Kæra á málsmeðferð Fiskistofu í máli nr. 2023-01-13-0028.

Föstudaginn, 7. nóvember 2025, var í atvinnuvegaráðuneytinu     

kveðinn upp svohljóðandi úrskurður:

 

Stjórnsýslukæra

Atvinnuvegaráðuneytið vísar til stjórnsýslukæru frá A f.h. B ehf., dags. 21. nóvember 2023, þar sem segir að kærð sé til ráðuneytisins málsmeðferð Fiskistofu í máli nr. 2023-01-13-0028 en erindið hafi verið sent Fiskistofu þann 29. desember 2022.

Kæran er byggð á 1. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

 

Kröfur kæranda

Kærandi kærir málsmeðferð Fiskistofu í máli nr. 2023-01-13-0028 en í kærunni kemur fram að um sé að ræða erindi sem hafi verið sent Fiskistofu þann 29. desember 2022. Óskað hafi verið eftir að Fiskistofa afturkallaði færslu aflahlutdeilda af skipinu D yfir á skipið C sem Fiskistofa hafði staðfest 21. júní 2022 og fór fram 22. júní 2022.

 

Málsatvik

1) Málsatvik eru þau að hinn 2. júní 2021, úthlutaði Fiskistofa krókaaflamarki í makríl til skipsins C á grundvelli aflahlutdeilda skipsins. Skipið fékk þá úthlutað 13.553 kg. af aflamarki í makríl eða 2.710 þorskígildi (þíg) á grundvelli 0,0106563% hlutdeildar skipsins í makríl en auk þess var 1 kg. flutt frá fyrra ári og hafði skipið því samtals til ráðstöfunar 13.554 kg. Hinn 22. júní 2021 staðfesti Fiskistofa flutning eftirfarandi hlutdeildar frá skipinu C til skipsins E: Makríll 0,0106539%. Þann sama dag staðfesti Fiskistofa flutning eftirfarandi hlutdeilda frá C til D: þorskur 0,0219648%, ýsa 0,06232246%, ufsi 0,0485147%, karfi/gullkarfi 0,0023307%, langa 0,0117653%, steinbítur 0,0199063% og makríll 0,0000024%.

Þann 22. apríl 2022 óskaði kærandi eftir staðfestingu Fiskistofu á flutningi aflahlutdeilda af skipinu D yfir á skipið C.

Fiskistofa óskaði eftir tilteknum upplýsingum með tölvupósti, dags. 3. júní 2022, sem kærandi svaraði 3., 14. og 21. júní 2022.

Með bréfi, dags. 21. júní 2022, staðfesti Fiskistofa flutninginn í samræmi við 6. mgr. 12. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, en um var að ræða eftirfarandi hlutdeildir sem voru á skipinu í lok fiskveiðiársins 2021/2022: þorskur 0,0219648%, ýsa 0,0623246%, ufsi 0,0760239%, karfi/gullkarfi 0,0045083%, langa 0,0117653%, keila 0,0105671%, steinbítur, 0,0199063% og makríll 0,0003956%.

Þann 22. júní 2022, með færslu nr. 5332509 í aflaskráningarkerfi Fiskistofu voru aflahlutdeildirnar fluttar af skipinu D yfir á skipið C.

Þann 30. júní 2022 sendi Fiskistofa kæranda bréf í stafrænt pósthólf en þar kom fram að samkvæmt aflaskráningarkerfi Fiskistofu hefði skipið veitt minna en sem nemi 50% af úthlutuðu aflamarki í makríl og aflamarki sem flutt hafi verið frá fyrra fiskveiðiári miðað við 30. júní 2022. Takist skipinu ekki að veiða a.m.k. 50% af umræddu aflamarki fyrir lok yfirstandandi fiskveiðiárs geti komið til þess að aflahlutdeild þess verði felld niður. Upplýsingar um aflamark og veiðiskyldu skipsins megi finna á vefsíðu Fiskistofu og í 6. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða. Framangreint gildi einnig um krókaaflamark og krókaaflahlutdeild. Einnig kom þar fram að tefjist skip frá veiðum í a.m.k. fjóra mánuði vegna tjóns, meiriháttar bilana eða endurbóta hafi afli þess fiskveiðiárs ekki áhrif til niðurfellingar aflahlutdeildar/krókaaflahlutdeildar, skv. 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Mælst sé til þess að tilkynning um framangreint berist fyrir 1. ágúst ásamt viðeigandi gögnum, s.s. staðfestingu frá viðgerðaraðila, tryggingafélagi o.þ.h., þegar sýnt sé að skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt. Þann 19. júlí 2022 var kæranda einnig sent samhljóða bréf í stafrænt pósthólf þar sem framangreindar upplýsingar komu fram.

Fyrirsvarsmaður kæranda skoðaði bréfið í stafræna pósthólfinu þann 4. ágúst 2022 og hafði samband við Fiskistofu 26. ágúst 2022, óskaði eftir að þetta yrði leiðrétt og taldi ekki vera veiðiskyldu á skipinu.

Fiskistofa úthlutaði engu aflamarki á skipið C við upphaf fiskveiðiársins 2022/2023 og byggði það á því að stofnunin væri að hefja mál gegn kæranda um að fella niður aflahlutdeildir skipsins þar sem ekki hafi verið uppfyllt skilyrði um 50% veiðiskyldu á því krókaaflamarki sem úthlutað var á skipið á fiskveiðiárinu 2020/2021.

Með bréfi, dags. 15. september 2022, sendi Fiskistofa kæranda andmælabréf og upplýsti um að áformað væri að fella niður aflahlutdeildir skipsins. Skipið hafi fengið úthlutað aflamarki á fiskveiðiárinu 2020/2021 og hafi verið skylt að veiða 50% af því aflamarki. Aflahlutdeildin hafi verið flutt af skipinu fyrir lok fiskveiðiársins 2020/2021 sem lauk 31. ágúst 2022 og því hafi ekki komið til uppgjörs þá á veiðiskyldu fyrir fiskveiðiárið 2020/2021. Fiskistofa sé nú í lok fiskveiðiársins 2021/2022 að gera upp veiðiskyldu vegna fiskveiðiársins 2020/2021 og telji úthlutað krókaaflamark í júní 2021 við það uppgjör. Kærandi sendi inn andmæli í september og október 2022.

Með bréfi, dags. 21. október 2022, tók Fiskistofa ákvörðun um að fella niður aflahlutdeildir skipsins þar sem veiðiskyldan hafi ekki verið uppfyllt.

Þann 21. október 2022 óskaði kærandi eftir öllum gögnum málsins og voru þau afhent kæranda 4. nóvember 2022.

Með bréfi, dags. 9. nóvember 2022, óskaði kærandi eftir endurupptöku málsins á þeim forsendum að honum hefðu ekki verið kynnt tilgreind gögn áður en Fiskistofa tók ákvörðunina og lagði kærandi fram nokkur ný gögn, m.a. minnisblað Fiskistofu um túlkun veiðiskylduákvæðisins og nýjar verklagsreglur Fiskistofu frá ágúst 2022 en auk þess lagði kærandi fram tiltekin gögn um tjón á skipinu, þ.e. tjónatilkynningar og yfirlit frá tryggingafélagi skipsins.

Með bréfi, dags. 16. desember 2022, endurupptók Fiskistofa málið og tók nýja ákvörðun sem var sama efnis og sú fyrri, þ.e. að aflahlutdeildir skipsins C væru felldar niður.

Með stjórnsýslukæru, dags. 16. maí 2023, var framangreind ákvörðun kærð til ráðuneytisins. Kærufrestur var þrír mánuðir skv. 1. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 en með tölvupósti, dags. 13. mars 2023, hafði ráðuneytið veitt kæranda tveggja mánaða viðbótarkærufrest, sbr. 6. mgr. 27. gr. sömu laga.

2) Kærandi sendi tölvupóst, dags. 17. desember 2022, til Fiskistofu eftir að hin kærða ákvörðun hafði verið tekin 16. desember 2022 og óskaði eftir að Fiskistofa veitti upplýsingar um hvort stofnunin myndi staðfesta fyrir sitt leyti, riftun á færslu nr. 5332509, dags. 22. júní 2022, um flutning aflahlutdeilda frá D  yfir á C  sem gerð er grein fyrir í 1) hér að framan og staðfesta samhliða flutning hlutdeilda frá D til þriðja skipsins E afturvirkt miðað á fiskveiðiárinu 2021/2022 enda myndi liggja fyrir samþykki aðila og öll áskilin gögn þess efnis. Þar segir að þann 22. júní 2022 hafi aflahlutdeildir verið fluttar frá skipinu D til C með færslu nr. 5332509. Eftir að aflahlutdeildir voru fluttar á C hafi komið í ljós að það tjón sem hafði orðið á skipinu væri mun umfangsmeira en menn gerðu sér grein fyrir og allar forsendur fyrir því að nýta skipið til veiða seinni hluta fiskveiðiársins 2021/2022 og fyrri hluta fiskveiðiársins 2022/2023 væru brostnar. Ekki hafi verið unnt að halda skipinu til veiða síðan og bíði skipið viðgerða þar til það komist að í skipasmiðju seinna á næsta ári. Útgerðaraðili C telji að forsendur séu til að bakfæra hlutdeildarflutninginn og flytja á annað veiðiskip enda séu fordæmi fyrir því að Fiskistofa hafi staðfest flutning eftir að fiskveiðiár sé byrjað af ýmsum orsökum. Ekki verði séð að slík ráðstöfun hafi í för með sér neitt óhagræði fyrir neinn eða skerði hagsmuni nokkurs.

Kærandi sendi tölvupóst 20. desember 2022 og óskaði eftir upplýsingum um hvenær megi vænta svars við framangreindu erindi. Með tölvupósti, dags. 20. desember 2022, sagði Fiskistofa að verið væri að skoða þetta, það væri frekar óvenjulegt að þetta væri gert svona löngu eftir flutninginn.

Með tölvupósti, dags. 23. desember 2022, var erindinu svarað af sviðsstjóra tiltekins sviðs Fiskistofu. Þar sagði í upphafi að ekki væri um að ræða formlega ákvörðun heldur frekar ráðleggingu. Það séu í raun forsendur til að afturkalla flutninginn af skipinu D á skipið C og þá með þeim hætti að það verði eins og flutningurinn hafi aldrei átt sér stað. Hins vegar ef það eigi að flytja aflahlutdeildirnar yfir á annað skip færi sá flutningur fram á þeim degi sem flutningur væri framkvæmdur en ekki dagsett aftur í tímann. Framangreint myndi leiða til þess að Fiskistofa myndi skoða hvort skipið D hafi uppfyllt veiðiskyldu á fiskveiðiárinu 2021/2022 þar sem skipið væri með hlutdeildir. Þá segir í tölvupóstinum að ef kærandi vilji láta afturkalla færsluna nr. 5332509 skuli hann láta Fiskistofu vita.

Kærandi þakkaði fyrir með tölvupósti, dags. 23. desember 2022 og sagðist hafa samband eftir jól.

Kærandi sendi tvo tölvupósta eftir jól, dags. 27. desember 2022 og 29. desember 2022.

Í tölvupóstinum, dags. 27. desember 2022, segir m.a.: „Í framhaldi af samskiptum okkar hér fyrir jól vil ég biðja Fiskistofu um að skoða áhrif þess að afturkalla flutninginn frá D yfir á C eins og getið var í fyrri samskiptum. Og þá í framhaldinu hvort skip D hafi uppfyllt veiðiskyldu á fiskveiðiárinu 2021/2022 þar sem skipið væri þá með hlutdeildir eins og fram kom í fyrri pósti þínum, en jafnframt skoða hvort skilyrði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 væru uppfyllt.[…]“

Í tölvupósti, dags. 29. desember 2022, segir kærandi: „Fékkstu frá mér póstinn á þriðjudag (27. desember 2022). Ég myndi vilja fara þá leið að afturkalla færsluna eins og þú nefndir, enda hefur Fiskistofa þegar úrskurðað í máli 2289 (mál 2022-05-16-1610) og ætti ekki að koma til niðurfellingar á aflahlutdeild 2289 við lok fiskveiðiáramótanna 2021/2022. Mér þætti vænt um ef þú gætir staðfest þann skilning minn á málinu.“

Þann 5. janúar 2023, var kærandi boðaður á fund með Fiskistofu en þar sagði sá sviðsstjóri sem hafði svarað með framangreindum tölvupósti, dags. 23. desember 2022, m.a. að viðkomandi myndi langa til að sjá þetta mál fyrir dómstólum. Þessar yfirlýsingar segir kærandi að hafi áður verið viðhafðar af hálfu sviðsstjórans á Teams fundi með kæranda þann 22. nóvember 2022 þar sem sami sviðsstjóri Fiskistofu hafi látið þau orð falla að þetta mál sé mjög áhugavert út frá lagalegu sjónarmiði og að það væri gaman að sjá það fara fyrir dómstóla. Kærandi sagði þá að hann teldi umræddan sviðsstjóra og Fiskistofu vanhæf til að fara með mál kæranda.

Með tölvupósti, dags. 12. janúar 2023, óskaði kærandi í framhaldi af samtali við tiltekinn sviðsstjóra þann dag eftir tilteknum upplýsingum um framhald málsins. Kærandi segir að umræddur starfsmaður hafi lofað á fundi þann 5. janúar 2023 að skoða málið og hvort hægt væri að leysa úr því með tilteknum hætti en hann hafi fengið loðin svör í samtalinu 12. janúar 2023. Á áðurnefndum fundi þann 5. janúar 2023 hafi viðkomandi sviðsstjóri Fiskistofu ætlað að skoða sérstaklega hvort mistök hafi verið gerð í ákvörðuninni. Eitt af því sem var til skoðunar var hvort það hafi verið gerð mistök í ákvörðun í ljósi þess að það hafi verið staðfest tryggingartjón á skipinu C frá 7. október 2021 sem hamlaði skipinu að stunda veiðar auk þess sem tölvupóstsamskipti við tryggingafélag hafi verið afhent. Óskað væri eftir upplýsingum um hvort þessi skoðun hafi farið fram og hver hafi verið niðurstaðan. Fiskistofa leggi óhóflegar skyldur á kæranda til að sýna fram á að skilyrði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 séu uppfyllt í stað þess að stofnunin spyrji sjálfa sig hvaða gögn sé hægt að veita og óska eftir þeim gögnum frá kæranda. Í ljósi þess að Fiskistofa telji útskýringar kæranda í máli 2022-11-01-2337 um niðurfellingu aflahlutdeilda skipsins C „ótrúverðugar“ og stofnunin telji að ekki sé hægt að byggja á einhliða yfirlýsingum kæranda, t.d. tilkynningu til tryggingafélags, þegar lagt sé mat á skilyrði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006, sé þess sérstaklega óskað að Fiskistofa leggi fram upplýsingar um hvaða gögn kærandi hefði með réttum og sanngjörnum hætti getað lagt fram í því tilfelli.

Með tölvupósti, dags. 13. janúar 2023, til Fiskistofu spurði kærandi hvort framangreint erindi hefði borist. Með tölvupósti, dags. 13. janúar 2023, staðfesti Fiskistofa móttöku framangreinds erindis. Með tölvupósti, dags. 17. janúar 2023 til Fiskistofu, ítrekaði kærandi framangreint erindi og spurði um málsnúmer þess. Með tölvupósti, dags. 18. janúar 2023, svaraði Fiskistofa að erindið yrði afgreitt í næstu viku og upplýsti um málsnúmer þess.

Þann 20. janúar 2023, var kærandi boðaður aftur á fund hjá Fiskistofu þar sem voru m.a. fiskistofustjóri og starfsmaður sem hafði svarað kæranda með tölvupósti, dags. 23. desember 2022, annar starfsmaður Fiskistofu og fyrirsvarsmaður kæranda og tveir lögmenn félagsins. Á umræddum fundi var auk annarra mála fjallað um erindið sem kærandi sendi Fiskistofu þann 29. desember 2022. Á fundinum tók Fiskistofa ekki afstöðu til erindisins. Bar stofnunin fyrir sig að það væri ekki skylda stofnunarinnar að veita upplýsingar um áskilnað lagareglna áður en mál komi til meðferðar. Fyrirsvarsmaður kæranda óskaði þá eftir að Fiskistofa kæmi með skýr svör um hver væri munur á áskilnaði 7. og 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006.

Með tölvupóstum, dags. 24. og 26. janúar 2023 óskaði kærandi eftir upplýsingum um hvenær svar við framangreindu erindi, dags. 29. desember 2022, myndi koma ásamt svörum við þeim fyrirspurnum sem sendar voru í tölvupósti, dags. 12. janúar 2023. Með tölvupóstum, dags. 24. janúar 2023, svaraði Fiskistofa og sagði að verið væri að vinna í þessu, það væri verið að vinna gagnabeiðnina og upplýsti um að svarið verði sent 26. janúar 2023.

Með tölvupósti, dags. 26. janúar 2023, svaraði Fiskistofa kæranda. Þar segir að með vísan til fundar Fiskistofu með kæranda þann 20. janúar 2023 sé hér almenn umfjöllun um skilsmun á 7. og 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða og á hvaða sjónarmiðum sé byggt við beitingu ákvæðanna hjá Fiskistofu. Ekki sé hægt að telja upp öll þau sjónarmið sem lögð séu til grundvallar þegar framangreindum ákvæðum sé beitt. Það leiði ekki af leiðbeiningarskyldu stjórnvalds að það taki fyrirfram efnislega afstöðu til þess hvort tiltekin atvik samrýmist gildandi lögum eður ei áður en mál komi til meðferðar hjá stjórnvaldinu. Öll sjónarmið sem komi fram séu tekin til skoðunar við afgreiðslu mála, þ.e. að fengnum andmælum og sjónarmiðum málsaðila sem geti kallað á frekari rannsókn stjórnvalda. Þegar Fiskistofa skoði hvort heimila eigi flutning umfram 50% af úthlutuðu aflamarki, sbr. 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 sé lagt til grundvallar hvort það sé útlit fyrir að skip geti farið aftur á veiðar á fiskveiðiárinu eða hvort útgerðin geri ekki lengur út skipið. Ákvæðið taki til þeirra aðstæðna þegar útlit sé fyrir að skip geti ekki veitt úthlutað aflamark vegna sjótjóns eða alvarlegra bilana. Hugsunin að baki ákvæðinu sé að hægt verði að nýta heimildirnar, þ.e. að þær brenni ekki inni á skipi sem geti ekki farið að veiða. Í eldra ákvæði hafi jafnframt verið krafa um að hlutdeildirnar væru fluttar á sama skip og aflamark. Slíkt sé ekki lengur inni. Gera verði ráð fyrir að undanþágan eigi einungis við á því fiskveiðiári sem bilun komi upp eða alvarleiki verði ljós, skip hverfi úr rekstri eða breyting á skipakosti eigi sér stað. Mat á því hvort skip fái undanþágu frá veiðiskyldunni, sbr. 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006, vegna frátafa frá veiðum sé við lok fiskveiðiársins, þannig að í fyrsta lagi þurfi að vera ljóst að skipið hafi ekki náð að veiða 50% af úthlutuðu aflamarki og þurfi undanþágu. Þá sé m.a. skoðað hvort skip hafi tafist frá veiðum, þ.e. hvort það hafi getað veitt á tímabilinu, haffæri, veiðileyfi, hversu mikið skipið hafi veitt, það sé ekki óeðlilegt að líta til þess hvernig útgerð skipsins hafi verið háttað undanfarin ár þar sem beiting ákvæðisins geti leitt til skerðinga á atvinnuréttindum. Leiða megi af ákvæðum um veiðiskyldu og lögskýringargögnum að markmið ákvæðanna sé að skip sem séu með hlutdeildir og fái úthlutað aflamarki stundi veiðar í atvinnuskyni. Þá kemur þar fram að framangreint feli ekki í sér bindandi afstöðu Fiskistofu um ákveðið mál né bindi stofnunina í túlkun á framangreindum ákvæðum.

Með tölvupósti, dags. 24. febrúar 2023, sendi fyrirsvarsmaður kæranda bréf til fiskistofustjóra þar sem hann ítrekaði erindi, dags. 29. desember 2022 og óskaði eftir að því yrði svarað sem fyrst. Einnig segir þar að hann telji að tiltekinn starfsmaður og Fiskistofa sé vanhæf til að fjalla um mál kæranda.

Með bréfum, dags. 26. og 28. febrúar 2023, ítrekaði fyrirsvarsmaður kæranda framangreint erindi. Einnig óskaði hann eftir rafrænum afritum af öllum skjölum er málið varði, hverju nafni sem þau nefnist, þ.m.t. séu allar fyrirspurnir, fundargerðir, samskipti eða tölvupóstar milli aðila, hvort sem er innanhúss eða til þriðja aðila. Þá sagðist fyrirsvarsmaður kæranda vísa áfram til óviðeigandi persónulegrar afstöðu og vanhæfis tiltekins starfsmanns Fiskistofu og óskaði eftir afriti af öllum samskiptum starfsmanna Fiskistofu innan stofnunarinnar vegna þessa máls þ.m.t. vinnugögnum og tölvupóstsamskiptum. Með tölvupóstum, dags. 3.,15. og 22. mars 2023, ítrekaði kærandi aftur erindið.

Með tölvupósti, dags. 22. mars 2023 svaraði Fiskistofa og sagði að stofnunin hafi afgreitt, að hluta, beiðni kæranda, um gögn sem sett var fram með tölvupóstum dags. 12. janúar 2023, 24. febrúar 2023 og 26. febrúar 2023. Erindið hafi verið póstlagt 16. mars 2023 og muni berast á póstfang félagsins skv. fyrirtækjaskrá Skattsins. 

Kærandi sendi þá aftur tölvupóst, dags. 22. mars 2023 og ítrekaði kröfu um að framangreindum erindum og fyrirspurnum yrði svarað.

Með tölvupósti, dags. 23. mars 2023, ítrekaði fyrirsvarsmaður kæranda erindið. Þar spurði hann hvort Fiskistofa geti upplýst sig um hvar erindi kæranda sé statt í stjórnsýslunni.

Með tölvupósti, dags. 23. mars 2023, svaraði Fiskistofa og sagði að vísað væri til svars sem sent hafi verið með tölvupósti, dags. 26. janúar 2023 og einkum þess hluta svarsins er segi að það leiði ekki af leiðbeiningarskyldu stjórnvalds að það taki fyrirfram efnislega afstöðu til þess hvort tiltekin atvik í máli samrýmist gildandi lögum eður ei áður en mál komi til meðferðar eða þegar mál sé til meðferðar hjá stjórnvaldinu. Einnig segir í tölvupóstinum að Fiskistofa telji því að erindi kæranda um hugsanleg áhrif hafi nú þegar verið svarað. Sé kærandi ekki sáttur við þá afgreiðslu sé bent á kæruleið til ráðuneytisins á ákvörðun Fiskistofu, dags. 16. desember 2022, um niðurfellingu aflahlutdeildanna.

Með tölvupósti, dags. 24. mars 2023, svaraði kærandi, þakkaði fyrir upplýsingarnar og sagði að hann hafi ekki gert ráð fyrir að umræddur tölvupóstur frá 26. janúar 2023 væri formlegt svar Fiskistofu við erindi kæranda frá 29. desember 2022, enda beri tölvupósturinn enga tilvísun í það erindi sem hafi verið sent stofnuninni og beri þessi tölvupóstur frekar merki þess að vera hugleiðingar starfsmanns sem hafi orðið uppvís að vanhæfi í málum félagsins vegna ítrekaðra óviðeigandi ummæla og persónulegrar afstöðu gegn lögvörðum hagsmunum kæranda. Með tölvupósti, dags. 29. mars 2023, ítrekaði Fiskistofa fyrra svar og sagði að stofnuninni hafi ekki borist formlegt erindi frá kæranda heldur einungis fyrirspurn um tiltekin atriði sem hafi verið svarað með umræddum tölvupósti.

Með tölvupósti, dags. 13. apríl 2023 voru frekari tölvupóstsamskipti milli kæranda og Fiskistofu vegna framangreindra beiðna um afrit af gögnum o.fl.

Með tölvupósti, dags. 2. júní 2023, sendi fiskistofustjóri kæranda minnisblað, dags. 19. apríl 2023, um að lagt hafi verið mat á hæfi tiltekins sviðsstjóra til að koma að málum kæranda og er vísað til tölvupósts kæranda, dags. 24. febrúar 2023. Mat fiskistofustjóra sé að viðkomandi sviðsstjóri eða undirmenn viðkomandi hafi ekki verið vanhæf til að afgreiða málið en tiltekin ummæli hafi verið óheppileg. Einnig segir þar að ekki hafi áður komið upp ávirðingar um vanhæfi viðkomandi sviðsstjóra. Fiskistofustjóri hafi ákveðið að flytja málið á annað svið Fiskistofu.

Með tölvupósti, dags. 28. ágúst 2023, gerði kærandi athugasemdir við minnisblaðið og svarið.

Með tölvupósti, dags. 11. september 2023, voru frekari tölvupóstsamskipi milli kæranda og Fiskistofu.

Með tölvupósti, dags. 24. nóvember 2023 óskaði kærandi eftir öllum gögnum m.a. í máli nr. 2023-01-13-0028.

Með tölvupóstum, dags. 30. nóvember, 1., 2., 6., 8., 11., 12. og 21. desember 2023 og 3. og 4. janúar 2024, voru frekari tölvupóstsamskipti milli kæranda og Fiskistofu vegna framangreindra beiðna um afrit af gögnum o.fl.

Þann 4. janúar 2024, fól fiskistofustjóri tilteknum starfsmanni Fiskistofu að afgreiða erindið.

Þann 27. febrúar 2024 framsendi sviðsstjóri þess sviðs sem hafði áður tekið við málinu erindi varðandi málið til þess starfsmanns Fiskistofu sem fiskistofustjóri hafði falið að afgreiða málið.

 

Málsmeðferð ráðuneytisins

Með tölvupósti, dags. 21. nóvember 2023, barst ráðuneytinu stjórnsýslukæra þar sem segir að kærð sé til ráðuneytisins málsmeðferð Fiskistofu í máli nr. 2023-01-13-0028. Þar segir að um sé að ræða svar við erindi sem hafi verið sent Fiskistofu þann 29. desember 2022. Kærandi hafi þá óskað eftir að Fiskistofa afturkallaði færslu aflahlutdeilda frá D til C, enda kæmi þá ekki til niðurfellingar á aflahlutdeild skipsins D, sem upphaflega hafði aflahlutdeildirnar enda myndi það skip uppfylla ákvæði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006.

Eftirtalin gögn fylgdu bréfinu: 1) Tölvupóstsamskipti í tímaröð. Fylgiskjal 1 - Ákvarðanir í öðrum málum um áskilnað 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Fylgiskjal 2 - Bréf fiskistofustjóra vegna erindis. Fylgiskjal 3 - Mat á hæfi tiltekins starfsmanns og athugasemdir vegna fundar.

Með tölvupósti, dags. 22. janúar 2024, óskaði ráðuneytið eftir umsögn Fiskistofu um kæruna, staðfestu afriti af hinni kærðu ákvörðun auk annarra gagna sem Fiskistofa hefði um málið og ekki hefðu enn borist ráðuneytinu. 

Með bréfi, dags. 28. febrúar 2024, barst ráðuneytinu umsögn Fiskistofu og fylgiskjöl 1-31. Í umsögninni er gerð grein fyrir breytingum og lagfæringum á skjölun og skráningu erinda og tölvupósta milli kæranda og Fiskistofu í málinu. Einnig segir þar að Fiskistofa hefði getað staðið betur að skjölun og skráningu þessara erinda og tölvupósta. Þá segir þar að betur hefði farið á því að teknar hefðu verið saman fundargerðir og minnisblöð um þau atriði sem þar komi fram en það hafi ekki verið gert. 

Eftirtalin gögn fylgdu umsögn Fiskistofu: (Fskj. A og 1-31): A) Tölvupóstur Fiskistofu til kæranda, dags. 1. desember 2023. 1) Tölvupóstur, dags. 24. febrúar 2023 frá fyrirsvarsmanni kæranda til þáverandi fiskistofustjóra og Fiskistofu, í viðhengi er erindi dags. 24. febrúar 2023. 2) Tölvupóstur, dags. 17. janúar 2023 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 3) Tölvupóstur, dags. 17. desember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 4) Tölvupóstur, dags 9. desember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 5) Tölvupóstur, dags. 6. desember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 6) Tölvupóstur, dags. 17. desember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 7) Tölvupóstur, dags. 20. desember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 8) Tölvupóstur, dags. 20. desember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 9) Tölvupóstur, dags. 30. nóvember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 10) Tölvupóstur, dags. 16. nóvember 2022 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 11) Tölvupóstur, dags. 15. mars 2023 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 12) Tölvupóstur, dags. 22. mars 2023 frá fyrirsvarsmanni kæranda til fiskistofustjóra, og lögmanns kæranda, í viðhengi er erindi, dags. 24. febrúar 2023. 13) Tölvupóstur, dags. 22. mars 2023 frá Fiskistofu til fyrirsvarsmanns kæranda o.fl. 14) Tölvupóstur, dags. 22. mars 2023 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu, í viðhengi eru tölvupóstsamskipti fyrirsvarsmanns kæranda til Fiskistofu og fiskistofustjóra, dags. 17., 20., 23. og 27. desember 2022. 15) Tölvupóstur, dags. 23. mars 2023 frá Fiskistofu til fyrirsvarsmanns kæranda. 16) Tölvupóstur, dags. 24. mars 2023, frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu, í viðhengi er erindi, dags. 24. febrúar 2023. 17) Tölvupóstur, dags. 1. desember 2023, frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 18) Tölvupóstur, dags. 11. desember 2023 frá Fiskistofu til fyrirsvarsmanns kæranda, svar við tölvupósti kæranda, dags. 24. nóvember 2023 og tölvupóstsamskipti kæranda og Fiskistofu, dags. 1. og 8. desember 2023. 19) Tölvupóstur, dags. 12. desember 2023. 20) Tölvupóstur, dags. 21. desember 2023 frá fyrirsvarsmanni kæranda til Fiskistofu. 21) Tölvupóstur, dags. 3. janúar 2024, til fiskistofustjóra þar sem erindið var ítrekað. 22) Tölvupóstsamskipti milli kæranda og þáverandi fiskistofustjóra á tímabilinu 12.-26. janúar 2023. 23.-30) Tölvupóstsamskipti milli kæranda og tiltekins sviðsstjóra Fiskistofu á tímabilinu 2. mars - 4. apríl 2023. 31) Ákvörðun Fiskistofu, dags. 21. júní 2022, í máli nr. 2022-05-16-1610.

Með tölvupósti, dags. 6. mars 2024, var kæranda send framangreind umsögn Fiskistofu, dags. 28. febrúar 2024 og veittur kostur á að gera athugasemdir við hana.

Með tölvupósti, dags. 31. maí 2024, bárust ráðuneytinu athugasemdir kæranda við umsögnina í bréfi, dags. 28. maí 2024.

Eftirtalin gögn fylgdu athugasemdum kæranda: 1) Minnisblað, dags. 27. maí 2024: Fundur með Fiskistofu þann 20. janúar 2023 vegna B ehf.

Með tölvupósti, dags. 5. júní 2024, veitti ráðuneytið Fiskistofu kost á að tjá sig um athugasemdir kæranda, dags. 28. maí 2024 og minnisblað, dags. 27. maí 2024.

Með tölvupósti, dags. 20. júní 2024, barst ráðuneytinu svar Fiskistofu.

Með tölvupósti, dags. 24. júní 2024, sendi ráðuneytið kæranda framangreint svar Fiskistofu og veitti félaginu kost á að gera athugasemdir við það.

Með tölvupósti, dags. 3. júlí 2024, bárust ráðuneytinu athugasemdir kæranda við framangreint svar Fiskistofu.

 

Málsástæður og sjónarmið kæranda

Í kærunni, dags. 21. nóvember 2023, segir að í erindinu, dags. 29. desember 2022 hafi kærandi óskað eftir að Fiskistofa afturkallaði færslu aflahlutdeilda frá skipinu D á skipið C sem fram fór 22. júní 2022. Beiðnin hafi verið sett fram á þeim forsendum að ekki kæmi til niðurfellingar á aflahlutdeildum skipsins sem upphaflega hafði aflahlutdeildirnar við lok fiskveiðiársins 2021/2022, þar sem skipið myndi uppfylla áskilnað 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Það var byggt á þeirri forsendu að Fiskistofa hafði þegar úrskurðað að skipið D uppfyllti áskilnað 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 á umræddu fiskveiðiári en skipinu var veitt undanþága frá framsalstakmörkunum með ákvörðun Fiskistofu í máli nr. 2022-05-16-1610. Kærandi segir að Fiskistofa hafi látið hjá líða að staðfesta þann skilning kæranda að skilyrði fyrir áskilnaði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 ætti við um D og stöðvað þannig fyrirætlun kæranda um að rifta færslu aflahlutdeilda frá skipinu D til C. Fiskistofa hafi ætlast til þess að kærandi tæki áhættuna af því hvort stofnunin myndi síðar eftir riftun færslu, úrskurða um hvort skipið D uppfyllti áskilnað ákvæðis 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Ástæða þess að hlutdeildir hafi verið fluttar frá D til C hafi verið að fyrrnefnda skipið hafi verið bilað og fyrirséð að viðgerð myndi taka þó nokkurn tíma. Sé þessi afgreiðsla Fiskistofu á erindi kæranda ekki í samræmi við fyrri framkvæmd stofnunarinnar. Stofnunin hafi hingað til tekið fyrirfram afstöðu til þess hvort skip uppfylli ákvæði 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Í því samhengi sé vísað til tiltekinna mála sem hafi verið til meðferðar á síðastliðnum 12 mánuðum. Það sé augljóst að Fiskistofa hafi ávallt gefið útgerðum skipa fyrirfram álit á því hvort skip sem tefjist frá veiðum vegna bilana uppfylli áskilnað 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Um sé að ræða brot á jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 gagnvart kæranda. Kærandi hafi réttmæta og lögvarða hagsmuni af því að Fiskistofa veiti skýr svör við því erindi sem um ræði. Einnig hafi Fiskistofa verið minnt á kröfuna um fyrirsjáanleika í stjórnsýslunni. Kærandi hafi komið því sjónarmiði á framfæri við Fiskistofu að réttaröryggi verði ekki tryggt í samskiptum borgaranna við stjórnvöld nema þeim fyrrnefndu sé veitt færi á að kynna sér gildandi reglur fyrirfram. Þannig verði lagaframkvæmd að vera fyrirsjáanleg til að réttaröryggi sé tryggt. Hið kærða mál sem hér sé fjallað um hafi verið sent Fiskistofu sem erindi til að reyna að leiðrétta verulega íþyngjandi stöðu kæranda vegna ákvörðunar Fiskistofu í máli nr. 2022-11-01-2337 en það mál hafi einnig verið kært til ráðuneytisins. Um sé að ræða ákvörðun, dags. 16. desember 2022, um að fella niður aflahlutdeildir skipsins C. Kærandi telji sig hafa réttmætar ástæður til að draga í efa að málsmeðferð stofnunarinnar sé réttlát, óhlutdræg og sanngjörn. Kærandi hafi réttmæta og lögvarða hagsmuni af því að vera tryggður réttur til réttlátrar málsmeðferðar. Með vísan til alls ofanritaðs sé málsmeðferð Fiskistofu kærð.

Í ljósi vanhæfis Fiskistofu sé þess óskað að ráðuneytið veiti álit sitt á því hvort skipið D hafi uppfyllt áskilnað ákvæðis 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 við upphaf fiskveiðiársins 2022/2023 eins og óskað hafi verið eftir við Fiskistofu og þá eftir atvikum greiði götu kæranda um að aflahlutdeildirnar verði bakfærðar vegna þeirra ástæðna sem áður hafi verið lýst og Fiskistofa hafi lýst að forsendur séu fyrir. Forsendur fyrir kæru séu að Fiskistofa hafi svarað erindi kæranda með óljósum hætti. Erindinu hafi ekki verið svarað með formlegum hætti og ekki hafi verið upplýst nægilega um kæruleiðir eða fresti, sbr. ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Svör við gagnabeiðnum kæranda hafi borist seint og illa frá Fiskistofu. Hagsmunir kæranda séu miklir. Af ofangreindu telji kærandi sérstakar ástæður eiga við, sbr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og óski eftir að ráðuneytið taki kæru þessa til meðferðar.

Ekki sé rétt með farið hjá Fiskistofu að ávirðingar um vanhæfi tiltekins sviðsstjóra hafi fyrst komið fram 24. febrúar 2023. Hafi þeim sjónarmiðum að Fiskistofa væri vanhæf til að fjalla um mál kæranda verið komið á framfæri á fundi fyrirsvarsmanns kæranda og tiltekins sviðsstjóra Fiskistofu sem fór fram á starfstöð Fiskistofu þann 5. janúar 2023 og aftur á fundi með Fiskistofu þann 20. janúar 2023. Sérstaklega hafi verið fjallað um þessa fundi með Fiskistofu og vanhæfi Fiskistofu í kærumáli sem beri tilv. MAR23101053 áður (MAR23030072), m.a. í athugasemdum kæranda í því máli, dags. 29. ágúst 2023. Á umræddum fundi þann 20. janúar 2023, hafi setið tveir lögmenn ásamt kæranda og orðið vitni að þeim málatilbúnaði og óviðeigandi orðfæri sem hafi verið viðhaft á fundinum af hálfu Fiskistofu. Á fundinum hafi skapast umræður um augljóst vanhæfi Fiskistofu til að fjalla um mál kæranda og sérstaklega tiltekins sviðsstjóra Fiskistofu. Eftir þennan fund hafi fiskistofustjóri séð það eitt í stöðunni að færa forræði mála gagnvart kæranda frá umræddum sviðsstjóra yfir á annað svið Fiskistofu. Kærandi telji þó eftir sem áður að Fiskistofa sé vanhæf til að fjalla um málefni kæranda.

Kærandi telji að ekki verði deilt um hvaða málsmeðferð kærandi hafi kært enda sé kæran skýr hvað þetta varði. Það liggi fyrir í gögnum málsins að Fiskistofa hafi svarað kæranda með tölvupósti þann 23. desember 2022 um að það væru forsendur til að bakfæra aflahlutdeildirnar á það skip sem hlutdeildirnar voru fluttar af. Jafnframt komi fram í sama tölvupósti að Fiskistofa óski eftir að kærandi láti vita ef hann hafi hug á að fara þá leið. Í svari Fiskistofu hafi komið fram að ef kærandi vilji að Fiskistofa afturkalli flutninginn frá D yfir á C þá skuli hann láta Fiskistofu vita. Með tölvupósti 29. desember 2022 hafi kærandi látið Fiskistofu vita að hann vildi fara þá leið að afturkalla flutninginn. Þessu erindi hafi verið fylgt eftir með símtölum og tölvupóstum kæranda til Fiskistofu. Kærandi hafi talið það sjálfgefið að slík færsla myndi ekki leiða til niðurfellingar á aflahlutdeild skipsins D þar sem Fiskistofa hafi áður komist að þeirri niðurstöðu að heimila að aflamark fiskveiðiársins 2021/2022 yrði flutt frá skipinu D á grundvelli þess að það skip var bilað  og hafi skipið þar af leiðandi uppfyllt áskilnað 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Bæði 7. og 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 hafi þann tilgang að vernda útgerðaraðila fyrir aðstæðum sem geti komið upp þegar ekki sé unnt að gera út fiskiskip vegna bilunar. Að mati kæranda sé eðlilegt að álíta 7. og 8. mgr. 15. gr. gera sambærilegar kröfur um áskilnað þó sú fyrri áskilji sérstaklega tafir í fjóra mánuði en sú seinni ekki. Fyrri lagagreinin taki á atvikum er varði aflahlutdeild en sú síðari taki á sömu atvikum og sú fyrri vegna aflamarks. Þær forsendur sem kærandi hafi lagt upp með komi fram í tölvupósti frá kæranda þann 27. desember 2022 til Fiskistofu. Í framhaldi hafi svo hið kærða erindi verið sent þann 29. desember 2022, sem hafi byggst á þeim skilningi kæranda sem kom fram í því erindi sem stofnuninni var sent 27. desember 2022 enda hafi stofnunin engar athugasemdir gert við skilning kæranda sem kom fram í eldri tölvupóstinum. 

Kærandi hafi aldrei dregið hið kærða erindi til baka, þ.e. afturkallað beiðnina um bakfærslu aflahlutdeilda frá 29. desember 2022. Kærandi hafi jafnframt reynt að fá upplýsingar frá Fiskistofu um hvort það að skipið D hafi áður uppfyllt áskilnað 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 myndi ekki sjálfkrafa leiða til þess að uppfylltur væri áskilnaður 7. mgr. 15. gr. sömu laga. Á fundi með Fiskistofu sem haldinn var í starfsstöð stofnunarinnar þann 20. janúar 2023, hafi erindi kæranda fengið þó nokkra umfjöllun en nánar sé fjallað um það í minnisblaði, skjal merkt: 240527 Minnisblað – fundur með Fiskistofu. Kærandi telji ekki um það deilt að erindi kæranda þann 29. desember 2022 hafi verið formleg beiðni um bakfærslu aflahlutdeilda. Jafnframt telji kærandi ekki um það deilt að Fiskistofa hafi neitað að afgreiða erindi kæranda á fundi með Fiskistofu þann 20. janúar 2023 eins og nánar sé rakið í minnisblaðinu. Eðlilegt hefði verið fyrir Fiskistofu að veita fyrirfram upplýsingar um skýrar reglur um áskilnað ákvæðis 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Það sé ekki hlutverk Fiskistofu að koma í veg fyrir að aðilar geti gætt lögvarinna hagsmuna sinna heldur þvert á móti beri stjórnvald ótvírætt leiðbeiningarskyldu gagnvart borgurum um hvaða lög og reglur gildi, þ.m.t. hvort lagaskilyrði séu uppfyllt. Fiskistofa virðist ranglega telja að það hafi verið ákvörðun Fiskistofu þann 21. júní 2022 að flytja aflahlutdeildir af D til C. Kærandi bendi á að slíkt sé ekki ákvörðun Fiskistofu, heldur sé það ákvörðun viðkomandi útgerða. Fiskistofa hafi það lögbundna hlutverk að staðfesta flutning aflahlutdeilda, sbr. lög nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, að ákveðnum forsendum uppfylltum. Ef sú staðfesting sé ákvörðun þá snúi sú ákvörðun eingöngu að starfsskyldum Fiskistofu og að stofnuninni sjálfri. Einnig taki kærandi undir með Fiskistofu að stofnunin hefði getað staðið betur að skjölun vegna þessa máls og það hefði farið betur á því að stofnunin hefði tekið niður minnisblöð um samtöl og fundi með kæranda á sama hátt og kærandi hafi gert. Að mati kæranda verði Fiskistofa sjálf að bera hallann af vinnubrögðum sínum varðandi úrlausn þessa máls. Geti þessi annmarki á vinnubrögðum Fiskistofu ekki bitnað á úrlausn málsins gegn hagsmunum kæranda. Minnt sé skyldu stjórnvalda til að taka niður minnispunkta vegna munnlegra erinda og andmæla, sbr. t.d. umfjöllun í greinargerð með 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og skyldu stjórnvalda til að skrá mál og erindi og upplýsingar um helstu málsatvik og annað sem þýðingu hafi fyrir úrlausn mála og að halda þessum upplýsingum til haga, sbr. VI. kafla upplýsingalaga nr. 140/2012. Kærandi telji að öll stjórnsýsluframkvæmd þessa máls fari gegn markmiðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 sem hafi verið að tryggja sem best réttaröryggi manna í skiptum við hið opinbera. Fiskistofa virðist ekki vera með neina formlega verkferla eða leiðbeiningar um skilsmun á þeim skilyrðum sem verður að uppfylla skv. ákvæðum 6.-8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Fiskistofa virðist túlka þessar reglur án skýrra lagastoða og í þessu tilfelli vítt kæranda í óhag. Þá sé vísað til þess að í álitum umboðsmanns Alþingis hafi komið fram að íþyngjandi reglur er varði atvinnufrelsi og skorður við því verði jafnan ekki skýrð rúmt borgurunum í óhag, sbr. t.d. dóm Hæstaréttar í dómsafni 1988, bls. 1532 og til hliðsjónar álit umboðsmanns Alþingis í málum nr. 10225/2019 og 12291/2023.

Kærandi bendi á að ekki hafi verið leyst úr hinu kærða erindi, dags. 29. desember 2022, en því hafi sannarlega verið fylgt eftir á fundi með Fiskistofu sem fram hafi farið þann 20. janúar 2023. Hafi slíkt verið staðfest að mati kæranda með óvéfengjanlegum hætti, svo sem með vitnisburði tveggja óháðra lögmanna. Athyglisvert sé að engin sjónarmið séu rakin í málinu af hálfu Fiskistofu um hvað sé rangt í málflutningi kæranda, hverju í málflutningi kæranda Fiskistofa sé að hafna eða hvað hafi þá farið fram á umræddum fundi. Fiskistofa hafi ekki lagt fram minnisblað eða fundargerð af því sem rætt hafi verið á fundinum sem þó hefði mátt ætla að stofnunin ritaði. Kærandi telji að hafna beri sjónarmiðum Fiskistofu þar sem enginn efnislegur rökstuðningur fylgi afstöðu stofnunarinnar til málsins, hvorki gögn né fundargerðir. Á fundi með Fiskistofu þann 20. janúar 2023 hafi kærandi jafnframt óskað eftir að Fiskistofa kæmi með skýr svör um hver væri munur á áskilnaði 7. og 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Þann 26. janúar 2023 hafi borist í tölvupósti frá Fiskistofu óformlegar hugleiðingar um mun á áskilnaði reglnanna. Hafi svarið verið með slíkum fyrirvörum að ekki hafi verið neitt á þeim svörum byggjandi og þar gefið í skyn að ekki væri um að ræða afstöðu Fiskistofu. Að mati kæranda sé ekki hægt að líta svo á að um sé að ræða formlegt svar Fiskistofu. Kærandi minni á að gerð sé krafa í stjórnsýslunni um að túlkun stjórnvalds á lagareglum sem þessum uppfylli áskilnað um skýrleika og formfestu enda varði þessi ákvæði íþyngjandi lagareglur. Þau óskýru svör sem Fiskistofa hafi veitt uppfylli engan veginn áskilnað stjórnsýsluréttarins. Kærandi beini því sérstaklega til ráðuneytisins að taka þetta atriði til skoðunar, þ.e. með hvaða hætti Fiskistofa svari kæranda varðandi ofangreinda fyrirspurn. Kærandi mótmæli að hægt sé að líta svo á að tölvupóstur, dags. 26. janúar 2023, sé afgreiðsla á erindi kæranda um bakfærslu aflahlutdeilda, dags. 29. desember 2022. Fiskistofa virðist vera að rugla saman erindi kæranda um bakfærslu aflahlutdeilda annars vegar og ósk kæranda um að Fiskistofa upplýsi um mun á 7. og 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 hins vegar. Kærandi líti svo á að hvorugt hafi verið afgreitt með tilhlýðilegum hætti.

Þá sé rétt að vekja athygli á að í öllum umsögnum og athugasemdum Fiskistofu er varði þetta kærumál mótmæli Fiskistofa öllum gögnum sem kærandi leggi fram til stuðnings sjónarmiðum sínum. Gildi þá engu hvort gögnin komi frá óháðum fagaðilum eða stofnuninni sjálfri. Í þessum málum virðist Fiskistofa ítrekað taka sér það leyfi að túlka gögn frá óháðum þriðja aðila með eigin hætti gegn meiningu höfunda viðkomandi gagna. Stofnunin gangi meira að segja svo langt að afneita innihaldi eigin minnisblaðs um túlkun á veiðiskylduákvæðinu svokallaða og komi með sína eftirá skýringu að minnisblaðið eigi ekki við um deilistofna (skv. lagareglunni sjálfri) heldur bara botnfisk. Að mati kæranda geti það ekki talist trúverðugur málflutningur að afneita öllum sjónarmiðum og gögnum án þess að fram komi efnislegur rökstuðningur um hvað sé rangt með farið og bendir á dæmi um óháð gögn sem vitnað sé í og sem Fiskistofa afneiti án nokkurra röksemda, þ.e. fylgigögn í kærumálum nr. MAR23101053 og MAR23110300. Með tilliti til ofangreinds hafni kærandi með öllu málflutningi Fiskistofu sem sé allt í senn órökstuddur, rangur og óréttmætur.

 

Sjónarmið Fiskistofu

Fiskistofa segir að ávirðingar um vanhæfi tiltekins starfsmanns hafi komið fyrst fram eftir að erindum, dags. 27. og 29. desember 2022, hafi verið svarað með tölvupósti, dags. 26. janúar 2023, og hafi Fiskistofa brugðist við með þeim hætti að umræddur starfsmaður komi ekki lengur að málum kæranda og forræði málsins verið flutt á annað svið. Fiskistofa hafni því að réttmætar ástæður séu til að draga í efa að málsmeðferð stofnunarinnar sé réttlát, óhlutdræg og sanngjörn og að fiskistofustjóri hafi með framangreindum viðbrögðum sínum tekið undir þessi sjónarmið kæranda. Í erindi ráðuneytisins sem beri yfirskriftina Kæra á málsmeðferð Fiskistofu í máli Fiskistofu nr. 2023-01-13-0028, dags. 21. nóvember 2023, sé tilgreint að kærð sé málsmeðferð á erindi sem hafi verið sent stofnuninni 29. desember 2022. Fiskistofa telji tilvísun til erindis kæranda sem hafi verið sent 29. desember 2022 einnig eiga við um erindi sem kærandi hafi sent 27. desember 2022 þar sem erindin séu að mati Fiskistofu efnislega samhljóða.

Fiskistofa hafi lagt þann skilning í erindin, dags. 27. og 29. desember 2022, að um væri að ræða fyrirspurn þar sem óskað hafi verið upplýsinga um áhrif þess ef beiðni um endurupptöku á ákvörðun, dags. 21. júní 2022, yrði lögð fram. Stofnunin telji að erindinu hafi verið svarað og að leiðbeiningarskyldu stjórnvalds hafi verið sinnt með fullnægjandi hætti, sbr. tölvupósta, dags. 26. janúar 2023, 23. og 29. mars 2023. Í svörum Fiskistofu, dags. 29. mars 2023, hafi m.a. verið upplýst að Fiskistofa væri ekki með stjórnsýslumál til meðferðar þar sem ekki hafi borist formleg beiðni um að afturkalla flutning aflahlutdeildar af D yfir á C, heldur beiðni um að lagt verði mat á áhrif þess ef slík beiðni yrði lögð fram. Skýrt komi fram í svörum Fiskistofu að stofnunin telji sér ekki fært að taka afstöðu til tiltekinna þátta máls sem ekki sé til meðferðar hjá stofnuninni. Bent sé á að skylda stjórnvalda til leiðbeininga feli almennt ekki í sér skyldu til að taka forákvörðun um mál (sjá Páll Hreinsson: Hæfisreglur stjórnsýslulaga, bls. 160-162).

Í kæru sé vísað til þess að Fiskistofa hafi í öðrum tilvikum fyrirfram veitt undanþágur skv. 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Í jafnræðisreglu stjórnsýsluréttarins felist að mál sem séu sambærileg í lagalegu tilliti skuli hljóta sams konar úrlausn. Í aðdraganda fiskveiðiáramóta óski útgerðaraðilar fiskiskipa sem séu með aflahlutdeild, þegar útlit sé fyrir að skipið geti ekki uppfyllt veiðiskyldu á yfirstandandi veiðitímabili/fiskveiðiári, eftir afstöðu Fiskistofu til þess hvort undanþága skv. 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, geti átt við um skipið. Fiskistofa taki afstöðu til þessara beiðna þ.e. hvort undanþága skv. 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 geti átt við um skip með aflahlutdeildir og þá á viðkomandi veiðitímabili/fiskveiðiári. Það sé gert í þeim tilgangi að útgerðaraðilar geti gripið til ráðstafana fyrir fiskveiðiáramótin, s.s. sett aukinn kraft í veiðarnar, flýtt fyrir viðgerðum, hætt á strandveiðum til að veiða á grundvelli aflamarks/krókaaflamarks eða flutt aflahlutdeildir á annað skip. Að mati Fiskistofu sé umrætt tilvik ekki sambærilegt í lagalegu tilliti þar sem aflahlutdeild sé ekki á skipinu D né sé um að ræða beiðni sem hafi verið sett fram á því veiðitímabili/fiskveiðiári sem möguleg veiðiskylda taki til. Telji ráðuneytið að hægt sé að líta svo á að erindi, dags. 27. eða 29. desember 2022, sé beiðni um endurupptöku ákvörðunar, dags. 21. júní 2022, um að flytja hlutdeildir af skipinu D til C, þá verði að telja að beiðnin sé skilyrt við þá niðurstöðu að skipinu D verði veitt undanþága frá veiðiskyldu skv. 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006. Réttur aðila máls til þess að mál sé tekið til meðferðar á ný í 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og samkvæmt hinni óskráðu meginreglu stjórnsýsluréttarins um endurupptöku mála sé bundinn við upplýsingar um málsatvik. Aðilar máls geti almennt ekki krafist endurupptöku vegna ágreinings um lögskýringu stjórnvalda. Með hliðsjón af framangreindu telji Fiskistofa að stofnuninni hafi ekki verið fært að verða við skilyrtri beiðni um endurupptöku ákvörðunar, eins og hún sé sett fram í erindum kæranda, dags. 27. og 29. desember 2022. Hægt sé að líta svo á að í afstöðu Fiskistofu í tölvupósti, dags. 26. janúar 2023, felist synjun á beiðni kæranda. Að mati Fiskistofu sé synjun um endurupptöku máls ekki kæranleg til æðra stjórnvalds. Sá skilningur hafi verið lagður í erindin, dags. 27. og 29. desember 2022, að um væri að ræða fyrirspurn þar sem óskað væri upplýsinga um áhrif þess ef beiðni um endurupptöku á ákvörðun, dags. 21. júní 2022, yrði lögð fram.

 

 

Forsendur og niðurstaða

Stjórnsýslukæra í máli þessu er byggð á 1. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, en þar kemur fram að aðila máls er heimilt að kæra stjórnvaldsákvörðun til æðra stjórnvalds til þess að fá hana fellda úr gildi eða henni breytt nema annað leiði af lögum eða venju. Ákvörðun, sem ekki bindur enda á mál, verður ekki kærð fyrr en málið hefur verið til lykta leitt, sbr. 2. mgr.

Kæruheimild samkvæmt ákvæðinu byggir á því að kærðar séu tilteknar ákvarðanir sem teknar hafa verið af stjórnvöldum um réttindi og skyldur tiltekinna aðila, þ.e. stjórnvaldsákvarðanir samkvæmt 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, en þar segir m.a.: „Lögin gilda þegar stjórnvöld, þar meðal stjórnsýslunefndir, taka ákvarðanir um rétt eða skyldu manna. Þau gilda þó ekki um samningu reglugerða né annarra stjórnvaldsfyrirmæla“.

Í bréfi kæranda til ráðuneytisins, dags. 21. nóvember 2023, eru ekki gerðar sérstakar kröfur sem lúta að tiltekinni ákvörðun Fiskistofu heldur einungis gerðar athugasemdir við málsmeðferð og svör Fiskistofu við meðferð beiðni fyrirsvarsmanns kæranda um að afturkalla tiltekna færslu um flutning aflahlutdeilda af skipinu D yfir á skipið C.

Eins og gerð er grein fyrir hér að framan hafði fyrirsvarsmaður kæranda sent Fiskistofu tölvupóst þann 29. desember 2022 með beiðni um heimild til afturköllunar færslu aflahlutdeilda af skipinu D  yfir á skipið C sem Fiskistofa hafði staðfest þann 21. júní 2022 og fór fram með færslu í aflaskráningarkerfi Fiskistofu þann 22. júní 2022 (nr. 5332509). Í erindinu óskaði kærandi eftir því að Fiskistofa afturkallaði færslu aflahlutdeilda sem fluttar voru á skipið C þann 22. júní 2022 á þeim forsendum sem komu fram í eldri tölvupósti kæranda, dags. 27. desember 2022. Fiskistofa tók ekki stjórnvaldsákvörðun um beiðni kæranda um afturköllun færslunnar en sendi kæranda tölvupóst, dags. 26. janúar 2023, þar sem komu fram tilteknar upplýsingar um skilsmun á 7. og 8. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 sem kærandi hafði einnig óskað eftir á fundi 20. janúar 2023.

Svar Fiskistofu í tölvupósti, dags. 26. janúar 2023, er ekki stjórnvaldsákvörðun í skilningi framangreinds ákvæðis 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þegar litið er til framanritaðs verður ekki séð að kröfur í máli þessu lúti að tiltekinni stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Einnig skal upplýst að það er ekki á valdsviði ráðuneytisins að veita álit á því hvort skipið D hafi uppfyllt áskilnað ákvæðis 7. mgr. 15. gr. laga nr. 116/2006 við upphaf fiskveiðiársins 2022/2023 eða að hlutast til um að færsla aflahlutdeildanna verði bakfærð. Fiskistofa fer með framkvæmd stjórnsýslunnar á fyrsta stigi en ráðuneytið getur einungis endurskoðað þær stjórnvaldsákvarðanir sem Fiskistofa tekur ef kærur um þær berast og uppfyllt eru skilyrði skv. framangreindu ákvæði 1. mgr. 26. gr., sbr. og 27. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Þá er það mat ráðuneytisins að aðrar málsástæður sem koma fram í stjórnsýslukærunni hafi ekki þýðingu fyrir úrlausn þessa máls.

Með vísan til framanritaðs og þegar af þeirri ástæðu sem þar kemur fram er vísað frá stjórnsýslukæru kæranda í máli þessu.

Beðist er velvirðingar á þeim töfum sem hafa orðið á uppkvaðningu þessa úrskurðar en þær er að rekja til mikilla anna í ráðuneytinu.

 

Úrskurðarorð

Stjórnsýslukæru B ehf. í máli þessu er vísað frá.