Mál nr. 440/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 440/2025

Fimmtudaginn 16. október 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 17. júlí 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 24. júní 2025, um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til hennar.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 26. september 2024 og var umsóknin samþykkt 14. október 2024. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 24. júní 2025, var kæranda tilkynnt að greiðslur til hennar væru stöðvaðar á grundvelli 4. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar þar sem hún hefði hafnað þátttöku í vinnumarkaðsúrræði.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 17. júlí 2025. Með bréfi, dags. 21. júlí 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 25. ágúst 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 26. ágúst 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála kemur fram að kærandi sé ósammála ákvörðun Vinnumálastofnunar. Kærandi greinir frá því að hún hafi aldrei misst af boðuðum fundi og þegar hún hafi sótt um flutning bóta til B hafi engin hindrun staðið í vegi fyrir því. Þegar kærandi hafi skoðað vef Vinnumálastofnunar þann 17. júlí 2025 hafi hún enn átt rétt á bótum í 3,33 mánuði. Kærandi óski eftir endurskoðun á sínu máli en hún telji líkur á að um mistök sé að ræða hjá Vinnumálastofnun. Kærandi greinir frá því að hún hafi átt rétt á bótum til 28. ágúst 2025 en þær hafi aðeins verið greiddar til 23. júní 2025.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 26. september 2024. Með erindi, dags. 14. október 2024, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hennar hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Þann 12. mars 2025 hafi kærandi verið boðuð á námskeiðið „Information & cultural skills: navigating digital Iceland + CV for B speaking“ sem hafi verið haldið á tímabilinu 17.03.2025-14.04.2025. Nánar tiltekið dagana 17., 19., 24., 26., og 31. mars og 2., 7., 9., og 14. apríl 2025. Kæranda hafi verið bent á að um skyldumætingu væri að ræða og öll forföll þyrfti að boða án ástæðulausrar tafar á tiltekið netfang Vinnumálastofnunar. Athygli kæranda hafi verið vakin á því að ótilkynnt forföll kynnu að leiða til stöðvunar greiðslna eftir viðeigandi ákvæðum laganna. Boðun þessi hafi verið send á „Mínar síður“ kæranda, með tilkynningu á uppgefið netfang X og með smáskilaboðum í farsímanúmerið X. Samkvæmt skráningu Vinnumálastofnunar hafi smáskilaboðin borist í símtæki kæranda þann 12. mars 2025, klukkan 17:47. Fyrir liggi að kærandi hafi aldrei mætt og því ekki uppfyllt mætingarskyldu. Þá hafi hún ekki tilkynnt forföll.

Þann 18. maí 2025 hafi kærandi sótt um þriggja mánaða heimild til að leita að vinnu á Evrópska Efnahagssvæðinu, nánar tiltekið í B. Áætlaður brottfarardagur hafi verið 29. maí 2025 og heimkoma til Íslands þann 28. ágúst 2025. Umsókn kæranda hafi verið samþykkt af hálfu Vinnumálastofnunar.

Með erindi, dags. 19. júní 2025, hafi verið óskað eftir skýringum á fjarveru kæranda á boðað námskeið. Kærandi hafi skilað skýringum þann 20. júní 2025 þar sem fram komi að hún hafi á undanförnum misserum gengið í gegnum erfiða tíma sem rekja megi til hjónaskilnaðar.

Með erindi, dags. 24. júní 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að greiðslur atvinnuleysisbóta til hennar hefðu verið stöðvaðar á grundvelli 58. gr. laganna. Þar sem kæranda hefði nýtt meira en 24 mánuði af bótarétti sínum hafi greiðslur atvinnuleysistrygginga verið stöðvaðar að fullu, sbr. 4. mgr. 58. gr. laganna.

Framangreind ákvörðun Vinnumálastofnunar hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 17. júlí 2025. Í kæru greini kærandi frá því að hún hafi alltaf mætt á þau námskeið og viðtöl sem henni hafi verið boðið að mæta á. Hún telji ákvörðun Vinnumálastofnunar efnislega ranga.

Í kjölfar stjórnsýslukæru til úrskurðarnefndar velferðarmála hafi Vinnumálastofnun farið yfir gögn í máli kæranda að nýju. Í ljósi þeirra gagna, einkum greiðslusögu kæranda telji Vinnumálastofnun að ranglega hafi verið staðið að ákvörðun í máli kæranda. Kærandi hefði ekki nýtt 24  mánuði af yfirstandandi bótarétti sínum í maí 2025. Lagaáskilnaður til beitingar synjunar á grundvelli 4. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 hafi því ekki verið til staðar í hinni kærðu ákvörðun. 

Það sé því afstaða Vinnumálastofnunar að fallast eigi á kröfu kæranda í málinu um að fella úr gildi synjun á grundvelli 4. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar. Vinnumálastofnun hafi tekið mál kæranda fyrir að nýju og birt kæranda nýja ákvörðun sem byggi á 1. mgr. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Það sé mat Vinnumálastofnunar að kæranda beri að sæta viðurlögum í formi tveggja mánaða biðtíma sökum fjarveru hennar á boðað vinnumarkaðsúrræði í stað synjunar á grundvelli 4. mgr. 58. gr. laganna.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar að stöðva greiðslur atvinnuleysistrygginga til kæranda þar sem hún hafi ekki sinnt mætingu á boðuð vinnumarkaðsúrræði.

Samkvæmt a. lið 13. gr. og 1. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé eitt af skilyrðum fyrir atvinnuleysistryggingum launamanna að viðkomandi sé í virkri atvinnuleit. Í því felist meðal annars að hafa vilja og getu til að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum er standi til boða. Í 13. gr. laga nr. 55/2006 um vinnumarkaðsaðgerðir komi einnig fram skylda þess sem teljist tryggður samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar til að taka þátt í vinnumarkaðsúrræðum sem Vinnumálastofnun ákveði.

Ákvæði 13. gr. sé svohljóðandi:

„Atvinnuleitandi skal fylgja eftir áætlun um atvinnuleit og þátttöku í viðeigandi vinnu-markaðsúrræðum skv. 11. gr. og gera það sem í hans valdi stendur til að bæta vinnufærni sína til þess að verða virkur þátttakandi á vinnumarkaði. Þar á meðal skal atvinnuleitandi ávallt mæta í viðtöl til ráðgjafa Vinnumálastofnunar skv. 14. gr. og taka þátt í þeim vinnumarkaðsúrræðum er standa honum til boða. Atvinnuleitandi skal jafnframt tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti án ástæðulausrar tafar.“

Í 1. mgr. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar segi svo:

„Sá sem hafnar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í a.m.k. fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. Hið sama gildir þegar hinn tryggði mætir ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma skv. 6. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr.“

Fyrir liggi að kærandi hafi verið boðuð á námskeið á tímabilinu 17.03.2025-14.04.2025. Kærandi hafi aldrei mætt á boðað námskeið né boðað forföll. Þrátt fyrir að í erindi til hennar þann 12. mars 2025 hefði sérstaklega verið tekið fram að um skyldumætingu væri að ræða og að öll forföll skyldi tilkynna á uppgefið netfang Vinnumálastofnunar. Þær skýringar sem kærandi hafi veitt á fjarveru sinni snúi einkum að því að hún hafi gengið í gegnum erfiða tíma sem rekja megi til skilnaðar hennar.

Í ljósi þess að rík skylda hvíli á umsækjendum um atvinnuleysisbætur til þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum sé það mat Vinnumálastofnunar að skýringar þær sem kærandi hafi fært fram teljist ekki gildar í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar og að með því að uppfylla ekki skilyrði um mætingu né tilkynna um forföll hafi hún brugðist skyldum sínum samkvæmt 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kæranda beri að sæta viðurlögum í formi tveggja mánaða biðtíma eftir greiðslu atvinnuleysisbóta á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

IV.  Niðurstaða

Kærð var ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 24. júní 2025, um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til kæranda á grundvelli 4. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar þar sem hún hafði þegið bætur frá stofnuninni í meira en 24 mánuði.

Í kjölfar kærunnar kom í ljós að kærandi hafði ekki nýtt 24 mánuði af bótatímabili sínu og því hafði ekki verið rétt af Vinnumálastofnunar að stöðva greiðslur til hennar á grundvelli 4. mgr. 58. gr. Þess í stað bæri kæranda að sæta tveggja mánaða viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006. Niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála mun því taka mið af þeirri ákvörðun.

Í 58. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því ef þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum er hafnað. Segir þar í 1. mgr. að sá sem hafni þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í að minnsta kosti fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur, skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt VII. kafla laganna fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila. Hið sama gildi þegar hinn tryggði mæti ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma samkvæmt 7. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr. laganna.

Í athugasemdum greinargerðar með frumvarp til laga nr. 54/2006 segir meðal annars um 1. mgr. 58. gr. að ekki séu tilgreindar sérstakar vinnumarkaðsaðgerðir sem geti valdið því að hinn tryggði þurfi að sæta viðurlögum samkvæmt ákvæðinu heldur eigi það við um allar aðgerðir sem hinum tryggða sé boðið að taka þátt í til að auka líkur sínar á að fá vinnu við hæfi. Gert sé ráð fyrir að Vinnumálastofnun annist skipulag vinnumarkaðsaðgerða og að hinir tryggðu njóti faglegrar ráðgjafar sérfræðinga stofnunarinnar. Þannig megi ætla að þeim sem eru tryggðir innan atvinnuleysistryggingakerfisins verði boðin þátttaka í vinnumarkaðsúrræðum við hæfi en litið sé svo á að þeim sé skylt að taka þátt í slíkum úrræðum. Bregðist hinn tryggði þessum skyldum sínum leiði það til viðurlaga í formi biðtíma eftir atvinnuleysisbótum.

Samkvæmt gögnum málsins var kærandi þann 12. mars 2025 boðuð á námskeið á vegum Vinnumálastofnunar sem var haldið í átta skipti á tímabilinu 17. mars til 14. apríl 2025. Kæranda var greint frá því að um skyldumætingu væri að ræða og að öll forföll bæri að tilkynna án tafar á netfang Vinnumálastofnunar. Jafnframt var athygli kæranda vakin á því að ótilkynnt forföll og forföll án gildra ástæðna gætu valdið stöðvun greiðslna eftir viðeigandi ákvæðum laganna. Boðunin var send kæranda með sannanlegum hætti, þ.e. með tilkynningu á „Mínar síður“, í skráð tölvupóstfang og í farsíma.

Fyrir liggur að kærandi hvorki mætti á námskeiðið né boðaði forföll. Af hálfu kæranda hefur komið fram að hún hafi á undanförnum misserum gengið í gegnum erfiða tíma sem rekja mætti til hjónaskilnaðar.

Í 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 kemur skýrt fram að sá sem hafni þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum skuli sæta viðurlögum á grundvelli ákvæðisins og hið sama gildi um þegar hinn tryggði mæti ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma. Af gögnum málsins má ráða að kæranda hafi mátt vera fullljóst að um skyldumætingu á námskeiðið dagana 17. mars til 14. apríl 2025 væri að ræða. Að mati úrskurðarnefndar velferðarmála hefur kærandi ekki fært fram viðunandi skýringar sem réttlæta fjarveru á boðað námskeið hjá Vinnumálastofnun.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 er því staðfest.

 

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt A, til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir