Nr. 662/2025 Úrskurður

 

Hinn 4. september 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 662/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25060136

 

Kæra [...]

1           Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 27. júní 2025 barst kærunefnd útlendingamála sjálfkrafa kæra, samkvæmt 3. málsl. 7. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, á ákvörðun Útlendingastofnunar um að taka ekki til efnismeðferðar hér á landi umsókn karlmanns að nafni [...], fd. [...], ríkisborgara Venesúela (hér eftir kærandi), um alþjóðlega vernd og brottvísa honum frá landinu. Var kæranda gert að yfirgefa landið án tafar ellegar sæta endurkomubanni í tvö ár.

Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal nefndin meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju til þeirrar stofnunar sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðun Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort taka eigi mál kæranda til efnismeðferðar hér á landi á grundvelli 36. gr. laganna og hvort skilyrði fyrir brottvísun og endurkomubanni séu uppfyllt. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt.

Kærandi gerir kröfu um að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að umsókn hans verði tekin til efnismeðferðar samkvæmt ákvæðum 36. gr. laga um útlendinga.

2           Málsmeðferð

Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd á Íslandi 26. maí 2025. Kærandi kom til viðtals hjá Útlendingastofnun 6. júní 2025, ásamt löglærðum talsmanni sínum. Samkvæmt framburði kæranda hafi hann komið til Chile í ágúst árið 2021 og dvalið þar til apríl árið 2024. Kærandi hafi ekki verið með dvalarleyfi á meðan hann dvaldi þar í landi. Útlendingastofnun ákvað 27. júní 2025 að taka umsókn kæranda um alþjóðlega vernd hér á landi ekki til efnismeðferðar og að honum skyldi brottvísað frá landinu. Útlendingastofnun taldi að kærandi hefði slík tengsl við Chile að eðlilegt og sanngjarnt væri að hann dveldi þar, ferðaðist eða yrði fluttur þangað, sbr. d-lið 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Það var mat stofnunarinnar að 42. gr. laga um útlendinga kæmi ekki í veg fyrir að kærandi yrði sendur til Chile. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda sama dag og barst greinargerð kæranda 8. júlí 2025.

3           Greinargerð til kærunefndar

Farið hefur verið yfir greinargerð kæranda og mat lagt á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins verður greinargerð kæranda ekki reifuð nánar.

4           Aðstæður kæranda

Kærandi er einstæður karlmaður á [...]. Kærandi greindi frá því að móðir hans væri búsett hér á landi. Kærandi greindi frá því að hafa verið búsettur í Chile frá ágúst árið 2021 til apríl árið 2024. Hann hafi ferðast þangað án vegabréfs með ólögmætum hætti og því ekki getað sótt um dvalarleyfi í landinu. Kærandi hafi snúið aftur til heimaríkis eftir dvölina í Chile og dvalið þar í tíu og hálfan mánuð og stofnað þar til atvinnurekstrar áður en hann lagði af stað hingað til lands. Kærandi hafi upphaflega komið til Íslands sem ferðamaður og til að heimsækja móður sína, sem sé búsett hér á landi, en síðar ákveðið að leggja fram umsókn um alþjóðlega vernd. Kærandi hafi ekki verið með dvalarleyfi eða vegabréfsáritun í Chile. Kærandi hafi verið með óskráða atvinnu meðan hann dvaldi í Chile. Kærandi hafi haft aðgang að heilbrigðisþjónustu en þurft að greiða fyrir þjónustuna. Kærandi eigi tvær frænkur í Chile en faðir hans og systkini séu búsett í heimaríki. Kærandi vilji ekki snúa aftur til Chile þar sem engin tækifæri séu fyrir hann þar í landi. Kærandi hafi komið hingað til lands frá Spáni 6. mars 2025 og lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd 26. maí 2025. Kærandi greindi frá því að glíma ekki við heilsufarsvandamál.

5           Niðurstaða um 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga

Í ákvörðun Útlendingastofnunar kemur fram að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi kærandi dvalið í Chile í um tvö ár og átta mánuði. Kærandi hafi starfað á veitingastöðum og börum í Chile. Þá eigi kærandi tvær frænkur sem væru búsettar í Chile. Þar að auki sé móðurmál kæranda spænska sem sé opinbert tungumál í Chile. Þrátt fyrir að kærandi þurfi vegabréfsáritun eða tímabundið dvalarleyfi til að ferðast til Chile sé það mat Útlendingastofnunar að ekki sé um slíkar hindranir að ræða sem eigi að leiða til þess að taka beri mál hans til efnismeðferðar. Að mati Útlendingastofnunar sé ekkert í gögnum málsins sem gefi annað til kynna en að umsækjandi hafi tök á að sækja um og hljóta vegabréfsáritun til Chile. Með tilliti til landaupplýsinga sé það mat Útlendingastofnunar að kæranda standi til boða heilbrigðisþjónusta og önnur úrræði sem hann kunni að þarfnast í Chile og að ekki sé hætta á að hann þurfi að óttast ofsóknir eða að verða sendur áfram til heimaríkis síns í andstöðu við meginregluna um að vísa fólki ekki brott þangað sem líf þess eða frelsi kunni að vera í hættu. Þá standi kæranda til boða vernd lögreglu og annarra yfirvalda, telji hann á sér brotið með einhverjum hætti. Að mati stofnunarinnar liggi fyrir fullnægjandi sönnun þess að kærandi hafi dvalið í endursendingarríki og engar lögformlegar hindranir séu á því að hann geti snúið sjálfviljugur aftur þangað. Að minnsta kosti geti kærandi ferðast til Chile og sótt um alþjóðlega vernd hjá yfirvöldum við komuna þangað. Enn fremur sé ekkert sem bendi til annars en að hann hafi möguleika á að sjá sér farborða með löglegum hætti og geti leitað aðstoðar yfirvalda verði brotið á rétti hans.

Í d-lið 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga segir að umsókn um alþjóðlega vernd skuli tekin til efnismeðferðar nema umsækjandi hafi slík tengsl við annað ríki að eðlilegt og sanngjarnt sé að hann dvelji þar, ferðist eða sé fluttur þangað enda þurfi hann ekki að sæta ofsóknum þar, geti óskað eftir að fá viðurkennda stöðu sem flóttamaður og fengið vernd í samræmi við alþjóðasamning um stöðu flóttamanna. Í frumvarpi til laga nr. 14/2023, um breytingu á lögum um útlendinga, kemur m.a. fram að með frumvarpinu sé lagt til að ákvæðið mæli fyrir um þau tilvik þegar umsækjandi um alþjóðlega vernd hafi slík tengsl við annað ríki að sanngjarnt og eðlilegt geti talist að hann dvelji þar. Við mat á því hvað teljist sanngjarnt og eðlilegt skuli m.a. líta til lengdar dvalar, fjölskyldutengsla og möguleika viðkomandi til að dveljast eða öðlast rétt til dvalar í ríkinu. Geti ákvæðið þannig einnig komið til skoðunar þegar umsækjandi hafi ekki dvalið í ríkinu en hafi náin fjölskyldutengsl við það, svo sem þegar maki umsækjanda sé ríkisborgari þess ríkis og geti á þeim grundvelli fengið dvalarleyfi. Í lögskýringargögnum kemur fram að það sé í höndum Útlendingastofnunar og kærunefndar útlendingamála að meta hvert og eitt mál á einstaklingsgrundvelli, m.a. með hliðsjón af einstaklingsbundnum aðstæðum umsækjanda, stöðu hans í því ríki sem hann hefur tengsl við og aðstæðum í ríkinu.

Samkvæmt framburði kæranda dvaldi hann í Chile frá ágúst 2021 til apríl 2024. Kærandi hafi snúið aftur til heimaríkis og dvalið þar í um 10 og hálfan mánuð og stofnað þar til atvinnurekstrar áður en hann kom hingað til lands. Kærandi hafi ekki verið með dvalarleyfi eða vegabréfsáritun meðan hann dvaldi í Chile. Hann hafi ferðast þangað með ólögmætum hætti án vegabréfs og því ekki getað sótt um dvalarleyfi. Ekki er ljóst af gögnum málsins af hvaða sökum kærandi hafi yfirgefið heimaland sitt í ágúst 2021 og aftur í mars 2025, af hverju kærandi hafi ekki sótt um alþjóðlega vernd í Chile, til hvers konar rekstrar hann hafi stofnað þegar hann sneri aftur til Venesúela árið 2024 og af hverju hann hafi selt eða lokað þeim rekstri. Af þeim gögnum sem liggja fyrir verður þó fremur ráðið að kærandi hafi snúið aftur til Venesúela til þess að setjast þar að en ekki að hann hafi einungis þurft að koma þar við til að undirbúa áframhaldandi för til Íslands.

Við mat á því hvað teljist sanngjarnt og eðlilegt í skilningi d-liðar 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga skal m.a. líta til lengdar dvalar, fjölskyldutengsla og möguleika viðkomandi til að dveljast eða öðlast rétt til dvalar í ríkinu. Geti ákvæðið þannig einnig komið til skoðunar þegar umsækjandi hafi ekki dvalið í ríkinu en hafi náin fjölskyldutengsl við það, svo sem þegar maki umsækjanda sé ríkisborgari þess ríkis og geti á þeim grundvelli fengið dvalarleyfi. Eins og atvikum er háttað í máli kæranda verður ákvæðinu ekki beitt einvörðungu á grundvelli þess að kærandi hafi dvalið án heimildar í Chile í rúm tvö og hálft ár. Kærandi greindi frá því að eiga tvær frænkur í Chile. Samkvæmt gögnum málsins hefur kærandi því ekki fjölskyldutengsl í Chile sem leiða til þess að hann geti á þeim grundvelli lagt fram umsókn um dvalarleyfi í landinu. Verður ekki talið að kærandi hafi fjölskyldutengsl sem leiði til þess að tilvik hans falli undir d-lið 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Þrátt fyrir að kærandi hafi dvalið í rúm tvö og hálft ár í Chile á grundvelli ólögmætrar dvaldar er ljóst að hann snéri aftur til heimaríkis og dvaldi þar í um 10 og hálfan mánuð áður en hann kom hingað til lands. Hann hafi stofnað fyrirtæki og síðar selt eða lokað rekstrinum. Líkt og að framan greinir virðist kærandi hafi snúið aftur til heimaríkis frá Chile í apríl 2024 til að setjast þar að, en ekki einungis komið þar við á leið sinni til Íslands. Þrátt fyrir að kærandi hafi kost á að leggja fram umsókn um vegabréfsáritun til Chile, í því skyni að ferðast þangað og eftir atvikum leggja fram umsókn um alþjóðlega vernd þar í landi, verður talið að tengsl kæranda við landið séu ekki nægilega rík til að ákvæði d-liðar 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga verði beitt í máli hans. Með vísan til fyrirliggjandi gagna og framburðar kæranda, er ekki unnt að leggja til grundvallar að kærandi hafi slík tengsl við endursendingarríki að eðlilegt og sanngjarnt sé að hann dvelji þar, ferðist eða sé fluttur þangað í skilningi d-liðar 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Þar sem skilyrðum fyrir beitingu d-liðar 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga hefur ekki verið fullnægt skal umsókn kæranda tekin til efnismeðferðar.

Með vísan til framangreinds er hin kærða ákvörðun felld úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka umsókn kæranda um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar. Í ljósi framangreindrar niðurstöðu er ekki tilefni til umfjöllunar um aðrar málsástæður kæranda.

 

Úrskurðarorð:

 

Ákvörðun Útlendingastofnunar er felld úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka mál kæranda til efnismeðferðar.

 

The decision of the Directorate of Immigration is vacated. The Directorate shall examine the merits of the applicant‘s application for international protection in Iceland.

 

 

Valgerður María Sigurðardóttir                                                 Vera Dögg Guðmundsdóttir