21 október 2025
/
Mál nr. 616/2025-Úrskurður
Úrskurðarnefnd velferðarmála
Mál nr. 616/2025
Þriðjudaginn 21. október 2025
A
gegn
Tryggingastofnun ríkisins
Ú R S K U R Ð U R
Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Unnþór Jónsson lögfræðingur.
Með rafrænni kæru, móttekinni 26. september 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Sýslumannsins á Norðurlandi vestra um innheimtu meðlags.
I. Málsatvik og málsmeðferð
Með bréfi Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 12. ágúst 2020, var kæranda tilkynnt um að stofnunin hefði samþykkt að hafa milligöngu um meðlagsgreiðslur til barnsmóður hans frá 1. júlí 2019. Með bréfum Tryggingastofnunar, dags. 27. júlí 2021 og 5. febrúar 2024, var kæranda tilkynnt um að umsóknir um barnalífeyrir hefðu verið samþykktar og að barnalífeyririnn yrði látinn ganga upp í fyrirframgreitt meðlag. Samkvæmt stöðuyfirliti Sýslumannsins á Norðurlandi vestra, dags. 29. september 2025, skuldar kærandi meðlag að fjárhæð 833.819 kr. vegna áranna 2020, 2021 og 2025.
Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 26. september 2025. Með bréfi til kæranda, dags. 29. september 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir afriti af þeirri ákvörðun sem verið væri að kæra. Gögn bárust frá kæranda 29. september og 2. október 2025. Með tölvupósti til Tryggingastofnunar 2. október 2025 óskaði úrskurðarnefndin eftir upplýsingum um hvort það hefðu verið teknar einhverjar ákvarðanir varðandi meðlag í tilviki kæranda. Gögn bárust frá Tryggingastofnun sama dag.
II. Sjónarmið kæranda
Í kæru kemur fram að kærandi þurfi hjálp, hann eigi við vandamál að stríða hjá Sýslumanninum á Norðurlandi vestra varðandi meðlag. Kærandi sé öryrki og hafi ekki unnið síðan 2020, hann hafi lent í vinnuslysi og verið rukkaður um 832.000 kr. í meðlag fyrir fimm ár. Sjúkratryggingar ættu að greiða meðlagið eða lífeyri hans árið 2020 þegar hann hafi lent í vinnuslysi.
III. Niðurstaða
Með kæru fylgdu gögn frá Sýslumanninum á Norðurlandi vestra, annars vegar um meðlagsskuld og hins vegar reikningur vegna meðlags í mars 2025. Með bréfi til kæranda, dags. 29. september 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir afriti af þeirri ákvörðun sem verið væri að kæra. Sama dag sendi kærandi stöðuyfirliti frá Sýslumanninum á Norðurlandi vestra, dags. 29. september 2025, þar sem fram kemur að kærandi skuldi meðlag að fjárhæð 833.819 kr. vegna áranna 2020, 2021 og 2025. Þann 2. október 2025 bárust greiðsluáætlanir vegna greiðslna Tryggingastofnunar til kæranda á árunum 2021 til 2025.
Með tölvupósti til Tryggingastofnunar 2. október 2025 óskaði úrskurðarnefndin eftir upplýsingum um hvort það hefðu verið teknar einhverjar ákvarðanir varðandi meðlag í tilviki kæranda. Sama dag bárust frá Tryggingastofnun ákvörðun stofnunarinnar, dags. 12. ágúst 2020, þar sem kæranda var tilkynnt um að stofnunin hefði samþykkt að hafa milligöngu um meðlagsgreiðslur til barnsmóður hans frá 1. júlí 2019 og ákvarðanir, dags. 27. júlí 2021 og 5. febrúar 2024, þar sem kæranda var tilkynnt um að umsóknir um barnalífeyri hefðu verið samþykktar og að barnalífeyririnn yrði látinn ganga upp í fyrirframgreitt meðlag.
Samkvæmt 1. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála skal úrskurðarnefndin úrskurða í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana eftir því sem mælt er fyrir um í lögum sem kveða á um málskot til nefndarinnar. Samkvæmt 1. mgr. 13. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar kveður úrskurðarnefndin upp úrskurði um ágreiningsefni vegna ákvarðana sem teknar eru á grundvelli þeirra laga, meðal annars vegna ákvarðana Tryggingastofnunar um milligöngu meðlagsgreiðslna.
Samkvæmt 2. mgr. 13. gr. laga um almannatryggingar, með síðari breytingum, sbr. 5. gr. laga um úrskurðarnefnd velferðarmála, skal kæra til úrskurðarnefndar velferðarmála vera skrifleg og skal hún borin fram innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um ákvörðun.
Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála þann 26. september 2025, en þá var kærufrestur samkvæmt 2. mgr. 13. gr. laga um almannatryggingar löngu liðinn vegna ákvarðana Tryggingastofnunar um meðlag og barnalífeyri frá árunum 2020, 2021 og 2024.
Í 5. mgr. 7. gr. laga um úrskurðarnefnd velferðarmála er vísað til þess að um málsmeðferð, sem ekki er kveðið á um í lögunum, fari samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga og ákvæðum laga sem málskotsréttur til nefndarinnar byggist á hverju sinni. Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 segir:
„Hafi kæra borist að liðnum kærufresti skal vísa henni frá nema:
- afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr, eða
- veigamiklar ástæður mæla með því að kæran verði tekin til meðferðar.
Kæru skal þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.“
Samkvæmt gögnum málsins leið meira en ár frá því að kæranda var tilkynnt um framangreindar ákvarðanir Tryggingastofnunar ríkisins þar til kæra í máli þessu barst úrskurðarnefndinni þann 26. september 2025. Þegar af þeirri ástæðu verður kæru vegna þeirra ákvarðana ekki sinnt, sbr. 2. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga.
Ákvarðanir Sýslumannsins á Norðurlandi vestra um innheimtu meðlags eru ekki teknar á grundvelli laga um almannatryggingar heldur laga nr. 54/1971 um innheimtu meðlaga o.fl., en í þeim lögum er ekki að finna kæruheimild til úrskurðarnefndar velferðarmála. Það ágreiningsefni á því ekki undir úrskurðarnefnd velferðarmála.
Með hliðsjón af öllu framangreindu er kæru vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.
Samkvæmt 11. mgr. 5. gr. laga nr. 54/1971 um innheimtu meðlaga o.fl. er unnt að fá ákvarðanir sýslumanns sem byggjast á þeim lögum endurskoðaðar með stjórnsýslukæru til ráðuneytisins á grundvelli VII. kafla stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Ákvörðun sýslumanns er kæranleg innan þriggja mánaða frá því að aðila máls er tilkynnt um ákvörðun. Með hliðsjón af framangreindu er kæranda bent á að hann geti freistað þess að kæra ákvarðanir Sýslumannsins á Norðurlandi vestra um innheimtu meðlags til innviðaráðuneytisins.
Ú R S K U R Ð A R O R Ð
Kæru A, er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.
F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála
Rakel Þorsteinsdóttir