Úrskurður nr. 574/2025

Hinn 21. ágúst 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 574/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25030043

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 13. mars 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Venesúela (hér eftir kærandi), ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 2. mars 2025, um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi kom fyrst til landsins 15. apríl 2023 og lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 14. júní 2024, var kæranda synjað um alþjóðlega vernd auk þess sem honum var synjað um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðuninni var kæranda einnig ákvörðuð brottvísun og tveggja ára endurkomubann, sbr. 2. mgr. 98. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Með úrskurði kærunefndar nr. 1030/2024, dags. 15. október 2024, var sú ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest. Fram kom í úrskurði kærunefndar að yfirgæfi kærandi landið innan 15 daga yrði endurkomubann hans fellt úr gildi. Úrskurðurinn var birtur fyrir kæranda 15. október 2024. Ekki liggur fyrir hvenær kærandi yfirgaf landið en samkvæmt fyrirliggjandi gögnum var hann ekki skráður í Schengen-upplýsingakerfið í því skyni að honum yrði bönnuð endurkoma.

Kærandi kom til landsins að nýju 2. mars 2025 með flugi frá Ósló, Noregi. Með ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 2. mars 2025, var kæranda vísað frá landinu á grundvelli c-, og d-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í skýrslu lögreglu, dags. 3. mars 2025, kemur fram að lögregla hafi haft afskipti af kæranda við löggæslustörf á Keflavíkurflugvelli. Hafi kærandi lýst því yfir við lögreglu að vera ferðamaður og að hann hygðist dvelja á landinu til 15. mars 2025. Hafi lögregla því heimilað honum landgöngu. Skömmu síðar hafi kærandi verið stöðvaður af tollgæslunni á Keflavíkurflugvelli og lýst því yfir gagnvart tollvörðum að hann væri kominn til landsins til þess að stunda atvinnu. Í kjölfarið hafi kærandi verið tekinn til skoðunar að nýju hjá lögreglu sökum misvísandi framburðar. Aðspurður greindi kærandi frá því að hann hefði ráðið sig til vinnu á tilteknum veitingastað og upplýsti hann lögreglu um ráðningarsamning og umsókn um tímabundið atvinnuleyfi. Aðspurður um gistingu og uppihald kvaðst kærandi ætla að gista hjá vini sínum og hafði undir höndum 400 evrur á greiðslukorti. Í kjölfarið var kæranda flett upp í kerfum lögreglu þar sem fram kom að umsókn hans um atvinnuleyfi væri skráð sem vafaatriði og lagði lögregla til grundvallar að vísa ætti umsókn hans frá á grundvelli 1. mgr. 101. gr. laga um útlendinga, þar sem fyrir lægi endanleg ákvörðun um brottvísun vegna umsóknar kæranda um alþjóðlega vernd.

Í kjölfarið hafi lögregla tekið ákvörðun um að frávísa kæranda á grundvelli c-, og d-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga þar sem hann hefði ekki heimild til atvinnu og ónógt fjármagn til uppihalds. Kærandi óskaði þess að íslenska ríkið myndi útvega honum farmiða og undirritaði hann skuldaviðurkenningu þess efnis.

Kærandi kærði ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar 13. mars 2025. Greinargerð kæranda barst 10. apríl 2025.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda eru málsatvik rakin vegna ákvörðunar lögreglunnar um að frávísa kæranda frá landinu. Í greinargerð er á því byggt að skilyrði frávísunar hafi ekki verið fyrir hendi. Kærandi byggir á því að hann hafi lagt fram öll nauðsynleg gögn, þ.m.t. varðandi tryggt húsnæði, gögn um tilgang dvalar og brottfararmiða frá Spáni til Venesúela, auk þess sem hann hafi sýnt fram á trygg fjárráð.

Kærandi byggir á því að málsmeðferðarreglur stjórnsýsluréttar hafi verið brotnar við meðferð málsins varðandi rökstuðning og rannsóknarreglu. Kærandi kveðst hafa lagt fram staðfestingu á brottfararmiða frá Spáni til Venesúela, sem sýni sannanlega fram á heimför. Í hinni kærðu ákvörðun komi fram að hann sé ekki með farmiða úr landi að nýju og ekkert atvinnuleyfi og telur kærandi að rökstuðningi fyrir ákvörðuninni sé áfátt. Þá hafi ekki verið tekið tillit til andmæla hans og uppgefinn tilgangur fyrir komu hans ekki rannsakaður nánar.

Að auki byggir kærandi á því að lögregla hafi brugðist leiðbeiningarskyldu sinni samkvæmt 7. gr. stjórnsýslulaga, t.a.m. með því að bjóða kæranda að skýra nánar frá tilgangi komu sinnar eða leiðbeina honum um framlagningu gagna. Byggir kærandi á því að honum hafi ekki verið gefinn fullnægjandi kostur á því að leggja fram andmæli, auk þess sem ákvörðunin brjóti gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Kærandi er ríkisborgari Venesúela og þarf því ekki vegabréfsáritun til landgöngu hér á landi, sbr. viðauka 9 við reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, og má dvelja hér á landi í 90 daga á hverju 180 daga tímabili. Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 2. mars 2025, byggist á c, og d-liðum 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga.

Í c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga kemur fram að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni. Í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar). Athugasemdirnar vísa einnig til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a. laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.

Samkvæmt gögnum málsins kvaðst kærandi vera kominn til landsins sem ferðamaður 2. mars 2025 og ætlaði að dvelja til skamms tíma og yfirgefa landið 15. mars 2025. Framburður kæranda hafi skömmu síðar breyst á þá leið að koma hans til landsins væri til þess að stunda atvinnu og dvelja til lengri tíma. Hafi kærandi jafnframt framvísað ráðningarsamningi og umsókn um atvinnuleyfi gagnvart lögreglu. Ekki verður ráðið af gögnum málsins að kærandi sé skráður í endurkomubann á Schengen-svæðið samkvæmt Schengen-upplýsingakerfinu sem lögregla hefur aðgang að. Verður því lagt til grundvallar að kærandi hafi yfirgefið landið innan veitts frests í kjölfar úrskurðar kærunefndar nr. 1030/2024. Þrátt fyrir það hafi lögregla lagt til grundvallar að vísa ætti umsókn kæranda um dvalarleyfi frá, sbr. 3. málsl. 1. mgr. 101. gr. laga um útlendinga, án fullnægjandi ástæðu og er gerð athugasemd við framkvæmd lögreglu að þessu leyti.

Samkvæmt framansögðu var kærandi tvísaga um tilgang og umfang dvalar sinnar á landinu þegar afskipti voru höfð af honum í umrætt sinn. Hann hafi í fyrstu tjáð lögreglu að hann væri ferðamaður og hygðist dvelja á landinu frá 2. til 15. mars 2025. Við afskipti tollgæslu hafi framburður kæranda breyst á þá leið að hann væri kominn til landsins til þess að vinna. Að sögn kæranda hafi hann haft tryggt húsnæði og farmiða frá Spáni til heimaríkis en hann hafi þó ekki átt bókaðan farmiða frá Íslandi. Ljóst er að kæranda bar að segja lögreglu satt og rétt frá tilgangi dvalar sinnar og leggja fram viðeigandi gögn um leið og lögregla óskaði eftir því. Samkvæmt framangreindu var framburður kæranda misvísandi í meginatriðum og verður lagt til grundvallar að hann hafi ekki leitt líkur að tilgangi dvalar. Verður ákvörðun lögreglu um að frávísa kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því staðfest.

Samkvæmt d-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu ef hann getur ekki sýnt fram á að hann hafi eða eigi tryggð nægileg fjárráð til dvalar hér á landi og til heimferðar. Fram kemur í athugasemdum við ákvæðið að meta þurfi hverju sinni hvenær útlendingur teljist hafa nægileg fjárráð til framfærslu og til heimferðar. Þá yrði skilyrðum um nægileg fjárráð til heimferðar t.d. fullnægt með framvísun farmiða. Samkvæmt 2. mgr. 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri skal við mat á því hvort útlendingur teljist hafa nægileg fjárráð m.a. tekið mið af lengd og tilgangi dvalar. Mat á fjárráðum megi byggja á reiðufé, ferðatékkum og greiðslukortum sem útlendingur sé handhafi að.

Samkvæmt gögnum málsins sýndi kærandi ekki fram á farmiða úr landi að nýju. Þá hafi kærandi haft 400 evrur á greiðslukorti. Á kærustigi hafi kærandi vísað til þess að hafa tryggt gistipláss og bókaðan farmiða frá Spáni til Venesúela. Að auki bar hann fyrir sig fullnægjandi fjármagn til kaupa á brottfararmiða og kvaðst því vera með nægilegt fjármagn til heimferðar og dvalar hér á landi.

Samkvæmt framansögðu lagði kærandi ekki til farmiða til sönnunar á fyrirhugaðri brottför og hefur málsástæða hans um farmiða frá Spáni til Venesúela ekki þýðingu við úrlausn málsins um nægt fjármagn til dvalar á Íslandi. Því er ekki unnt að slá því föstu hversu lengi kærandi myndi dvelja á landinu. Þá liggur fyrir að fjármunir á greiðslukorti kæranda nægðu ekki til kaupa á farmiða úr landi og annaðist íslenska ríkið farmiðakaup fyrir kæranda og undirritaði hann skuldaviðurkenningu þar að lútandi, sbr. 1. mgr. 107. gr. laga um útlendinga. Að framangreindu virtu er lagt til grundvallar að kærandi hafi ekki sýnt fram á nægileg fjárráð til dvalar hér á landi og til heimferðar. Er ákvörðun lögreglu um frávísun kæranda á grundvelli d-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því staðfest.

Með vísan til alls framangreinds er málatilbúnaði kæranda um að ákvörðun lögreglu hafi gengið gegn tilvitnuðum ákvæðum stjórnsýslulaga hafnað.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum er staðfest.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is affirmed.

Valgerður María Sigurðardóttir

Vera Dögg Guðmundsdóttir