Nr. 829/2025 Úrskurður

Hinn 6. nóvember 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 829/2025

í stjórnsýslumál nr. KNU25070107

 

Kæra [...]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 7. júlí 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Víetnam ( hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 23. júní 2025, um að synja umsókn hennar, um endurnýjun dvalarleyfis vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar, sbr. 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016. Með ákvörðuninni var kæranda einnig brottvísað og gert að sæta tveggja ára endurkomubanni, sbr. 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga.

Kærandi krefst þess aðallega að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi. Til vara krefst kærandi þess að að ákvörðun um endurkomubann verði felld úr gildi. Að auki krefst kærandi þess að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar verði frestað á meðan málið sætir meðferð á kærustigi. Loks krefst kærandi þess að réttaráhrifum verði frestað svo kærandi geti borið málið undir dómstóla verði hin kærða ákvörðun staðfest.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Hinn 9. febrúar 2021 fékk kærandi fyrst útgefið dvalarleyfi vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar, sbr. 61. gr. laga um útlendinga, með gildistíma til 10. desember 2021. Leyfið hefur verið endurnýjað tvisvar sinnum, sbr. 1. mgr. 57. gr. laga um útlendinga, síðast með gildistíma til 3. júlí 2024. Hinn 7. júní 2024 sótti kærandi um endurnýjun leyfisins að nýju. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 23. júní 2025, var umsókninni synjað. Fram kom í hinni kærðu ákvörðun að Útlendingastofnun hefði óskað eftir frekari gögnum með tölvubréfum, dags. 23. ágúst og 10. október 2024, og 8. janúar 2025. Með bréfi, dags. 20. maí 2025, óskaði stofnunin eftir umbeðnum gögnum að nýju. Kærandi hafi hins vegar ekki lagt fram umbeðin gögn og var umsókninni því synjað. Samkvæmt gögnum málsins hafi kærandi ekki lagt fram vegabréf sem gildi lengur en 90 daga umfram gildistíma dvalarleyfis. Með ákvörðuninni var kæranda einnig brottvísað og gert að sæta tveggja ára endurkomubanni, sbr. 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 23. júní 2025.

Hinn 7. júlí 2025 kærði kærandi ákvörðunina til kærunefndar útlendingamála. Greinargerð og frekari fylgigögn voru lögð fram 21. júlí 2025. Stjórnsýslukæra frestaði réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar á meðan málið er til meðferðar hjá kærunefnd, sbr. 2. málsl. 3. mgr. 103. gr. laga um útlendinga.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð greinir kærandi frá atvikum málsins og hinni kærðu ákvörðun Útlendingastofnunar. Kærandi kveðst hafa lagt fram öll nauðsynleg gögn vegna umsóknarinnar. Hún hafi notið aðstoðar umboðsmanns og hafi Útlendingastofnun beint samskiptum sínum til umboðsmannsins. Kærandi kveðst ekki hafa fengið upplýsingar um að gögn hafi vantað með umsókninni. Hafi hún fyrst orðið meðvituð um það þegar Útlendingastofnun tók hina kærðu ákvörðun. Kærandi hafi verið í góðri trú og ekki búist við öðru en jákvæðri niðurstöðu.

Kærandi byggir á því að hún hafi ekki fengið tækifæri til þess að leggja fram andmæli vegna málsins þar sem hún hafi ekki fengið bréf sem send hafi verið umboðsmanni hennar. Hafi umboðsmaðurinn ekki sinnt hlutverki sínu með þeim afleiðingum að kærandi vissi ekki af stöðu málsins hjá Útlendingastofnun. Þá hafi hún enn ekki fengið bréfin í hendurnar og því ókunnugt um hvaða gögn eða upplýsingum óskað væri eftir, sem komi heldur ekki fram í ákvörðuninni. Af þeim sökum verði að endurskoða málið þegar fullnægjandi upplýsingar liggi fyrir og gætt sé að andmælarétti kæranda. Byggir kærandi einnig á því að Útlendingastofnun hafi ekki sinnt rannsóknarskyldu sinni í málinu. Vísar kærandi til álits umboðsmanns Alþingis nr. 5261/2005, sem varði brottvísun og endurkomubann en í málinu hafði ekki verið nægilega gætt að andmælarétti útlendings. Vísar kærandi einnig til meðalhófsreglu stjórnsýslulaga sem geri stjórnvöldum skylt að beita vægasta úrræði sem í boði sé til að ná lögmætu markmiði. Byggir kærandi á því að sú skylda hvíli á stjórnvöldum að tryggja að aðili máls og umboðsmaður fái upplýsingar eða fyrirspurnir frá stjórnvöldum þannig að erindin skiljist örugglega og komist til skila.

Kærandi vísar til efnislegra skilyrða fyrir útgáfu dvalarleyfis vegna starfs sem krefjist sérfræðiþekkingar. Hún hafi starfað sem matreiðslumaður á veitingastöðum á Íslandi og hafi um tíu ára starfsreynslu af asískri matargerð. Að auki hafi hún búið á Íslandi í um fimm ár og myndað sterk tengsl, bæði félagslega en einnig í gegnum vinnu. Að auki sé kærandi í hjúskap með manni sem dvelji hér á landi og hafi gilt atvinnu- og dvalarleyfi. Því mótmæli kærandi því sem fram komi í ákvörðun Útlendingastofnunar að hún hafi ekki sterk tengsl við samfélagið né fjölskylduhagsmuni. Byggir kærandi á því að ólögmætt væri að brottvísa henni með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga.

Kærandi kveðst hafa verið í góðri trú með umsókn sína um dvalarleyfi, enda hafi leyfi hennar verið endurnýjað á liðnum árum. Ákvörðun Útlendingastofnunar hafi reynst kæranda þungbær og feli í sér alvarlegt inngrip í líf hennar og beri stjórnvöldum skylda til þess að tryggja eðlilegt jafnvægi á milli hagsmuna einstaklings og samfélagsins. Varakrafa kæranda byggist á framangreindum röksemdum enda sé nauðsynlegt að taka tillit til fyrri búsetu og tengsla við samfélagið. Játa verði henni sanngjarnan tíma til sjálfviljugrar heimfarar.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Endurnýjun dvalarleyfis

Samkvæmt 1. mgr. 52. gr. laga um útlendinga tekur Útlendingastofnun ákvörðun um veitingu dvalarleyfis en Vinnumálastofnun um veitingu atvinnuleyfis. Þá skulu fylgja öll þau gögn og vottorð sem Útlendingastofnun og Vinnumálastofnun gera kröfu um til staðfestingar að umsækjandi uppfylli skilyrði sem lög, reglugerðir og önnur stjórnvaldsfyrirmæli kveða á um, sbr. 1. málsl. 2. mgr. 52. gr. laganna. Samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins setur ráðherra reglugerð um nánari framkvæmd ákvæðisins, m.a. hvaða gögn og vottorð umsækjandi skuli leggja fram, hvaða kröfur skuli gerðar til framlagðra gagna, hver skuli leggja mat á gildi skjala og um undanþágu frá kröfu um gögn.

Í 10. gr. reglugerðar um útlendinga, hefur ráðherra útfært nánar reglur um fylgigögn með umsókn um dvalarleyfi. Í 1. mgr. 10. gr. segir að Útlendingastofnun geti krafist þeirra gagna sem nauðsynleg eru við vinnslu umsóknar, m.a. fæðingarvottorðs, hjúskaparstöðuvottorðs, forsjár- eða umgengnisgagna, heilbrigðisvottorðs, dánarvottorðs, og staðfestingu á dvalarstað hér landi. Þá geti stofnunin krafist ljósmynda, greinargerða, gagna um framfærslu og sakavottorðs í þeim tilvikum sem stofnunin meti það nauðsynlegt. Í 3. mgr. 10. gr. segir m.a. að umsækjandi afli sjálfur nauðsynlegra fylgigagna með dvalarleyfisumsókn. Þá skuli fylgigögn vera á því formi sem stofnunin geri kröfu um og staðfest með þeim hætti sem stofnunin telji nauðsynlegan. Í 5. mgr. 10. gr. er m.a. kveðið á um að Útlendingastofnun geti veitt undanþágu frá framlagningu gagna þegar lög krefjist ekki framlagningar og málefnalegar ástæður mæli með því, t.d. ef umsækjanda er ómögulegt að afla þeirra, svo sem vegna stríðsástands í heimaríki.

Af 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga og 10. gr. reglugerðar um útlendinga leiðir að Útlendingastofnun hefur jafnan nokkuð víðtækt svigrúm til þess að óska eftir framlagningu gagna við meðferð umsókna um dvalarleyfi. Gagnabeiðnir Útlendingastofnunar þurfi þó að byggjast á málefnalegum grunni og taka mið af lagaskilyrðum fyrir útgáfu dvalarleyfis. Með því móti er stofnuninni unnt að taka afstöðu til þess hvort lögbundin skilyrði fyrir útgáfu dvalarleyfa séu uppfyllt.

Við meðferð umsóknar kæranda um endurnýjun dvalarleyfis óskaði Útlendingastofnun eftir því að kærandi legði fram afrit af vegabréfi sem hefði gildistíma a.m.k. 90 daga umfram gildistíma dvalarleyfis. Gilt vegabréf er forsenda fyrir för yfir landamæri og þjónar m.a. þeim tilgangi að kærandi komist til heimaríkis að lokinni dvöl, enda sé um útgáfu tímabundins dvalarleyfis að ræða. Leiðbeiningarnar um gildistíma vegabréfs koma m.a. fram á vefsvæði Útlendingastofnunar á veraldarvefnum en um framlagningu gilds vegabréfs má einnig vísa til 6. mgr. 34. gr. reglugerðar um útlendinga. Með hliðsjón af umsókn kæranda um dvalarleyfi er ljóst að framangreind krafa Útlendingastofnunar um vegabréf var málefnaleg og í samræmi við lög. Af gögnum málsins er ljóst að kærandi lagði ekki fram umbeðin fylgigögn, þrátt fyrir ítrekuð fyrirmæli og leiðbeiningar stofnunarinnar.

Í umsókn kæranda kemur fram að hún hafi tilgreint umboðsmann sem kæmi fram fyrir hennar hönd í málinu. Kærandi bar sjálf ábyrgð á tilnefningu umboðsmanns, störfum hans og gat því sjálf tekið yfir málið eða skipt um umboðsmann ef hún treysti honum ekki fyrir rekstri málsins. Þrátt fyrir tilnefningu umboðsmanns ber kærandi ábyrgð á framvindu málsins gagnvart stjórnvöldum. Enn fremur er ljóst af gögnum málsins að kærandi fylgdi sjálf málinu eftir og átti í tölvubréfasamskiptum við Útlendingastofnun vegna málsins. Samkvæmt tölvubréfi kæranda, dags. 8. janúar 2025, hafði hún sótt um endurnýjun vegabréfsins og beið eftir útgáfu þess. Má þannig ráða að kæranda hafi verið kunnugt um hvaða gögn Útlendingastofnun óskaði eftir.

Með vísan til framangreinds er málsmeðferð Útlendingastofnunar í samræmi við málsmeðferðarreglur laga um útlendinga og stjórnsýslulög, einkum 7., 10., og 13. gr. laganna og er málsástæðum kæranda um hið gagnstæða hafnað. Enn fremur veitti Útlendingastofnun kæranda nægt ráðrúm til þess að bæta úr ágöllum umsóknarinnar. Þrátt fyrir beiðnir stofnunarinnar hafi kærandi ekki lagt fram umbeðin gögn í málinu. Eru skilyrði 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga, sbr. og 10. gr. reglugerðarinnar því ekki uppfyllt í málinu. Er ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja kæranda um endurnýjun dvalarleyfis því staðfest.

Brottvísun og endurkomubann

Í 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, eins og ákvæðinu var breytt með lögum nr. 136/2022, segir að svo framarlega sem 102. gr. eigi ekki við skuli vísa útlendingi úr landi sem dvelst ólöglega í landinu eða þegar tekin hefur verið ákvörðun sem bindur enda á heimild útlendings til dvalar í landinu. Kærandi lagði fram umsókn um endurnýjun dvalarleyfis vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar en nú hefur umsókn þeirri verið synjað. Með niðurstöðunni virkjaðist skylda stjórnvalda til þess að taka afstöðu til 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Í hinni kærðu ákvörðun var kæranda brottvísað og gert að sæta tveggja ára endurkomubanni. Þegar Útlendingastofnun tók ákvörðun sína 23. júní 2025, batt stofnunin enda á dvöl kæranda. Var skilyrðum 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga fullnægt þegar hin kærða ákvörðun var tekin og birt fyrir kæranda. Kæra frestaði framkvæmd ákvörðunar í samræmi við 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga.

Í 102. gr. laga um útlendinga er kveðið á um vernd gegn frávísun og brottvísun og takmarkanir á ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. skal ekki ákveða brottvísun ef hún, með hliðsjón af málsatvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Sérstaklega skal taka tillit til þess ef um barn eða nánasta aðstandanda barns er að ræða og skal það sem barni er fyrir bestu haft að leiðarljósi við ákvörðun. Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 20. maí 2025, var kæranda bent á framangreinda heimild til brottvísunar, sbr. 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Kæranda var veittur sjö daga frestur til þess að leggja fram andmæli í málinu en kærandi brást ekki við erindi Útlendingastofnunar. Á kærustigi bar kærandi fyrir sig að vera í hjúskap með tilgreindum einstaklingi sem dvelji á landinu. Fram kemur í greinargerð að afrit af hjúskaparvottorði kæranda sé meðal fylgiskjala á kærustigi.

Umrætt fylgigagn er ekki að finna meðal gagna málsins. Samkvæmt upplýsingum í Þjóðskrá Íslands eru hvorki kærandi né umræddur maður skráð í hjúskap né deila þau lögheimili. Að auki er makans ekki getið í umsókn kæranda um endurnýjun dvalarleyfis. Að framangreindu virtu verður ekki byggt á málsástæðu kæranda um hjúskap. Að öðru leyti er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga standi í vegi fyrir brottvísun kæranda. Ákvörðun um brottvísun og endurkomubann hennar er í samræmi við lög og er tilgangur hennar að framfylgja lögmætum markmiðum laga um útlendinga. Enn fremur liggur fyrir að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar Útlendingastofnunar var frestað með kæru til kærunefndar, sbr. 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar var kæranda brottvísað, ákvarðað endurkomubann til tveggja ára, og veittur sjö daga frestur til að yfirgefa landið með sjálfviljugri heimför og þannig fá endurkomubannið fellt niður.

Með vísan til 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga teljast 15 dagar hæfilegur frestur í tilviki kæranda til að yfirgefa landið. Endurkomubann kæranda fellur niður yfirgefi kærandi landið sjálfviljug innan framangreinds frests. Eftir komu til heimaríkis getur kærandi lagt fram umsókn um dvalarleyfi hjá Útlendingastofnun telji hún sig uppfylla skilyrði þess. Með þessum leiðbeiningum hefur kærunefnd ekki tekið afstöðu til þess hvort kærandi uppfylli skilyrði dvalarleyfis hér á landi.

Yfirgefi kærandi ekki landið innan framangreinds frests mun endurkomubann að óbreyttu hefjast þann dag sem hún er færð úr landi, sbr. 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Að teknu tilliti til úrskurðarframkvæmdar kærunefndar er tveggja ára endurkomubann hæfilegt. Því er ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun og endurkomubann kæranda staðfest.

Samantekt

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið og forsendna hinnar kærðu ákvörðunar er ákvörðun Útlendingastofnunar um synjun á umsókn kæranda um endurnýjun dvalarleyfis staðfest. Kæranda er brottvísað frá landinu og skal sæta endurkomubanni til tveggja ára. Endurkomubann hennar fellur niður ef hún yfirgefur landið innan 15 daga frá móttöku úrskurðarins.

Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum eftir birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir því að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ákvörðunarinnar ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

 

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest. Kæranda er veittur 15 daga frestur til að yfirgefa landið sjálfviljug.

 

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed. The appellant has 15 days to leave the country voluntarily.

 

 

 

Þorsteinn Gunnarsson                                  Valgerður María Sigurðardóttir