Nr. 827/2025 Úrskurður

Hinn 6. nóvember 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 827/2025

í stjórnsýslumálum nr. KNU25070001 og KNU25070002

 

Kæra [...] og [...]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 27. júní 2025 kærðu [...], fd. [...] (hér eftir M), og [...], fd. [...] (hér eftir K), ríkisborgarar Kína, ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 26. júní 2025, um að synja umsóknum þeirra um dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla við landið, sbr. 78. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Af kæru má ráða að kærendur krefjist þess að ákvarðanir Útlendingastofnunar verði felldar úr gildi og að þeim verði veitt dvalarleyfi hér á landi á grundvelli sérstakra tengsla við landið.

Fyrrgreindar ákvarðanir eru kærðar á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og bárust kærurnar fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Kærendur hafa ekki haft dvalarleyfi hér á landi en hafa í nokkur skipti hlotið vegabréfsáritanir til að ferðast hingað til lands. Hinn 16. október 2023 lögðu þau fram umsóknir um dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla við landið. Umsóknum þeirra var synjað með ákvörðunum Útlendingastofnunar, dags. 26. júní 2025. Í ákvörðunum Útlendingastofnunar kom fram að eftir heildarmat á aðstæðum kærenda hafi þau að mati stofnunarinnar ekki sýnt fram á að þau uppfylli skilyrði dvalarleyfis á grundvelli sérstakra tengsla við landið. Var það mat stofnunarinnar að ekki væri séð að aðstæður kærenda væru með þeim hætti að það væri bersýnilega ósanngjarnt að veita þeim ekki dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla. Var umsóknum þeirra því synjað.

Ákvarðanirnar voru birtar fyrir kærendum 26. júní 2025. Með tölvubréfum, dags. 27. júní 2025, lögðu kærendur fram stjórnsýslukærur til kærunefndar útlendingamála ásamt röksemdum og öðrum fylgigögnum.

III.       Málsástæður og rök kærenda

Kærendur lögðu ekki fram greinargerð í málinu. Í kærum kærenda kemur fram að dóttir kærenda sé íslenskur ríkisborgari og búi hér á landi. Hún glími við langvarandi heilsufarsvandamál í kjölfar bílslyss. Veikindi hennar geri henni erfitt fyrir að sinna sjálfri sér og börnunum. Kærendur séu hætt á vinnumarkaði og vilji búa á Íslandi til lengri tíma svo þau geti aðstoðað dóttur sína líkamlega og andlega. Kærendur eigi systkini sem búi í öðrum borgum í Kína og eigi þau í takmörkuðum samskiptum. Kærendur búi ein og njóti takmarkaðrar aðstoðar í heimaríki. Yrði þeim veitt dvalarleyfi gæfi það þeim færi á sameiningu við dóttur sína og þau gætu aðstoðað hana við bataferli sitt. Kærendur eigi næga fjármuni til þess að framfæra sér og óski ekki eftir fjárhagslegri aðstoð íslenska ríkisins og verði ekki byrði á kerfi félagslegrar aðstoðar. Þau vilji eingöngu lifa rólegu lífi og aðstoða dóttur sína og barnabörn hér á landi.

Meðal fylgigagna á kærustigi er bréf, dags. 26. júní 2025, undirritað af dóttur kæranda, þar sem hún greinir frá heilsubrestum sínum og tengslum við foreldra sína. Meðal annarra fylgigagna eru gögn sem lúta að heilsufari dóttur kærenda í kjölfar bílslyss.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi dvalarleyfi á grundvelli þess að hann teljist hafa sérstök tengsl við landið, að fullnægðum skilyrðum 1. og 2. mgr. 55. gr. laganna, sé hann eldri en 18 ára og falli ekki undir ákvæði um önnur dvalarleyfi samkvæmt lögum þessum eða fullnægi ekki skilyrðum þeirra. Í 2. mgr. 78. gr. sömu laga kemur fram að til sérstakra tengsla geti m.a. talist tengsl sem útlendingur hefur stofnað til meðan á dvöl hans hér á landi hefur staðið samkvæmt útgefnu dvalarleyfi sem verður ekki endurnýjað eða hefur verið afturkallað vegna breyttra aðstæðna eða annarra atvika. Í 3. mgr. 78. gr. laganna er kveðið á um að heildstætt mat skuli fara fram á tengslum umsækjanda við landið. Við það mat skuli að jafnaði horft til lengdar lögmætrar dvalar. Jafnframt sé heimilt að líta til fjölskyldutengsla, þ.e. fjölskyldusamsetningar umsækjanda með tilliti til umönnunarsjónarmiða, sbr. a-lið 3. mgr. 78. gr. laga um útlendinga, og félagslegra og menningarlegra tengsla við landið á grundvelli atvinnuþátttöku eða annarra sambærilegra tengsla, sbr. b-lið 3. mgr. 78. gr. laganna. Þá má jafnframt ráða af 2. málsl. 5. mgr. 78. gr. laga um útlendinga að um fjölskyldutengsl fari samkvæmt VIII. kafla laga um útlendinga.

Fyrir liggur að kærendur hafa ekki haft dvalarleyfi hér á landi og hafa því ekki myndað tengsl við landið í lögmætri dvöl á grundvelli dvalarleyfis, sbr. 2. mgr. 78. gr. laga um útlendinga. Þrátt fyrir að útlendingur hafi ekki dvalist hér á landi getur hann í undantekningartilvikum talist hafa sérstök tengsl við landið þegar heildstætt mat á aðstæðum hans leiðir til þess, t.d. ef rík umönnunarsjónarmið eru til staðar og bersýnilega væri ósanngjarnt að veita umsækjanda ekki dvalarleyfi á grundvelli þeirra, sbr. 4. mgr. 78. gr. laga um útlendinga. Þetta getur t.d. átt við þegar einstaklingur er einn eftir án fjölskyldumeðlima í heimaríki og þarfnast umönnunar og aðstoðar fjölskyldumeðlima sem búa hér á landi samkvæmt athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi því sem varð að lögunum. Samkvæmt 9. mgr. 78. gr. laga um útlendinga getur ráðherra sett reglugerð um nánari skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis samkvæmt 78. gr., m.a. hvenær geti komið til beitingar undantekningarreglu 4. mgr. ákvæðisins.

Í 20. gr. reglugerðar um útlendinga hefur ráðherra útfært við hvaða aðstæður getur komið til veitingar dvalarleyfis á grundvelli sérstakra tengsla þegar umsækjandi hefur ekki búið á Íslandi. Kemur þar fram að útgáfa slíks dvalarleyfis sé heimil eigi umsækjandi uppkomið barn eða foreldri sem búi á Íslandi og sé íslenskur ríkisborgari eða hafi ótímabundið dvalarleyfi eða dvalarleyfi sem geti myndað grundvöll fyrir ótímabundið dvalarleyfi. Umsækjandi þurfi að sýna fram á að hann hafi verið á framfæri þessa aðstandanda í að minnsta kosti ár og að fjölskyldu- og félagsleg tengsl hans við heimaríki séu slík að bersýnilega ósanngjarnt væri að veita honum ekki dvalarleyfi hér á landi. Þá kemur fram að umönnunarsjónarmið önnur en framfærsla þurfi að jafnaði að mæla með veitingu dvalarleyfis.

Samkvæmt 2. málsl. 5. mgr. 78. gr. laga um útlendinga fer um fjölskyldutengsl eftir VIII. kafla laga um útlendinga. Með hliðsjón af öðrum málsgreinum 78. gr. laga um útlendinga, er sá skilningur lagður í ákvæðið, að því sé ekki ætlað að útvíkka gildissvið dvalarleyfa vegna fjölskyldusameininga, heldur þurfi almennt meira að koma til, svo sem sjálfstæð tengsl vegna fyrri dvalar eða umönnunarsjónarmið.

Dvalarleyfisumsóknir kærenda grundvallast einkum á fjölskyldutengslum og umönnunarsjónarmiðum en samkvæmt gögnum málsins eiga þau dóttur, tengdason og tvö barnabörn hér á landi sem öll eru íslenskir ríkisborgarar. Ekki hafa verið lögð fram gögn sem sýna fram á að kærendur hafa verið á framfæri aðstandenda sem búsett eru hérlendis í að minnsta kosti ár.

Ekki liggja fyrir gögn um þörf kærenda fyrir sérstaka umönnun en málatilbúnaður þeirra byggist einkum á aðstoð við dóttur þeirra. Samkvæmt gögnum málsins glími hún við ýmsa heilsubresti í kjölfar bílslyss, þ.m.t. verki, skerta hreyfigetu og andleg veikindi. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum sé hún að mestu óvinnufær og þiggi endurhæfingarlífeyri. Það sé vilji kærenda að sameinast henni svo þau geti aðstoðað hana í bataferlinu og hjálpað til við uppeldi barnanna. Fyrirliggjandi heilsufarsgögn eru ekki þess eðlis að fallist sé á umsóknir kærenda um dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla, með hliðsjón af umönnunarþörf dóttur kærenda. Er þá haft í huga að dóttir þeirra og fjölskylda hennar á rétt til aðstoðar hér á landi með hliðsjón af 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Ekkert í málinu bendir til þess að fyrir hendi séu slík félagsleg, menningarleg eða önnur sambærileg tengsl við Ísland að veita beri kærendum dvalarleyfi á grundvelli 78. gr. laga um útlendinga. Þvert á móti hafa kærendur sterk tengsl við heimaríki sitt, einkum m.t.t. fyrri búsetu. Þau eru á 62. og 67. aldursári og bera gögn málsins ekki annað með sér en að þau séu heilsuhraust og búi við góðan fjárhag að loknum atvinnuferlum sínum.

Áréttast jafnframt að með vísan til 2. málsl. 5. mgr. 78. gr. laga um útlendinga er ljóst að dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla er ekki ætlað að útvíkka heimild til fjölskyldusameininga, en um það fer samkvæmt VIII. kafla laganna. Dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla grundvallast á tengslum viðkomandi við Ísland, samkvæmt þeim atriðum sem tiltekin eru í 78. gr. laga um útlendinga, ásamt 19. og 20. gr. reglugerðar um útlendinga. Að öllu framangreindu virtu eru aðstæður kærenda ekki slíkar að bersýnilega ósanngjarnt væri að veita þeim ekki dvalarleyfi hér á landi, sbr. 4. mgr. 78. gr. laga um útlendinga, sbr. og 20. gr. reglugerðar um útlendinga.

Samkvæmt framansögðu uppfylla kærendur ekki skilyrði 78. gr. laga um útlendinga til útgáfu dvalarleyfis vegna sérstakra tengsla við landið og eru hinar kærðu ákvarðanir því staðfestar.

 

Úrskurðarorð:

Ákvarðanir Útlendingastofnunar eru staðfestar.

 

The decisions of the Directorate of Immigration are affirmed.

 

 

 

Þorsteinn Gunnarsson                                  Valgerður María Sigurðardóttir