Nr. 837/2025 Úrskurður

Hinn 6. nóvember 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 837/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25050087

 

Kæra […]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 25. maí 2025 kærði […], fd. […], ríkisborgari Nígeríu (hér eftir kærandi), ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 19. maí 2025, um að ógilda vegabréfsáritun hans til Íslands, sem gefin var út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar 8. maí 2025, og um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Fyrrgreindar ákvarðanir eru kærðar á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.         Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 22. apríl 2025, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir sjö daga dvöl frá 19. til 25. maí 2025 sem ferðamaður. Umsókn kæranda var lögð fram í Bretlandi. Vegabréfsáritun kæranda var gefin út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 8. maí 2025. Kærandi kom til Íslands 19. maí 2025, með flugi frá Lundúnum, Bretlandi. Með ákvörðunum Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 19. maí 2025, var vegabréfsáritun kæranda ógilt og kæranda vísað frá landinu.

Ákvörðun um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar byggist á stöðluðu eyðublaði sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í ákvörðun lögreglu í máli kæranda er merkt við reit um ógildingu vegabréfsáritunar (e. annulled). Í eyðublaðinu er aukinheldur hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17 þar sem fram koma ástæður þess að áritunin var ógilt. Í ákvörðun í máli kæranda er merkt í reiti 10 og 12 þess efnis að upplýsingar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar væru ekki áreiðanlegar og að rökstudd ástæða væri til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, þ.e. hvort þau væru ósvikin eða sannleiksgildi efnis þeirra. Ákvörðun lögreglu um ógildingu vegabréfsáritunar kæranda fylgdu ekki viðbótarathugasemdir.

Samhliða framangreindri ákvörðun um ógildingu vegabréfsáritunar tók lögregla ákvörðun um frávísun kæranda á grundvelli a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í athugasemdum við ákvörðun um frávísun kemur fram að grunur væri um að áritunar hafi verið aflað í sviksamlegum tilgangi auk þess sem kærandi hafi ekki getað fært rök fyrir tilgangi dvalar sinnar.

Samkvæmt skýrslu lögreglu, dags. 20. maí 2025, hafi kærandi gefið tollvörðum óljós svör um ferðaáætlun sína hér á landi. Kærandi hafi greint frá því að ætla að dvelja á landinu í fimm daga sem ferðamaður og hafi framvísað hótelgistingu. Kærandi hafi svo ætlað að fara aftur til Bretlands að ferðalaginu loknu. Við uppflettingu í kerfum tollgæslunnar hafi þó komið fram að kærandi ætti aftur bókað flug til Bretlands mun fyrr, nánar tiltekið degi síðar eða hinn 20. maí 2025. Kærandi hafi greint frá því að vera að fara í atvinnuviðtal og hafi þá framvísað bókun á hótelgistingu í eina nótt. Lögregla hafi kynnt kæranda rétt sinn til að leita sér aðstoðar lögmanns á eigin kostnað. Kærandi greindi frá því að hann hygðist fara til Frakklands og starfsmaður á ferðaskrifstofu hafi tjáð kæranda að erfitt væri að fá viðtalstíma fyrir áritunarumsókn í Frakklandi og því yrði sótt um áritun fyrir kæranda til Íslands. Kærandi hafi fengið áritun sína afhenta auk þeirra upplýsinga að hann yrði að fara fyrst til Íslands, ella gæti áritun hans verið afturkölluð fyrir misnotkun á vegabréfsáritunarkerfinu eða áritanasnap (e. visa shopping). Kærandi hafi verið inntur eftir ástæðum ferðar sinnar til Frakklands og hafi hann greint frá því að tala frönsku og hafa kennt frönsku þegar hann hafi verið í Afríku. Hann hafi alltaf langað til að heimsækja Frakkland sem ferðamaður og hygðist dvelja þar í landi frá 21. til 24. maí 2025. Varðandi ferð kæranda hér á landi hafi hann greint frá því að vera með bókaða gistingu á Íslandi í sólarhring hjá tilteknu hóteli. Borið hafi verið undir kæranda bókun hjá tilteknu hóteli fyrir dagana 19. til 25. maí 2025, sem hann hafi áður framvísað við tollverði. Kærandi hafi ítrekað að hann vildi ekki gerast sekur um áritanasnap og hafi bent á að ferðaskrifstofa hans bæri ábyrgð á þessum formgöllum. Kærandi hafi framvísað 7.059 og 345 pundum á tveimur bankareikningum ásamt 20 pundum í reiðufé. Síðar hafi kærandi greint frá því að vinur hans hafi ennfremur leiðbeint honum um að fara fyrst til Íslands þar sem áritun hans yrði ógild ef hann færi beint til Frakklands. Kærandi hafi gefið upp nafn á umræddri ferðaskrifstofu og samskiptum þeirra á milli. Lögregla hafi bent kæranda á að ekkert í samskiptunum bæri með sér að kærandi hafi áréttað að áritunin hafi ekki verið það sem hann hafi óskað eftir eða að hann hafi bent þeim á ólögmæti áritanasnaps. Kærandi hafi þá borið fyrir sig að hafa gert það símleiðis. Í kjölfarið tók lögregla ákvörðun um að ógilda áritun kæranda og frávísa honum á grundvelli a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Kærandi hafi andmælt þegar honum hafi verið birt framangreind ákvörðun og endurtekið fyrri framburð sinn auk þess sem að hann hafi gefið í skyn að heiðarleiki hans ætti að hafa áhrif á málið. Kærandi hafi m.a. borið fyrir sig að áritunin hafi verið gefin út á löglegan máta og að a-liður 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga ætti því ekki við. Þá hafi kærandi áréttað ábyrgð ferðaskrifstofunnar í málinu. Kærandi hafi neitað að undirrita ákvörðunina.

Kærandi kærði ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 25. maí 2025. Kærandi lagði fram gögn 26. og 28. maí 2025. Gögn frá lögreglu vegna málsins bárust 5. júní og 23. september 2025. Vegna ákvörðunar um frávísun var kæranda skipaður talsmaður samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 10. október 2025. Greinargerð kæranda barst 26. október 2025.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda er vísað til fyrirliggjandi málsatvika. Kærandi byggir á því að hin kærða ákvörðun hafi verið ólögmæt og ekki staðist áskilnað laga. Samkvæmt hinni kærðu ákvörðun hafi kæranda verið frávísað á grundvelli a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Niðurstöðu þessari sé andmælt en hann vísar til þess að hann hafi gefið upp tilgang fyrir komu sinni hingað til lands og látið lögreglu í té umbeðin gögn og skýrt frá fyrirhugaðri komu sinni til landsins. Þá sé málsmeðferð í máli kæranda andmælt og byggir kærandi á því að málsmeðferð lögreglunnar hafi verið verulega ábótavant sem leiði til þess að fella beri hina kærðu ákvörðun úr gildi með vísan til ákvæða stjórnsýslulaga. Þótt kærandi viðurkenni að hafa í upphafi veitt misvísandi upplýsingar um tilgang dvalar sinnar, telji hann að lögregla hafi ekki fylgt lögmætum málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttar við meðferð málsins og að ákvörðun sé óhófleg í ljósi málsatvika.

Kærandi vísar til 10. gr. stjórnsýslulaga, hann hafi veitt ítarlegar skýringar á hegðun sinni og þegar kærandi hafi leiðrétt upphaflegan framburð sinn og gefið nýjar skýringar á raunverulegum tilgangi ferðar hafi lögreglu borið að rannsaka þær upplýsingar til hlítar. Ekki liggi fyrir í gögnum málsins að lögregla hafi kannað þann möguleika að umrædd ferðaskrifstofa hafi veitt kæranda rangar eða ófullnægjandi upplýsingar og blekkt hann. Slík rannsókn hefði verið nauðsynleg til að meta trúverðugleika og réttmæti skýringa kæranda. Kærunefnd hafi áður fellt úr gildi ákvarðanir lögreglu vegna skorts á viðhlítandi rannsókn, sbr. úrskurður kærunefndar 462/2024. Kærandi vísar til 7. gr. stjórnsýslulaga og þess að kærandi hafi komið til landsins í þeirri trú að hann væri að uppfylla formsatriði fyrir ferð sinni til annars ríkis, virðist hafa verið illa upplýstur og blekktur af ferðaskrifstofu. Lögreglu beri að leiðbeina kæranda um réttar leiðir til að afla vegabréfsáritunar eða skýra betur frá hvers vegna háttsemi hans hafi verið ólögmæt.

Kærandi vísar til 13. gr. stjórnsýslulaga og að þegar hann hafi veitt nýjar skýringar á tilgangi ferðar sinnar og vísað til ráðlegginga þjónustunnar sem hann hafi sótt hafi lögregla átt að gefa honum fullnægjandi tækifæri til að rökstyðja þessar skýringar frekar. Kærandi hafi reynt að styðja framburð sinn með því að sýna lögreglu skjáskot af samskiptamiðli en lögregla hafi vísað því á bug. Kærandi gerir athugasemd við að lögregla hafi bent kæranda á að heiðarleiki hans kæmi ekki til aðstoðar. Slík afstaða fari í bága við reglur stjórnsýsluréttarins um andmælarétt og rannsóknarreglu. Þá vísar kærandi til 12. gr. stjórnsýslulaga og að ákvörðun um frávísun sé mjög íþyngjandi en vægari ráðstöfun hefði verið að gera kæranda að yfirgefa landið.

IV.      Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvörðun um ógildingu vegabréfsáritunar

Líkt og að framan greinir fékk kærandi útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar 8. maí 2025, með gildistíma frá 19. maí til 2. júlí 2025. Með ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 19. maí 2025, var vegabréfsáritun kæranda ógilt. Í stöðluðu ákvörðunareyðublaði til að tilkynna um og rökstyðja synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar, sbr. viðauki 6 í reglugerð um vegabréfsáritun, er hægt að merkja í reiti um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar. Í ákvörðun í máli kæranda er líkt og áður segir merkt í reit um ógildingu og til skýringar merkt í reiti 10 og 12 þess efnis að upplýsingar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar væru ekki áreiðanlegar auk þess sem að rökstudd ástæða væri til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, þ.e. hvort þau væru ósvikin eða sannleiksgildi efnis þeirra. Í ákvörðun lögreglu um ógildingu vegabréfsáritunar eru ekki viðbótarathugasemdir en í ákvörðun um frávísun, sem tekin var samhliða, kemur fram að grunur væri um að áritunar hafi verið aflað með sviksamlegum hætti.

Ákvæði 20. gr. laga um útlendinga og reglugerðar um vegabréfsáritanir fela í sér innleiðingu reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 810/2009 um bandalagsreglur um vegabréfsáritanir en um það vísast einnig til frekari skuldbindinga íslenska ríkisins á sviði Schengen-samstarfsins. Reglugerð um vegabréfsáritanir er sett með stoð í 8. mgr. 20. gr. laga um útlendinga, en þar kemur fram að ráðherra setji reglur um vegabréfsáritanir, þar á meðal um skilyrði fyrir að veita þær. Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga um útlendinga er lögregla meðal valdbærra stjórnvalda til þess að taka ákvarðanir á grundvelli laga um útlendinga og afleiddra réttarheimilda. Embætti Lögreglustjórans á Suðurnesjum fer með eftirlit með einstaklingum um för yfir ytri landamæri og er lögbært yfirvald til að ógilda eða afturkalla vegabréfsáritun samkvæmt 9. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Að auki tekur lögregla ákvarðanir um landgöngu einstaklinga, sbr. 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga, en í a-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er m.a. tekið fram að heimilt sé að frávísa einstaklingum sem ekki fullnægja reglum sem settar eru um vegabréfsáritanir.

Ákvörðun lögreglu um ógildingu vegabréfsáritunar kæranda byggir á 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir en samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins skal ógilda vegabréfsáritun ef í ljós kemur að skilyrði fyrir útgáfu hennar voru ekki uppfyllt þegar hún var gefin út, einkum ef rík ástæða er til að ætla að vegabréfsáritunin sé fengin með sviksamlegum hætti. Vegabréfsáritun skal að jafnaði ógilt af lögbærum yfirvöldum aðildarríkisins sem gaf hana út. Lögbærum yfirvöldum annars aðildarríkis er heimilt að ógilda vegabréfsáritun og skal þá yfirvöldum aðildarríkisins, sem gaf út vegabréfsáritunina, tilkynnt um ógildingu hennar. Líkt og að framan greinir lagði lögregla til grundvallar að upplýsingar um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar væru ekki áreiðanlegar auk þess sem að rökstudd ástæða væri til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, þ.e. hvort þau væru ósvikin eða sannleiksgildi efnis þeirra.

Meðal fylgigagna málsins er umsókn kæranda um vegabréfsáritun, dags. 22. apríl 2025, þar sem fram kemur að kærandi hafi ætlað að dvelja á Íslandi í sjö daga á tímabilinu 19. til 25. maí 2025. Því til stuðnings hafi kærandi lagt fram fylgigögn, s.s. hótelgistingu fyrir umrætt tímabil. Á grundvelli forsendna sem kærandi bar fyrir sig hafi hann fengið útgefna vegabréfsáritun. Við komu til Íslands, 19. maí 2025, hafi þær forsendur þó ekki staðist þar sem fyrir lá að kærandi ætti flug aftur til Bretlands daginn eftir, 20. maí 2025. Kærandi greindi lögreglu frá því að hann hygðist fara til Frakklands 21. maí 2025 og að starfsmaður á ferðaskrifstofu hafi tjáð kæranda að erfitt væri að fá viðtalstíma fyrir áritunarumsókn í Frakklandi og því yrði sótt um áritun fyrir kæranda til Íslands. Kærandi hafi fengið áritun sína afhenta auk þeirra upplýsinga að hann yrði að fara fyrst til Íslands, ella gæti áritun hans verið afturkölluð vegna misnotkunar á vegabréfsáritunarkerfinu eða áritanasnap. Kærandi framvísaði við lögreglu bókun fyrir eina nótt á hóteli sem við gagnaöflun lögreglu hafi komið í ljós að væri á skjön við fyrirhugaða ferð hans samkvæmt umsókn um vegabréfsáritun. Samkvæmt framansögðu byggðist framlagning gagna hjá utanríkisþjónustunni á röngum forsendum. Samkvæmt framangreindu hafi upplýsingar um tilgang og skilyrði ferðar kæranda ekki verið áreiðanlegar auk þess sem rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, sbr. til hliðsjónar ii-lið a-liðar og b-lið 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Af framangreindu leiðir að útgáfa áritunar til handa kæranda hafi byggst á röngum forsendum og voru skilyrði fyrir útgáfu hennar því ekki uppfyllt þegar hún var gefin út. Var lögreglu því heimilt að ógilda vegabréfsáritun kæranda 19. maí 2025 og er sú ákvörðun staðfest.

Ákvörðun um frávísun

Samkvæmt 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga er útlendingi sem þarf vegabréfsáritun til landgöngu óheimilt að dveljast hér á landi lengur en áritunin segir til um nema sérstakt leyfi komi til. Kærandi er ríkisborgari Nígeríu og fékk útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 8. maí 2025.

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 19. maí 2025, byggir á a- og c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins samkvæmt 1. mgr. 106. gr. laganna. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.

Í 106. gr. laga um útlendinga er kveðið á um frávísun við komu til landsins. Samkvæmt a-lið 1. mgr. ákvæðisins er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu ef hann fullnægir ekki reglum sem settar eru um vegabréf, vegabréfsáritun, ferðaheimild eða komu til landsins. Líkt og þegar hefur verið rakið tók Lögreglustjórinn á Suðurnesjum ákvörðun um að ógilda vegabréfsáritun kæranda og hefur sú ákvörðun verið staðfest af kærunefnd. Voru skilyrði til frávísunar á grundvelli a-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því uppfyllt.

Samkvæmt c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er heimilt að frávísa útlendingi við komu til landsins þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni, sbr. c-lið ákvæðisins. Í greinargerð með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi ef hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för fólks yfir landamæri (Schengen landamærareglurnar). Þá er í greinargerðinni vísað til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017.

Með reglugerð nr. 866/2017 um för yfir landamæri voru innleidd ákvæði reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 2016/399 um setningu sambandsreglna um för fólks yfir landamæri (e. Schengen Borders Code) og tók reglugerðin við af áðurnefndri reglugerð nr. 562/2006. Í 5. gr. reglugerðar nr. 866/2017 er mælt fyrir um skilyrði fyrir komu útlendinga til landsins sem hvorki eru EES- né EFTA borgarar. Kemur þar fram að útlendingur sem hvorki er EES- né EFTA-borgari, sem hyggst dvelja á Schengen-svæðinu, þ.m.t. Íslandi, í allt að 90 daga á 180 daga tímabili verði, auk þeirra skilyrða sem koma fram í 106. gr. laga um útlendinga, að uppfylla þau skilyrði sem fram koma í a-e-liðum ákvæðisins. Eru skilyrðin eftirfarandi: Að framvísa gildum, lögmætum og ófölsuðum ferðaskilríkjum eða öðru kennivottorði sem heimilar honum för yfir landamæri, sbr. viðauka 3. Ferðaskilríki skal vera gefið út á sl. 10 árum til þess að það teljist gilt og gildistími ferðaskilríkis vera í a.m.k. þrjá mánuði umfram brottfarardag, sbr. a-lið. Hafa gilda vegabréfsáritun sé hann ekki undanþeginn áritunarskyldu, nema hann hafi gilt dvalarleyfi eða gilda vegabréfsáritun til langs tíma, sbr. viðeigandi viðauka í reglugerð um vegabréfsáritanir, sbr. b-lið. Má ekki vera skráður í Schengen-upplýsingakerfið í þeim tilgangi að meina honum komu til landsins, sbr. c-lið. Má ekki vera talinn ógna þjóðaröryggi, allsherjarreglu, almannaheilsu eða alþjóðasamskiptum ríkisins eða annars Schengen-ríkis, sbr. d-lið. Loks þarf viðkomandi að geta fært rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar, og hafa nægt fé sér til framfærslu, á meðan dvöl stendur og vegna ferðar til upprunalands eða gegnumferðar til þriðja lands, eða vera í aðstöðu til að útvega sér slíkt fé á lögmætan hátt, sbr. e-lið.

Til sönnunar á að framangreindum skilyrðum 5. gr. reglugerðarinnar fyrir komu sé fullnægt sé landamæraverði m.a. heimilt að krefja útlending samkvæmt 1. mgr. um eftirfarandi gögn vegna ferðalaga af persónulegum ástæðum: Gögn sem sýna fram á tryggt húsnæði, t.d. boðsbréf frá gestgjafa eða önnur gögn sem sýna fram á hvar viðkomandi hyggst búa, gögn sem staðfesta ferðaáætlun, staðfesting bókunar á skipulagðri ferð eða önnur gögn sem varpa ljósi á fyrirhugaða ferðaáætlun og gögn varðandi heimferð, s.s. farmiða.

Í ákvörðun lögreglu um frávísun kemur fram að kærandi hafi ekki fært rök fyrir tilgangi dvalar sinnar og að grunsemdir væru um að áritunarinnar hafi verið aflað á sviksamlegan hátt. Í skýrslu lögreglu kemur fram að kærandi hafi fyrst greint frá því að ætla að dvelja hér á landi í fimm daga og framvísað bókun á hótelgistingu því til staðfestingar. Við uppflettingu í kerfum tollgæslu hafi komið í ljós að kærandi ætti flug frá landinu 20. maí 2025. Samkvæmt umsókn kæranda um vegabréfsáritun hafi kærandi ætlað að koma hingað til lands sem ferðamaður og hugðist dvelja á tímabilinu 19. til 25. maí 2025. Hjá lögreglu hafi kærandi greint frá því að starfsmaður ferðaskrifstofu hafi ráðlagt honum að fá vegabréfsáritun til Íslands, til þess að geta ferðast til Frakklands. Kærandi hafi fengið leiðbeiningar hjá ferðaskrifstofunni um að þurfa að fara fyrst til Íslands til að hann yrði ekki grunaður um misnotkun á vegabréfsáritunarkerfinu eða áritanasnap. Með vísan til framangreinds misræmis á fyrirhugaðri ferð kæranda hingað til lands 19. til 25. maí 2025 samkvæmt umsókn um vegabréfsáritun og ferðar hans til landsins 19. maí 2025 þar sem kærandi hugðist dvelja á landinu í einn sólarhring, auk framburðar kæranda um að hafa sótt um vegabréfsáritun til Íslands til að geta ferðast til Frakklands, hefur kærandi ekki fært rök fyrir tilgangi fyrirhugaðrar dvalar hér á landi. Kærandi hefur því ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem hann gaf upp fyrir dvölinni. Voru skilyrði til frávísunar á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því uppfyllt.

Í málatilbúnaði kæranda eru gerðar athugasemdir við meðferð málsins, m.a. varðandi 10., 12. og 13. gr. stjórnsýslulaga. Að virtum gögnum málsins er ekki ástæða til þess að gera athugasemdir við framangreind atriði í málsmeðferð lögreglu. Þess skal getið að lögregluskýrsla ber með sér að lögregla hafi útskýrt ítarlega fyrir kæranda að um ólögmæta háttsemi væri að ræða og að kæranda hafi verið ljóst hvað í henni fælist. Hafði kærandi færi á að greina frá aðstæðum sínum og framvísa samskiptum við umrædda ferðaskrifstofu. Þá eru málsatvik í úrskurði kærunefndar nr. 462/2024, dags. 8. maí 2024, ekki sambærileg máli kæranda. Í framangreindu máli var einungis hakað í reit í ákvörðun lögreglunnar um frávísun án þess að tilgreina nánar hvaða gögn skorti og var af þeim sökum talið að ákvörðun lögreglunnar væri ekki nægilega skýr svo kærandi gæti metið réttarstöðu sína. Í máli kæranda voru viðbótarathugasemdir við ákvörðun lögreglunnar um frávísun sem tilgreindu að kærandi hafi ekki fært rök fyrir tilgangi dvalar sinnar auk þess sem að grunur væri um að vegabréfsáritunar væri aflað með sviksamlegum hætti. Ekki verður fallist á með kæranda að ákvörðunar lögreglunnar hafi verið svo óskýr að kærandi gæti ekki metið réttarstöðu sína. Þá er einnig ljóst af lögregluskýrslu málsins að kæranda var ljóst að um ólögmæta háttsemi væri um að ræða.

Samantekt

Að öllu framangreindu virtu eru ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum að ógilda vegabréfsáritun kæranda á grundvelli 1., sbr. 9. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir, sbr. 8. mgr. 20. gr. og 2., sbr. 4. mgr. 4. gr. laga um útlendinga, og frávísa henni á grundvelli a-, og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, staðfestar.

Athugasemdir kæranda við meðferð lögreglu

Kærandi telur að lögreglan hafi farið umfram meðalhóf, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga. Kæranda er bent á að hann geti borið umkvartanir um vinnubrögð lögreglu undir nefnd um eftirlit með lögreglu eða héraðssaksóknara, sbr. VII. kafla lögreglulaga nr. 90/1996, telji hann ástæðu til.

Athugasemdir við málsmeðferð lögreglu

Hinar kærðu ákvarðanir um frávísun og ógildingu vegabréfsáritunar fjalla um réttindi og skyldur kæranda í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Í hinum kærðu ákvörðunum er ekki að finna frekari rökstuðning fyrir töku þeirra annan en að hakað er við á hvaða synjunar- og afturköllunarástæðu er byggt í stöðluðum ákvarðanaeyðublöðum. Að öðru leyti kom ekki fram hvaða atvik er vörðuðu kæranda hefðu leitt til þeirra niðurstaðna eða þau meginsjónarmið sem voru ráðandi við töku ákvarðananna að undanskildum þeim athugasemdum um að kærandi hafi ekki getað sýnt fram á tilgang dvalar og að vegabréfsáritunar hafi verið aflað með sviksamlegum hætti. Verður því að líta svo á að með hinum kærðu ákvörðunum hafi ekki fylgt rökstuðningur í skilningi 22. gr. stjórnsýslulaga. Bar því að leiðbeina kæranda um þá heimild sína samkvæmt 21. gr. stjórnsýslulaga að fá slíkan rökstuðning eftir á. Í hinum kærðu ákvörðunum var ekki fyrir að finna slíkar leiðbeiningar. Að þessu leyti voru hinar kærðu ákvarðanir ekki í samræmi við 2. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga. Framangreindir annmarkar hafa þó ekki áhrif á niðurstöðu málsins.

Ákvarðanir lögreglu um frávísun og ógildingu vegabréfsáritunar eru aðskildar ákvarðanir sem eru hvorar um sig kæranlegar til kærunefndar. Því er beint til lögreglunnar að gæta þess að viðbótarathugasemdir sem koma fram í ákvörðun um frávísun annars vegar og ógildingu vegabréfsáritunar hins vegar lúti einvörðungu að efni ákvörðunarinnar.

 

Úrskurðarorð:

 

Ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum eru staðfestar.

The decisions of the Police Commissioner of Suðurnes District are affirmed.

 

Þorsteinn Gunnarsson                               Valgerður María Sigurðardóttir