Nr. 618/2025 Úrskurður

Hinn 15. ágúst 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 618/2025

í stjórnsýslumálum nr. KNU25060143 og KNU25060144

 

Endurteknar umsóknir […] og barns þeirra

 

I.          Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 288/2025, dags. 3. apríl 2025, staðfesti nefndin ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 25. febrúar 2025, um að taka umsóknir karlmanns að nafni […], fd. […], ríkisborgari Rússlands (hér eftir M) og konu að nafni […] fd. […], ríkisborgari Rússlands (hér eftir K), og barns þeirra, […], fd. […], ríkisborgara Rússlands (hér eftir A), um alþjóðlega vernd á Íslandi ekki til efnismeðferðar og vísa þeim frá landinu. Niðurstaða kærunefndar var birt kærendum 4. apríl 2025.

Hinn 27. júní 2025 barst kærunefnd endurtekin umsókn kærenda ásamt fylgigögnum. Upplýsingar um málsmeðferð í máli kæranda bárust kærunefnd 27. júní og 2. júlí 2025 frá Útlendingastofnun, Vinnumálastofnun og heimferða- og fylgdadeild ríkislögreglustjóra. Frekari upplýsingar bárust frá lögreglu 11. ágúst 2025. Kærendur lögðu fram frekari gögn og viðbótargreinargerð 2. júlí 2025.

Umsókn kæranda byggir á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016.

II.        Málsástæður og rök kærenda

Endurteknar umsóknir kærenda eru byggðar á því að nýjar upplýsingar séu fyrir hendi í máli þeirra sem auki sýnilega líkur á því að fallist verði á fyrri umsóknir þeirra. Kærendur vísa til þess að K sé gengin […] vikur á leið á meðgöngu sinni með tvíbura. K sé skráð í áhættumeðgöngu og styðjist við hjólastól af þeim sökum. Heilsa hennar hafi farið versnandi á síðustu vikum og hún sé háð aðstoð M við daglegar athafnir. Samkvæmt læknisvottorði sé K kvalin af verkjum í mjóbaki, kvið, nára og hnjám og eigi erfitt með gang og að sitja. Kærendur vísa til þess að við fyrri meðgöngu hennar í Rússlandi hafi nál verið skilin eftir í leggöngum hennar en fæðing barnsins A hafi farið fram við óviðunandi aðstæður á flótta þar í landi. Óljóst sé hvaða áhrif aðskotahluturinn muni hafa á fæðingu hennar en K eigi framundan tíma á kvennadeild Landspítalans. Kærendur vísa til framlagðra heilsufarsgagna frá Landspítalanum og Heilsugæslunni Sólvangi um heilsufar K. Lögregla hafi upplýst kærendur um að til standi að senda K með sjúkraflugi til Króatíu en M og A með áætlunarflugi. Kærendur telji að íslensk stjórnvöld hafi gerst brotleg við 68. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944 og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Kærendur vísa til máls Evrópudómstólsins í máli C.K. o.fl. gegn Slóveníu nr. C-578/16 sem hafi varðað flutning á sýrlenskum ríkisborgurum til Króatíu á grundvelli ákvæða Dyflinnarreglugerðarinnar. Byggt hafi verið á því að flutningur til Króatíu hefði slæm áhrif á heilsu málsaðila. Þar hafi dómstóllinn m.a. fjallað um mikilvægi þess að aðildarríki tækju læknisvottorð til greina við mat á flutningi á grundvelli ákvæða Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærendur vísa til þess að kærunefnd útlendingamála beri að eyða öllum vafa um að flutningur til Króatíu geti haft slæm áhrif á K.

Þá vísa kærendur til þess að M sé stjórnarandstæðingur frá Rússlandi. Íslensk stjórnvöld geti gerst brotleg við regluna um bann við endursendingu (non-refoulement) verði kærendur endursend til Króatíu. Króatísk stjórnvöld hafi vakið athygli á alþjóðavísu fyrir að brottvísa stjórnarandstæðingum rússneskra yfirvalda til Rússlands. Kærendur vísa til fréttaflutnings og alþjóðlegra skýrslna máli sínu til stuðnings.

Kærendur vísa til þess að fjölskyldumeðlimir þeirra hafi hlotið vernd hér á landi og að ekki sé unnt að fara með mismunandi hætti um meðferð mála af þeirri ástæðu einni að fjölskyldan hafi orðið viðskila á flóttanum vegna fangelsisrefsingar M, en það samræmist ekki tilgangi og markmiði Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærendur telji að tilefni sé til að beita undantekningu 17. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Þau telji jafnframt tilefni til að líta til 14. og 16. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar og vísa til þess að hugtakið fjölskylda beri að túlka rúmt.

Í viðbótargreinargerð kærenda kemur fram að kærendur byggi á 16. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærendur vísa til skriflegrar yfirlýsingar fjölskyldumeðlima í samræmi við 16. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærendur njóti stuðnings fjölskyldumeðlima sinna vegna meðgöngu og veikinda K. Kærendur vísa til þess að í ljósi lágs hlutfalls samþykktra umsókna um alþjóðlega vernd í Króatíu séu nær engar líkur á að kærendum verði gert annað en að snúa til heimaríkis. Myndu íslensk stjórnvöld gerast brotleg við 1. og 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga.

III.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Endurtekin umsókn samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans skv. 24. gr. laganna.

Samkvæmt upplýsingum um málsmeðferð í máli kærenda sem bárust kærunefnd frá heimaferða- og fylgdadeild Ríkislögreglustjóra 2. júlí 2025 eru kærendur og barn þeirra stödd á landinu. Í upplýsingum frá heimferða- og fylgdadeild Ríkislögreglustjóra, dags. 11. ágúst 2025, kemur fram að kærendur séu enn stödd á landinu enda hafi K komið sér undan flutningi þegar hún hafi mátt fljúga. Henni sé ekki heimilt að fljúga núna vegna meðgöngu sinnar og því hafi ekki verið hægt að flytja hana. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum eru kærendur og barn þeirra stödd á landinu og því fyrra skilyrði 35. gr. a laga um útlendinga uppfyllt.

Kærendur byggja endurteknar umsóknir sínar á því að mál þeirra skuli tekið til efnismeðferðar þar sem ný gögn og upplýsingar liggi fyrir. Kærendur vísa jafnframt til þess endursending þeirra til endursendingarríkis geti falið í sér brot gegn banni við endursendingu (non-refoulement), sbr. 1. og 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga, sbr. 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Kærendur vísa til þess að K sé gengin […] vikur á leið á meðgöngu sinni með tvíbura og styðjist tímabundið við hjólastól. Heilsa hennar hafi farið versnandi á síðustu vikum og hún sé háð aðstoð M við daglegar athafnir. Í framlögðum heilsufarsgögnum frá Heilsugæslunni Sólvangi og Göngudeild mæðraverndar og fósturgreiningar, dags. 10. til 19. júní 2025, kemur m.a. fram að kærandi sé skráð í áhættumeðgöngu með tvíbura og að hún glími við tiltekna líkamlega kvilla vegna meðgöngu sinnar. K notist við hjólastól þegar hún fari út úr húsi og njóti aðstoðar M við daglegar athafnir. Hinn 18. júní 2025, hafi K verið gengin […] vikur og […] daga.

Í úrskurði kærunefndar, dags. 3. apríl 2025, í máli kærenda kemur fram að umsækjendur um alþjóðlega vernd í endursendingarríki eigi rétt á grunnþjónustu, þ. á m. aðgangi að móttökumiðstöðvum, framfærslu og nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu. Unnt sé að óska eftir tíma hjá sálfræðingi í móttökumiðstöðvum. Lög kveði á um að veita skuli sérstakan stuðning við umsækjendur í samræmi við þarfir þeirra. Í úrskurðinum var lagt mat á hagsmuni barnsins A í samræmi við 2. mgr. 10. gr. laga um útlendinga og 3. mgr. 25. gr. laganna. Í úrskurðinum kemur m.a. fram að börn sem séu umsækjendur um alþjóðlega vernd eigi rétt til menntunar til jafns við ríkisborgara Króatíu. Börn eigi rétt á að hefja nám um þrjátíu dögum eftir að hafa lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd. Börnum sé jafnframt tryggður aðgangur að sérhæfðri tungumálakennslu. Áréttað er að samkvæmt 31. og 32. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar skal miðla upplýsingum um heilsufar umsækjenda um alþjóðlega vernd til yfirvalda í endursendingarríki, að uppfylltum skilyrðum ákvæðanna, þannig að flutningur viðkomandi fari fram með þeim hætti að heilsufari þeirra verði ekki stefnt í hættu. Auk þess er, í samræmi við ákvæðin, gerður áskilnaður í svari króatískra yfirvalda, dags. 11. febrúar 2025, að upplýsingum um heilsufar skuli miðla til yfirvalda þar í landi minnst tíu dögum fyrir flutning. Líkt og framangreindar upplýsingar bera með sér er lagt til grundvallar að flutningur fari fram með þeim hætti að heilsufari kærenda og A verði ekki stefnt í hættu. Í því sambandi er litið til heilsufars K, þ. á m. meðgöngu hennar. Verður ekki talið að endursending kærenda og barns þeirra til endursendingarríkis feli í sér ofsóknir eða ómannúðlega eða vanvirðandi meðferð í skilningi 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Í úrskurði kærunefndar var jafnframt áréttað að gögn bendi til þess að kærendur og A hafi raunhæf úrræði í endursendingarríki, bæði að landsrétti og fyrir Mannréttindadómstól Evrópu, sbr. 13. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sem tryggi að þau verði ekki send áfram til annars ríkis þar sem líf þeirra eða frelsi kunni að vera í hættu, sbr. 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga.

Kærendur byggja á því að tilefni sé til að beita undantekningu 17. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Í úrskurði kærunefndar, dags. 3. apríl 2025, kom fram að framangreint ákvæði sé undanþáguákvæði frá meginreglu reglugerðarinnar um að ákvarða skuli hvaða ríki beri ábyrgð á umsókn um alþjóðlega vernd á grundvelli þeirra viðmiða sem fram komi í reglugerðinni. Samkvæmt orðalagi 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga skuli umsókn um alþjóðlega vernd skv. 37. gr. laganna tekin til efnismeðferðar nema aðstæður í a - d-lið ákvæðisins eigi við um umsóknina. Af því orðalagi sé ljóst að stjórnvöldum beri skylda til að beita ákvæðum a – d-liðar 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga eigi þau við. Þá séu íslensk stjórnvöld jafnframt bundin af jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga við mat á því hvort umsókn skuli tekin til efnismeðferðar. Verða umsóknir kærenda og barns þeirra ekki teknar til efnismeðferðar á grundvelli 1. mgr. 17. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Kærendur gera jafnframt kröfu um að íslensk stjórnvöld taki mál þeirra til efnismeðferðar á grundvelli 16. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar, en kærendur njóti stuðnings móður, systur og bróður M, sem búsett séu hér á landi, vegna meðgöngu og veikinda K. Kærendur vísa til skriflegrar yfirlýsingar framangreindra fjölskyldumeðlima í samræmi við 16. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Af gögnum málsins verður ekki séð að kærendur séu svo háð aðstoð fjölskyldumeðlima M hér á landi vegna meðgöngu K að komi til beitingar 16. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Þá verður ekki annað séð en að um tímabundnar aðstæður K er að ræða.

Að framangreindu virtu eru aðstæður kærenda og barns þeirra ekki taldar leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á að fallist verði á fyrri umsóknir þeirra samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga og eru því skilyrði ákvæðis 35. gr. a laga um útlendinga ekki uppfyllt.

Að framangreindu virtu er endurtekinni umsókn kæranda vísað frá.

Krafa um frestun réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn beint að því stjórnvaldi sem tók þá ákvörðun sem leitað er endurskoðunar á og frestar hún ekki réttaráhrifum þeirrar ákvörðunar. Því stjórnvaldi sem hefur endurtekna umsókn til skoðunar er þó heimilt að fresta réttaráhrifum fyrri ákvörðunar, enda hafi umsækjandi óskað eftir því þegar hin endurtekna umsókn var lögð fram og sýnt fram á brýna nauðsyn þess að fresta framkvæmd.

Þar sem endurtekinni umsókn kærenda og barns þeirra er vísað frá er ekki ástæða til að fresta réttaráhrifum á meðan umsóknirnar eru til meðferðar. Að framangreindu virtu er kröfu kærenda um frestun réttaráhrifa á ákvörðunum Útlendingastofnunar hafnað.

 

Úrskurðarorð:

 

Endurteknum umsóknum kærenda og A er vísað frá.

 

The appellant‘s subsequent applications are dismissed.

 

F.h. kærunefndar útlendingamála,

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður.