Mál nr. 700/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 700/2025

Fimmtudaginn 6. nóvember 2025

A

gegn

Reykjavíkurborg

Ú R S K U R Ð U R 

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur.

Með kæru, dags. 27. október 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála synjun Reykjavíkurborgar, dags. 14. október 2025, um greiðslu vegna ábyrgðaryfirlýsingar.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með ábyrgðaryfirlýsingu, dags. 21. nóvember 2023, lýsti velferðarsvið Reykjavíkurborgar því yfir að það ábyrgðist allt að 560.000 kr. greiðslu til kæranda sem tryggingu fyrir því að leigutaki hans stæði við samningsskyldur sínar samkvæmt þinglýstum húsaleigusamningi þeirra á milli.

Kærandi lagði fram kröfu um greiðslu á grundvelli ábyrgðaryfirlýsingarinnar en þeirri kröfu var synjað 14. október 2025 á þeim grundvelli að yfirlýsingin væri ekki í gildi. Kærandi kærði þá ákvörðun til úrskurðarnefndar velferðarmála 27. október 2025.

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi greinir frá því að ábyrgðaryfirlýsingin hafi verið gefin út af ráðgjafa hjá Reykjavíkurborg fyrir hönd leigjanda kæranda sem sé flóttamaður frá B. Samkvæmt yfirlýsingunni hafi Reykjavíkurborg tekið að sér ábyrgð á greiðslu leigu og hugsanlegu tjóni vegna leigjanda. Í samtali við Reykjavíkurborg hafi kærandi verið spurður hvernig gengi með leigutaka og hvort hann hygðist leigja henni áfram íbúðina. Kærandi hafi svarað játandi og leigusamningurinn hafi verið framlengdur til 31. desember 2025. Í því samtali hafi þó ekki verið minnst einu orði á að leigjandinn þyrfti að sækja sérstaklega um framlengingu á ábyrgðaryfirlýsingunni. Ábyrgðaryfirlýsingin hafi runnið út 31. desember 2024, án þess að kæranda hafi verið tjáð að endurnýjun hennar þyrfti að fara fram árlega af hálfu leigutaka. Ef kærandi hefði vitað af því hefði hann sannarlega rætt við leigjandann og aðstoðað hana við að sækja um framlengingu. Kærandi hafi talið að ábyrgð Reykjavíkurborgar gilti áfram svo lengi sem leigusambandið stæði yfir, enda hafi ráðgjafinn sjálfur tjáð honum það í samtali þeirra. Þar sem leigjandinn sé flóttamaður sem hvorki tali íslensku né þekki reglur Reykjavíkurborgar hafi henni í raun verið ómögulegt að sinna slíkri endurnýjun án aðstoðar. Ef kæranda hefði verið kunnugt um að endurnýjun væri nauðsynleg hefði hann aðstoðað leigjandann við það, enda hafi kærandi haft augljósa hagsmuni af því að trygging væri í gildi til að tryggja rétt hans sem leigusala.

Kæranda hafi verið nauðsynlegt segja leigjandanum upp áður en leigusamningurinn hafi runnið út þar sem hún hafi gengið illa um eignina, hafi sýnt mikinn sóðaskap og vegna ítrekaðra kvartana frá nágrönnum. Kærandi sitji nú uppi með tjón sem nemi um tveimur milljónum króna vegna skemmda á íbúðinni. Leigjandinn hafi sjálf viðurkennt skemmdirnar með undirritun sinni á ábyrgðaryfirlýsingunni.

Kærandi fari fram á að Reykjavíkurborg, eða viðkomandi ábyrgðaraðili, standi við skuldbindingu sína samkvæmt ábyrgðaryfirlýsingunni og greiði út ábyrgðina eða komi til móts við kæranda með öðrum úrræðum. Þrátt fyrir slíka greiðslu muni kærandi þurfa að leggja út um 1,5 milljón króna sjálfur til að koma íbúðinni í viðunandi horf. Ef Reykjavíkurborg standi við sínar skuldbindingar myndi það hjálpa við að draga verulega úr þeirri fjárhagslegu byrði sem nú hvíli alfarið á kæranda. Kærandi treysti því að nefndin meti málið með hliðsjón af jafnræði, réttaröryggi og aðstæðum allra aðila. 

III.  Niðurstaða

Kærð er synjun Reykjavíkurborgar, dags. 14. október 2025, um greiðslu vegna ábyrgðaryfirlýsingar, dags. 21. nóvember 2023.

Hlutverk úrskurðarnefndar velferðarmála er að úrskurða í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana eftir því sem mælt er fyrir um í lögum sem kveða á um málskot til nefndarinnar, sbr. 1. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála. Í 1. málsl. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga kemur fram að aðila máls hjá félagsþjónustu sveitarfélaga sé heimilt að kæra stjórnvaldsákvarðanir sem teknar eru samkvæmt lögunum til úrskurðarnefndar velferðarmála. Þannig er grundvöllur þess að úrskurðarnefndin geti tekið kæru til efnislegrar meðferðar að fyrir liggi stjórnvaldsákvörðun. Um stjórnvaldsákvörðun er að ræða þegar stjórnvöld taka ákvarðanir um rétt eða skyldur manna í skjóli stjórnsýsluvalds, sbr. 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þær ákvarðanir stjórnvalda sem ekki eru teknar í skjóli stjórnsýsluvalds, til dæmis þær sem eru einkaréttarlegs eðlis, teljast ekki stjórnvaldsákvarðanir.

Af þeim gögnum sem kærandi hefur lagt fram verður ekki séð að fyrir liggi kæranleg stjórnvaldsákvörðun heldur var um að ræða ágreining sem er einkaréttarlegs eðlis og snýr að því að leigusali beinir kröfum að Reykjavíkurborg á grundvelli útrunninnar ábyrgðaryfirlýsingu vegna húsaleigu, sem gefin var út til handa leigjanda hans. Að því virtu er það mat úrskurðarnefndarinnar að mál kæranda sé ekki tækt til efnismeðferðar.

Kærunni er því vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kæru A, er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir