Úrskurður nr. 623/2025

Hinn 18. ágúst 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 623/2025

í stjórnsýslumálum nr. KNU24020019 og KNU24020020

Kærur [...]

Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 2. febrúar 2024 kærðu [...], fd. [...], (hér eftir M) og [...], fd. [...] (hér eftir K), ríkisborgarar Venesúela, ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 19. janúar 2024, um að synja þeim og barni þeirra, [...], fd. [...] (hér eftir A), ríkisborgara Venesúela, um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja þeim um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016. Hinn [...] eignuðust kærendur barn hér á landi, [...], (hér eftir B).

Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal kærunefnd meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju hjá þeirri stofnun sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðunum Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort kærendur og börn þeirra eigi rétt á veitingu alþjóðlegrar verndar á grundvelli 1. eða 2. mgr. 37. gr. laganna, hvort skilyrði séu fyrir veitingu dvalarleyfis á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. laganna og hvort skilyrði fyrir brottvísun séu uppfyllt ef svo á við. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt. Kröfur í máli þessu eru í samræmi við framangreint.

Kæruheimild er í 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Málsatvik

Samkvæmt lögregluskýrslu komu kærendur til landsins frá Venesúela og lögðu fram umsóknir um alþjóðlega vernd fyrir sig og barn sitt 25. febrúar 2023. Kváðust kærendur sækja um vernd vegna efnahagsástandsins í Venesúela, lélegs heilbrigðiskerfis og að á heimasvæði þeirra væru morð framin daglega.

Kærendur komu til viðtals hjá Útlendingastofnun 8. ágúst 2023 ásamt löglærðum talsmanni sínum og greindu frá ástæðum flótta síns. Kváðust kærendur koma frá [...] í Bolivar fylki í Venesúela. M hafi áður starfað við námagröft og í því starfi bæði orðið vitni að og orðið fyrir ofbeldi bæði af hálfu glæpahópa sem og hermanna. M hafi látið af störfum í námunni og hafi þau í kjölfarið rekið verslun með varahluti en M hafi einnig unnið við að kaupa og selja gull í gegnum nokkurs konar bandalag. Lýstu kærendur í kjölfarið áreiti af hálfu tveggja nafngreindra glæpahópa þar sem kærendum hafi verið hótað og þau krafin um fégreiðslur til þess að fá að starfa í friði. Hinn 20. september 2022 hafi hópur manna á vegum hópsins El Tren De Guayana ruðst inn á heimili þeirra og beitt þau hótunum og ofbeldi. Hafi þeir yfirgefið heimilið eftir að M hafi lofað að útvega þeim gull að andvirði 25.000 bandaríkjadollara. Faðir M hafi haft samband við lögregluyfirvöld, DGCIM, og óskað eftir aðstoð en þeim hafi verið neitað um hana. M hafi síðar afhent þessum aðilum gull að verðmæti 10.000 bandaríkjadollara þar sem hann hefði ekki náð að útvega meira. Kærendur hafi þá flutt til ömmu K í lítið þorp í u.þ.b. fjögurra tíma akstursfjarlægð frá [...] og skipt um símanúmer.

Í ákvörðunum Útlendingastofnunar í máli barnsins A kom fram að ekki væri tilefni til að taka viðtal við það með vísan til ungs aldurs þeirra og framburðar foreldra þeirra.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar var kærendum og börnum þeirra synjað um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga. Kærendum var brottvísað frá landinu og þeim ákvarðað endurkomubann til tveggja ára. Fram kom að yfirgæfu kærendur landið sjálfviljug innan frests sem þeim hefði verið veittur yrði endurkomubann þeirra fellt niður. Barni kærenda var brottvísað frá landinu. Kærendur kærðu ákvarðanirnar til kærunefndar 2. febrúar 2024 og kærunefnd barst greinargerð kærenda ásamt fylgiskjölum 16. febrúar 2024.

Greinargerð til kærunefndar

Nefndin hefur farið yfir greinargerð kærenda og fylgiskjöl og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins er ekki tilefni til að reifa efni greinargerðar eða fylgiskjala.

Reglur stjórnsýsluréttar og málsmeðferð samkvæmt lögum um útlendinga

Í greinargerð kærenda eru færð rök fyrir því að ekki hafi verið farið að málsmeðferðarreglum við málsmeðferð og ákvarðanatöku Útlendingastofnunar. Telja kærendur að málsmeðferð stofnunarinnar og hinar kærðu ákvarðanir brjóti m.a. gegn 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 2. mgr. 23. gr. laga um útlendinga. Vísa kærendur helst til þess að ekki hafi farið fram fullnægjandi skoðun á þeim tveim glæpahópum sem þau hafi tilgreint.

Kærunefnd hefur farið yfir málsmeðferð Útlendingastofnunar og hinar kærðu ákvarðanir. Af hinum kærðu ákvörðunum verður ekki ráðið að fram hafi farið fullnægjandi skoðun á umræddum glæpahópum né að skoðaðar hafi verið sérstaklega aðstæður á heimasvæði kærenda í [...] í Bolivar fylki. Yfirferð nefndarinnar á landaupplýsingum benda til þess að heimabær kærenda sé plagaður af átökum glæpahópa sem ýmist starfi með eða gegn yfirvöldum á svæðinu. Meðal landaheimilda kemur sérstaklega fram að annar af umræddum glæpahópum, Tren De La Guyana, hafi starfað með og í skjóli yfirvalda á heimasvæði kærenda. Hvað varðar hina eiginlegu niðurstöðu Útlendingastofnunar þá eru gögn sem kærendur lögðu fram talin upp og ekki talin ýta undir né draga úr trúverðugleika kærenda. Þá var það niðurstaða Útlendingastofnunar að ekki væri hægt að útiloka að kærendur hefðu sætt áreiti glæpahópa en talið að kærendum stæði til boða vernd og aðstoð yfirvalda. Þá taldi stofnunin jafnframt að M hefði ekki leitt líkum að því að hann væri sérstakt skotmark tiltekinna glæpahópa né að hann ætti á hættu að verða fyrir ofbeldi snúi hann aftur til heimaríkis.

Af landaheimildum um Venesúela er ljóst að aðstæður geta verið misjafnar á milli fylkja og verður því við meðferð umsókna að skoða sérstaklega hvernig aðstæður í viðkomandi fylki eru hverju sinni. Bera ákvarðanir Útlendingastofnunar ekki með sér að aðstæður á heimasvæði kærenda í [...] í Bolivar fylki hafi verið skoðaðar með fullnægjandi hætti í samhengi við einstaklingsbundnar aðstæður kærenda. Er um að ræða atriði sem hafa áhrif á mat á meginmálsástæðu kærenda gagnvart 1. og 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og möguleika þeirra á innri flutningi sem Útlendingastofnun hefði borið að líta til við afgreiðslu málsins. Var rannsókn Útlendingastofnunar að þessu leyti ófullnægjandi og kann sá annmarki að hafa haft áhrif á efnislega niðurstöðu hinna kærðu ákvarðana.

Meginmarkmið stjórnsýslukæru er að tryggja réttaröryggi borgara með því að gera þeim kleift að fá umfjöllun um mál sín á tveimur stjórnsýslustigum. Framangreindar ákvarðanir Útlendingastofnunar í málum kærenda bera með sér að ekki hafi farið fram viðhlítandi mat á aðstæðum kærenda. Annmarkar voru á rannsókn stofnunarinnar þar sem aðstæður kærenda voru ekki skoðaðar með einstaklingsbundnum hætti með hliðsjón af aðstæðum á heimasvæði kærenda í Venesúela og framlögðum gögnum kærenda. Málsmeðferð Útlendingastofnunar og rökstuðningur ákvarðana í málum þeirra er, með vísan til framangreinds, ekki í samræmi við reglur stjórnsýsluréttar, m.a. 10. og 22. gr. stjórnsýslulaga. Framangreindir annmarkar á málsmeðferð Útlendingastofnunar eru verulegir og er ekki unnt að bæta úr þeim á kærustigi og því rétt að mál kærenda og barna þeirra hljóti nýja meðferð hjá Útlendingastofnun.

Með vísan til framangreinds eru hinar kærðu ákvarðanir felldar úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka umsóknir kærenda og barna þeirra um alþjóðlega vernd til nýrrar meðferðar. Í ljósi framangreindrar niðurstöðu er ekki tilefni til umfjöllunar um aðrar málsástæður kærenda.

Úrskurðarorð:

Ákvarðanir Útlendingastofnunar eru felldar úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka mál kærenda og barna þeirra til meðferðar á ný.

The decisions of the Directorate of Immigration are vacated. The Directorate is instructed to re-examine their cases.

F.h. kærunefndar útlendingamála, skv. 3. mgr. 8. gr. laga um útlendinga,

Vera Dögg Guðmundsdóttir