Úrskurður nr. 529/2025

Hinn 1. júlí 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 529/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25020057

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 11. febrúar 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Georgíu (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 23. janúar 2025, um að sæta brottvísun og tveggja ára endurkomubanni, sbr. 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi hefur ekki haft dvalarleyfi á Íslandi. Hann sótti um dvalarleyfi vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar 21. júlí 2023 en fram kom í umsókninni að kærandi hefði komið til landsins 27. maí 2023. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 3. maí 2024, var umsókn kæranda um atvinnuleyfi synjað, en fyrir lá að vinnuveitandi kæranda hefði verið tekinn til gjaldþrotaskipta. Útlendingastofnun sendi kæranda bréf, dags. 27. maí 2024, sem greindi frá niðurstöðu Vinnumálastofnunar og hvaða áhrif hún hefði á umsókn hans um dvalarleyfi. Að auki reifaði stofnunin lagaákvæði um brottvísun og endurkomubann, og veitti kæranda sjö daga frest til þess að leggja fram andmæli vegna málsins. Kærandi lagði fram greinargerð, dags. 21. júní 2024. Hinn 5. nóvember 2024 sendi Útlendingastofnun kæranda tilkynningu um hugsanlega brottvísun og endurkomubann, sbr. b-lið 1. mgr. og 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Í tilkynningunni vísaði stofnunin m.a. til upplýsinga úr dvalarleyfisumsóknum kæranda þess efnis að hann hefði komið til landsins 27. maí 2023 en ekki lægju fyrir læsilegir stimplar úr vegabréfi hans. Kærandi lagði fram andmæli með tölvubréfi, dags. 12. nóvember 2024. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 23. janúar 2025, var kæranda gert að sæta brottvísun á grundvelli 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, og endurkomubanni til tveggja ára, sbr. 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Kæranda var veittur sjö daga frestur til þess að yfirgefa landið sjálfviljugur, sbr. 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 28. janúar 2025 og kærð til kærunefndar útlendingamála 11. febrúar 2025. Hinn 25. febrúar 2025 lagði kærandi fram greinargerð vegna málsins. Samkvæmt upplýsingum sem bárust frá Útlendingastofn 12. júní 2025 yfirgaf kærandi landið 4. febrúar 2025 og var endurkomubann hans því fellt niður.

III. Málsástæður og rök kæranda

Kærandi byggir á því að Útlendingastofnun hafi ekki framkvæmt einstaklingsbundið mat á aðstæðum hans eins og stofnuninni hafi borið að gera, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga og 10. gr. stjórnsýslulaga. Í hinni kærðu ákvörðun komi fram að kærandi sé ekki í tengslum við aðila hér á landi sem teljist til nánustu aðstandenda og hafi stofnunin alfarið litið fram hjá því að kærandi eigi bróður hér á landi. Þá sé ákvörðunin ósanngjörn ráðstöfun gagnvart sér, í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga, þar sem hann hafi sterk tengsl við Ísland og Schengen-svæðið. Þrátt fyrir að kærandi hafi aldrei haft dvalarleyfi á Íslandi hafi hann myndað fjölskyldubönd, eignast vini, kynnst menningunni og aðlagast samfélaginu.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga er útlendingi, sem ekki þarf vegabréfsáritun til landgöngu, heimilt að dveljast hér á landi í 90 daga frá komu til landsins. Dvöl í öðru ríki sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu telst jafngilda dvöl hér á landi. Þá segir í 1. mgr. 50. gr. laganna að útlendingur sem hyggist dvelja hér á landi lengur en honum sé heimilt samkvæmt 49. gr. þurfi að hafa dvalarleyfi.

Í 8. gr. reglugerðar um útlendinga, með síðari breytingum, er nánar fjallað um dvöl án dvalarleyfis. Þar segir í 1. mgr. að útlendingur sem þurfi vegabréfsáritun til landgöngu megi ekki dveljast hér á landi lengur en áritunin segir til um nema sérstakt leyfi komi til. Öðrum útlendingum sé óheimilt án sérstaks leyfis að dveljast hér lengur en 90 daga frá komu til landsins. Dvöl í öðru ríki sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu teljist jafngilda dvöl hér á landi. Samanlögð dvöl á Schengen-svæðinu megi ekki fara yfir 90 daga á 180 daga tímabili. Þá segir í 2. mgr. 8. gr. að dvalartími útlendings sem sé undanþeginn áritunarskyldu reiknist frá þeim degi er hann kom inn á Schengen-svæðið. Ef útlendingur hefur dvalarleyfi í öðru ríki sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu reiknast dvalartíminn frá þeim degi er hann fór yfir innri landamæri Schengen-svæðisins. Samkvæmt 13. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017 skal miða við dagsetningu er fram kemur á komustimpli í ferðaskilríkjum við mat á lengd dvalar útlendings, sem hvorki er EES- eða EFTA-borgari, á Schengen-svæðinu. Nú hafa ferðaskilríki hans ekki að geyma komustimpil og skal þá miðað við að handhafi þeirra hafi ekki gætt skilyrða um lengd dvalar og er heimilt að vísa honum brott í samræmi við ákvæði laga um útlendinga og reglugerðar um útlendinga. Ákvæði 1. mgr. gildir þó ekki ef útlendingur leggur fram gögn sem með trúverðugum hætti sýna fram á að hann hafi virt skilyrði um lengd dvalar.

Í 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, eins og ákvæðinu var breytt með lögum nr. 136/2022, segir að svo framarlega sem 102. gr. eigi ekki við skuli vísa útlendingi úr landi sem dvelst ólöglega í landinu eða þegar tekin hefur verið ákvörðun sem bindur enda á heimild útlendings til dvalar í landinu. Samkvæmt upplýsingum í dvalarleyfisumsóknum kæranda kom hann til landsins 27. maí 2023. Ekki liggja fyrir stimplar úr vegabréfi kæranda sem sýna fram á lögmæti dvalar hans á Íslandi og á Schengen-svæðinu og skal þá miðað við að ekki hafi verið gætt skilyrða um lengd dvalar, sbr. 1. mgr. 13. gr. reglugerðar um för yfir landamæri. Dvöl kæranda var því ólögmæt og var skilyrðum 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga fullnægt þegar hin kærða ákvörðun var tekin og birt fyrir kæranda.

Í 102. gr. laga um útlendinga er kveðið á um vernd gegn frávísun og brottvísun og takmarkanir á ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. skal ekki ákveða brottvísun ef hún, með hliðsjón af málsatvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Sérstaklega skal taka tillit til þess ef um barn eða nánasta aðstandanda barns er að ræða og skal það sem barni er fyrir bestu haft að leiðarljósi við ákvörðun. Málatilbúnaður kæranda lýtur einkum að framangreindu og ber hann fyrir sig að málið hafi ekki verið rannsakað með nægjanlegum hætti af hálfu Útlendingastofnunar. Þar að auki eigi hann bróður hér á landi og hafi sterk tengsl við landið á grundvelli fyrri dvalar.

Lagt hefur verið mat á dvöl kæranda með hliðsjón af málatilbúnaði hans og lagt til grundvallar að dvöl hans á landinu hafi verið ólögmæt. Eins og atvikum háttar verður það ekki metið honum til hagsbóta að hann hafi eignast vini eða myndað tengsl við landið á meðan hann dvaldist hér á landi í ólögmætri dvöl. Enn fremur er ljóst að gildissvið 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga takmarkast við aðila sjálfan og nánustu aðstandenda hans. Bróðir kæranda telst ekki til nánustu aðstandenda í skilningi 17. tölul. 3. gr. laga um útlendinga og stendur dvöl hans ekki í vegi fyrir brottvísun kæranda, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Að framangreindu virtu eru lagaskilyrði 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga uppfyllt og er ákvörðun Útlendingastofnunar um að brottvísa kæranda því staðfest.

Með lögum um landamæri nr. 136/2022 voru gerðar breytingar á 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Í ákvæðinu kemur fram að endurkomubann skuli að jafnaði ekki vara lengur en fimm ár og eigi skemur en tvö ár. Þó geti endurkomubann varað lengur en fimm ár þegar útlendingur telst ógn við öryggi ríkisins, almannaöryggi eða allsherjarreglu. Við ákvörðun um lengd endurkomubanns skuli litið til einstaklingsbundinna aðstæðna hverju sinni. Í hinni kærðu ákvörðun var kæranda gert að sæta endurkomubanni til tveggja ára sem er lágmarksendurkomubann samkvæmt 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Að virtum atvikum málsins og úrskurðaframkvæmdar kærunefndar verður tveggja ára endurkomubann kæranda einnig staðfest.

Með hinni kærðu ákvörðun var kæranda veittur sjö daga frestur til þess að yfirgefa landið, sbr. 2. mgr. 104. laga um útlendinga. Yfirgæfi kærandi landið innan frestsins yrði endurkomubann hans fellt niður, sbr. 1. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Kærandi ber ábyrgð á því að tilkynna Útlendingastofnun um fyrirhugaða brottför og leggja fram sönnun þess að hann hafi yfirgefið landið, sbr. 1. málsl. 5. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt upplýsingum frá Útlendingastofn yfirgaf kærandi Schengen-svæðið 4. febrúar 2025 og var endurkomubann hans því fellt niður.

Athugasemdir við málsmeðferð Útlendingastofnunar

Líkt og rakið var í málsatvikalýsingu hefur kærandi lagt fram tvær dvalarleyfisumsóknir, dags. 21. júlí 2023 og 29. apríl 2024. Samkvæmt málaskrá Útlendingastofnunar hefur stofnunin ekki tekið ákvörðun um umsóknirnar en fyrir liggur niðurstaða Vinnumálastofnunar vegna fyrri umsóknar kæranda. Er framangreind málsmeðferð Útlendingastofnunar hvorki í samræmi við málshraðareglu stjórnsýsluréttar né vandaða stjórnsýsluhætti. Því er beint til Útlendingastofnunar að henni ber að taka ákvörðun í málum svo fljótt sem verða má. Þá er jafnframt bent á að brottvísun á grundvelli 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga er unnt að taka samhliða ákvörðun sem bindir endi á heimild til dvalar svo sem rakið var í bréfi Útlendingastofnunar, dags. 27. maí 2024.

Samantekt

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið og forsendna hinnar kærðu ákvörðunar er ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

Vera Dögg Guðmundsdóttir