20 nóvember 2025
/
Nr. 857/2025 Úrskurður
Hinn
úrskurður nr.
í
stjórnsýslumáli nr.
Kæra [...]
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Kærandi krefst þess aðallega að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og lagt verði fyrir Útlendingastofnun að taka málið til meðferðar á ný. Að auki krefst kærandi þess að viðurkennt verði að honum sé heimilt að dvelja hér á landi á meðan umsóknin er til meðferðar.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
II. Málsatvik og málsmeðferð
Kærandi hefur ekki verið með dvalarleyfi hér á landi. Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd á Íslandi í fyrsta sinn 10. júní 2017. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 25. september 2017, tók stofnunin ákvörðun um að umsókn kæranda yrði ekki tekin til efnismeðferðar hér á landi. Með úrskurði nr. 10/2018, dags. 9. janúar 2018, staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvörðun Útlendingastofnunar. Hinn 22. janúar 2018 óskaði kærandi eftir frestun réttaráhrifa á síðastnefndum úrskurði kærunefndar. Með úrskurði nefndarinnar nr. 170/2018, dags. 4. apríl 2018, var beiðni kæranda hafnað. Hinn 12. júní 2018 barst kærunefnd beiðni kæranda um endurupptöku á úrskurði nefndarinnar og féllst kærunefnd á þá beiðni kæranda með úrskurði nr. 294/2018, dags. 21. apríl 2018, og lagði fyrir Útlendingastofnun að taka umsókn kæranda til efnismeðferðar. Með ákvörðun, dags. 9. október 2018, synjaði Útlendingastofnun kæranda um alþjóðlega vernd ásamt því að synja honum um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 74. gr. laga um útlendinga. Með úrskurði kærunefndar nr. 528/2018, dags. 29. nóvember 2018, var ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest. Hinn 7. desember 2018 óskaði kærandi eftir frestun réttaráhrifa á síðastnefndum úrskurði kærunefndar en beiðni þeirri var hafnað með úrskurði nefndarinnar nr. 569/2018, dags. 20. desember 2018. Kæranda var fylgt til Ítalíu af heimferða- og fylgdadeild Ríkislögreglustjóra, þá stoðdeild, 14. febrúar 2019. Með stefnu, dags. 9. október 2019, höfðaði kærandi mál á hendur íslenska ríkinu þar sem þess var krafist að ógiltur yrði með dómi áðurnefndur úrskurður kærunefndar nr. 569/2018. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur nr. E-5403/2019, dags. 25. mars 2020, var íslenska ríkið sýknað af kröfum kæranda.
Hinn 17. ágúst 2020 lagði kærandi fram umsókn um alþjóðlega vernd að nýju. Með ákvörðun, dags. 7. október 2020, synjaði Útlendingastofnun kæranda um alþjóðlega vernd ásamt því að synja honum um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 74. gr. laga um útlendinga. Kæranda var jafnframt brottvísað frá landinu, sbr. þágildandi 2. tölul. b-liðar 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, og ákveðið endurkomubann til tveggja ára, sbr. 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Með úrskurði kærunefndar nr. 419/2020, dags. 10. desember 2020, var ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest er varðaði umsókn um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Felldur var úr gildi sá hluti málsins er laut að brottvísun og endurkomubanni. Lagt var fyrir kæranda að hverfa af landi brott og honum veittur 30 daga frestur til þess að yfirgefa landið sjálfviljugur. Hinn 14. desember 2020 lagði kærandi fram beiðni um frestun réttaráhrifa á síðastnefndum úrskurði kærunefndar. Með úrskurði nefndarinnar nr. 21/2021, dags. 11. janúar 2021, var beiðni kæranda hafnað.
Hinn 19. maí 2023 lagði kærandi fram umsókn um dvalarleyfi vegna skorts á starfsfólki, sbr. 62. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 12. júlí 2023, var umsókn kæranda hafnað á grundvelli 4. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðuninni var kæranda jafnframt brottvísað og gert að sæta tveggja ára endurkomubanni, sbr. 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Með úrskurði kærunefndar nr. 581/2023, dags. 18. október 2023, var ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest. Í úrskurði nefndarinnar kom fram að yfirgæfi kærandi landið sjálfviljugur innan 15 daga yrði endurkomubannið fellt niður. Úrskurður kærunefndar var birtur fyrir kæranda 19. október 2023. Samkvæmt framangreindu bar kæranda að yfirgefa landið eigi síðar en 3. nóvember 2023. Hinn 22. desember 2023 gekk kærandi í hjúskap með íslenskum ríkisborgara. Hinn 5. janúar 2024 lagði kærandi fram umsókn um dvalarleyfi á grundvelli hjúskaparins, sbr. 70. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 8. janúar 2024, var umsókn kæranda um dvalarleyfi vísað frá, sbr. 1. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Ákvörðunin var ekki kærð til kærunefndar útlendingamála. Kærandi yfirgaf landið 24. janúar 2024.
Hinn 10. apríl 2024 sótti kærandi um dvalarleyfi að nýju á grundvelli hjúskapar. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 4. júlí 2025, var umsókn kæranda synjað, sbr. d-lið 1. mgr. 55. gr. laga um útlendinga. Í ákvörðuninni kom fram að kæranda hefði verið brottvísað og gert að sæta endurkomubanni, sbr. áðurnefndan úrskurð kærunefndar nr. 581/2023, sem birtur var fyrir kæranda 19. október 2023. Kærandi hefði ekki yfirgefið landið fyrr en 24. janúar 2024 og væri því meinuð endurkoma til 24. janúar 2026.
Ákvörðun Útlendingastofnunar var birt kæranda samdægurs. Kærandi kærði ákvörðunina til kærunefndar útlendingamála 17. júlí 2025. Greinargerð var lögð fram lögð fram 5. ágúst 2025.
III. Málsástæður og rök kæranda
Í greinargerð kemur fram að Útlendingastofnun hafi synjað umsókn kæranda með vísan til d-liðar 1. mgr. 55. gr. laga um útlendinga. Kærandi byggir á því að eftir birtingu úrskurðar kærunefndar nr. 581/2023 hafi kærandi verið í sambandi við Útlendingastofnun og lögreglu varðandi skipulagningu ferðar til Ítalíu. Á fundi með fulltrúum embættanna hafi kærandi óskað eftir lengri fresti til þess að yfirgefa landið vegna persónulegra ástæðna. Hafi hann m.a. átt eignir og þurft að ganga frá fjárhagslegum skuldbindingum sínum. Hafi hann jafnframt viljað kaupa sinn eigin flugmiða til þess að koma ríkinu undan aukakostnaði. Að sögn kæranda hafi fulltrúar Útlendingastofnunar og lögreglu fallist á beiðni kæranda og upplýst hann um að honum væri heimilt að yfirgefa landið sjálfur. Kærandi yfirgaf landið 24. janúar 2024 og hafi í kjölfarið upplýst Útlendingastofnun um brottför sína. Í svari stofnunarinnar hafi komið í ljós að kæranda yrði gert að sæta endurkomubanni. Lýsi kærandi framangreindu sem svikum miðað við samkomulag um framlengingu frests.
Þar sem kæranda hafi verið lofað að hann yrði ekki settur í endurkomubann yfirgæfi hann landið sjálfviljugur og á eigin kostnað, sé ekki unnt að álykta að skilyrði d-liðar 1. mgr. 55. gr. laga um útlendinga séu uppfyllt. Þá komi fram í hinni kærðu ákvörðun að kærandi hafi yfirgefið Schengen-svæðið 24. janúar 2024 sem sé ósönn fullyrðing. Kærandi hafi dvalarleyfi á Ítalíu og dvelji þar. Byggi kærandi á því að mikilvægt sé að skuldbindingar fulltrúa opinbers valds séu bindandi fyrir hönd embætta þeirra. Það gangi ekki að lofa hlutum og vísa síðar til þess að ekki séu heimildir til þess að efna loforð. Grafi það undan trúverðugleika stofnana ríkisins og fulltrúa þeirra í samskiptum við óbreytta borgara.
Um varakröfu sína vísar kærandi til 51. gr. laga um útlendinga. Hann sé í hjúskap með íslenskum ríkisborgara og uppfylli því skilyrði a-liðar 1. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Kærandi byggir á því að áskilnaður ákvæðisins um fyrstu umsókn eigi ekki við um sig þar sem hann hafi dvalið á grundvelli bráðabirgðadvalarleyfa, hafi íslenska kennitölu og greiði skatta hér á landi. Hafi kærandi því áður dvalið hér með lögmætum hætti. Verði ekki fallist á framangreint byggir kærandi á ríkum sanngirnisástæðum, sbr. 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga og vísar til úrskurðaframkvæmdar kærunefndar þar að lútandi.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Í 69. gr. laga um útlendinga er fjallað um skilyrði fyrir dvalarleyfi vegna fjölskyldusameiningar eins og ákvæðinu var breytt með 7. gr. laga nr. 68/2024. Í 1. mgr. ákvæðisins segir að nánasti aðstandandi íslensks eða annars norræns ríkisborgara sem sé með fasta búsetu hér á landi eða útlendings sem dvelst hér á landi á grundvelli dvalarleyfis skv. 61.-65., 70., 2. mgr. 73. og 78. gr., eða ótímabundins dvalarleyfis skv. 58. gr., geti með umsókn fengið dvalarleyfi á grundvelli fjölskyldusameiningar að fullnægðum skilyrðum 55. gr. og VIII. kafla laganna. Í 3. málsl. sama ákvæðis segir að til nánustu aðstandenda teljist maki, sambúðarmaki, börn viðkomandi yngri en 18 ára í forsjá hans og á framfæri og foreldrar 67 ára eða eldri.
Meðal grunnskilyrða dvalarleyfis er að ekki liggi fyrir atvik sem valdið geta því að útlendingi verði meinuð landganga hér á landi eða dvöl samkvæmt ákvæðum laganna, sbr. d-lið 1. mgr. 55. gr. laga um útlendinga. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi því er varð að lögum um útlendinga segir m.a. að þau atvik sem geti leitt til synjunar séu ákvæði laganna um frávísun og brottvísun ásamt ýmsum öðrum ákvæðum.
Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 581/2023, dags. 18. október 2023, var kæranda brottvísað og ákveðið endurkomubann í tvö ár. Í úrskurðinum kom m.a. fram að kærandi gæti komist hjá endurkomubanninu yfirgæfi hann landið innan 15 daga. Úrskurðurinn var birtur fyrir kæranda 19. október 2023 og bar honum því að yfirgefa landið eigi síðar en 3. nóvember 2023. Þrátt fyrir það kaus kærandi að fylgja ekki fyrirmælum stjórnvalda og yfirgaf landið ekki fyrr en 24. janúar 2024. Ekkert í gögnum málsins né málaskrá Útlendingastofnunar styður þann málatilbúnað kæranda að frestur hans til sjálfviljugrar heimfarar hafi verið framlengdur umfram það sem tilgreint er í úrskurði kærunefndar. Mælti úrskurðarorð fyrir um endanlega niðurstöðu um brottvísun og endurkomubann og er niðurstaðan bindandi gagnvart kæranda, sbr. 2. málsl. 1. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga. Samkvæmt framangreindu, og með vísan til 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga, er kærandi í tveggja ára endurkomubanni frá 24. janúar 2024 til 24. janúar 2026.
Með vísan til þess liggja fyrir atvik sem valdið geta því að kæranda verði meinuð landganga hér á landi, sbr. d-lið 1. mgr. 55. gr. laga um útlendinga. Kærandi uppfyllir því ekki grunnskilyrði fyrir útgáfu dvalarleyfis, sbr. 55. gr. laganna.
Með vísan til framangreinds er ekki ástæða til þess að fjalla um varakröfu kæranda. Kæranda er þó leiðbeint um að hann geti sótt um dvalarleyfi að nýju eftir 24. janúar 2026, telji hann sig uppfylla skilyrði fyrir útgáfu dvalarleyfis. Með þessum leiðbeiningum hefur kærunefnd þó ekki tekið afstöðu til þess hvort kærandi uppfylli önnur skilyrði laga um útlendinga til útgáfu dvalarleyfis. Samhliða umsókn um dvalarleyfi kann kæranda að vera heimil dvöl á Íslandi í allt að 90 daga, sbr. a-lið 1. mgr. og 1. málsl. 2. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Getur kærandi jafnframt lagt fram beiðni til Útlendingastofnunar um heimild til lengri dvalar, sbr. 3. málsl. 2. mgr. 51. gr. eða 3. mgr. 51. gr. laganna, sbr. þó 4. mgr. 51. gr. laga um útlendinga.
Að öllu framangreindu virtu er ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.
The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.