Mál nr. 2/2024-Úrskurður

Mál nr. 2/2024

 

Úrskurður kærunefndar jafnréttismála

 

 

A

gegn

B ehf.

 

 

Breyting á starfi. Uppsögn. Fæðingarorlof. Fallist á brot.

 

A kærði ákvörðun B ehf. um breytingu á starfi hans og uppsögn eftir að hann sneri úr fæðingarorlofi sem hann taldi vera brot gegn lögum nr. 150/2020. B byggði á því að sökum verkefnastöðu hefði ekki verið talið heppilegt að A tæki við fyrra starfi sínu. Ekki hefði verið fastsett hins vegar hvaða verkefnum A hefði átt að sinna en A hefði í kjölfarið átt frumkvæði að því að óska eftir starfslokum sínum. Að mati kærunefndar var hvorki sýnt fram á hvaða verkefnum B hefði átt að sinna þegar hann sneri aftur til starfa né var talið að A hefði sagt upp starfi sínu. Var fyrirtækið B ekki talið hafa sýnt fram á að aðrar ástæður en fæðingarorlof hefðu legið til grundvallar ákvörðunum um að breyta starfi A og að segja honum síðan upp störfum. Þá var ekki talið að B hefði gætt að því að gera nauðsynlegar ráðstafanir til þess að auðvelda A að koma aftur til starfa eftir fæðingarorlof sitt. Samkvæmt því var B ehf. talið hafa gerst brotlegt við 1. mgr., sbr. 2. mgr., 19. gr. og 13. gr. laga nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. 

 

1. Á fundi kærunefndar jafnréttismála 27. ágúst 2025 er tekið fyrir mál nr. 2/2024 og kveðinn upp svohljóðandi úrskurður:

    

2. Með kæru, dags. 12. janúar 2024, kærði A ákvörðun B ehf. um breytingu á starfi og uppsögn í september 2023, sem kærandi heldur fram að hafi mátt rekja til töku fæðingarorlofs. Kærandi telur að með þessu hafi kærði brotið gegn lögum nr. 150/2020, um jafna stöðu og rétt kynjanna.

    

3. Kæran ásamt fylgigögnum var kynnt kærða með bréfi, dags. 21. febrúar 2024. Greinargerð kærða barst 26. febrúar 2024 og var kynnt kæranda hinn 28. s.m. Athugasemdir kæranda eru dags. 13. mars 2024 og 2. maí 2024 og athugasemdir kærða 16. apríl 2024.

    

   MÁLAVEXTIR

4. Kærandi starfaði sem tölvuteiknari á skrifstofu kærða. Kærandi var í fæðingarorlofi frá 20. desember 2022 til 20. september 2023. Í fæðingarorlofinu var annar karl ráðinn af kærða til að sinna verkefnum kæranda.

    

5. Ágreiningslaust er með aðilum að þegar kærandi sneri aftur til starfa 20. september 2023 sneri hann ekki til baka í starf sitt og að honum var sagt upp starfi sínu daginn eftir. Aðilum ber hins vegar ekki saman um atvik málsins og aðdraganda uppsagnar kæranda.

    

6. Kærandi lýsir atvikum á þá leið að þegar hann sneri aftur til starfa þann dag hefði hann fundað með yfirmanni kærða, sem hefði haft umboð framkvæmdastjóra, þar sem honum hefði verið tilkynnt um að hann yrði færður til í starfi úr teiknivinnu á skrifstofu í vinnu á verksmiðjugólfi en sá starfsmaður sem upphaflega hefði verið ráðinn til að leysa kæranda af myndi gegna fyrra starfi kæranda. Ef kærandi vildi halda starfi sínu áfram hjá kærða yrði hann aðallega að sinna […]. Þá hafi yfirmaðurinn sagt að kærandi hefði þann dag til þess að ákveða hvort hann samþykkti breytingu á starfi en ef hann þæði hana ekki yrði honum sagt upp störfum. Daginn eftir hafi kærandi komið til starfa og spurt yfirmanninn hvaða verkefnum hann ætti að sinna. Yfirmaðurinn hefði sent hann til að fylgjast með starfsmönnum á verksmiðjugólfi til þess að læra vinnubrögð og vinnuferli í verksmiðju.

    

7. Kærði lýsir atvikum að þessu leyti með þeim hætti að þegar kærandi hafi snúið til baka hafi starfsmaður sem leyst hefði af starf tölvuteiknara verið í umfangsmiklum verkefnum sem lengi höfðu verið í vinnslu og var ekki lokið. Ekki hefði verið heppilegt að skipta um starfsmann í þeim verkefnum á þeim tímapunkti. Af þeim sökum hefði verið rætt við kæranda um að hann myndi sinna öðru starfi hjá kærða. Ekki hefði verið fastsett hvaða verkefnum kærandi myndi sinna en aldrei hefði komið til greina að hann starfaði í verksmiðju kærða. Kærandi hefði átt frumkvæði að starfslokum sínum en ekki kærði.

    

8. Kærandi mun hafa fundað með stéttarfélagi sínu um málið 21. september 2023. Í framhaldinu sendi kærandi SMS-skilaboð til starfsmanns kærða um að stéttarfélag hans liti á fyrirhugaða breytingu á starfi kæranda sem uppsögn. Kærði þyrfti því að segja kæranda upp og kærandi þyrfti að vita hvort óskað væri eftir því að hann ynni upp­sagnarfrest eða fengi hann greiddan. Ef kærði óskaði eftir því að kærandi ynni upp­sagnarfrestinn yrði það að vera í því starfi sem hann ætti rétt á.

    

9. Með bréfi, dags. 22. september 2023, sagði kærði kæranda upp starfi sínu með þriggja mánaða uppsagnarfresti þar sem fram kom að fallið væri frá vinnuframlagi kæranda á uppsagnarfresti.

    

   SJÓNARMIÐ KÆRANDA

10. Kærandi telur að kærði hafi með breytingu á starfi hans og síðar uppsögn brotið gegn ákvæðum laga nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna, sérstaklega 19. gr. laganna, sem og 50. gr. laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof. Kærandi telur að ekki hafi verið færðar fullnægjandi sönnur á að uppsögnin hafi verið grundvölluð á málefnalegum ástæðum eins og gera verði kröfur um þannig að uppsagnarvernd framangreindra laga virki í reynd.

     

11. Kærandi bendir á að hann sé menntaður rennismiður en hluti náms í rennismíði sé áfangar í hand- og tölvuteikningum. Þessi menntun hans hafi verið ástæða þess að hann var ráðinn sem tölvuteiknari hjá kærða. Hann hafi í starfi sínu teiknað […] að mestu leyti en einnig hafi komið inn verkefni þar sem hafi átt að […] og hann teiknað það upp og útbúið vinnuteikningar fyrir aðra starfsmenn.

     

12. Kærandi byggir á því að þegar hann sneri til baka til starfa eftir fæðingarorlof hafi honum verið tilkynnt af yfirmanni kærða að honum stæði ekki til boða sama starf og hann hafði áður gegnt hjá kærða. Kæranda hafi verið tilkynnt að sá starfsmaður sem ráðinn hefði verið til afleysinga myndi sinna fyrra starfi kæranda. Kærandi yrði fluttur úr starfi í vinnu á verksmiðjugólfi. Hafi yfirmaður kæranda sagt að það hefði m.a. verið vegna þess að kærandi hefði ekki sýnt lit eða verið „team player“ í fæðingarorlofi sínu. Kærandi rekur að á fundinum hafi yfirmaðurinn sagt við hann að feður tækju yfirleitt ekki eins langt fæðingarorlof og kærandi og að hann væri ekki fyrsti maður til að eignast […]. Telur kærandi að með því hafi yfirmaður hans vísað til þess að hann hefði ítrekað hringt í hann í fæðingarorlofinu til að biðja kæranda um að koma til vinnu þar sem afleysingamaður hefði ekki undan. Hefði sá jafnframt hringt í föður hans þegar hann náði ekki í kæranda. Fyrst hefði hann verið beðinn um þetta í febrúar 2023 og tvisvar eftir það. Hann hafi þó mætt til vinnu í nokkra daga til að aðstoða kærða þar sem yfirmaður hans lét hann fá þannig samviskubit að honum fannst hann þurfa þess.

     

13. Kærandi segir að honum hafi verið tjáð að ef hann vildi vera áfram hjá kærða þyrfti hann að vinna í […], en vera í afleysingum á skrifstofunni þegar starfsfólk þar færi í frí. Kærandi hefði daginn til að ákveða hvort hann samþykkti breytingar á störfum sínum eða ekki. Ef hann samþykkti ekki yrði honum sagt upp starfi sínu. Kærandi bendir á að engum öðrum en honum hafi verið sagt upp með þessum hætti á sama tíma.

     

14. Kærandi rekur að daginn eftir að hann mætti til vinnu, þann 21. september 2023, hafi hann spurt hvaða verkefnum honum væri ætlað að sinna. Hann hafi þá verið sendur á verksmiðjugólfið að fylgjast með starfsmönnum á sög og fræsi- og slípivélum til að læra vinnuferlið og vinnubrögð á gólfinu. Kærandi hafi verið þar til hádegis en þá farið á fund með lögmanni stéttarfélags síns. Lögmaðurinn hafi útskýrt fyrir kæranda að svona veruleg breyting í starfi teljist vera uppsögn. Kærandi hafi þá sent SMS-skilaboð til yfirmanns síns og tilkynnt honum að hann yrði að fá uppsagnarbréf þar sem búið væri að segja honum upp með þessum starfsbreytingum.

     

15. Kærandi bendir á að […]vinni við […]. Þeir vinni yfirleitt langa daga og séu sendir út á land í marga daga. Þegar kærandi hafi mætt til vinnu hafi allir […] hjá kærða verið búnir að vera í tæplega tvær vikur að vinna að stóru verkefni úti á landi. Þetta sé alls ekki það sem kærði hafi ráðið sig til að vinna við og henti alls ekki nýbökuðum föður með þeim skyldum sem hvíli á foreldri ungabarns.

     

16. Kærandi hafnar því að í þeim breytingum sem gerðar voru á starfi hans hafi ekki falist uppsögn. Hann vísar til þess að þessi breyting á starfi hans hafi verið það mikil að það teljist samkvæmt meginreglum vinnuréttar jafngilda uppsögn þar sem hann hafi ekki viljað þessa stöðulækkun. Hann hafi hafnað því að vera færður í vinnu sem hafi ekkert með það að gera sem hann hafi verið ráðinn til að gera og sé menntaður í. Hafi hann tilkynnt framkvæmdastjóra kærða þessa niðurstöðu sína og kærði fallist á það. Í kjölfarið hafi kæranda verið sagt upp störfum. Hann hafi ekki fengið neina skýringu eða rökstuðning fyrir því að honum hafi ekki staðið fyrra starf sitt til boða þegar hann hafi komið til baka. Kærandi hafnar því alfarið að hann hafi sagt upp starfi sínu, þvert á móti hafi kærði sagt honum upp starfinu.

     

17. Kærandi telur að kærði hafi ekki tekið tillit til fjölskylduaðstæðna hans þegar hann kom aftur til starfa eftir fæðingarorlof. Málið hafi þá haft mikil áhrif á líf hans þar sem hann hafi átt erfitt með að fá nýja vinnu í samræmi við menntun og hafi á endanum ráðið sig í starf þar sem hann sé á lægri launum en áður.

     

    SJÓNARMIÐ KÆRÐA

18. Kærði hafnar því að kæranda hafi verið mismunað með stöðubreytingu eða uppsögn vegna töku fæðingarorlofs og krefst þess að kröfum kæranda verði hafnað. Starfslok kæranda hafi ekkert haft með töku foreldraorlofs að ræða, sönnunarbyrði um það hvíli á kæranda og honum hafi ekki tekist að axla þá sönnunarbyrði sem á honum hvíli. Þá mótmælir kærði málsatvikalýsingu kæranda sem rangri og ósannaðri.

     

19. Kærði bendir á að aðeins einn tölvuteiknari hafi starfað hjá fyrirtækinu. Af þeim sökum hafi kærði þurft að ráða annan starfsmann til að sinna tölvuteikningum meðan kærandi var í fæðingarorlofi. Þegar kærandi hafi komið til baka úr fæðingarorlofi hafi tölvuteikn­arinn verið að sinna umfangsmiklum verkefnum sem lengi höfðu verið í vinnslu og hafi ekki verið lokið. Ekki hafi þótt heppilegt að skipta um starfsmann í þeim verkefnum á þeim tímapunkti.

     

20. Kærði tekur fram að af þessum sökum hafi verið rætt við kæranda um að hann myndi sinna öðru starfi hjá kærða. Ekki hafi verið búið að fastsetja nákvæmlega hvaða verkefnum kærandi myndi sinna en aldrei hafi komið til tals að kærandi myndi vinna í verksmiðju. Því sé sérstaklega mótmælt sem röngu að kærði hafi ætlast til þess að kærandi myndi vinna langa vinnudaga og úti á landi. Aldrei hafi staðið annað til en að kærandi gæti samrýmt starfsskyldur sínar og ábyrgð gagnvart fjölskyldu. Samtalið hafi hins vegar aldrei náð svo langt að einstök atriði yrðu rædd þar sem kærandi hafi óskað eftir starfslokum degi eftir að hann hafi komið til starfa á ný eftir fæðingarorlof.

     

21. Kærði leggur áherslu á að það hafi verið kærandi sem hafi haft frumkvæði að starfs­lokum. Því til stuðnings vísar hann til SMS-skilaboða sem fylgt hafi kæru kæranda. Hinn 21. september 2023 hafi kærandi sent eftirfarandi skilaboð til yfirmanns síns: „Sælir, ég verð aðeins lengur í mat, mér var boðað á fund með stéttarfélaginu mínu.“ Sama dag hafi borist eftirfarandi skilaboð frá kæranda: „Sælir, stéttarfélagið mitt lítur á þessa starfsbreytingu sem uppsögn, ég þarf að fá uppsagnarbréf og ég þarf að vita hvort þið viljið að ég vinni uppsagnarfrestinn eða fá þá greidda, ef þið viljið að ég vinni þá, þá verður það í mínu starfi sem ég á rétt á.“

     

22. Samkvæmt kærða var málið rætt nánar daginn eftir á fundi þar sem kærandi hafi óskað eftir samkomulagi um starfslok. Við því hafi verið orðið og aðilar sammælst um að vinnuframlags hans væri ekki óskað á uppsagnarfresti. Laun í uppsagnarfresti hafi verið greidd að fullu.

     

23. Kærði bendir á hvað varðar tilvísun til 13. gr. laga nr. 150/2020 að hann telji þar vísað til fullyrðingar kæranda um langa vinnudaga og störf úti á landi. Aldrei hafi verið ætlast til slíks af kæranda. Ef hann hefði ekki óskað eftir starfslokum hefði verið tekið tillit til skyldna kæranda gagnvart fjölskyldu og honum veittur aukinn sveigjanleiki í starfi þannig að fullt tillit yrði tekið til fjölskylduaðstæðna og honum þannig auðveldað að koma aftur til starfa hjá kærða eftir fæðingarorlof.

     

24. Kærði bendir á að kæranda hafi verið boðið annað starf sem í litlu fyrirtæki, eins og kærða, hafi verið eins sambærilegt eldra starfi og unnt var. Laun kæranda hafi verið óbreytt og ekki hafi verið óskað eftir breytingu á vinnuframlagi eða vinnutíma.

     

    NIÐURSTAÐA

25. Mál þetta snýr að því hvort kærði hafi brotið gegn lögum nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna, með því að hafa látið fæðingarorlof eða fjölskylduábyrgð hafa áhrif á breytingu og uppsögn á starfi kæranda, sbr. 1. og 2. mgr. 19. gr. laganna og 1. mgr. 13. gr. laganna.

     

26. Í 1. mgr. 1. gr. laga nr. 150/2020 kemur fram að markmið laganna sé að koma í veg fyrir mismunun á grundvelli kyns og koma á og viðhalda jafnrétti og jöfnum tækifærum kynjanna á öllum sviðum samfélagsins. Samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laganna er hvers kyns mismunun á grundvelli kyns, hvort heldur bein eða óbein, og fjölþætt mismunun óheimil. Þá teljast fyrirmæli um mismunun á grundvelli kyns einnig mismunun samkvæmt lögunum.

     

27. Samkvæmt 13. gr. laga nr. 150/2020 skulu atvinnurekendur gera nauðsynlegar ráð­stafanir til að gera starfsfólki kleift að samræma starfsskyldur sínar og ábyrgð gagnvart fjölskyldu, óháð kyni. Ráðstafanir þær skulu m.a. miða að því að auka sveigjanleika í skipulagningu á vinnu og vinnutíma þannig að bæði sé tekið tillit til fjölskylduaðstæðna starfsfólks og þarfa atvinnulífs, þ.m.t. að starfsfólki sé auðveldað að koma aftur til starfa eftir fæðingar- eða foreldraorlof eða leyfi úr vinnu vegna brýnna fjölskylduaðstæðna.

     

28. Í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020 er tekið fram að atvinnurekendum sé óheimilt að mismuna umsækjendum um starf á grundvelli kyns. Sama gildi um stöðuhækkun, stöðu­breytingar, endurmenntun, símenntun, starfsþjálfun, námsleyfi, uppsögn, vinnu­aðstæður og vinnuskilyrði starfsmanna. Þá sé óheimilt að láta fæðingar- og foreldraorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafa neikvæð áhrif á ákvarðanir samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr., ákvæðisins.

     

29. Samkvæmt sönnunarreglu í 4. mgr. 19. gr. kemur það í hlut starfsmanns sem telur á sér brotið að leiða líkur að því að fæðingar- og foreldraorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafi haft áhrif á breytingu á starfi hans og uppsögn hjá kærða. Takist sú sönnun ber atvinnurekandanum að sýna fram á að aðrar aðstæður en fæðingar- og foreldraorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafi legið til grundvallar ákvörðun hans. Af framangreindu er ljóst að það kemur í hlut kæranda að færa fram staðreyndir eða önnur gögn og upplýsingar sem leiða líkur að því að fæðingarorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafi haft áhrif á breytingar á starfi hans og uppsögn hjá kærða.

     

30. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 151/2020, um stjórnsýslu jafnréttismála, gilda lögin um stjórn­sýslu á sviði jafnréttismála á því sviði sem löggjöf um jafnréttismál tekur til, m.a. lög um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna, og um störf kærunefndar jafnréttismála. Samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laganna tekur kærunefnd jafnréttismála til meðferðar kærur sem til hennar er beint samkvæmt framansögðu og kveður upp skriflegan úrskurð um hvort ákvæði laganna hafi verið brotin.

     

31. Við úrlausn þess hvort uppsögn kæranda hafi farið gegn lögum nr. 150/2020 verður að hafa í huga að hvorki er ólögmætt að breyta verkefnum starfsmanns né segja honum upp störfum þegar hann er að koma úr fæðingarorlofi sé það grundvallað á öðrum ástæðum en fæðingarorlofi eða ástæðum tengdum meðgöngu og barnsburði, sbr. 1. og 2. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020. Verða því aðrar ástæður en fæðingarorlof og ástæður sem tengjast meðgöngu og barnsburði að liggja til grundvallar uppsögn starfsmanns sem er að koma aftur til vinnu að loknu fæðingarorlofi. Hér vísast einnig til 49. og 50. gr. laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof, um sambærileg sjónarmið.

     

32. Í máli þessu liggur fyrir að þegar kærandi sneri til baka úr fæðingarorlofi var honum tilkynnt um að hann myndi ekki sinna því starfi sem hann var ráðinn til upphaflega heldur ætti hann að sinna öðrum verkefnum. Þá verður ráðið af gögnum málsins að kærði hafi sagt kæranda upp störfum í framhaldinu eftir að kærandi upplýsti kærða um þá afstöðu stéttarfélags síns að fyrirhugaðar breytingar á starfi hans jafngiltu uppsögn. Með vísan til þess verður fallist á að kærandi hafi leitt líkum að því að fæðingarorlof hafi haft áhrif á breytingar á starfi hans og uppsögn, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020 og 1. og 2. mgr. sama ákvæðis, sbr. og sambærileg sjónarmið sem fram koma í 49. og 50. gr. laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof. Samkvæmt því kemur það í hlut kærða að sýna fram á að aðrar ástæður en fæðingarorlof kæranda hafi legið til grundvallar ákvörðun hans um breytingu á starfi hans og uppsögn.

     

33. Svo sem að framan er rakið er ágreiningur með aðilum um atvik málsins, þ.m.t. hvaða verkefnum eða störfum kærandi ætti að taka við þegar hann sneri til baka úr fæðingarorlofi. Kærandi staðhæfir að yfirmaður hans hafi tilkynnt honum að hann ætti að sinna störfum í verksmiðju kærða og […], en vera í afleysingum á skrifstofu. Kærði fullyrðir að ekki hafi verið búið að fastsetja nákvæmlega hvaða verkefnum kærandi ætti að sinna en aldrei hefði komið til tals að hann ætti að starfa í verksmiðjunni. Kæranda hefði verið boðið eins sambærilegt starf og mögulegt væri í litlu fyrirtæki. Aldrei hefði hins vegar komið annað til tals en að kærandi gæti samrýmt starf sitt fjölskylduábyrgð sinni.

     

34. Á atvinnurekanda hvílir sú skylda, svo sem að framan er rakin, að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að gera starfsfólki kleift að samræma starfsskyldur sínar gagnvart fjöl­skylduábyrgð. Skulu slíkar ráðstafanir m.a. tryggja að starfsfólki sé auðveldað að koma aftur til starfa eftir fæðingar- og foreldraorlof. Þá er mælt fyrir um það í ákvæði 2. mgr. 49. gr. laga nr. 144/2020 að starfsmaður skuli eiga rétt á sama starfi, en sé þess ekki kostur þá sambærilegu starfi í samræmi við ráðningarsamning, eftir fæðingar- eða foreldraorlof.

     

35. Af fyrrgreindum lagaákvæðum leiðir að það fellur á atvinnurekanda að sýna fram á að hann hafi axlað þær skyldur sem á hann eru lagðar að lögum þegar starfsmaður snýr til baka úr fæðingar- eða foreldraorlofi. Þótt atvinnurekandi hafi það svigrúm, samkvæmt því sem að framan segir, að fela starfsmanni annað starf eftir að fæðingar- eða foreldraorlofi lýkur takmarkast þetta svigrúm við það að um sambærilegt starf og verkefni sé að ræða í samræmi við ráðningarsamning. Sönnunarbyrði um það að skilyrði laga séu uppfyllt hvíla því almennt á atvinnurekanda en í því felst að hann verður að geta sýnt fram á í hverju ákvarðanir um breytingar á starfi felast og þá að þær byggi á forsvaranlegu mati og málefnalegum sjónarmiðum.

     

36. Í máli þessu stendur orð gegn orði um hvaða breytingar átti að gera á starfi og verkefnum kæranda. Kærði hefur í málatilbúnaði sínum greint frá því að ekki hafi verið fastsett hvaða verkefnum kærandi ætti að sinna í nýju starfi. Að öðru leyti nýtur engra samtíma­gagna við um þetta eða um undirbúning kærða að því er varðar endurkomu kæranda úr fæðingarorlofi. Af því verður kærði að bera hallann. Verður því hvorki séð að kærði hafi boðið kæranda sambærilegt starf né lagt forsvaranlegt mat á það hvort nýtt starf eða verkefni sem kæranda væri ætlað að sinna væru sambærileg því starfi sem kærandi gegndi áður í samræmi við ráðningarsamning.

     

37. Þá verður ekki fallist á það með kærða að kærandi hafi átt frumkvæði að starfslokum sínum. Fyrir liggur að kærandi hafnar þessu eindregið og áréttar að honum hafi verið sagt upp starfi sínu. Spurning yfirmanns kærða í fyrrnefndum SMS-skilaboðum sem gengu milli kæranda og yfirmannsins í aðdraganda uppsagnar um það hvort kærandi hefði tekið ákvörðun styðja fremur að mati nefndarinnar við þann málatilbúnað kæranda að kærði hafi sett honum þá kosti að samþykkja breytingar á starfi sínu en vera ellegar sagt upp störfum. Þá verður ekki séð í samtímagögnum málsins að kærði hafi mótmælt þeirri staðhæfingu kæranda að breyting á starfi kæranda jafngilti uppsögn. Af uppsagnarbréfi verður fremur ráðið að kærði hafi í raun viðurkennt þessa staðhæfingu kæranda í verki, en í því sambandi athugast að kærði tilgreindi ekki í bréfinu ástæður fyrir uppsögn kæranda.

     

38. Að öllu þessu athuguðu verður ekki séð að kærði hafi gert þær ráðstafanir sem honum bar að gera þegar kærandi sneri til baka úr fæðingarorlofi sínu samkvæmt 13. gr. laga nr. 150/2020 eða að hlutlæg og málefnaleg sjónarmið hafi legið uppsögn kæranda til grundvallar. Því verður að telja að kærða hafi ekki tekist að sýna fram á að aðrar ástæður en fæðingarorlof kæranda hafi legið til grundvallar ákvörðun hans um að breyta starfi kæranda og segja honum upp starfi sínu í framhaldinu, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020. Samkvæmt því verður fallist á að kærði hafi gerst brotlegur við 1. mgr., sbr. 2. mgr., 19. gr. og 13. gr. laga nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna.

     

39. Uppkvaðning úrskurðar hefur tafist umfram þann tveggja mánaða frest sem nefndin hefur til að úrskurða í máli eftir að gagnaöflun í því er lokið samkvæmt 5. mgr. 9. gr. laga nr. 151/2020, um stjórnsýslu jafnréttismála. Er ástæða þess einkum mikill fjöldi mála sem er til meðferðar hjá nefndinni auk breytinga á skipan og vistun hennar.

 

Ú r s k u r ð a r o r ð

Kærði, B ehf., braut gegn lögum nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna, með breytingu á starfi og uppsögn kæranda hinn 22. september 2023.

 

Ari Karlsson

Andri Árnason

Maren Albertsdóttir