Mál nr. 284/2025-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 284/2025

Fimmtudagudaginn 26. júní 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 6. maí 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar um að innheimta ofgreiddar atvinnuleysisbætur.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi fékk greiddar atvinnuleysisbætur frá Vinnumálastofnun á árinu 2023. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 18. október 2023, var kæranda tilkynnt að greiðslur atvinnuleysisbóta hefðu verið stöðvaðar með vísan til 52. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar og að henni bæri að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur fyrir tímabilið 20. ágúst til 4. september 2023, að fjárhæð 130.259 kr., að meðtöldu 15% álagi. Þann 4. febrúar 2025 var kæranda tilkynnt að ógreidd krafa vegna ofgreiddra atvinnuleysisbóta hefði verið áframsend til frekari meðferðar hjá Innheimtumiðstöð.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 6. maí 2025. Með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 7. maí 2025, var óskað eftir gögnum frá Vinnumálastofnun vegna hinnar kærðu ákvörðunar. Umbeðin gögn bárust 19. maí 2025.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála óskar kærandi eftir því að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi eða endurkrafan lækkuð í ljósi eftirfarandi málsatvika. Í fyrsta lagi hafi kærandi verið skráð í háskólanám áður en hún hafi fengið vinnu, eða 30 ECTS einingar. Sú skráning hafi í upphafi annar verið sjálfvirk af hálfu skólans þar sem ætlun kæranda hafi verið að taka nokkra heimspekiáfanga meðfram vinnu ef vinnan fengist en til þess hafi kærandi fyrst þurft að skrá sig á heimspekibraut. Kærandi hafi haft frest til 10. september til að gera breytingar á skráningu eða afskrá sig úr námskeiðum en sú dagsetning sé eftir lok þess tímabils sem endurkrafan nái til. Kærandi hafi hafið störf fáum dögum eftir 20. ágúst 2023 en það hafi ekki verið fyrr en eftir að hún hafi tryggt sér starf og ekki verið lengur á bótum sem hún hafi lokið samtals 20 ECTS einingum í náminu á haustönn 2023. Ef vinnan hefði ekki gengið eftir hefði kærandi hætt námi og einbeitt sér að atvinnuleit. Kærandi hafi aðeins sinnt náminu í lágmarki á meðan atvinnumál hafi verið óráðin. Ásetningur kæranda hafi alltaf verið sá að láta vinnu ganga fyrir námi. Kærandi hafi verið í fullri vinnu síðan þá og ekki klárað neinar frekari einingar en sé enn skráð í Háskóla Íslands án þess að hafa gert tilraunir til þess að stunda námið af kappi.

Í öðru lagi vísi kærandi til þess að samkvæmt 52. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar eigi þeir sem stundi fullt nám ekki rétt á bótum. Kærandi hafi ekki gert sér grein fyrir því að skráning hennar í nám, sem hafi verið formsatriði á þeim tímapunkti og enn hægt að breyta, gæti leitt til missis bótaréttar þar sem hún hafi hvorki haft raunverulegan ásetning um að stunda námið né fjárhagslegar forsendur til þess á meðan hún hafi verið atvinnulaus. Kærandi hafi ekki reynt að fara á bak við kerfið heldur hafi hún gert sínar áætlanir eftir bestu samvisku, miðað við óvissu um framtíð sína og vinnumöguleika. Samræmis- og meðalhófsreglur stjórnsýsluréttar (11. og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993) kalli á að mál sem þetta sé metið í ljósi heildaraðstæðna. Þar sem kærandi hafi hafið vinnu og aðeins lokið hluta námsins að loknum bótagreiðslum og því aldrei sótt bætur samhliða raunverulegri námsástundun telji hún að ákvörðun um endurkröfu byggist ekki á raunhæfu og sanngjörnu mati. Sú staðreynd að kærandi hafi enn haft tíma til að breyta skráningu sinni að loknu umræddu bótatímabili styðji þá túlkun að hún hafi ekki verið í fullu námi í skilningi laganna á þeim tíma.

Kærandi óski þess að úrskurðarnefndin felli niður eða til vara lækki kröfu Vinnumálastofnunar í ljósi þess að námsástundun hafi hvorki verið aðaltilgangur hennar né forsenda bótagreiðslna á umræddu tímabili. Sjálfvirk skráning og frestur til breytinga eftir lok tímabilsins staðfesti að kærandi hafi ekki verið virkur námsmaður í skilningi laganna á meðan hún hafi þegið bætur. Kærandi sé enn í starfi og þiggi ekki bætur og telji því að ákvörðunin sé ekki í samræmi við meðalhóf.

III.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að innheimta ofgreiddar atvinnuleysisbætur.

Samkvæmt 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála skal stjórnsýslukæra berast úrskurðarnefnd velferðarmála skriflega innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um ákvörðun, nema á annan veg sé mælt í lögum sem hin kærða ákvörðun byggist á. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 18. október 2023, var kæranda tilkynnt um skuld við stofnunina vegna tímabilsins 20. ágúst til 4. september 2003. Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 6. maí 2025. Kærufrestur samkvæmt 5. gr. laga nr. 85/2015 var því liðinn þegar kæra barst nefndinni.

Í 5. mgr. 7. gr. laga nr. 85/2015 er vísað til þess að um málsmeðferð, sem ekki er kveðið á um í lögunum, fari samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga og ákvæðum laga sem málskotsréttur til nefndarinnar byggist á hverju sinni. Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 segir:

„Hafi kæra borist að liðnum kærufresti skal vísa henni frá nema:

1. afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr, eða

2. veigamiklar ástæður mæla með því að kæran verði tekin til meðferðar.

Kæru skal þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.“

Með vísan til þess að kæra í máli þessu barst meira en ári eftir að ákvörðun var tilkynnt kæranda er kærunni vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála, sbr. 2. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kæru A, er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir