Nr. 690/2025 Úrskurður

 

Hinn 12. september 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 690/2025

í stjórnsýslumálum nr. KNU24090039 og KNU25010079

 

Kærur […]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 6. september 2024 og 20. janúar 2025 kærði […], fd. […] , ríkisborgari Sýrlands (hér eftir kærandi), ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 6. september 2024 og 15. janúar 2025, um að synja honum um vegabréfsáritun til Íslands.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvarðanir Útlendingastofnunar verði felldar úr gildi og fallist verði á beiðni hans um vegabréfsáritun til Íslands.

Fyrrgreindar ákvarðanir eru kærðar á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og bárust kærur fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, Schengen-samningurinn og verklagsreglur þess samnings.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 16. maí 2024, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun vegna ferðamennsku til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir átta daga dvöl frá 23. til 30. júní 2024. Umsókn kæranda var lögð fram í Bretlandi. Umsókn kæranda var upphaflega synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 31. maí 2024. Sú ákvörðun var kærð til kærunefndar sem kvað upp úrskurð 27. ágúst 2024 nr. 868/20242. Með úrskurði nefndarinnar nr. 868/2024 var ákvörðun Útlendingastofnunar felld úr gildi og lagt fyrir stofnunina að taka mál kæranda fyrir á ný, þar sem kærandi hafði lagt fram nýja hótelbókun á kærustigi. Útlendingastofnun tók nýja ákvörðun í máli kæranda 6. september 2024. Sama dag barst kærunefnd kæra frá kæranda.

Með umsókn, dags. 18. desember 2024, óskaði kærandi að nýju eftir vegabréfsáritun vegna ferðamennsku til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir átta daga dvöl frá 29. janúar til 5. febrúar 2025. Umsókn kæranda var lögð fram í Bretlandi. Umsókn kæranda var synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 15. janúar 2025. Kærunefnd barst kæra frá kæranda vegna síðari umsóknar 20. janúar 2025.

Kærandi lagði ekki fram ný gögn á kærustigi, hvorki vegna hinnar kærðu ákvörðunar dags. 6. september 2025, né vegna hinnar kærðu ákvörðunar dags. 15. janúar 2025.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í kærum kveður kærandi ástæðurnar fyrir því að hann langi til að heimsækja Ísland vera þær sömu og áður. Sonur hans sé langveikur og eigi þá ósk að heimsækja Ísland. Misskilnings gæti hafa gætt í símaviðtölum hans við utanríkisþjónustuna. Viðtöl við kæranda hafi farið fram á ensku sem sé ekki móðurmál kæranda. Kærandi og fjölskylda hans vilji fara í Bláa lónið og sjá norðurljósin. Ástæða þess að kærandi hafi breytt hótelbókun á fyrri stigum umsóknarinnar hafi verið sú að fyrra hótelið hafi ekki verið með hjólastólaaðgengi fyrir son hans. Kærandi hafi orðið fyrir óréttlátri meðferð af hálfu íslenskra yfirvalda vegna synjunar á umsóknum hans um vegabréfsáritun.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga um útlendinga þurfa útlendingar að hafa vegabréfsáritun til að koma hingað til lands, nema annað sé ákveðið í reglum sem ráðherra setur. Í reglugerð um vegabréfsáritanir er kveðið á um verklagsreglur og skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritana af Íslands hálfu til gegnumferðar um eða fyrirhugaðrar dvalar, einnar eða fleiri, á yfirráðasvæði Schengen-samstarfsins í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili, sem og heimild Útlendingastofnunar til útgáfu vegabréfsáritana til lengri dvalar á Íslandi á grundvelli dvalar- og/eða atvinnuleyfis, sbr. 1. gr. Ríkisborgarar Sýrlands þurfa vegabréfsáritun til Íslands, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga koma fram skilyrði til útgáfu vegabréfsáritunar og í 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er tilgreint hvenær synja skuli um vegabréfsáritun. Heimilt er samkvæmt fyrrgreindri 6. mgr. 20. gr. að veita útlendingi vegabréfsáritun sem gildir á öllu Schengen-svæðinu ef grunnskilyrðum a - h liða sömu greinar er fullnægt.

Samkvæmt 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga skal vegabréfsáritun ekki veitt ef ástæða er til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar útlendings hingað til lands eða réttmæti upplýsinga sem hann hefur veitt. Er þessi regla áréttuð í 8. mgr. ákvæðisins en þar kemur fram að við mat á umsókn um vegabréfsáritun skuli auk þjóðernis taka tillit til félagslegrar stöðu og hættu á að útlendingur dvelji lengur á Schengen-svæðinu en honum er heimilt. Með aðild að Schengen-samstarfinu tókust íslensk stjórnvöld á hendur skyldu til að fylgja samræmdum reglum um útgáfu vegabréfsáritana. Hafa stjórnvöld sem annast afgreiðslu umsókna um vegabréfsáritanir mótað tilteknar verklagsreglur til að styðjast við, byggðar á efnisreglum Schengen-samningsins. Í athugasemdum með frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að við mat á einstökum atriðum sé nauðsynlegt að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja. Leiði það af eðli samstarfsins að mikilvægt sé að samræmis sé gætt á þessu sviði svo sömu skilyrði gildi um vegabréfsáritanir á Schengen-svæðinu.

Samkvæmt 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir skal með fyrirvara um 1. mgr. 25. gr. reglugerðarinnar synjað um vegabréfsáritun í þeim tilvikum sem tilgreind eru í a. og b. lið 1. mgr. 33. gr.

Í 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er fjallað um könnun á því hvort komuskilyrði umsækjenda séu uppfyllt og áhættumat. Í 8. mgr. ákvæðisins kemur fram að á meðan á meðferð umsóknar stendur er sendiskrifstofum eða miðlægum yfirvöldum heimilt, þegar ástæða þykir til, að taka viðtal við umsækjanda og fara fram á að hann leggi fram viðbótargögn.

Synjunarform Útlendingastofnunar er staðlað eyðublað sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í eyðublaðinu er hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17, þ.e. ástæður þess að umsóknum sé synjað. Í ákvörðun dags. 6. september, er merkt í reiti 10 og 11, þ.e. að upplýsingarnar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar hafi ekki verið áreiðanlegar; og að rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa að yfirlýsingar varðandi ætlun kæranda um að ferðast til Íslands hafi verið áreiðanlegar. Ákvörðuninni fylgdu viðbótarathugasemdir, þar sem fram kemur að umsókn kæranda hafi upphaflega verið synjað á þeim grundvelli að ekki hafi verið trúverðugt að kærandi hygðist ferðast til Íslands í reynd. Í símaviðtali hafi kærandi ekki verið upplýstur um ferðina til Íslands og gefið óáreiðanleg svör. Kærandi hafi einnig afbókað hótelgistingu. Kærunefnd útlendingamála hafi fellt fyrri ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi vegna nýrra gagna um hótelgistingu sem kærandi hafi lagt fram á kærustigi. Útlendingastofnun hafi nú yfirfarið þau gögn og metið sem svo að þau hafi ekki áhrif á upphaflega ákvörðun stofnunarinnar. Án tillits til hinna nýju gagna sem kærandi lagði fram á kærustigi, þá hafi kærandi haft litla þekkingu á ferðaáætlun sinni og fyrirhuguðum áfangastöðum þegar viðtal var tekið við hann upphaflega. Því hafi staðið eftir rökstudd ástæða til að efast um að kærandi hafi ætlað sér að ferðast til Íslands. Uppfyllti kærandi þar með ekki skilyrði 20. gr. laga um útlendinga sem og 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir.

Í ákvörðun Útlendingastofnunar dags. 15. janúar 2025, er aftur merkt í reiti 10 og 11, þ.e. að upplýsingarnar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar hafi ekki verið áreiðanlegar; og að rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa að yfirlýsingar varðandi ætlun kæranda um að ferðast til Íslands hafi verið áreiðanlegar. Ákvörðuninni fylgdu viðbótarathugasemdir, þar sem fram kemur að í símaviðtali hafi kærandi ekki verið upplýstur um ferðina til Íslands.

Með vísan til 21. gr. stjórnsýslulaga var kæranda jafnframt leiðbeint í báðum ákvörðunum Útlendingastofnunar um að hann gæti óskað eftir skriflegum rökstuðningi innan 14 daga frá tilkynningu ákvarðananna. Samkvæmt gögnum málsins liggur ekki fyrir skriflegur rökstuðningur vegna ákvarðana í máli kæranda.

Meðferð umsókna kæranda fór fram hjá utanríkisþjónustunni, sbr. 10. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Þyki skilyrði ekki fyrir hendi til útgáfu áritunar er mál lagt fyrir Útlendingastofnun til ákvörðunar.

Í hinni kærðu ákvörðun, dags. 6. september 2024, kemur fram í viðbótarathugasemdum Útlendingastofnunar að niðurstaða stofnunarinnar í fyrri ákvörðun, dags. 31. maí 2024, sem send hafi verið til nýrrar meðferðar með úrskurði kærunefndar, hafi ekki eingöngu byggst á því að kærandi hafi breytt hótelbókun sinni, heldur hafi einnig komið fram önnur synjunarástæða, þ.e. að í viðtali hafi kærandi haft litla þekkingu á ferðaáætlun sinni og fyrirhuguðum áfangastöðum. Í viðbótarathugasemdum sem fylgdu fyrri ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 31. maí 2024, kom eingöngu fram að hótelbókun hafi verið afbókuð. Frekari athugasemdir fylgdu þeirri ákvörðun ekki, en merkt hafði verið í reiti 10 og 11 í staðlaða synjunarforminu. Tekið skal þó fram að í dagbók Útlendingastofnunar, sem var meðal gagna málsins í fyrri málsmeðferð kæranda, er að finna ráðleggingar starfsmanns utanríkisþjónustunnar eftir símaviðtal við kæranda um að honum yrði synjað um vegabréfsáritun á þeim grundvelli að hann hefði ekki þekkingu á ferðaáætlun sinni og að frásögn hans um ástæðu ferðar sinnar væri ótrúverðug.

Samkvæmt dagbókarfærslu í málaskrá Útlendingastofnunar var símaviðtal tekið við kæranda 29. maí 2024, vegna fyrri umsóknar um vegabréfsáritun. Í endurriti af umræddu viðtali, sem og dagbókarfærslum sem skráðar voru eftir viðtalið, kemur m.a. fram að kærandi hyggist heimsækja sundlaugar og eldfjöll á Íslandi. Kærandi hafi ekki munað hverjar ferðadagsetningar fyrir heimferð væru. Kærandi hafi greint frá því að fjölskyldan hafi áður heimsótt Ísland og þau hyggist dvelja á sama stað. Að betur athuguðu máli hafi hins vegar komið í ljós að þau höfðu bókað gistingu annarsstaðar. Lagt sé til að umsókn kæranda um vegabréfsáritun verði synjað enda sé ekki talið líklegt að hann hyggist ferðast til Íslands í raun.

Ferðaáætlun og gögn sem tengjast henni eru meðal nauðsynlegra fylgigagna með umsókn um vegabréfsáritun, sbr. 14. gr. og viðauka 2 við reglugerð um vegabréfsáritanir, og koma fram í 6. og 7. tölul. gátlista með vegabréfsáritunarumsóknum sem lagðar eru fram hjá utanríkisþjónustunni í London þar sem kærandi lagði umsókn sína fram. Í kæru vegna ákvörðunar Útlendingastofnunar um synjun um vegabréfsáritun, dags. 6. september 2024, fram að tungumálaerfiðleikar hafi valdið ruglingi í viðtölum kæranda því enska sé ekki móðurmál hans. Þær skýringar sem kærandi hefur lagt fram við meðferð kærumáls þessa eru ekki til þess fallnar að draga úr vafa um ferðaáætlanir hans. Til samræmis við 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir verður að gera þá kröfu til umsækjenda að þeir hafi þekkingu á framlagðri ferðaáætlun og geti gert grein fyrir henni í viðtali. Úr framangreindum annmarka hefur ekki verið bætt á kærustigi.

Í hinni kærðu ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 15. janúar 2025, er aftur merkt í reiti 10 og 11 hvað varðar ástæður þess að umsókninni var synjað. Þá kemur fram í viðbótarathugasemdum að kærandi hafi ekki sýnt fram á þekkingu á ferð sinni í viðtali. Samkvæmt dagbókarfærslu í málaskrá Útlendingastofnunar var símaviðtal tekið við kæranda 3. janúar 2025, vegna síðari umsóknar um vegabréfsáritun. Í endurriti af umræddu viðtali, sem og dagbókarfærslum sem skráðar voru eftir viðtalið, kemur fram að kærandi hafi ekki verið með ferðadagsetningar á hreinu. Hann hafi ekki getað nefnt nafn borgarinnar sem hann hugðist dvelja í og kvað kærandi að hann og fjölskylda hans hygðust ferðast um með leigubíl. Þá kvaðst kærandi ekki vera viss um hvaða gjaldmiðil hann myndi nota, en að því er spurt í þeim tilvikum þegar bankainnstæður umsækjenda þykja vera lágar. Þá hafi kærandi greint frá því að vera atvinnulaus en með umsókn sinni lagði hann fram staðfestingu á opinberum bótagreiðslum (e. Universal Credit).

Líkt og að framan greinir eru ferðaáætlun og gögn sem tengjast henni eru meðal nauðsynlegra fylgigagna með umsókn um vegabréfsáritun, sbr. 14. gr. og viðauka 2 við reglugerð um vegabréfsáritanir, og koma fram í 6. og 7. tölul. gátlista með vegabréfsáritunarumsóknum sem lagðar eru fram hjá utanríkisþjónustunni í London þar sem kærandi lagði umsóknir sínar fram. Í kæru vegna ákvörðunar Útlendingastofnunar um synjun um vegabréfsáritun, dags. 15. janúar 2025 kemur m.a. fram að tungumálaerfiðleikar hafi valdið ruglingi í viðtali kæranda því enska sé ekki móðurmál hans. Eiginkona hans hafi skipulagt ferðalagið og hann hafi greint viðmælanda í viðtalinu frá því. Þær skýringar sem kærandi hefur lagt fram við meðferð kærumáls þessa eru ekki til þess fallnar að draga úr vafa um ferðaáætlanir hans. Til samræmis við 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er gerðs ú krafa til umsækjenda að þeir hafi þekkingu á framlagðri ferðaáætlun og geti gert grein fyrir henni í viðtali. Til þess er að líta að kærandi hefur í tvígang verið metinn ótrúverðugur í viðtölum við utanríkisþjónustuna. Úr framangreindum annmarka hefur ekki verið bætt á kærustigi.

Að framangreindu virtu er rökstudd ástæða til að draga í efa að yfirlýsingar varðandi ferðaáætlun kæranda séu áreiðanlegar, sbr. ii. tölul. a-liðar og b-lið 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Hefur kærandi þannig ekki getað sýnt fram á tilgang dvalar, sbr. d-lið 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Verða hinar kærðu ákvarðanir staðfestar.

 

 

Úrskurðarorð:

Ákvarðanir Útlendingastofnunar eru staðfestar.

The decisions of the Directorate of Immigration are affirmed.

 

 

Fyrir hönd kærunefndar útlendingamála,

 

 

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður