Mál nr. 3/2025

Árið 2025, 1. september, var af yfirfasteignamatsnefnd í máli nr. 3/2025 kveðinn upp svohljóðandi

 

ÚRSKURÐUR

 

Með bréfi, dags. 19. maí 2025, kærði Halldór Jónsson, lögmaður, fyrir hönd X, kt. [] og Y, kt. [], Sunnuvegi 7, Reykjavík, ákvörðun Hvalfjarðarsveitar um álagningu fasteignaskatts vegna fasteignar þeirra að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, fnr. [], vegna áranna 2017 – 2024.

Með tölvubréfi, dags. 20. maí 2025, óskaði yfirfasteignamatsnefnd eftir umsögn Hvalfjarðarsveitar  vegna málsins. Umbeðin umsögn barst nefndinni með bréfi, dags. 3. júní 2025.

Með tölvubréfi, dags. 3. júní 2025, var umsögn sveitarfélagsins send lögmanni kærenda og honum gefinn kostur á að gera við hana athugasemdir. Athugasemdir lögmanns kærenda bárust með bréfi þann 18. júní 2025.

Með tölvubréfi, dags. 18. ágúst 2025, óskaði yfirfasteignamatsnefnd eftir frekari upplýsingum frá lögmanni kæranda. Þær upplýsingar bárust með tölvupósti, dags. 22. ágúst 2025.  Yfirfasteignamatsnefnd kallaði einnig eftir frekari upplýsingum frá lögmanni sveitarfélagsins með tölvupósti, dags. 22. ágúst 2025. Umbeðnar upplýsingar bárust 25. og 26. ágúst 2025.

Málið var tekið til úrskurðar 1. september 2025.

 

I.         Málavextir        

Kærendur eignuðust fasteignina að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit með afsali, dags. 23. júní 2017, en eignin var áður í eigu [] ehf., kt. []. [] ehf. hafði leyfi sýslumanns til rekstur gististaðar í eigninni samkvæmt lögum 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald. Á árinu 2016 var fasteignaskattur vegna eignarinnar ákvarðaður samkvæmt c-lið 3. mgr. 3.gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga og þá með vísan til þess að rekstur væri í eigninni á grundvelli fyrrgreinds rekstrarleyfis.

Á árunum 2017 – 2024 var fasteignaskattur vegna fasteignar kærenda ákvarðaður með sama hætti, þ.e. samkvæmt c-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Þann 2. september 2024 var kærendum tilkynnt að álagningu fasteignaskatts vegna eignarinnar hefði verið breytt og yrði hann frá og með 1. september 2024 ákvarðaður samkvæmt a-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Að sögn sveitarfélagsins mun breytingin hafa komið til vegna munnlegra upplýsinga sem bárust sveitarfélaginu frá umboðsmanni kærenda um að fasteignin væri ekki nýtt til rekstrar og þá var þess jafnframt krafist að skráðri notkun eignarinnar yrði breytt.

Þann 8. apríl 2025 sendi lögmaður kærenda tölvupóst til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar þar sem óskað var eftir breyttri skráningu á skattflokkun fyrrgreindrar fasteign kærenda. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun framsendi erindið til Hvalfjarðarsveitar með vísan til 2. mgr. 7. gr. stjórnsýslulaga þar sem það væri í höndum viðkomandi sveitarstjórnar að annast álagningu fasteignaskatts, sbr. 4. gr. laga nr. 4/1995. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun kvaðst ekki hafa heimildir til að breyta skattflokkun enda væri það á verksviði sveitarfélaga.

Hvalfjarðarsveit svaraði erindi lögmanns kæranda þann 23. apríl 2025. Í svari sveitarfélagsins var vísað var til þess að fasteignaskattur væri lagður á miðað við notkun undanfarins árs. Ef um rekstrarleyfi samkvæmt lögum nr. 85/2007 væri að ræða bæri leyfishafa að tilkynna leyfisveitanda ef breytingar yrðu á starfseminni eða ef hann hefði í hyggju að hætta starfsemi. Eigendur fasteignarinnar hefðu fengið tilkynningu um álagningu fasteignaskatts á hverju ári og aldrei gert athugasemdir við flokkun á fasteigninni. Kærufrestur vegna þeirrar álagningar væri liðinn. Ekki væri fallist á endurgreiðslu aftur í tímann en fasteignin hefði hins vegar verið færð í gjaldflokk A í byrjun september 2024 þegar sveitarfélagið hefði fyrst fengið vitneskju um að rekstrarleyfið væri ekki lengur fyrir hendi.

Í tölvupósti Hvalfjarðarsveitar til lögmanns kærenda þann 25. apríl 2025 komu fram leiðbeiningar um að ágreining um gjaldskyldu fasteignaskatts væri unnt að kæra til yfirfasteignamatsnefndar sbr. 3. mgr. 4. gr. laga nr. 4/1995 .

Kærendur vilja ekki una framangreindri ákvörðun sveitarfélagsins varðandi álagningu fasteignarskatts vegna fasteignarinnar og hafa því kært hana til yfirfasteignamatsnefndar líkt og að framan greinir.

II.        Sjónarmið kærenda

Kærendur gera kröfu um að ákvörðun um álagningu fasteignaskatts vegna fasteignar þeirra að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, fnr. [], verði breytt með afturvirkum hætti þannig að  fasteignin verði ekki talin tengd atvinnustarfsemi frá 23. mars 2017.

Kærendur vísa til þess að þeir hafi með vísan til 1. mgr. 31. gr. sbr. 29. og 30. gr. laga nr. 6/2001 um skráningu mannvirkja, farið þess á leit við Húsnæðis- og mannvirkjastofnun, með bréfi, dags. 8. apríl 2025, að skráningu fasteignar þeirra að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, yrði breytt í samræmi við viðskipti um eignina, sbr. afsal, dags. 23. júní 2017.

Forsaga málsins sé sú að fyrri eigandi eignarinnar, [] ehf., hafi haft rekstrarleyfi samkvæmt lögum nr. 85/2007. Með afsali á eigninni til kærenda þann 23. mars 2017 hafi aðilar talið að óþarft væri að tilkynna sérstaklega um að leyfishafi væri hættur rekstri á grunni leyfisins, enda hlyti að vera augljóst að forsenda rekstrar væri eignarhald eða í það minnsta umráð eignarinnar. Þar af leiðandi hafi láðst að tilkynna um þessar breytingu sem hafi leitt til þess að skráning eignarinnar var röng frá og með afhendingu eignarinnar þann 23. mars 2017. Kærendur hafi ekki áttað sig á því að álagning fasteignaskatts sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 4/1995, hafi verið röng að þessu leyti.

Þann 2. september 2024 hafi kærendur tilkynnt að ákvörðun fasteignagjalda hafi byggst á þeirri röngu forsendu að þau hafi haft með höndum rekstur í fasteigninni. Kærendum hafi verið bent á að koma að leiðréttingu á skráningu í Landskrá fasteigna, sbr. 9. gr. reglugerðar nr. 1160/2005 um fasteignaskatt. Þá hafi þeim einnig verið bent á að sýslumaður tilkynnti ekki um breytingar á rekstarleyfum til sveitarfélagsins, heldur væri það í höndum leyfishafa að koma slíkum upplýsingum til sveitarfélagsins. Í því tilviki sem hér um ræðir hafi það hins vegar ekki verið leyfishafi sem hafi verið krafinn um fasteignagjöld heldur kærendur. Sveitarstjórn hafi vanrækt að leiðbeina kærendum um kæruheimild til yfirfasteignamatsnefndar sem þó hefði verið eðlilegt í ljósi aðstæðna. Þá hafi verið á því byggt af hálfu sveitarfélagsins að kærendur hefðu fengið tilkynningu um álagninguna og því væri ekkert hægt að gera fyrir þau. Hér skorti á að taka fram að kærendum hafi aldrei verið tilkynnt um forsendur álagningarinnar sem hefði vitanlega leitt til leiðréttingar á skráningu þegar í stað.

Erindi kærenda til Húsnææðis- og mannvirkjastofnunar frá 8. apríl 2025 var framsent til Hvalfjarðarsveitar til viðeigandi meðferðar. Í svari sveitarfélagsins voru fyrri sjónarmið þess áréttuð og hafnað að verða við erindi kærenda. Tekið var fram að kærufrestur væri liðinn og kröfu um endurgreiðslu fasteignaskatts hafnað. Kærendur telja að í ljósi þess að kæruleiðbeiningar voru ekki veittar hafi kærufrestur þó ekki hafist á þeim tíma sem sveitarfélagið byggi á, sbr. almenn sjónarmið stjórnsýsluréttar.

Kærendur benda á að þeim hafi aldrei verið tilkynnt sérstaklega um þá ákvörðun að skattleggja fasteign þeirra eins og um rekstrareign væri að ræða. Þau hafi því verið grunlaus um að álagningin væri of há. Kærufrestur vegna þessarar ákvörðunar hafi ekki hafist fyrr en með tölvubréfi sveitarfélagsins þann 23. apríl 2024. Ársfrestur samkvæmt lögum hafi ekki hafist fyrr en í september 2024. Því séu forsendur fyrir efnisumfjöllun málsins.

III.      Sjónarmið sveitarfélagsins, Hvalfjarðarsveitar

Hvalfjarðarsveit krefst þess aðallega að kröfum kærenda verði vísað frá yfirfasteignamatsnefnd en til vara að kröfum kærenda verði hafnað.

Samkvæmt 3. mgr. 3. gr. laganna sé það í höndum sveitarstjórna að ákveða fyrir lok hvers árs skatthlutfall fasteignaskatts innan þeirra marka sem greinir í stafliðum a til c í ákvæðinu. Ákvæði a-liðar 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 sem fjallar m.a. um sumarbústaði sé undantekningarákvæði eins og ákvæði b-liðar sömu greinar. Af orðalagi c-liðar 3. mgr. 3. gr. laganna verði ráðið að á allar aðrar fasteignir en þær sem sérstaklega eru taldar upp í stafliðum a og b verði lagður á fasteignaskattur, allt að 1,3% af fasteignamati og lóðarréttindum. Í dæmaskyni eru þar tilgreind ,,mannvirki sem nýtt eru fyrir ferðaþjónustu.” Til ferðaþjónustu telst m.a. hvers konar gistiþjónusta, þ.e. gisting sem er boðin til sölu til lengri og skemmri tíma. Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 4/1995 og 9. gr. reglugerðar nr. 1160/2005 um fasteignaskatt annast sveitarstjórn álagningu fasteignaskatts og skal hún fara fram í Landskrá fasteigna. Þar komi einnig fram að sveitarstjórn leggi á fasteignaskatt miðað við notkun undanfarins árs.  

Frá árinu 2016 og til ágúst 2024 var fasteignaskattur vegna fasteignar kæranda að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, ákvarðaður samkvæmt c-liðar 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Frá og með september 2024 var gerð breytingarálagning í kjölfar þess að upplýsingar bárust um breytta notkun eignarinnar og var þá lagður á fasteignaskattur samkvæmt gjaldflokki a-liðar 3. mgr. 3. gr. laganna. 

Frávísun málsins er á því byggð að kærufrestur sé löngu liðinn og kæran því of seint fram komin. Í lögum nr. 4/1995 sé ekki kveðið á um kærufrest til æðra stjórnvalds og fer því um hann samkvæmt 27. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Í 1. mgr. 27. gr. laganna kemur fram að kæra skuli borin fram innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um stjórnvaldsákvörðun, nema lög mæli á annan veg. Í 28. gr. sömu laga er síðan kveðið á um hvernig með skuli fara þegar kæra berst að liðnum kærufresti. Í 1. mgr. ákvæðisins kemur fram að ef kæra berst að liðnum kærufresti skuli vísa henni frá, nema afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar. Í 2. mgr. ákvæðisins er tekið fram að kæru skuli þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.

Af hálfu sveitarfélagsins er vísað til þess að kærendum hafi verið tilkynnt um álagningu fasteignaskatta á árunum 2017 - 2024 í febrúar ár hvert og kom fram á álagningarseðlum sem sendir voru í pósthólf eigenda á vefsíðunni www.island.is að fasteign þeirra væri skattlögð sem atvinnuhúsnæði. Þriggja mánaða kærufrestur vegna álagningar fasteignaskatts hvers árs hófst frá tilkynningu um álagninguna í febrúar ár hvert. Á álagningarseðlum var vísað til nánari upplýsinga á vefsíðu sveitarfélagsins og kom þar fram með skýrum hætti ár hvert að álagning fasteignaskatts væri kæranleg til yfirfasteignamatsnefndar og að kæra skyldi borin fram innan þriggja mánaða.

Um mánaðarmótin ágúst/september 2024 hafi fyrst borist upplýsingar til sveitarfélagsins um breytta notkun eignarinnar og ósk um að fasteignin yrði færð í annan skattflokk og brást sveitarfélagið við með breytingarálagningu þar sem fasteignin var skattlögð samkv. a-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 frá og með september 2024. Kærendum hafi verið í lófa lagið að gera athugasemdir á fyrri árum ef þau töldu að skráð not fasteignarinnar og skattflokkun væru röng. Það var ekki gert en í því felst tómlæti, að halda til haga ætluðum rétti sínum

Samkvæmt framansögðu hafi kærufrestur vegna gjaldáranna 2017-2024 vegna álagningar fasteignaskatt í öllum tilvikum verið löngu liðinn þegar kæra barst yfirfasteignamatsnefnd í maí 2025. Þá var ársfrestur 2. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga einnig liðinn í öllum tilvikum. Ákvæði 2. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga sé fortakslaust um að kæru skuli ekki sinnt þegar svo háttar til, óháð því hvort afsakanlegt teljist að kæra hafi ekki borist fyrr eða veigamiklar ástæður teljist vera fyrir hendi samkv. 1. mgr. 28. gr. laganna. Kærandi vísar í þessu sambandi m.a. til úrskurða yfirfasteignamatsnefndar í málum nr. 5/2019 og 1/2022  

Verði ekki fallist á aðalkröfu sveitarfélagsins um frávísun er þess krafist til vara að öllum kröfum kærenda verði hafnað.

Í kæru sé því lýst að eigendaskipti hafi orðið á fasteigninni á árinu 2017 þegar kærendur fengu afsal fyrir eigninni úr hendi félags. Annar kærenda hafi verið forsvarsmaður þess félags og því sé rétt að samsama vitneskju þessara aðila. Fasteignin hafi verið skattflokkuð samkv. c-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 frá árinu 2016 vegna reksturs í eigninni og í kæru sé getið um rekstarleyfi sem hafi verið fyrir hendi samkvæmt lögum nr. 85/2007, en leyfisveitendur samkvæmt þeim lögum séu sýslumenn. Ekki liggi fyrir upplysingar um að sýslumanni hafi verið tilkynnt um breytingar á starfsemi í fasteigninni eða að henni væri hætt á grundvelli rekstrarleyfis eins og skylt sé að gera samkvæmt 1. mgr. 11. gr. og 1. mgr. 12. gr. laganna, en sveitarfélagið fái ekki tilkynningar þar að lútandi frá sýslumanni. Sveitarfélagið hafi því ekki haft upplýsingar um breyttan rekstur eða að rekstri væri hætt í fasteigninni.

Þá komi fram í kæru að kærendum hafi ekki verið tilkynnt um forsendur álagningarinnar en það hefði leitt til leiðréttingar á skráningu þegar í stað. Sveitarfélagið geti ekki fallist á þetta enda hafi komið fram á álagningarseðlum, sem sendir voru kærendum, vegna áranna 2017 - 2024 að um væri að ræða fasteignaskatt vegna atvinnuhúsnæðis. Kærendum hafi þannig mátt vera ljóst að þörf væri á að tilkynna um að atvinnurekstri væri hætt ef rekstri var í raun hætt í eigninni.

Sveitarfélagið geti ekki fallist á sjónarmið kærenda um að það sé augljós forsenda rekstrar að rekstraraðili fari með eignarhald fasteignar. Rekstraraðili geti t.d. stundað atvinnustarfsemi í fasteign í eigu annars aðila, á grundvelli afnotasamnings. Ekki sé fallist á að eigendaskipti á fasteign kærenda á árinu 2017 hafi sérstaka þýðingu við úrlausn þessa máls og ekki síst þar sem þau voru á milli tengdra aðila.

Sveitarfélagið ákvarðaði á árunum 2017-2024, eftir fyrirliggjandi upplýsingum um notkun undanfarandi árs, fasteignina í skattflokk c-liðar 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 skv. 9. gr. reglugerðar nr. 1160/2005. Fram kom á álagningarseðlum sem sendir voru kærendum að um væri að ræða álagningu fasteignaskats á atvinnuhúsnæði. Kærendur gerðu hvorki athugasemdir við álagningu fasteignaskatts né tilkynntu sveitarfélaginu um aðra eða breytta notkun eignarinnar, eins og kærendur báru ábyrgð á að gera, ef þannig háttaði til svo unnt væri að sannreyna og meta upplýsingar á viðkomandi tíma, með tilliti til skattflokkunar.

Í kæru segir að kærendur hafi verið tilkynnt 2. september 2024 að ákvörðun fasteignagjalda hefði byggst á þeirri röngu forsendu að þau hefðu haft með höndum rekstur í fasteigninni. Fyrrgreind tilkynning sveitarfélagsins laut hins vegar aðeins að því að fallist væri á að færa fasteignina í skattflokk a-liðar 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 frá og með september 2024, í kjölfar þess að upplýst var um breytta notkun eignar og kom þar fram að ekki yrði fallist á endurgreiðslu aftur í tímann.

Samkvæmt framansögðu telur sveitarfélagið að álagning fasteignaskatts á fasteign kærenda hafi verið lögum samkvæmt og ekki hafi verið sýnt fram á að forsendur eða lagaskilyrðum sé fullnægt til að miða breytingu á skattflokkun fasteignarinnar við annað tímamark en í september 2024 í kjölfar þess að upplýsingar bárust um að atvinnurekstri væri hætt í fasteigninni.

IV.      Athugasemdir kærenda

Kærendur segja það vekja undrun að Hvalfjarðarsveit skuli hafa kosið að fela lögmannsstofu í eigin nafni að koma á framfæri sjónarmiðum sveitarfélagsins í málinu. Slíkir starfshættir séu ekki án fordæma í íslenskri stjórnsýslu en geta ekki þótt eðlilegir, sbr. ummæli í áliti umboðsmanns Alþingis í máli nr. 8749/2015.

Kærendur benda á að í ítarlegri umsögn sveitarfélagsins sé ekki vikið að aðalkærunefni málsins sem felst í því að sveitarfélagið hafi vanrækt að vekja sérstaka athygli kærenda á að álagning fasteigna-skatts væri hærri en eðlilegt væri, miðað við réttar forsendur. Óumdeilt sé að sveitarfélaginu var fullkunnugt um að kærendur höfðu ekki starfsleyfi og gat því ekki dulist að forsendur álagningarinnar voru rangar. Kærendum var þetta ekki ljóst og sitja að óbreyttu uppi með álagningu sem sé óumdeilanlega of há. Það sé óþarfi af hálfu sveitarfélagsins að minna á tengsl kærenda við fyrri eiganda fasteignarinnar, þeim sé það vitanlega ljóst. Þeim var einmitt ljóst að með því að færa eignarhald frá félagi til þeirra féll heimild til rekstrar niður. Sú staðreynd að álagningarseðill var sendur kærendum en ekki fyrri eigenda staðfesti að sveitarfélaginu var það líka ljóst og mátti ekki ætla að rekstur væri enn í gangi.

Til stuðnings þeim sjónarmiðum sem fram koma í kæru er vísað til umfjöllunar umboðsmanns Alþingis vegna kæruheimilda sem tilkynntar eru með stöðluðum seðlum eins og álagningarseðlum. Var niðurstaða umboðsmanns Alþingis að funda með sambandi sveitarfélaga og mælast til þess að betur væri hugað að þessu í stjórnsýslu þeirra. Meginatriðið sé að borgararnir eigi að geta treyst því að álagning sé rétt og að þeim séu veittar sérstakar leiðbeiningar þegar ástæða er til eins og í þessu máli. Það að skýla sér á bak við staðlaðan texta eigi ekki við í þessu máli.

 

V.        Niðurstaða

I.

Kærendur gera kröfu um að álagningu fasteignaskatts vegna fasteignar þeirra að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, fnr. [], verði breytt með afturvirkum hætti þannig að  fasteignin verði ekki talin tengd atvinnustarfsemi frá 23. mars 2017. Í þeirri kröfugerð felst krafa um að fasteignaskattur vegna tímabilsins 23. mars 2017 til 1. september 2024 verði ákvarðaður samkvæmt a-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 en ekki samkvæmt c-lið sömu málagreinar, eins og gert var af hálfu sveitarfélagsins.

Af hálfu Hvalfjarðarsveitar er þess aðallega krafist að kröfum kærenda verði vísað frá yfirfasteignamatsnefnd en til vara að kröfunum verði hafnað og að álagning fasteignaskatts vegna eignarinnar fyrir árin 2017 - 2024, verði staðfest.

II.

Kveðið er á um álagningu fasteignaskatts í II. kafla laga nr. 4/1995. Samkvæmt 3. mgr. 3. gr. laganna er það í höndum viðkomandi sveitarstjórna að ákveða fyrir lok hvers árs skatthlutfall innan þeirra marka sem greinir í stafliðum a til c í ákvæðinu. Verði ágreiningur um gjaldskyldu sker yfirfasteignamatsnefnd úr þeim ágreiningi, sbr. 3. málsl. 3. mgr. 4. gr. sömu laga.

Í lögum nr. 4/1995 er ekki kveðið á um kærufrest til æðra stjórnvalds og fer því um hann samkvæmt 27. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Í 1. mgr. 27. gr. laganna segir að kæra skuli borin fram innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um stjórnvaldsákvörðun, nema lög mæli á annan veg. Í 28. gr. sömu laga er síðan kveðið á um hvernig með skuli fara þegar kæra berst að liðnum kærufresti. Í 1. mgr. ákvæðisins kemur fram að ef kæra berst að liðnum kærufresti skuli vísa henni frá, nema afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr, eða veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar. Í 2. mgr. ákvæðisins segir svo að kæru skuli þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.

III.

Kærendum var tilkynnt um álagningu fasteignaskatts vegna eignarinnar fyrir árin 2018 - 2024 með álagningarseðlum sem gefnir voru út í febrúar ár hvert, en álagningarseðlar sveitarfélagsins voru sendir rafrænt í pósthólf fasteignaeigenda á vefsíðunni www.island.is. Fyrri eiganda fasteignarinnar var hins vegar tilkynnt um álagningu fasteignagjalda ársins 2017. Á álagningarseðlunum komu m.a. fram upplýsingar um gjaldflokkun og álagningarprósentu fasteignaskatts vegna fasteignar kærenda en vísað var til vefsíðu sveitarfélagsins um kæruheimild og kærufrest til yfirfasteignamatsnefndar.

Af gögnum málsins verður ráðið að um mánaðarmótin ágúst/september 2024 hafi sveitarfélaginu Hvalfjarðarsveit fyrst borist athugasemdir frá kærendum varðandi álagningu fasteignaskatts á fasteign þeirra að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, fnr. [] vegna áranna 2017 til 2024. Í kjölfar þess ákvað sveitarfélagið að breyta álagningu fasteignaskatt frá og með 1. september 2024 og var hann ákvarðaður frá þeim tíma samkvæmt a-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Í apríl 2025 áttu lögmaður kærenda og sveitarfélagið síðan í tölvupóstssamskiptum eftir að Húsnæðis- og mannvirkjastofnun hafði framsent til sveitarfélagsins erindi lögmanns kærenda frá 8. apríl 2025 um breytta skráningu eignarinnar. Leitaði lögmaður kærenda þar eftir því að flokkun eignarinnar með tilliti til fasteignaskatts yrði breytt afturvirkt frá þeim tíma er kærendur fengu fasteignina afhenta þann 23. mars 2017 á grundvelli kaupsamnings um eignina.

Samkvæmt framansögðu er ljóst að kærufrestur vegna ákvarðana sveitarfélagsins um álagningu fasteignaskatts á fasteign kærenda að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, fnr. [] vegna áranna 2017 - 2024 var liðinn þegar kæra barst yfirfasteignamatsnefnd þann 19. maí 2025. Þegar fyrst voru gerðar athugasemdir við álagningu fasteignaskatts vegna eignarinnar um mánaðarmótin ágúst/september 2024 var meira en eitt ár liðið frá því að kærendum var tilkynnt um álagningu fasteignaskatts vegna eignarinnar fyrir árin 2017 - 2023. Af þeim sökum verður ekki hjá öðru komist en að vísa frá yfirfasteignamatsnefnd þeim hluta kærunnar er snýr að álagningu fasteignaskatt vegna eignarinnar fyrir árin 2017 - 2023, sbr. 1. tl. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga.

IV.

Þegar umboðsmaður kærenda gerði athugasemdir við álagningu fasteignaskatts vegna eignarinnar um mánaðarmótin ágúst/september 2024 var hins vegar ekki liðið eitt ár frá því að kærendum var tilkynnt um álagningu fasteignaskatts vegna ársins 2024. Ekki verður séð að sveitarfélagið hafi við það tækifæri leiðbeint umboðsmanni kærenda um kæruheimild til yfirfasteignamatsnefndar. Eins og áður hefur komið fram var á álagningarseðli fasteignagjalda vísað til vefsíðu sveitarfélagsins varðandi upplýsingar um kæruheimild og kærufrest til yfirfasteignamatsnefndar. Yfirfasteignamatsnefnd hefur í fyrri úrskurðum sínum komist að þeirri niðurstöðu að ekki sé nægilegt að benda á kæruleið til nefndarinnar í almennum upplýsingum um álagningu fasteignaskatts á heimasíðu sveitarfélagsins, sbr. m.a. úrskurð nefndarinnar í máli nr. 5/2023. Með hliðsjón af framansögðu verður talið að ekki hafi verið var staðið rétt að leiðbeiningum til kærenda um kæruheimild og kærufrest til yfirfasteignamatsnefndar og því telur nefndin það afsakanlegt að kæra vegna álagningar fasteignaskatts ársins 2024 hafi borist að liðnum kærufresti til nefndarinnar sbr. 2. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga.  

Yfirfasteignamatsnefnd hefur í fyrri úrskurðum sínum komist að þeirri niðurstöðu að til að unnt séð að skipta álagningu og reikna eftir a- og c-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 verði að tilgreina fyrirfram aðgreind tímabil rekstrar og tímabil eigin notkunar, sbr. úrskurðir yfirfasteignamatsnefndar í málum nr. 3/2013 og 18/2015. Það fyrirkomulag að eigendur fasteigna geti tilkynnt í lok ákveðins tímabils eða í lok hvers árs hvernig nýtingu fasteignar hafi verið háttað er að mati yfirfasteignamatsnefndar andstætt lögum nr. 4/1995 sem og jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. úrskurð yfirfasteignamatsnefndar í máli nr. 18/2015.

Af atvikum málsins verður ráðið að kærendur hafi ekki tilkynnt fyrirfram til sveitarfélagsins að fasteign þeirra að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit yrði ekki nýtt til reksturs gististaðar samkvæmt lögum nr. 85/2007 á árinu 2024. Þegar það er haft í huga að álagning fasteignaskatts vegna eignarinnar hafði allt frá árinu 2017 verið samkvæmt c-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 verður að telja að nauðsynlegt hafi verið fyrir kærendur að tilkynna sveitarfélaginu fyrirfram að fasteignin yrði ekki nýtt til reksturs gististaðar á árinu 2024 þannig að fasteignaskattur vegna eignarinnar fyrir það ár yrði ákvarðaður samkvæmt a-lið 3. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995. Með hliðsjón af fyrri úrskurðum yfirfasteignamatsnefndar, m.a. í málum nr. 1/2023 og 5/2024, verður ekki talið nægilegt að tilkynna sveitarfélaginu eftir á hvernig nýtingu eignarinnar hafi verið háttað. Þegar sveitarfélaginu bárust upplýsingar um að fasteignin væri ekki nýtt til reksturs gististaðar var þegar í stað brugðist við af hálfu sveitarfélagsins og álagningunni breytt til samræmis við framkomnar upplýsingar.

Samkvæmt öllu framansögðu verður staðfest álagning fasteignaskatt vegna fyrrgreindrar fasteignar kæranda fyrir árið 2024, eins og henni var breytt með ákvörðun sveitarfélagsins þann 2. september 2024. 

 

Úrskurðarorð

Kæru X, kt. [] og Y, kt. [], vegna álagningar fasteignaskatts á fasteign þeirra að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, fnr. [], fyrir tímabilið 23. mars 2017 til 31. desember 2023 er vísað frá yfirfasteignamatsnefnd.

Álagning fasteignaskatts vegna fasteignarinnar að Hléskógum [], Hvalfjarðarsveit, fnr. [], fyrir árið 2024, eins og henni var breytt 2. september 2024, er staðfest.

 

 

_________________________

Björn Jóhannesson

 

_______________________                                 ________________________

              Axel Hall                                                                                    Valgerður Sólnes