Mál nr. 437/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 437/2025

Miðvikudaginn 24. september 2025

A

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Unnþór Jónsson lögfræðingur.

Með rafrænni kæru, móttekinni 16. júlí 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 15. júlí 2025 um að synja umsókn hennar um barnalífeyri.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með rafrænni umsókn til Tryggingastofnunar ríkisins, móttekinni 8. maí 2025, sótti kærandi um greiðslu barnalífeyris vegna ófeðraðs barns, B. Með bréfi Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 15. júlí 2025, var umsókn kæranda synjað á þeim forsendum að barnið væri feðrað.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 16. júlí 2025. Með bréfi, dags. 30. júlí 2025, óskaði úrskurðarnefnd eftir greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins ásamt gögnum málsins. Með bréfi, dags. 20. ágúst 2025, barst greinargerð stofnunarinnar og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 26. ágúst 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru kemur fram að kærandi óski eftir barnalífeyri. Barnsfaðir kæranda hafi aldrei verið hluti af lífi stúlkunnar og hún fari ein með forsjá hennar.

III.  Sjónarmið Tryggingastofnunar ríkisins

Í greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins segir að kærð sé ákvörðun um að synja kæranda um greiðslu barnalífeyris vegna ófeðraðs barns.

Í 40. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar komi fram að barnalífeyrir sé greiddur með börnum yngri en 18 ára, ef annað hvort foreldra sé látið eða sé örorkulífeyrisþegi, hafi annað hvort foreldra þess eða barnið sjálft búið hér á landi a.m.k. þrjú síðustu árin áður en umsókn sé lögð fram. Séu báðir foreldrar látnir eða örorkulífeyrisþegar skuli greiddur tvöfaldur barnalífeyrir. Ákvæði laga þessara um lækkun bóta vegna tekna hafi ekki áhrif á rétt til greiðslu barnalífeyris. Í 2. mgr. segi að sömu réttarstöðu hafi stjúpbörn og kjörbörn þegar eins standi á. Þó skuli ekki greiddur barnalífeyrir vegna fráfalls eða örorku stjúpforeldris ef barnið eigi framfærsluskylt foreldri á lífi.

Í 3. mgr. ákvæðisins segi að greiða skuli barnalífeyri þegar skilríki liggi fyrir um að barn verði ekki feðrað eða móður njóti ekki við vegna sérstakra eða óvenjulegra aðstæðna.

Kærandi hafi á ný sótt um barnalífeyri vegna ófeðraðs barns 8. maí 2025. Með umsókninni hafi borist löggild þýðing á dómi, dags. 14. júlí 2022. Í umsókninni hafi kærandi hakað við að ástæða umsóknar væri ófeðrað barn. Í athugasemdum hafi kærandi skrifað að hún væri einstæð móðir, faðirinn hafi aldrei verið til staðar og aldrei hjálpað við neitt.

Kæranda hafi verið synjað um barnalífeyri þar sem að barnið væri feðrað og ekki hafi komið fram upplýsingar í dómi sem hafi breytt því, en með dóminum hafi móðir fengið forræði yfir barninu.

Kæranda hafi áður verið synjað um barnalífeyri vegna ófeðraðs barns með ákvörðun, dags. 3. desember 2024, á þeim grundvelli barnið væri feðrað. Með umsókn, dags. 19. ágúst 2024 hafði borist fæðingarvottorð barnsins þar sem fram hafi komið að barnið væri feðrað og að nafn föðurs væri C. Í kjölfarið hafi stofnunin óskað eftir frekari gögnum með bréfi, dags. 23. október 2024, n.t.t. staðfestingu frá sýslumanni um að barnið væri ófeðrað og fæðingarvottorði. Í kjölfarið hafi borist dómur, dags. 14. júlí 2022, á spænsku. Þann 3. desember 2024 hafi verið óskað eftir löggiltri þýðingu á dóminum. Þann sama dag hafi kæranda verið synjað um barnalífeyri þar sem barnið væri feðrað samkvæmt fæðingarvottorði.

Í 1. mgr. 40. gr. segi að barnalífeyrir sé greiddur með börnum yngri en 18 ára, ef annað hvort foreldra sé látið eða sé örorkulífeyrisþegi, hafi annað hvort foreldra þess eða barnið sjálft búið hér á landi a.m.k. þrjú síðustu árin áður en umsókn sé lögð fram. Þá komi fram í 3. mgr. ákvæðisins að Tryggingastofnun greiði einnig barnalífeyri þegar skilríki liggi fyrri um að barn verði ekki feðrað eða móður njóti ekki við vegna sérstakra eða óvenjulegra aðstæðna.

Kærandi sé ekki á lífeyrisgreiðslum hjá stofnuninni og uppfylli því ekki skilyrði 1. mgr. ákvæðisins. Þar sem að umrætt barn sé feðrað samkvæmt fæðingarvottorði þá teljist það ekki vera ófeðrað. Á þeim grundvelli uppfylli kærandi ekki skilyrði 3. mgr. 40. gr. laganna.

Ágreiningur í máli þessu varði hvort kærandi eigi rétt á barnalífeyri vegna ófeðraðs barns samkvæmt 3. mgr. 40. gr. laga um almannatryggingar. Samkvæmt gögnum þá uppfylli kærandi ekki skilyrði sem sett séu fram í ákvæðinu þar sem í fæðingarvottorði barnsins komi fram hver faðir þess sé.

Með vísan til framangreinds telji Tryggingastofnun að synjun á umsókn um barnalífeyri þar sem skilyrðum um ófeðrað barn hafi ekki verið uppfyllt hafi verið rétt ákvarðað og í samræmi við lög um almannatryggingar.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 15. júlí 2025, um að synja umsókn kæranda um barnalífeyri með dóttur sinni með þeim röksemdum að barnið sé feðrað.

Samkvæmt þágildandi 1. mgr. 40. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar er barnalífeyrir greiddur með börnum yngri en 18 ára ef annað hvort foreldra er látið eða er örorkulífeyrisþegi, hafi annað hvort foreldra þess eða barnið sjálft búið hér á landi að minnsta kosti þrjú síðustu árin áður en umsókn er lögð fram. Í 4. mgr. sömu greinar segir að Tryggingastofnun skuli greiða barnalífeyri þegar skilríki liggja fyrir um að barn verði ekki feðrað eða móður nýtur ekki við vegna sérstakra eða óvenjulegra aðstæðna.

Samkvæmt umsókn um barnalífeyri frá 8. maí 2025 óskar kærandi eftir greiðslum á þeim grundvelli að dóttir hennar sé ófeðruð. Fyrir liggur fæðingarvottorð dóttur kæranda, dags. 3. september 2012, þar sem fram kemur nafn föður hennar. Þá má ráða af dómi, dags. 14. júlí 2022, að kærandi fari með forræði dóttur sinnar. Úrskurðarnefndin telur ljóst af framangreindum gögnum að dóttir kæranda sé feðruð. Því eru skilyrði 4. mgr. 20. gr. fyrir greiðslu barnalífeyris ekki uppfyllt. Þá er engin heimild til þess að greiða barnalífeyri á þeim grundvelli að barnsfaðir kæranda sé ekki hluti af lífi stúlkunnar.

Ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um að synja kæranda um barnalífeyri er því staðfest.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Synjun Tryggingastofnunar ríkisins á umsókn A, um barnalífeyri, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Rakel Þorsteinsdóttir