Nr. 849/2025 Úrskurður

Hinn 20. nóvember 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 849/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25070116

 

Kæra [...]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 8. júlí 2025 lagði aðili er kveðst heita [...], vera fæddur [...], og vera ríkisborgari Albaníu ( hér eftir kærandi), fram kæru vegna þess að honum hefði verið meinuð innganga í Norrænu í Danmörku vegna fyrirmæla frá íslenskri lögreglu. Kvað kærandi framangreint vera frávísun, sbr. 106. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Í ákvæði 7. gr. laga um útlendinga kemur fram að ákvarðanir Útlendingastofnunar og lögreglunnar samkvæmt lögum þessum sé heimilt að kæra til kærunefndar útlendingamála innan 15 daga frá því að útlendingi var tilkynnt um ákvörðunina.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, og ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi átti bókaðan farmiða um borð í Norrænu 8. júlí 2025 frá Hirtshals, Danmörku. Samkvæmt farmiðanum ætti skipið að nema staðar í Seyðisfjarðarhöfn 10. júlí 2025. Degi fyrir brottför, 7. júlí 2025, sendi fulltrúi Lögreglustjórans á Austurlandi skipafélaginu tölvubréf. Í bréfinu kom fram að kærandi væri á farþegalista skipsins og að lögregla myndi líklega ekki heimila honum landgöngu. Í kjölfarið sendi fulltrúi skipafélagsins kæranda tölvubréf og tilkynnti honum að lögregla hefði upplýst félagið að kæranda yrði ekki heimiluð landganga til Íslands. Kom einnig fram í bréfinu að kæranda hefði áður verið meinuð landganga.

Hinn 8. júlí 2025 lagði kærandi fram stjórnsýslukæru til kærunefndar útlendingamála. Hinn 14. júlí 2025 barst greinargerð ásamt fylgigögnum. Kæranda var skipaður talsmaður, sbr. 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 15. júlí 2025.

Með tölvubréfum kærunefndar, dags. 9. júlí, og 21., 23., og 30. október 2025, óskaði nefndin eftir frekari skýringum og gögnum frá Lögreglustjóranum á Austurlandi og Útlendingastofnun. Skýringar bárust 10. júlí, 23. og 30. október og 10. nóvember 2025. Í tölvubréfi lögreglu, dags. 10. júlí 2025, kom fram að farþegagreining hafi leitt í ljós að kæranda væri á farþegalista Norrænu. Hafi nánari skoðun leitt í ljós að honum hefði verið frávísað við komu til Keflavíkur 27. mars 2024, á grundvelli 106. gr. laga um útlendinga. Eftir ábendingu lögreglu um að kæranda yrði líklega frávísað við komu til landsins ógilti skipafélagið farmiða kæranda. Var það afstaða lögregluembættisins að engin ákvörðun hefði verið tekin í málinu af hálfu lögreglu.

III.          Málsástæður og rök kæranda

Kærandi átti bókaðan farmiða um borð í Norrænu 8. júlí 2025 frá Hirtshals, Danmörku. Hugðist kærandi dvelja á Íslandi til skamms tíma. Honum hafi verið meinaður aðgangur að skipinu í Danmörku þar sem íslensk lögregluyfirvöld hefðu gefið fyrirmæli um að kæranda yrði ekki hleypt inn í landið. Kærandi byggir á því að lögregla hafi tekið munnlega stjórnvaldsákvörðun um frávísun. Ákvörðun lögreglunnar sé ólögmæt og standist hvorki áskilnað laga um útlendinga né stjórnsýslulaga. Niðurstöðunni sé mótmælt enda engin lagastoð fyrir ráðstöfun lögreglu. Þar að auki sé með öllu óljóst á hverju niðurstaðan byggist og reyni lögregla að afvegaleiða málið og vísa til þess að ekki hafi verið um formlega ákvörðun að ræða, þrátt fyrir samskipti við forsvarsmenn skipafyrirtækisins. Byggir kærandi á því að stjórnvaldsákvarðanir geti hvort tveggja verið munnlegar og skriflegar og hafi framkvæmd lögreglu falið í sér stjórnvaldsákvörðun, sbr. 2. gr. stjórnsýslulaga.

Kærandi byggir á því að verulegir annmarkar hafi verið á meðferð málsins ásamt efnislegum forsendum og rökstuðningi sem liggi til grundvallar ákvörðuninni. Samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga beri stjórnvaldi að rannsaka mál áður en ákvörðun er tekin. Ljóst sé að engin rannsókn hafi farið fram auk þess sem brotið hafi verið gegn andmælarétti kæranda, sbr. 13. gr. stjórnsýslulaga. Að auki hafi lögregla brugðist leiðbeiningarskyldu sinni, t.d. með því að heimila kæranda ekki að skýra nánar frá tilgangi komu sinnar. Hafi rannsókn lögreglu á skýringu og frásögn kæranda verið ábótavant og í ósamræmi við rannsóknarreglu stjórnsýsluréttarins, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga. Að auki hafi lögregla brotið gegn meðalhófsreglunni, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvarðanir á grundvelli laga um útlendinga eru kæranlegar til kærunefndar útlendingamála á grundvelli 7. gr. laganna.

Líkt og að framan greinir var það afstaða Lögreglustjórans á Austurlandi að embættið hefði ekki tekið ákvörðun í málinu. Það hefði verið ákvörðun skipafélagsins að ógilda farmiða kæranda eftir ábendingu lögreglu um að viðkomandi yrði líklega frávísað við komu til landsins.

Af gögnum málsins er ljóst að ábending lögreglu var í formi upplýsingagjafar en innihélt ekki stjórnvaldsákvörðun. Skilaboð skipafélagsins til kæranda kváðu fastar að orði en ábending lögreglu gaf til kynna. Það getur þó ekki leitt til þess að litið verði á að um stjórnvaldsákvörðun sé að ræða.

Í máli þessu liggur því ekki fyrir kæranleg stjórnvaldsákvörðun og er kærunni vísað frá.

Við úrvinnslu málsins á kærustigi óskaði kærunefnd eftir upplýsingum um hvort kærandi væri skráður í Schengen-upplýsingakerfið, sbr. lög nr. 51/2021, eða kerfi Útlendingastofnunar og hvort honum væri meinuð endurkoma. Samkvæmt upplýsingum Útlendingastofnunar og Alþjóðadeildar ríkislögreglustjóra, dags. 30. og 31. október 2025, er kærandi ekki skráður í þeirra kerfi. Með tölvubréfi kærunefndar til Lögreglustjórans á Austurlandi, dags. 30. október 2025, óskaði nefndin eftir upplýsingum um lagagrundvöll auk skýringa á fullyrðingu embættisins um að kæranda yrði líklega frávísað við komu til landsins. Svör lögreglu bárust kærunefnd 10. nóvember 2025. Samkvæmt lögreglu hafði kæranda verið frávísað við komu til Keflavíkurflugvallar 27. mars 2024. Þá hafði hann áður verið handtekinn hér á landi vegna gruns um framleiðslu á fíkniefnum auk þess sem í ljós kom að kærandi hefði dvalið með ólögmætum hætti innan Schengen-svæðisins. Í kjölfarið hafi kærandi yfirgefið landið sjálfviljugur og var sakamálarannsókn á hendur honum hætt. Vegna framangreinds væru því talsverðar líkur á að kæranda yrði frávísað við komu til landsins. Vegna meðalhófssjónarmiða tók lögregla þá ákvörðun að upplýsa skipafélagið að yfirgnæfandi líkur væru á frávísun enda kostnaðarsamt og mikið óhagræði fyrir aðila að sigla til og frá Íslandi, þrjá daga hvora leið, og greiða fargjöld af báðum ferðum. Það sé síðan ákvörðun skipafélagsins hvort það hleypi viðkomandi um borð eða ekki.

Betur hefði farið á því að meðferð málsins færi fram við komu kæranda til landsins, sbr. 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga, þar sem gætt væri að málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga og laga um útlendinga þrátt fyrir framangreind sjónarmið lögreglu að í því kynni að felast óhagræði fyrir kæranda. Verður því ekki hjá því komist að gera athugasemdir við vinnubrögð lögreglu.

Í ljósi niðurstöðu málsins er honum leiðbeint um að hann geti beint kvörtun til umboðsmanns Alþingis í samræmi við ákvæði laga nr. 85/1997. Þar að auki getur kærandi borið umkvartanir um vinnubrögð lögreglu undir nefnd um eftirlit með lögreglu eða héraðssaksóknara, sbr. VII. kafla lögreglulaga 90/1996. Jafnframt er kæranda frjálst að leita til dómstóla eftir ákvæðum laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sbr. og 70. gr. stjórnarskrárinnar.

Að öllu framangreindu virtu er kæru þessari vísað frá nefndinni.

 

Úrskurðarorð:

Kæru kæranda er vísað frá.

 

The appellant‘s appeal is dismissed.

 

 

 

Valgerður María Sigurðardóttir                                 Vera Dögg Guðmundsdóttir