Mál nr. 527/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 527/2025

Miðvikudaginn 19. nóvember 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 25. ágúst 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 18. ágúst 2025, um að fella niður rétt hans til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 23. apríl 2025 og var umsóknin samþykkt 13. maí 2025. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 26. júní 2025, var kæranda tilkynnt að bótaréttur hans væri felldur niður í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar þar sem hann hefði hafnað þátttöku í vinnumarkaðsúrræði.

Mál kæranda var tekið fyrir að nýju að hálfu Vinnumálastofnunar í kjölfar frekari skýringa sem bárust frá kæranda þann 1. ágúst 2025. Með ákvörðun stofnunarinnar dags. 18. ágúst 2025 var kæranda tilkynnt að fyrri ákvörðun um biðtíma hefði verið staðfest nema nú á grundvelli 1. mgr. 59. gr. í stað 58. gr. laganna.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 15. september 2025. Með bréfi, dags. 17. september 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 22. október 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 29. október 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að kærandi hafi misst af kynningarfundi þar sem hann hafi ekki séð skilaboðin vegna veikinda og hafi því ekki náð að tilkynna forföll áður en fundurinn hafi farið fram. Kærandi greinir frá því að hann hafi fyrst skilað inn vottorði frá læknanema sem hafi vottað að hann hafi verið þannig veikur að hann hefði ekki getað mætt á fundinn né fylgst með skilaboðum. Kærandi hafi verið beðinn um ítarlegra vottorð. Kærandi hafi þá fengið vottorð hjá lækni sem staðfesti að kærandi hafi verið þannig veikur að skilaboðin hefðu getað farið fram hjá honum og að hann hefði ekki getað mætt á þennan tiltekna fund.

Kærandi bendir á að hann sæki um margfalt fleiri störf en honum beri skylda til, enda langi hann að komast sem fyrst aftur á vinnumarkaðinn og að þurfa ekki að þiggja bætur. Nú sé kærandi búinn að vera launalaus í tvo mánuði en hann voni að þetta nægi til að fá þá borgaða. Þetta sé eina skiptið sem að hann hafi forfallast.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 23. apríl 2025. Með erindi, dags. 13. maí 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Með tilkynningu, dags. 3. júní 2025, hafi kærandi verið boðaður á kynningarfund hjá Vinnumálastofnun þann 5. júní 2025, klukkan 13:00. Kæranda hafi verið bent á að um skyldumætingu væri að ræða og öll forföll bæri að tilkynna án tafar á tiltekið netfang Vinnumálastofnunar. Þá hafi kæranda verið tjáð að ótilkynnt forföll kynnu að leiða til þess að greiðslur atvinnuleysisbóta til hans yrðu stöðvaðar. Kærandi hafi hvorki mætt né boðað forföll.

Með tilkynningu, dags. 11. júní 2025, hafi kærandi aftur verið boðaður á kynningarfund hjá Vinnumálastofnun þann 13. júní 2025 kl. 10:00. Athygli kæranda hafi verið vakin á því að um síðustu boðun væri að ræða. Kæranda hafi verið bent á að um skyldumætingu væri að ræða og öll forföll bæri að tilkynna án tafar á tiltekið netfang Vinnumálastofnunar. Þá hafi kæranda verið tjáð að ótilkynnt forföll kynnu að leiða til þess að greiðslur atvinnuleysisbóta til hans yrðu stöðvaðar. Boðun þessi hafi verið send þann 11. júní 2025 á „Mínar síður“ kæranda, með tilkynningu á netfangið X og með smáskilaboðum í símanúmerið X. Samkvæmt skráningu Vinnumálastofnunar hafi smáskilaboðin borist í símtæki kæranda þann 11. júní 2025, klukkan 09:07. Kærandi hafi hvorki mætt né boðað forföll.

Með erindi, dags. 16. júní 2025, hafi verið óskað eftir skýringum á fjarveru kæranda. Kærandi hafi í kjölfarið skilað læknisvottorði, dags. 23. júní 2025, þar sem fram komi að hann hefði ekki mætt á fund vegna heilsufarsástæðna. Læknisvottorðið hafi ekki tilgreint hvaða daga eða tímabil kærandi hafi verið veikur. Með erindi, dags. 26. júní 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að greiðslur atvinnuleysisbóta hefðu verið stöðvaðar í tvo mánuði á grundvelli 58. gr. laganna þar sem hann hefði ekki sinnt boðun í vinnumarkaðsúrræði á vegum stofnunarinnar og ekki tilkynnt um forföll.

Þann 1. ágúst 2025 hafi kærandi haft samband og gert athugasemdir við afgreiðslu stofnunarinnar. Að sögn kæranda hafi hann verið á geðdeild og ekki með aðgang að síma. Í kjölfar þessa símtals hafi kærandi skilað inn öðru læknisvottorði, dags. 5. ágúst 2025, þar sem fram komi að kærandi hafi óskað eftir vottorði þar sem hann hefði misst af boðun á fund. Þar komi einnig fram að kærandi hefði átt við andlega streitu að stríða en að hann væri á mun betri stað og teljist full vinnufær.

Mál kæranda hafi verið tekið fyrir að nýju þann 18. ágúst 2025. Kæranda hafi verið tilkynnt um nýja ákvörðun um tveggja mánaða biðtíma eftir greiðslum á grundvelli 1. mgr. 59. gr. í stað 58. gr. laganna þar sem tilkynningar um breytingar á högum kæranda hefðu ekki borist stofnuninni.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar að stöðva greiðslur atvinnuleysistrygginga til kæranda þar sem hann hafi ekki sinnt mætingu á boðuð vinnumarkaðsúrræði.

Samkvæmt a. lið 13. gr. og [h. lið] 1. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé eitt af skilyrðum fyrir atvinnuleysistryggingum launamanna að viðkomandi sé í virkri atvinnuleit. Í því felist meðal annars að hafa vilja og getu til að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum er standi til boða. Í 13. gr. laga nr. 55/2006 um vinnumarkaðsaðgerðir komi einnig fram skylda þess sem teljist tryggður samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar til að taka þátt í vinnumarkaðsúrræðum og mæta í viðtöl hjá ráðgjöfum Vinnumálastofnunar.

Ákvæðið sé svohljóðandi:

„Atvinnuleitandi skal fylgja eftir áætlun um atvinnuleit og þátttöku í viðeigandi vinnumarkaðsúrræðum skv. 11. gr. og gera það sem í hans valdi stendur til að bæta vinnufærni sína til þess að verða virkur þátttakandi á vinnumarkaði. Þar á meðal skal atvinnuleitandi ávallt mæta í viðtöl til ráðgjafa Vinnumálastofnunar skv. 14. gr. og taka þátt í þeim vinnumarkaðsúrræðum er standa honum til boða. Atvinnuleitandi skal jafnframt tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti án ástæðulausrar tafar.“

Í 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar segi svo:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Kærandi hafi verið boðaður á tvo upplýsingafundi á árinu 2025. Fyrir liggi að kærandi hafi hvorki sinnt því að tilkynna forföll né uppfyllt mætingarskyldu.

Hin kærða ákvörðun, dags. 18. ágúst 2025, hafi varðað viðurlög sem kæranda hafi verið gert að sæta á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laganna. Vinnumálastofnun hafi ekki borist tilkynningar um forföll þrátt fyrir að í boðun sem honum hafi verið send þann 11. júní 2025 hafi sérstaklega verið tekið fram að um skyldumætingu væri að ræða og að öll forföll skyldu tilkynnast á uppgefið netfang. Eftir að Vinnumálastofnun hafi óskað eftir skýringum á fjarveru hans og beitt viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 58. gr. hafi borist tvö læknisvottorð sem gildar skýringar á því hvers vegna kærandi hefði látið undir höfuð leggjast að tilkynna forföll eða sinna vinnumarkaðsúrræðum sem hann hafi verið boðaður til.

Eftir að Vinnumálastofnun hafi óskað eftir skýringum á fjarveru kæranda hafi stofnuninni borist læknisvottorð þar sem fram komi að hann hafi verið ófær um að mæta á ótilgreindan fund vegna heilsufarsástæðna og að hann hafi strítt við andlega streitu en teljist full vinnufær. Kærandi hafi ekki fært fram skýringar á því hvers vegna hann hafi ekki tilkynnt veikindi sín til Vinnumálastofnunar eða um forföll á boðuð vinnumarkaðsúrræði hjá stofnuninni.

Í ljósi þess að rík skylda hvíli á umsækjendum um atvinnuleysisbætur til þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum og að tilkynna Vinnumálastofnunum allar þær breytingar sem verði á högum sínum sé það mat Vinnumálastofnunar að skýringar þær sem kærandi hafi fært fram teljist ekki gildar í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar og að með því að uppfylla ekki skilyrði um mætingu né tilkynna um forföll hafi hann brugðist skyldum sínum samkvæmt 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Kæranda beri því að sæta tveggja mánaða bið eftir greiðslum frá 26. júní 2025.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kæranda beri að sæta tveggja mánaða biðtíma eftir greiðslum atvinnuleysisbóta á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 59. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því að láta hjá líða að veita upplýsingar eða láta hjá líða að tilkynna um breytingar á högum. Ákvæði 1. mgr. 59. gr. er svohljóðandi:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 54/2006 skal sá sem telst tryggður á grundvelli laganna upplýsa Vinnumálastofnun um allar breytingar sem kunna að verða á högum hans á þeim tíma er hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögunum, svo sem um námsþátttöku, tekjur sem hann fær fyrir tilfallandi vinnu og hversu lengi vinnan stendur yfir. Í 2. mgr. 14. gr. laganna kemur einnig fram að hinn tryggði skuli tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti samkvæmt 1. mgr., þar á meðal um tilfallandi veikindi, án ástæðulausrar tafar. Þá segir meðal annars í 5. mgr. 14. gr. laganna að hinn tryggði skuli tilkynna um upphaf og lok veikinda til Vinnumálastofnunar án ástæðulausrar tafar. Jafnframt skuli hann skila inn læknisvottorði innan viku frá lokum veikindanna óski Vinnumálastofnun eftir því.

Í máli þessu liggur fyrir að kærandi mætti ekki á boðaðan kynningarfund hjá Vinnumálastofnun þann 13. júní 2025 vegna veikinda. Þá liggur fyrir að kærandi tilkynnti ekki Vinnumálastofnun um veikindin fyrr en eftir að stofnunin óskaði eftir skýringum á fjarveru hans.

Í ljósi upplýsingaskyldu 3. mgr. 9. gr., 2. og 5. mgr. 14. gr. laga nr. 54/2006 verður fallist á það með Vinnumálastofnun að kærandi hafi brotið gegn skyldum sínum er hann tilkynnti stofnuninni ekki strax um upphaf veikinda sinna. Í 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 er skýrt kveðið á um beitingu viðurlaga við slíku broti.

Með vísan til framangreinds er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 staðfest.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 18. ágúst 2025, um að fella niður rétt A, til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir