Úrskurður vegna stjórnsýslukæru: MNH25030169 - vegna ákvörðunar nefndar um endurgreiðslur kvikmyndagerðar

 Þriðjudaginn 3. september, 2025 var kveðinn upp í menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneyti svofelldur

ÚRSKURÐUR

í stjórnsýslumáli nr. MNH25030169

 

I. 

Kæra, kröfur og kæruheimild

Menningar- og viðskiptaráðuneyti barst hinn 31. október 2024 stjórnsýslukæra A f.h. B (hér eftir nefndur „kærandi“), vegna ákvörðunar nefndar um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi (hér eftir nefnd „nefndin“) um að hafna umsókn kæranda um útgáfu vilyrðis fyrir endurgreiðslu vegna framleiðslukostnaðar við gerð sjónvarpsþáttanna C  (hér eftir atvikum skst. „verkefnið“) dags. 1. október 2024 en birt kæranda með tölvubréfi dags. 2. október 2024.

Kærandi krefst þess að ráðuneytið snúi við hinni kærðu ákvörðun.

Kæruheimild vegna ákvörðunar nefndar um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar í fyrirliggjandi máli er að finna í 26. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, nr. 43/1999 og barst kæran innan þess frest sem síðarnefndu lögin áskilja sbr. 3. mgr. 6. gr. laganna.

 

II.

Málsatvik

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum málsins voru málsatvik með eftirfarandi hætti.

Þann 11. ágúst 2024 sótti kærandi um endurgreiðslu framleiðslukostnaðar vegna verkefnisins C á grundvelli laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Nefndin hafnaði umsókn kæranda með ákvörðun á fundi nefndarinnar dags. 1. október 2024. Sú ákvörðun var birt kæranda með tölvubréfi degi síðar.

Synjun nefndarinnar byggði á því að verkefnið uppfyllti ekki lágmarksviðmið sem sett eru í a.–h. lið 3. gr. reglugerðar um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, nr. 450/2017 (hér eftir „reglugerðin“). Heildarmat nefndarinnar á verkefni kæranda fyrir menningarhluta framleiðslunnar var samtals 2 stig. Á þeim grundvelli var umsókn kæranda hafnað, þar sem gerð er krafa um 4 stig úr þeim hluta sbr. fyrrnefnt ákvæði reglugerðarinnar.

 

III. 

Málsmeðferð

Hinn 31. október 2024 barst ráðuneytinu kæra kæranda vegna ákvörðunar nefndarinnar frá 1. október s.á. Ráðuneytið óskaði með tölvubréfi, dags. 18. nóvember s.á., eftir því að nefndin veitti umsögn um kæruna ásamt því að taka saman öll gögn málsins og senda ráðuneytinu. Með tölvubréfi, dags. 3. janúar 2025, bárust ráðuneytinu öll gögn málsins frá nefndinni. Af bréfinu mátti ráða að nefndin hygðist ekki veita sérstaka umsögn um kæruna en vísaði þess í stað til gagna málsins og viðbótarpunkta sem komu fram í tölvubréfinu, til stuðnings afstöðu nefndarinnar um að hafna umsókn kæranda um vilyrði. Í kjölfarið sendi ráðuneytið bréf til kæranda, dags. 8. janúar 2025, með punktum nefndarinnar og þeim gögnum sem nefndin hafði afhent. Fékk kærandi frest til 27. janúar s.á. til að skila inn andmælum ellegar yrði málið tekið til úrskurðar. Kærandi skilaði ekki inn andmælum.

Þegar þarna er komið við sögu í málsmeðferð ráðuneytisins urðu þær breytingar að ráðuneyti menningar- og viðskipta er lagt niður og stjórnarmálefnið endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar, sem hafði verið á viðskiptaskrifstofu menningar- og viðskiptaráðuneytisins og áður atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins, fluttist með skrifstofu menningar í menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneyti. Kærandi óskaði eftir upplýsingum um stöðu málsins 29. apríl sl. en hafði þar áður sent tölvubréf á óvirkt netfang sem tilheyrði fyrra ráðuneyti. Ráðuneytið svaraði kæranda sama dag og upplýsti um að með vísan til fyrrnefndra breytinga og fjölda mála til meðferðar þá væri fyrirséð að tafir yrðu á afgreiðslu málsins en gert væri ráð fyrir að ljúka því innan þriggja mánaða. Kærandi óskaði aftur upplýsinga um stöðu málsins í lok júlí s.á. og fékk svar ráðuneytisins 5. ágúst þar sem beðist var velvirðingar á frekari töfum sem rekja mætti til sumarleyfa og anna í ráðuneytinu. Kærandi var þá upplýstur um að ritun úrskurðarins væri hafin og stefnt að því að ljúka málinu innan þess mánaðar.

Við yfirferð gagna málsins kom í ljós að tiltekin gögn virtist vanta sem vísað var til í öðrum gögnum. Með tölvubréfi ráðuneytisins til nefndarinnar og kæranda, dags. 7. ágúst, var óskað eftir þessum gögnum. Ráðuneytinu barst svar kæranda samdægurs með þeim gögnum sem óskað var eftir.

 

IV. 

Málsástæður

Með hliðsjón af 31. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, með síðari breytingum, verður hér einungis fjallað um þær málsástæður sem teljast skipta máli við úrlausn þessa máls en öll framkomin sjónarmið og málsástæður hafa verið hafðar til hliðsjónar við úrlausn þess.

 

Málsástæður kæranda

Í kæru sinni vísar kærandi til þess að framleiðsla á þáttunum C falli að markmiðum laga um tímabundnar endurgreiðslur og vísar til stuðnings máli sínu til þess að verkefnið stuðli að eflingu menningar og kynningu á sögu landsins og sé þar að auki framleitt á Íslandi.

Þá telur kærandi að nefndin hafi brotið jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga, en samkvæmt henni skulu stjórnvöld leysa úr sambærilegum málum á sambærilegan hátt. Máli sínu til stuðning vísar kærandi til fyrri ákvarðana nefndarinnar um að fallast á endurgreiðslu tiltekinna nafngreindra verkefna sem kærandi telur sambærileg verkefni því sem sótt er um endurgreiðslu fyrir. Eigi öll þau verkefni sem vísað er til það sameiginlegt að þar ferðast íslenskir þáttastjórnendur til framandi landa til að kynnast ólíkri menningu og vekja áhuga áhorfenda á henni, ásamt því að bera framandi menningu saman við íslenska menningu og íslenskan menningararf.

Kærandi vísar sérstaklega til þess að nefndin hafi einungis veitt verkefninu 1 stig samkvæmt skilyrðum b. liðar 3. gr. reglugerðarinnar þar sem framleiðslan er talin byggja að nokkrum hluta á upplifun tiltekinna einstaklinga úr íslenskum menningararfi. Vísar kærandi til annarra nafngreindra verkefna og bendir á að erfitt sé að sjá hvernig þau fái tilskilin stig fyrir menningarhluta endurgreiðslunnar en ekki verkefnið sem kæran tekur til sem endurspegli íslenskan veruleika og eigi stóran þátt í sögu íslensks gríns.

Þá telur kærandi verkefnið uppfylla e. lið 3. gr. reglugerðarinnar, með þeim rökum að grín sé stór hluti af íslenskri menningu. Nánar tiltekið sé íslenskt grín einstakt, litað af litlu samfélagi, norðlægri staðsetningu og þjóðernislegum einkennum. Kemur fram að fyrri verkefni sem tengjast þessu verkefni séu samkvæmt áhorfsmælingum meðal vinsælustu grínþátta sem framleiddir hafa verið á síðustu árum og því megi færa rök fyrir því að þeir, þar á meðal umrætt verkefni, sé mikilvægur hluti af íslenskri grínmenningu. Telur kærandi þættina endurspegla menningarlega fjölbreytni með þeim formerkjum að um skemmtiefni sé að ræða sem nær til breiðari hóps heldur en fræðsluefni gerir. Njóti þættirnir þannig mikilla vinsælda, sér í lagi meðal ungs fólks, sem alla jafna horfi minna á íslenskt sjónvarpsefni en eldra fólk.

Með vísan til alls framangreinds telur kærandi skilyrði bæði f. og g. liðar 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar vera uppfyllt fyrir útgáfu vilyrðis fyrir endurgreiðslu vegna framleiðslukostnaðar fyrir verkefnið.

 

Málsástæður nefndar um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar.

Líkt og komið hefur fram skilaði nefndin ekki eiginlegri umsögn heldur vísaði til gagna málsins auk þess að setja til viðbótar fram þrjá punkta í tölvubréfi.

Nefndin fjallaði um 3. gr. reglugerðarinnar þar sem fjallað er um skilyrði endurgreiðslu. Í 1. mgr. segir að skilyrði endurgreiðslu samkvæmt reglugerðinni sé að viðkomandi framleiðsla sé til þess fallin að stuðla að aukinni reynslu, þekkingu og listrænum metnaði þeirra sem að framleiðslunni standa. Í a.–h. lið 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar sé að finna menningarhluta stigagjafarinnar og geti hver liður gefið 2 stig sé hann uppfylltur að fullu en 1 stig sé hann uppfylltur að hluta. Í 6. mgr. kemur fram sú krafa að framleiðsla skuli ná að lágmarki 4 stigum úr menningarhlutanum.

Kemur fram að nefndin telji skýringar kæranda, sem koma m.a. fram í verkefnamatsskjali eða framlögðu handriti, ekki fullnægjandi til að sýna fram á hvernig verkefnið geti talist uppfylla skilyrði a.–h. liðar 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar. Nefndin vísar til þess að hún telur að 1 stig fáist samkvæmt skilyrðum b. liðar 3. mgr. þar sem framleiðslan byggir að nokkrum hluta á upplifun tiltekinna einstaklinga úr íslenskum menningararfi. Enn fremur telur nefndin að kærandi hafi að hluta fært rök fyrir því að samanburður á íslenskum siðum, venjum, menningu eða sjálfsmynd komi til með að eiga sér stað og þannig sé hægt að líta á að 1 stig fáist fyrir „þann lið“. Nefndin vísar ekki til þess hvaða staflið er átt við með orðalaginu „þann lið“ en við lestur 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar má ætla að vísað sé til g. liðar 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar. Hins vegar telur nefndin kæranda ekki hafa sýnt fram á hvernig skilyrði a., c., e., f. eða h. liðar 3. mgr. teljist uppfyllt. Tekur nefndin fram að það komi ekki til skoðunar að veita stig í menningarhlutanum fyrir það eitt að verkefnið hafi íslenskt tal, þar sem kærandi fengi 4 stig í framleiðsluhluta stigagjafar fyrir það, sbr. 1. lið 4. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar.

Telur nefndin að verkefnið nái ekki þeim lágmarksstigum úr menningarhluta stigagjafar sem 3. gr. reglugerðarinnar áskilur. Beri nefndinni af þeim sökum að synja útgáfu vilyrðis, sbr. 3. mgr. 3. gr. laga nr. 43/1999.

 

V. 

Rökstuðningur niðurstöðu

Í stjórnsýsluframkvæmd hér á landi hefur ákvörðun stjórnvalds um styrk til einstaklings eða lögaðila verið talin stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Af því leiðir að ákvæði stjórnsýslulaga eiga við um slíkar ákvarðanir.

Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi skal umsókn um endurgreiðslu send nefnd um endurgreiðslur og skal umsókn ásamt fylgigögnum berast áður en framleiðsla hefst hér á landi. Samkvæmt 3. mgr. sömu greinar fer nefndin yfir umsóknir, ef nefndin telur umsókn uppfylla skilyrði fyrir endurgreiðslu skal hún veita umsóknaraðila vilyrði fyrir endurgreiðslu, ella skal umsókn hafnað. Ákvörðun nefndar um endurgreiðslur skv. 3. gr. laganna er kæranleg til ráðuneytisins sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna. Með vísan til forsetaúrskurðar um skiptingu stjórnmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands nr. 5/2024 fer menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneyti með endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar sbr. h. lið 14. tölul. 8. gr. úrskurðarins. Hin kærða ákvörðun er því réttilega kærð til menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytis, sbr. 1. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga og 1. mgr. 6. gr. laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar.

Á grundvelli 1. mgr. 8. gr. laga um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar hefur ráðherra sett reglugerð um framkvæmd laganna þar sem m.a. er kveðið á um menningar- og framleiðsluskilyrði skv. b–lið 1. mgr. 4. gr. laganna. Sett hefur verið reglugerð um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar, nr. 450/2017. Í 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar er fjallað nánar um hinn svokallaða menningarhluta verkefnamats umsókna. Þar kemur meðal annars fram að hver liður gefur 2 stig sé hann uppfylltur að fullu en 1 stig sé hann uppfylltur að hluta.

Kvörtun kæranda beinist meðal annars að því að brotið hafi verið á jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga og að verkefnið uppfylli að hans mati tiltekna liði 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar en hafi ekki hlotið stig fyrir.

 

Leiðbeiningarregla 7. gr. stjórnsýslulaga.

Samkvæmt 7. gr. stjórnsýslulaga skal stjórnvald veita þeim sem til þess leita nauðsynlega aðstoð og leiðbeiningar um þau mál sem snerta starfssvið þess. Í athugasemdum við 7. gr. í greinargerð frumvarps þess er varð að lögum nr. 37/1992 kemur fram að skyldan nái til þess að leiðbeina aðila máls um hvaða gögn aðila beri að leggja fram. Þá tengist leiðbeiningarskyldan rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga sem kveður á um að stjórnvald skuli sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en ákvörðun er tekin í því. Þá hefur einnig verið talið að í leiðbeiningarskyldu stjórnvalda felist skylda fyrir stjórnvöld til þess að leiðbeina aðilum að eigin frumkvæði. Af framangreindu leiðir að telji stjórnvald að upplýsingar eða gögn skorti til þess að skilyrði sé uppfyllt ber því samkvæmt leiðbeiningarskyldu 7. gr. og rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga að óska eftir þeim upplýsingum eða gögnum frá aðila máls og gera honum grein fyrir þeim afleiðingum sem kunna að hljótast af því ef upplýsingarnar eða gögnin eru ekki veitt eða þær eru ekki fullnægjandi (Páll Hreinsson, Stjórnsýsluréttur – Málsmeðferð).

Af gögnum málsins má ráða að á fundi nefndarinnar hafi umsóknin fyrst verið tekin til umfjöllunar,  þar hafi niðurstaðan verið sú að óska þyrfti eftir frekari rökstuðningi vegna skilyrða í a.–h. lið 3. gr. reglugerðarinnar. Taldi nefndin að „hvorki fyrirliggjandi ummæli í verkefnamatsskjali eða framlagt handrit sýni með fullnægjandi hætti hvernig umræddum skilyrðum 3. gr. reglugerðarinnar verði náð af hálfu umsækjanda.“ Kæranda var send með tölvubréfi dags. 23. ágúst 2024 bókun úr fundargerð nefndarinnar með umfjöllun um mál hans þar sem framangreint kemur fram. Verður að telja að sú framkvæmd sé í samræmi við leiðbeiningarreglu 7. gr. stjórnsýslulaga að því undanskildu að nefndinni hefur láðst að nefna hvaða afleiðingar það hefði í för með sér ef umbeðnar upplýsingar/gögn yrðu ekki veitt.

Í kjölfarið óskaði kærandi eftir frekari leiðbeiningum með tölvubréfi, dags. 26. ágúst s.á., þ.e. hvort verið sé að biðja um uppfært verkefnamat. Kærandi sendi annað tölvubréf, dags. 30. ágúst, þar sem spurt var hvort að það hafi náðst að skoða fyrri tölvubréf þar sem kæranda „langar að klára þetta sem fyrst“. Sama dag barst svar starfsmanns Kvikmyndamiðstöðvar Íslands sem umsýslar nefndina, á þá leið að „[þ]ú verður bara að rýna í það sem nefndin segir og reyna að rökstyðja betur af hverju verkefnið á að standast menningarprófið.“

Telur ráðuneytið að svar starfsmannsins, dags. 30. ágúst 2024, sé ekki samræmi við leiðbeiningarreglu 7. gr. stjórnsýslulaga. Ekki verður séð af gögnum málsins að starfsmaðurinn hafi upplýst nefndarmenn um framkomna fyrirspurn kæranda. Nefndinni eða starfsmanni KMÍ hefði verið í lófa lagið að leiðbeina kæranda um þau gögn eða atriði sem betur mættu fara í umsókn hans og hvaða gagna nefndin óskaði eftir að kærandi legði fram. Óheppilegt verður að teljast að samskipti nefndarinnar við kæranda hafi verið með þeim hætti sem hér er lýst, sérstaklega þegar litið er til þess að umræddur starfsmaður er einnig framleiðandi og var aðalframleiðandi myndar sem sýnd var 2024 og hlaut endurgreiðslu framleiðslukostnaðar frá nefndinni. Endurgreiðsla einnar myndar hefur ekki áhrif á endurgreiðslu annarrar myndar og því verður að telja að umræddur starfsmaður hafi ekki einstaklega hagsmuni af úrlausn málsins í skilningi 6. tölul. 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga. Þá er ekki hægt að líta fram hjá því að umrædd tölvubréfssamskipti voru ekki afhent ráðuneytinu þegar óskað var eftir öllum gögnum málsins í upphafi heldur aðeins eftir að ráðuneytið óskaði sérstaklega eftir afriti af þeim tölvupóstum/bréfum sem nefndin hafi sent kæranda við meðferð málsins hjá nefndinni.

 

Jafnræðisregla 11. gr. stjórnsýslulaga og réttur til rökstuðnings skv. 21. gr. stjórnsýslulaga.

Samkvæmt jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga skulu stjórnvöld gæta samræmis og jafnræðis í lagalegu tilliti við úrlausn mála. Í athugasemdum við 11. gr. í greinargerð frumvarp þess er varð að stjórnsýslulögum kemur fram að í þessu sambandi verði þó að hafa í huga að ekki er um mismunun að ræða í lagalegu tilliti, jafnvel þótt mismunur sé á úrlausn mála byggist sá mismunur á frambærilegum og lögmætum sjónarmiðum. Kærandi telur í kæru sinni að nefndin hafi brotið gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga með því að hafa á undanförnum árum veitt sambærilegum verkefnum endurgreiðslu. Til rökstuðnings þessu nefnir kærandi tiltekin verk sem hann telur sambærileg og „jafnvel ganga skemur í skilyrðum fyrir endurgreiðslu“. Umrædd verk séu sambærileg að því leyti að þar ferðist íslenskir þáttastjórnendur til framandi landa „til að kynnast ólíkri menningu og vekja áhuga áhorfenda á henni ásamt því að bera hana saman við íslenska menningu og menningararf“. Þá nefnir kærandi einnig að verkefnið fái aðeins 1 stig samkvæmt skilyrðum b. liðar 3. gr. reglugerðarinnar og telur erfitt að sjá hvernig tiltekin nafngreind erlend verkefni fái „fullt hús stiga“ fyrir menningarhluta matsins en „ekki sjónvarpsþættir sem endurspegla sannarlega íslenskan veruleika og eiga stóran þátt í sögu íslensks gríns.“

Eins og fram hefur komið skilaði nefndin ekki sérstakri umsögn um kæruna heldur vísaði til framlagðra gagna auk þess að setja fram þrjá viðbótarpunkta. Einn af þeim punktum varðar samanburð fyrir önnur verkefni. Þar vísar nefndin til þess að hún meti hverju sinni þau gögn og þann rökstuðning sem umsækjendur setja fram varðandi skilyrði menningarhluta matsins. Þá tiltekur nefndin að „[þ]að að önnur verkefni en […] hafi uppfyllt þau skilyrði helgast af þeim upplýsingum sem liggja fyrir í umsóknargögnum vegna þeirra verkefna. Nefndin telur þær upplýsingar sem liggja fyrir vegna […] ekki vera sambærilegar við önnur verkefni.“ Einnig bendir nefndin á að „hvert verkefni þarf að uppfylla lágmarksskilyrði áðurnefndrar reglugerðar og að umsækjandi þarf sjálfstætt að gera grein fyrir því að þau skilyrði séu uppfyllt óháð því hvaða önnur verkefni hafa fengið slík vilyrði áður.“

Nefndin vísar ekki til gagna eða frekari rökstuðnings sem styðja svar nefndarinnar. Þrátt fyrir að réttur aðila til að krefjast rökstuðnings eigi ekki við þegar um er að ræða styrki á sviði lista eða menningar, sbr. 3. tölul. 2. mgr. 21. gr. stjórnsýslulaga þá telur ráðuneytið að nefndinni hefði verið í lófa lagið að vísa til gagna, máli sínu til stuðnings. Umrætt mat byggir á skjali sem umsækjendur fylla út og nefndin gefur 1-2 stig fyrir hvert atriði. Samkvæmt athugasemdum í greinargerð við 21. gr. frumvarps þess er varð að stjórnsýslulögum kemur fram að réttur aðila til rökstuðnings eigi ekki við þegar um er að ræða styrki á sviði lista, menningar eða vísinda sé vegna þess að slíkar ákvarðanir eru mjög háðar mati og því oft og einatt erfitt að rökstyðja þær með hlutlægum hætti. Ekki er unnt að fallast á að sú hafi verið raunin þegar kæran var til meðferðar hjá ráðuneytinu. Nefndinni var í lófa lagið að benda á dæmi um það, í stuttu máli, hvernig verkefni eða umsókn kæranda bregður frá hinum verkunum án þess að vísa til tiltekinna verka. Ekki eru forsendur fyrir ráðuneytið að skera úr um hvort að um sé að ræða brot á jafnræðisreglunni enda hefur ráðuneytið ekki undir höndum gögn eða rökstuðning nefndarinnar fyrir því að svo hafi ekki verið. Verður að telja að sú almenna skýring sem nefndin veitti í punktaformi með tölvubréfi dags. 3. janúar 2025 sé ófullnægjandi hvað þetta varðar og verður nefndin að bera halla af því. 

Þá verður einnig að telja að þrátt fyrir að styrkir á sviði lista og menningar séu undanþegnir réttinum til rökstuðnings skv. 3. tölul. 2. mgr. 21. gr. stjórnsýslulaga beri nefndinni að sýna fram á eða leiðbeina kæranda um hvers vegna umsókn hans hlaut aðeins eitt af tveimur stigum mögulegum samkvæmt skilyrðum stafliða 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar sem mat var lagt á eða vísað til þess hvort það stafaði af ófullnægjandi upplýsingum í umsókn kæranda eða byggðist á listrænu mati nefndarinnar. Hafi ástæðan verið sú að umsókn kæranda teldist ekki fullnægjandi bar nefndinni að leiðbeina kæranda betur þar um og gefa honum kost á að bregðast við leiðbeiningum nefndarinnar. Á síðari stigum, þegar nefndin fékk kæru kæranda til umsagnar, bar nefndinni jafnframt að rökstyðja mat sitt á umsókn hans og skýra hvers vegna verkefnið hlaut ekki fleiri stig og gefa kæranda þannig tækifæri til að andmæla hinni kærðu ákvörðun. Hefði ráðuneytið þá haft undir höndum sjónarmið beggja aðila málsins og getað skorið úr um ágreining aðila hvað matið varðar.

Nefndin hefur ekki brugðist við því sjónarmiði kæranda að hann telji verkefnið uppfylla e. lið 3. gr. reglugerðarinnar á annan hátt en að vísa til þess að framleiðendur þátta í sambærilegu samhengi hafi ekki sótt um vilyrði til endurgreiðslu og því hafi samanburður ekki verið tækur vegna þeirra þátta. Umsögn nefndarinnar um þau sjónarmið kæranda að samkvæmt framangreindum staflið sé „grín sé stór hluti af íslenskri menningu“ og „[n]ánar tiltekið sé íslenskt grín einstakt, litað af litlu samfélagi, norðlægri staðsetningu og þjóðernislegum einkennum“ liggur ekki fyrir. Þá bregst nefndin ekki við því að kærandi telji verkefnið einnig uppfylla skilyrði f. liðar 3. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar. Nefndin setur einungis fram þá almennu punkta sem áður hafa verið raktir. Óskýrt er hvort umræddir punktar eiga að taka til rökstuðnings fyrir höfnun á báðum stafliðum.

 

Niðurlag.

Óvanalegt er að stjórnvald bregðist ekki við þeim atriðum sem kærandi setur fram í kæru með formlegum hætti og verður að telja það ófullnægjandi stjórnsýslu. Þá má þess geta að samkvæmt bókun úr fundargerð var ákvörðun tekin á fundi nefndarinnar, dags. 9. september 2024, um að veita kæranda andmælarétt til 27. september vegna fyrirhugaðrar ákvörðunar nefndarinnar og málinu frestað. Næst er málið tekið fyrir á fundi nefndarinnar 2. október s.á. en þá er sú ákvörðun tekin að hafna umsókninni. Nefndin hefur ekki afhent tölvubréfssamskipti en kærandi afhendi tölvubréfssamskipti sín við nefndina. Ekki verður séð af gögnum málsins hvort kæranda hafi verið veittur slíkur andmælaréttur eður eigi.

Ráðuneytið leggur ekki efnislegt mat á það mat nefndarinnar hvort að verkefni það sem til umfjöllunar er standist hið svokallaða menningarpróf 3. gr. reglugerðarinnar. Af framangreindri umfjöllun er ljóst að svo mikla meinbugi verður telja á meðferð málsins hjá nefndinni, sem ýmist má rekja til samskipta starfsmanns KMÍ sem umsýslar nefndina við kæranda þegar nefndin hafði umsókn kæranda til meðferðar, sem og þá ákvörðun nefndarinnar að skila ekki inn sérstakri umsögn heldur vísa til „allra“ gagna málsins og setja fram þrjá viðbótarpunkta við það sem fram kemur í kæru kæranda að ekki verði hjá því komist að ógilda hina kærðu ákvörðun og beina þeim tilmælum til nefndarinnar að taka málið upp að nýju, komi fram ósk um það frá kæranda.

Beinir ráðuneytið því til nefndarinnar að gæta þess betur í framtíðinni við meðferð kærumála að bregðast við þeim atriðum er sett eru fram í kærum sem leitað er umsagnar nefndarinnar um.

 

 

ÚRSKURÐARORÐ

Ákvörðun nefndar um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi um að hafna umsækjanda um vilyrði er felld úr gildi og því beint til nefndarinnar að taka málið upp að nýju, komi fram ósk um það frá kæranda.