svara kæru efnislega með frekari hætti. Sjúkratryggingar Íslands vísi því til þeirrar umfjöllunar sem fram komi í gögnum málsins. Engin ný gögn hafi verið lögð fram sem taka þurfi afstöðu til.

Með vísan til framangreinds beri að staðfesta hina kærðu ákvörðun. Í ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands segir meðal annars að ljóst sé af gögnum málsins að kærandi hafi fengið mænuvökvaleka eftir CSE deyfingu þann X. Við slíka deyfingu sé stungið á mænubasti (dura mater) með fínni og sljórri nál og hluta deyfingarlyfs dælt inn í mænuhol. Síðan sé deyfingarefni dælt utan mænubasts. Að mati Sjúkratrygginga Íslands sé þetta viðurkennd aðferð til deyfingar og þá sé engu óvæntu lýst við lagningu deyfingar í sjúkraskrárgögnum. Að mati Sjúkratrygginga Íslands verði ekki annað séð en að meðferð kæranda á Landspítala hafi verið hagað eins vel og unnt hafi verið og í samræmi við þekkingu og reynslu á viðkomandi sviði. Með vísan til þess sé það mat Sjúkratrygginga Íslands að skilyrði 1. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu sé ekki uppfyllt þar sem ekki sé um að ræða mistök eða skort á bestu meðferð við lagningu deyfingar umsækjanda. Þá eigi 2. og 3. tölul. ekki við í málinu.

Eftir deyfinguna hafi kærandi upplifað mikinn höfuðverk og hafi því verið grunur um að hún væri með þekktan fylgikvilla mænudeyfingar, svokallaðan „post spinal“ höfuðverk. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi einkennin gengið til baka eftir að kærandi hafi fengið blóðbót tveimur dögum seinna.

Kærandi hafi síðar kvartað um verkjavandamál í öllum skrokknum, sérstaklega baki, hálsi, hnakka og fram í höfuð. Samkvæmt tiltækri heimild hafi svokallaður „post spinal“ höfuðverkur í för með sér stöðubundinn höfuðverk sem verði verri í uppréttri stöðu en skánar við að leggjast út af. Þessu fylgi gjarnan ógleði og uppköst. Að mati Sjúkratrygginga Íslands samrýmist einkenni kæranda ekki vel þessari lýsingu. Samkvæmt fyrirliggjandi sjúkraskrárgögnum megi sjá að hún hafi haft langvarandi grindarverki á meðgöngu. Þá sé skráð hálkuslys þann X þar sem kærandi hafi dottið aftur fyrir sig og lent á hnakka. Ljóst sé að hún hafi útbreidda höfuð- og stoðkerfisverki en framangreind atvik geti orsakað verkjavandamál lík þeim sem kærandi kenni nú. Telji Sjúkratryggingar Íslands því meiri líkur en minni á að höfuðverkur kæranda stafi af öðrum orsökum en mænuvökvalekanum sem hún hafi fengið þann X.

Með vísan til þessa séu skilyrði 1. og 4. tölul. 2. gr. laganna ekki uppfyllt.

IV. Niðurstaða

Mál þetta varðar synjun Sjúkratrygginga Íslands um bætur á grundvelli þágildandi laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Kærandi telur að afleiðingar meðferðar sem fór fram á Landspítala þann X séu bótaskyldar samkvæmt 2. gr. laga um sjúklingatryggingu.

Í 2. gr. laga um sjúklingatryggingu segir um tjónsatvik sem lögin taka til:

„Bætur skal greiða án tillits til þess hvort einhver ber skaðabótaábyrgð samkvæmt reglum skaðabótaréttarins, enda megi að öllum líkindum rekja tjónið til einhvers eftirtalinna atvika:

1. Ætla má að komast hefði mátt hjá tjóni ef rannsókn eða meðferð við þær aðstæður sem um ræðir hefði verið hagað eins vel og unnt hefði verið og í samræmi við þekkingu og reynslu á viðkomandi sviði.

2. Tjón hlýst af bilun eða galla í tæki, áhöldum eða öðrum búnaði sem notaður er við rannsókn eða sjúkdómsmeðferð.

3. Mat sem síðar er gert leiðir í ljós að komast hefði mátt hjá tjóni með því að beita annarri meðferðaraðferð eða -tækni sem völ var á og hefði frá læknisfræðilegu sjónarmiði gert sama gagn við meðferð sjúklings.

4. Tjón hlýst af meðferð eða rannsókn, þ.m.t. aðgerð, sem ætlað er að greina sjúkdóm og tjónið er af sýkingu eða öðrum fylgikvilla sem er meiri en svo að sanngjarnt sé að sjúklingur þoli það bótalaust. Annars vegar skal líta til þess hve tjón er mikið og hins vegar til sjúkdóms og heilsufars sjúklings að öðru leyti. Þá skal taka mið af því hvort algengt er að tjón verði af meðferð eins og þeirri sem sjúklingur gekkst undir og hvort eða að hve miklu leyti gera mátti ráð fyrir að hætta væri á slíku tjóni.“

Í athugasemdum við 2. gr. í frumvarpi til laga um sjúklingatryggingu segir að það sé skilyrði bótaskyldu að tjón tengist rannsókn eða sjúkdómsmeðferð, en verði ekki rakið til skaðlegra afleiðinga og tjóns sem hljótist af sjúkdómi sem sjúklingur sé haldinn fyrir. Afleiðingar sem raktar verða til sjúkdóms sjálfs eru þannig ekki bótaskyldar, en hins vegar getur tjón verið bótaskylt ef það er fyrst og fremst rakið til mistaka eða dráttar á greiningu eða við meðferð. Í athugasemdunum segir að bæta skuli tjón sjúklings ef könnun og mat á málsatvikum leiði í ljós að líklegra sé að tjónið stafi af til dæmis rangri meðferð en öðrum orsökum. Sé niðurstaðan hins vegar sú að eins líklegt sé að tjónið sé óháð meðferðinni sé bótaréttur ekki fyrir hendi.

Ákvæði 1. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu lýtur að því hvort rétt hafi verið staðið að læknismeðferð. Ákvæðið tekur til allra mistaka sem verða við rannsókn, meðferð og svo framvegis. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laga um sjúklingatryggingu segir að orðið mistök sé hér notað í mun víðtækari merkingu en almennt tíðkist í lögfræði. Ekki skipti því máli hvernig mistökin séu, átt sé meðal annars við hvers konar ranga meðferð, hvort sem orsök hennar sé röng sjúkdómsgreining sem rekja megi til atriða sem falli undir 1. eða 2. tölul. 2. gr. eða annað sem verði til þess að annaðhvort sé beitt meðferð sem eigi ekki læknisfræðilega rétt á sér eða látið sé hjá líða að grípa til meðferðar sem við eigi. Í athugasemdunum segir enn frekar að samkvæmt 1. tölul. sé það ekki skilyrði að unnt sé að telja að læknir eða annar starfsmaður sem hlut hafi átt að máli hafi við meðferð sjúklings gerst sekur um handvömm eða vanrækslu sem komast hefði mátt hjá með meiri aðgæslu.

Samkvæmt 2. gr. laga um sjúklingatryggingu skal greiða bætur, enda megi að öllum líkindum rekja tjón til nánar tilgreindra tilvika sem meðal annars eru talin röng meðferð. Þetta felur í sér líkindareglu, þannig að séu meiri líkur á því en minni að tjón kæranda verði rakið til dæmis til mistaka skuli að öðrum skilyrðum uppfylltum greiða bætur samkvæmt lögunum.

Kærandi byggir kröfu sína um bætur úr sjúklingatryggingu á 1. og 4. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu. Kærandi telur að mistök hafi verið gerð við mænudeyfingu og hún hafi hlotið af því varanlega höfuð-, tauga- og stoðkerfisverki.

Í ódagsettri greinargerð meðferðaraðila, C læknis, segir meðal annars svo:

„Atburðarás

Hæð X cm, þyngd X kg, BMI X.

A kemur inn til fæðingar á sínu 3ja barni á fæðingadeild Lsh. Hún fæðir um leggöng kl. 10:42 að morgni X. Staða fósturs höfuðstaða með hnakka fram. Framan af er ekki beðið um hjálp svæfingadeildar með mænudeyfingu en þegar líður á fæðinguna og verkir eru orðnir óbærilegir er beðið um mænudeyfingu. Strax er brugðist við og u.þ.b. kl 08:30 kemur sérnámslæknir og reynir að leggja. Gengur ekki vegna verkja konunnar og að hún getur ekki verið kyrr. Hún er í yfirþyngd sem gerir lagninguna erfiðari einkum þegar hún getur ekki verið kyrr vegna verkja. Undirritaður tekur þá við.

Undirritaður lýsir lögninni á eftirfarandi hátt (íhlutanóta afrituð beint).

„Mjög slæmir verkir. Sérnámslæknir búin að prufa en ómögulegt að halda konunni kyrri. Reyni sjálfur cse (Combined Spinal/Epidural) og gengur vel. Spinal deyfing: marc tung 0.5 ml + sufenta 0.5 ml. EDA (Epidural Analgesia (deyfing)): cb (clinician bolus (hleðsluskammtur) 9.9 ml. Sídreypi – prufa að gefa henni 4 ml/klst“

Þessi deyfing er klár kl ca 09. Konan fæðir síðan kl. 10:42. Fær annarrar gráðu rifu sem er saumuð á fæðingastofu þegar fylgja skilað sér.

Þann X hringir ljósmóðir sem er með hana í heimaþjónustu, sjá afrit af nótu undirritaðs:

„Kona sem fæddi X. Slæm af verkjum þegar beðið er um deyfingu. Deildarlæknir fer fyrst og reynir en kemst ekki inn. Kallar á hjálp og ég fer inn á stofuna.

Ákveð að gera CSE til að reyna að fá verkina undir kontrol. Deyfing gengur vel. Gef lítinn spinal og síðan bolus í legginn. Hún dofnar vel og fæðir að lokum.

Í gær hringir ljósmóðir þar sem hún var með hana í heimaþjónustu. A mjög slæm af verk í baki, öxlum og höfði. Sterkur grunur um post spinal höfuðverk.

Ákveðum að A komi á deild 22B í morgun kl. 08. Á pláss á 22A þar sem hún leggst inn þar til eftir blóðbótina.

Kl 12:30 er hægt að fá svæfingahjúkrunarfræðing. Við förum inn á vöknun kvenna og gerum þetta þar. Þreyfa :2/3, þvæ sterilt, deyfi húðina og ligamentið og inn með EDA (epidural) nálina. Kem beint inn. Dregnir sterilt 20 ml af blóði úr handlegg. Gef blóðið án vandamála. Leggjum hana á bekið eftir en hún er mjög viðkvæm og að því er virðist með mikil óþægindi í mjaðmagrindinni. Keyri A niður á 22A aftur.

Plan:

fékk Panodil 1000 mg fyrir blóðbót
fékk 1 l RA fyrir blóðbótina
observerum hana í 2 klst. Má fá Oxycontin 10 mg ef þarf. Ekki hægt að gefa NSAID vegna brjóstagjafar
reikna með að hún komist heim um kl. 16 í dag.

Rólegheit næstu daga og hjálp heima. Er með gott fólk í kring um sig sem hjálpar.“

Umræða

Konan lýsir því að hafa farið heim að kvöldi fæðingadags, þá með „mikla verki frá baki, herðu og hnakka fram í höfuð“. Gat skv lýsingu „ekki lagt sig“. Skv lýsingu konunnar „kemur hjúkrunarfræðingur til hennar morguninn eftir (trúlega ljósmóðirin með heimaþjónustuna) og segir A að fara beint niður á Lsh. Kom í ljós að mænuvökvi hafði lekið út úr sárinu. Er tekin til aðgerðar X þar sem reynt er að laga þetta“.

„Umsækjandi er enn með mikla verki frá öllu baki, stingi, upp í herðar, háls, öxlum, hnakka og fram í höfuð. Ásamt taugaverkjum. Þá fær umsækjandi mikla höfuðverki. Þurfti verulega aðstoð u.þ.b. 9 mánuði eftir fæðinguna. Hefur haft gríðarleg áhrif á umsækjana og hennar lífsgæði“.

Það se þarf að hafa í huga hér er að það er ekki grunur um rof á mænusekk, það er ekki nefnt að komið hafi mænuvökvi í gegn um epidural nálina. Það þýðir ekki að ekki geti hafa komið smá gat á sekkinn sem síðan gefi henni „post spinal“ höfuðverkinn eftir deyfingar ísetninguna. Þegar ég gaf henni spinal deyfinguna sem er hluti af CSE stakk ég get á mænusekkinn til að koma deyfingunni á réttan stað. Sú stunga var gerð með mjög þunnri nál (27G) sem er sljó í endann og því ekki skerandi. Svona lítið gat grær yfirleitt fljótt en mikilvægt samt að konurnar hafi hægt um sig næstu daga, jafnvel eftir blóðbót, hlusti á kroppinn og leggi sig ef bera fer á höfuðverk.

Eftir þetta heyrist ekkert frá konunni fyrr en ég fæ í dag beiðni um greinargerð frá gæðadeild spítalans.

Engar nótur er að finna eftir mína nótu X. Það er hins vegar nóta frá Bráðamóttöku Fossvogi frá X þar sem konan kemur inn með sjúkrabíl eftir að hafa dottið á hnakkann. Afrit af mótu sjúkraflutningsmanna.

„Var að gang þegar hún rennur til og skellur harkalega á hnakkann, höfuðverkur, skurður á hnakka. Vel áttuð og missti aldrei meðvitund“.

Lokaorð

Kvörtunin er vegna post spinal höfuðverkar sem er því miður fylgikvilli við svona lagningu í ca 0.5 – 1% tilfela. Þessi uppákoma telst ekki til mistaka heldur er fylgikvilli sem við vitum af.

Það ber líka að horfa til óhappsins sem hún verður fyrir þann 16 jan s.l. Slík bilta getur gefið einkenni eins og hún lýsir og þá gert fyrirliggjandi einkenni verri.

Ég tala við vakthafandi taugalækni í dag, D. Okkur ber saman um að þessi lýsing komi illa heim og saman við afleiðingar mænudeyfingarinnar.

Okkur ber líka saman um að það er sjálfsagt og eðlilegt að heimilislæknir geri ráðgjafabeiðni til taugalæknis á Lsh með ósk um mat. Þá yrði A væntanlega rannsökuð með MRI af höfði og stungustað til að útiloka heilahimnu útfellingar vegna hugsanlegs lágþrýstings höfuðverkjar.“

Úrskurðarnefnd velferðarmála, sem meðal annars er skipuð lækni, tekur sjálfstæða afstöðu til bótaskyldu í málinu á grundvelli fyrirliggjandi gagna sem nefndin telur nægjanleg. Úrskurðarnefndin telur ljóst að við deyfinguna X var beitt hefðbundnum aðferðum eins og lýst er að framan. Þá er ljóst að inngripið var erfitt vegna verkja kæranda og erfiðleika hennar við að vera kyrr. Því var viðbúið að það þyrfti meir en eina tilraun til að ná fram deyfingu.

Kærandi kvartaði undan verkjum í baki, öxlum og höfði og kom í kjölfarið til skoðunar. Þann X var síðan sett svokölluð blóðbót til að stöðva mænuvökvaleka.

Allt þetta ferli er í samræmi við góðar meðferðarvenjur en höfuðverkir vegna leka koma fyrir sem hjáverkun sem síðan er brugðist við með eðlilegum hætti.

Síðan kemur fram í nótu þann X:

Síðan er fyrst og fremst lýst bakverkjum. Í ljósi þess einkennasafns sem er þekkt eftir mænuvökvaleka[1] verður að telja ósennilegt og ólíklegt að rekja megi einkenni kæranda til þess að hún fékk mænudeyfingu og síðan leka sem gert var að tveimur dögum síðar. Verður því ekki fallist á að bótaskylda sé til staðar á grundvelli 1. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu.

Kemur þá til skoðunar hvort bótaskylda verði grundvölluð á 4. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu. Samkvæmt ákvæðinu skal greiða bætur ef tjón hlýst af meðferð eða rannsókn, þar með talinni aðgerð, sem ætlað sé að greina sjúkdóm og tjónið sé af sýkingu eða öðrum fylgikvilla sem er meiri en svo að sanngjarnt sé að sjúklingur þoli það bótalaust. Í lagaákvæðinu eru gefin viðmið hér að lútandi:

Líta skal til þess hve tjónið er mikið.
Líta skal til sjúkdóms og heilsufars viðkomandi að öðru leyti.
Taka skal mið af því hvort algengt sé að tjón verði af umræddri meðferð.
Hvort eða að hve miklu leyti mátti gera ráð fyrir að hætta væri á slíku tjóni.

Til nánari glöggvunar á því hvaða atriði eigi að leggja til grundvallar við framangreint mat verður að líta til tilgangs löggjafans og hvert markmiðið hafi verið með ákvæðinu. Í greinargerð með ákvæðinu í frumvarpi til laganna kemur fram að markmið með nefndum 4. tölul. 2. gr. sé að ná til heilsutjóns, sem ekki sé unnt að fá bætt samkvæmt 1.–3. tölul. greinarinnar, en ósanngjarnt þyki að menn þoli bótalaust, einkum vegna misvægis á milli þess hve tjónið sé mikið og þess hve veikindi sjúklings voru alvarleg. Þá segir að við matið skuli taka mið af eðli veikinda og hve mikil þau séu svo og almennu heilbrigðisástandi sjúklings. Ef augljós hætta sé á að sjúklingur hljóti mikla örorku eða deyi, sé sjúkdómurinn látinn afskiptalaus, verði menn að sætta sig við verulega áhættu af alvarlegum eftirköstum meðferðar.

Grundvallað á framlögðum gögnum er það mat úrskurðarnefndar velferðarmála að einkenni kæranda verði ekki rakin til þeirrar meðferðar sem hún fékk í formi deyfingar og fylgikvilla hennar og meðferðar við lekanum. Bótaskylda verður því ekki byggð á 4. tölul. 2. gr. laga um sjúklingatryggingu.

Með vísan til þess, sem rakið er hér að framan, er það niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála að skilyrði bótaskyldu samkvæmt 2. gr. laga um sjúklingatryggingu séu ekki uppfyllt í tilviki kæranda. Synjun Sjúkratrygginga Íslands á bótaskyldu samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu er því staðfest.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands um að synja A, um bætur samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Kári Gunndórsson

[1] https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/csf-leak/symptoms-causes/syc-20522246

Úrskurðarnefnd velferðarmála - Almannatryggingar

Til baka