Mál nr. 337/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 337/2025

Miðvikudaginn 3. september 2025.

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 26. maí 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 25. apríl 2025, um að setja greiðslur atvinnuleysisbóta til hennar á bið.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um greiðslur atvinnuleysisbóta hjá Vinnumálastofnun 19. mars 2025. Með bréfi Vinnumálastofnunar, dags. 25. apríl 2025, var kæranda tilkynnt að umsókn hennar hefði verið samþykkt en með vísan til þess að hún ætti ótekinn biðtíma frá fyrri umsókn yrðu bætur ekki greiddar fyrr en sá tími væri liðinn.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 26. maí 2025. Með bréfi, dags. 30. maí 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 3. júlí 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dagsettu sama dag. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi greinir frá því að fyrir um tveimur árum hafi hún fengið starfstilboð á sama tíma og hún hafi þegið atvinnuleysisbætur. Hún hafi hins vegar ekki getað mætt í viðtal vegna starfsins þar sem starfsmenn á leikskóla barns hennar hafi verið í verkfalli og hún hafi ekki getað fengið barnapössun en hún og barn hennar séu ein á Íslandi. Því miður hafi það ekki verið talin fullnægjandi útskýring á forföllum og kærandi hafi fengið þriggja mánaða refsingu hjá Vinnumálastofnun.

Rétt eftir að verkfallinu lauk hafi kærandi fundið starf og unnið í um tvö ár. Í mars 2025 hafi kæranda verið sagt upp og hún þá sótt um atvinnuleysisbætur. Kærandi hafi fengið þau skilaboð frá Vinnumálastofnun að hún þyrfti að sæta þriggja mánaða biðtíma eftir atvinnuleysisbótum. Þrír mánuðir séu langur tími fyrir kæranda. Eiginmaður kæranda sé í starfi en þau þurfi að sjá fyrir barni og greiða leigu og aðra reikninga. Kærandi óski því eftir að biðtími  hennar verði felldur niður eða styttur þar sem hann komi sér afar illa fyrir þau.  

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að upphaf málsins megi rekja til ákvarðana Vinnumálastofnunar þann 2. maí 2022 og 15. júní 2023. Með ákvörðunum Vinnumálastofnunar hafi kæranda verið gert að sæta viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 54. gr. laga um atvinnuleysistryggingar vegna starfsloka og síðar á grundvelli 1. mgr. 57. gr sömu laga. Bótaréttur kæranda hafi með framangreindum ákvörðunum verið felldur niður í tvo mánuði og svo þrjá mánuði, sbr. 1. mgr. 61. gr. laganna.

Kærandi hafi sótt síðast um greiðslu atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 19. mars 2025. Í umsókn kæranda hafi komið fram að hún gæti hafið störf frá og með 1. apríl 2025. Kærandi hafi ekki áunnið sér inn nýtt bótatímabil, sbr. 29. gr. laga um atvinnuleysistryggingar þegar hún hafi sótt um atvinnuleysisbætur að nýju. Með erindi, dags. 25. apríl 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hennar hefði verið samþykkt en sökum ótekinna viðurlaga yrðu bætur til hennar hins vegar ekki greiddar fyrr en að tæplega þremur mánuðum liðnum.

Þann 25. apríl 2025 hafi kærandi farið fram á að mál hennar yrði tekið fyrir að nýju. Með erindi, dags. 7. maí 2025, hafi Vinnumálastofnun hafnað beiðni kæranda um að mál hennar yrði tekið fyrir að nýju. Beiðni kæranda hafi verið hafnað á grundvelli 2. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga. Framangreind ákvörðun Vinnumálastofnunar hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 26. maí 2025. Í kæru geri kærandi kröfu um að biðtími verði felldur niður eða styttur.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Kæranda hafi verið gert að sæta tveggja mánaða biðtíma í maí 2022 á grundvelli 1. mgr. 54. gr. laga um atvinnuleysistryggingar þar sem starfslok hennar hafi ekki verið metin gild. Þá hafi kæranda verið gert að sæta viðurlögum í júní 2023 á grundvelli 1. mgr. 57. gr. laganna í þrjá mánuði, sbr. einnig 1. mgr. 61. gr. sömu laga, vegna höfnunar á starfsviðtali. Þegar kærandi hafi verið afskráð af atvinnuleysisskrá í júní 2023 hafi enn verið eftir 2,8 mánuðir af útistandandi biðtíma hennar. Kærufrestur vegna þeirra ákvarðana sé nú liðinn, sbr. 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála.

Eftir standi þá ákvörðun Vinnumálastofnunar um að kæranda skuli sæta eftirstöðvum viðurlaga sinna þegar hún hafi sótt um greiðslu atvinnuleysisbóta frá 1. apríl 2025.

Í 1. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé meðal annars kveðið á um að sá sem hafi sætt viðurlögum skv. 57.-59. gr. eða biðtíma skv. 54. og 55. gr. og eitthvert þeirra tilvika sem þar greini eigi sér stað að nýju á sama tímabili skv. 29. gr. skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum. Ákvörðun um viðurlög á grundvelli 1. mgr. 57. gr. laga um atvinnuleysistryggingar hafi því leitt til ítrekunaráhrifa fyrri viðurlaga kæranda samkvæmt 1. mgr. 61. gr. Heildarviðurlagatími kærandi hafi því verið fimm mánuðir.

Í lögum um atvinnuleysistryggingar sé kveðið á um hvernig ítrekuð viðurlög samkvæmt lögunum falli niður eða frestist. Í þeim sé ekki heimild til að fella niður ítrekuð viðurlög í þeim tilvikum sem hinn tryggði starfi á viðurlagatíma, líkt og eigi við um fyrstu viðurlög innan kerfisins. Þegar komi að ítrekuðum brotum sé í 4. mgr. 61. gr. aðeins kveðið á um að ítrekunaráhrif samkvæmt ákvæðinu falli niður þegar nýtt tímabil skv. 29. gr. hefjist, sbr. 30. eða 31. gr. laganna.

Þegar kærandi hafi verið afskráð af atvinnuleysisskrá í júní 2023 hafi hún ekki fullnýtt bótatímabil sitt. Því komi einungis til álita að kanna hvort hún hafi áunnið sér inn nýtt tímabil áður en fyrra tímabili hafi lokið að fullu, sbr. 31. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Í ákvæðinu segi að nýtt tímabil skuli hefjast í slíkum tilfellum þegar atvinnuleitandi sæki að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í a.m.k. 24 mánuði frá því að hann hafi síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur.

Kærandi hafði síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur í júní 2023. Þegar hún hafi sótt aftur um atvinnuleysistryggingar frá og með 1. apríl 2025 hefðu ekki verið liðnir a.m.k. 24 mánuðir frá því að hún hafi síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur. Af þeirri ástæðu sé ómögulegt að kærandi uppfylli skilyrði til ávinnslu nýs bótatímabils. Þar sem kærandi hafi ekki unnið sér inn réttindi til nýs bótatímabils sé því ljóst að skilyrði þess að viðurlagatími yrði felldur niður hafi ekki verið uppfyllt í máli þessu.

Með vísan til alls framangreinds hafi það verið niðurstaða Vinnumálastofnunar að rétt hafi verið staðið að ákvörðun í máli kæranda og að eftirstöðvar viðurlagatíma skuli halda áfram að líða frá 1. apríl 2025.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að setja greiðslur atvinnuleysisbóta til kæranda á bið.

Með ákvörðunum Vinnumálastofnunar frá 2. maí 2022 og 15. júní 2023 var réttur kæranda til atvinnuleysisbóta felldur niður í annars vegar tvo mánuði og hins vegar þrjá mánuði á grundvelli 1. mgr. 54. gr. og 1. mgr. 57. gr., sbr. 1. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Kærandi sótti á ný um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 19. mars 2025. Umsókn kæranda var samþykkt 25. apríl 2025 en tekið var fram að bætur yrðu ekki greiddar fyrr en að tæplega þremur mánuðum liðnum.

Í 5. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 kemur fram að ítrekunaráhrif samkvæmt ákvæðinu falli niður þegar nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist, sbr. 30. eða 31. gr. laganna. Í 29. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um að sá sem telst tryggður samkvæmt lögunum geti átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samfellt í 30 mánuði frá þeim degi er Vinnumálastofnun tók við umsókn hans um atvinnuleysisbætur nema annað leiði af lögunum. Biðtími eftir greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt X. kafla telst hluti tímabilsins sem og sá tími er viðurlög samkvæmt XI. kafla standi yfir. Í 4. mgr. 29. gr. laganna kemur fram að tímabilið samkvæmt 1. mgr. haldi áfram að líða þegar hinn tryggði sækir að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað í skemmri tíma en 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. Þá segir í 31. gr. laga nr. 54/2006 að nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist þegar hinn tryggði sæki að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur.   

Samkvæmt gögnum málsins hafði kærandi ekki, þegar umsókn hennar barst Vinnumálastofnun þann 19. mars 2025, starfað í 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá því að hún fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. Kærandi hafði því ekki áunnið sér rétt til nýs bótatímabils samkvæmt 31. gr. laga nr. 54/2006 og því hélt allur ótekinn biðtími vegna eldri viðurlaga samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 15. júní 2023, áfram að líða þegar hún skráði sig atvinnulausa að nýju þann 19. mars 2025.

Með vísan til framangreinds er hin kærða ákvörðun staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 25. apríl 2025, um að setja greiðslur atvinnuleysisbóta til A, á bið, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir