Nr. 885/2025 Úrskurður

Hinn 27. nóvember 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 885/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25060077

 

Kæra […]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 15. júní 2025 kærði […], fd. […], ríkisborgari Pakistan (hér eftir kærandi), ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 1. júní 2025, um frávísun frá Íslandi og ógildingu vegabréfsáritunar hans til Íslands, sem gefin var út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 23. apríl 2025.

Fyrrgreindar ákvarðanir eru kærðar á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 og barst kæra fyrir lok kærufrests.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.         Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 7. apríl 2025, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir sex daga dvöl frá 15. til 20. maí 2025 sem ferðamaður. Umsókn kæranda var lögð fram í Bretlandi. Vegabréfsáritun kæranda var gefin út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 23. apríl 2025, með gildistíma frá 15. maí til 28. júní 2025. Kærandi kom til Íslands 1. júní 2025, með flugi frá Lundúnum, Bretlandi. Með ákvörðunum Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. sama dag, var vegabréfsáritun kæranda ógilt og honum vísað frá landinu.

Ákvörðun um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar á að byggjast á stöðluðu eyðublaði sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í ákvörðun lögreglu í máli kæranda er ekki stuðst við framangreint eyðublað. Vegabréfsáritun kæranda í vegabréfi hans var stimpluð með orðunum „ógilt“ (e. annulled) í samræmi við 5. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Fram kom í skýrslu lögreglu, dags. 4. júní 2025, að tekin hafi verið ákvörðun um að afturkalla áritun kæranda. Kærunefnd óskaði eftir ákvörðun lögreglunnar á framangreindu eyðublaði frá Lögreglustjóranum á Suðurnesjum. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni, dags. 17. nóvember 2025, hafi ákvörðun á stöðluðu eyðublaði ekki verið vistuð á meðal gagna málsins.

Samhliða ákvörðun um ógildingu vegabréfsáritunar tók lögregla ákvörðun um frávísun kæranda á grundvelli a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í athugasemdum við ákvörðun um frávísun kemur fram að tilgangur dvalar kæranda hafi verið óskýr og misvísandi. Það væri mat lögreglunnar að vegabréfsáritunar hafi verið aflað á fölskum forsendum. Fram kemur í skýrslu lögreglu, dags. 4. júní 2025, að kærandi hafi, ásamt ferðafélaga sínum, verið að koma með flugi frá Lundúnum, Bretlandi og greint frá því að vera að fara til Mílanó, Ítalíu sama dag. Grunur hafi vaknað hjá lögreglu um að kærandi væri að misnota vegabréfsáritun sína og honum hafi verið boðið til viðtals. Samkvæmt umsókn kæranda um vegabréfsáritun til landsins hafi hann ætlað að dvelja á Íslandi frá 15. til 20. maí 2025 og ætti bókaða gistingu á tilteknu gistiheimili fyrir þá daga. Kæranda hafi verið kynntur réttur sinn til að leita aðstoðar lögmanns á eigin kostnað og til að hafa samband við fulltrúa heimaríkis og viðurkennd mannúðar- eða mannréttindasamtök. Kærandi hafi greint frá því að hann hygðist dvelja á landinu í nokkrar klukkustundir til að sjá hvernig veðrið væri og borða góðan mat. Kærandi hafi ætlað, ásamt ferðafélaga sínum, að taka strætisvagn til Reykjavíkur og aftur til baka. Kærandi hafi sýnt fram á 2.000 pund á reikningi sínum. Hann hafi greint frá því að ætla að ferðast til Íslands aftur 15. til 20. júní 2025 og að hann vildi kanna hvort hann hefði áhuga á að koma aftur. Samkvæmt umsókn kæranda um vegabréfsáritun hafi hann ætlað að dvelja á Íslandi til að skoða náttúruna, söfn og aðra staði. Lögregla hafi aflað upplýsinga um bókun kæranda hjá viðkomandi gistiheimili og hafi þá verið staðfest að kærandi hafi átt tvær bókanir á gistingu fyrir umrætt tímabil en þær hefðu verið afbókaðar. Kærandi greindi frá því að hann og ferðafélagi hans hafi ekki farið í fyrirhugaða ferð þar sem fjölskylda ferðafélagans hafi komið í heimsókn í tilefni af afmæli hans 16. maí 2025. Kærandi hafi ekki getað greint frá upphaflegri ferðaáætlun sinni en þess í stað hafi hann greint frá því að ætla að fara til Keflavíkur og í Bláa lónið. Með vísan til framangreinds hafi verið tekin ákvörðun um að afturkalla áritun kæranda og frávísa honum á grundvelli a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga þar sem tilgangur dvalar hans hafi ekki verið í samræmi við það skipulag og ferðaáætlanir sem lagðar hafi verið til grundvallar í umsókn hans um áritun. Þá hafi vegabréfsáritun kæranda verið stimpluð með orðunum „ógilt“. Kærandi hafi undirritað ákvörðun um frávísun.

Kærandi kærði ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 15. júní 2025. Kærandi lagði fram gögn 16. og 29. júní 2025. Gögn og upplýsingar frá lögreglu bárust kærunefnd 2. september, 16. október og 17. nóvember 2025. Kæranda var skipaður talsmaður samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga 9. október 2025. Greinargerð kæranda barst 20. október 2025.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda er vísað til málsatvika og málsmeðferðar Lögreglustjórans á Suðurnesjum. Kærandi vísar til þess að ákvörðun lögreglunnar um frávísun hafi verið byggð á því að kærandi hafi ekki uppfyllt ákvæði a-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Ástæða þess væri að vegabréfsáritun kæranda hafi verið ógilt af lögreglu. Reglur um ógildingu og afturkallanir séu að finna í 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Samkvæmt ákvæðinu skuli ógilda vegabréfsáritun ef í ljós komi að skilyrði fyrir útgáfu hennar hafi ekki verið uppfyllt þegar hún hafi verið gefin út, einkum ef rík ástæða er til að ætla að hún hafi verið fengin með sviksamlegum hætti. Þá sé kveðið á um að afturkalla skuli vegabréfsáritun ef í ljós komi að skilyrði fyrir útgáfu hennar væru ekki lengur uppfyllt. Við töku hinnar kærðu ákvörðunar hafi lögregla lagt til grundvallar að kærandi hefði að ásettu ráði veitt rangar upplýsingar við umsókn sína um vegabréfsáritun. Kærandi hafnar framangreindu mati og byggir á því að umsóknin endurspegli raunverulegar áætlanir kæranda á þeim tíma er hann hafi lagt fram umsóknina. Rökstuðningur lögreglu sé eingöngu byggður á síðari breytingum kæranda og standist slík nálgun ekki kröfur 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir, enda beri samkvæmt ákvæðinu að miða mat á því hvort vegabréfsáritun hafi verið fengin með sviksamlegum hætti við huglægt ástand umsækjanda þegar hann hafi lagt fram umsókn. Hugtakið feli í sér ásetning til að blekkja. Þær breytingar sem hafi orðið á ferðaáætlun kæranda eftir að umsókn hans um vegabréfsáritun hafi verið lögð fram og rekja megi til ófyrirséðra persónulegra aðstæðna geti ekki með afturvirkum hætti haft áhrif á lögmæti umsóknar. Til stuðnings framangreindu vísar kærandi til úrskurðar kærunefndar nr. 760/2023 þar sem kærendur höfðu greitt háa fjárhæð til aðila sem hafi verið sagður hafa tengsl við ítalska sendiráðið í Íran til að fá útgefnar áritanir á Schengen-svæðið. Sú háttsemi feli í sér blekkingu og sé annars eðlis en háttsemi kæranda.

Þá hafi verið byggt á því í hinni kærðu ákvörðun að kærandi hefði ekki leitt líkur að tilgangi dvalar sinnar, sbr. c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Kærandi hafnar því mati og vísar til þess að breyting á ferðaáætlun hans eigi sér eðlilegar skýringar. Mat lögreglu á komuskilyrðum kæranda hafi verið annmörkum háð. Kærandi vísar til þess að sú skylda útlendings að leiða líkur að tilgangi dvalar sinnar miðist við aðstæður og upplýsingar sem liggi fyrir við komu til landsins. Breyting geti orðið á ferðaáætlunum og hafi kærandi gert grein fyrir breyttum áformum sínum. Með því að byggja ákvörðun sína á þeirri breytingu sem hafi orðið á ferðaáætlun hafi lögregla ekki gætt að skyldu sinni að leggja heildstætt mat á aðstæður kæranda eins og þær hafi verið við komuna til landsins. Kærandi hafi upplýst við komuna að hann ætlaði að dvelja á landinu í nokkrar klukkustundir og hvernig hann hygðist verja tímanum. Kærandi hafi lagt fram flugmiða til stuðnings máli sínu. Kærandi telur að hann hafi leitt fullnægjandi líkur á tilgangi dvalar sinnar.

Kærandi gerir athugasemd við rökstuðning hinnar kærðu ákvörðunar og vísar til þess að lögregla hafi ekki fyllt út staðlað eyðublað með rökstuðningi fyrir ógildingu vegabréfsáritunar líkt og áskilið sé í 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritun. Á eyðublaðinu skuli m.a. koma fram hvaða lögbæra yfirvald hafi tekið ákvörðunina, hver sé ástæða hennar og leiðbeiningar um kæruheimild. Með þessari vanrækslu hafi kærandi ekki fengið upplýsingar um þær réttarreglur og þau sjónarmið sem ákvörðun hafi verið byggð á.

Þá telur kærandi að framkvæmd ákvörðunar hafi gengið lengra en nauðsyn bar til. Kærandi hafi átt bókað flug til Mílanó sama dag og hefði því getað yfirgefið landið með skjótum hætti. Í stað þess að heimila kæranda að nýta flugmiða sinn úr landi hafi lögregla ákveðið að bóka nýtt flug fyrir kæranda til Bretlands. Sú aðgerð hafi verið ónauðsynleg, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga.

IV.        Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvörðun um ógildingu vegabréfsáritunar

Líkt og að framan greinir fékk kærandi útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar 23. apríl 2025, með gildistíma frá 15. maí til 28. júní 2025. Með ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 1. júní 2025, var vegabréfsáritun kæranda ógilt og vegabréfsáritunin stimpluð með orðunum „ógilt“ (e. annulled) í samræmi við 5. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Í skýrslu lögreglu, dags. 4. júní 2025, kemur hins vegar fram að ákveðið hafi verið að „afturkalla“ vegabréfsáritun kæranda vegna þess að tilgangur ferðar kæranda til landsins hafi ekki verið í samræmi við umsókn hans um vegabréfsáritun. Kærunefnd óskaði eftir ákvörðun lögreglunnar um ógildingu vegabréfsáritunar á framangreindu formi, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir, frá Lögreglustjóranum á Suðurnesjum. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni, dags. 17. nóvember 2025, hafi framangreind ákvörðun á stöðluðu eyðublaði ekki verið vistuð á meðal gagna málsins hjá embættinu.

Ákvörðun um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar á að byggjast á stöðluðu eyðublaði sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í 6. mgr. 35. gr. reglugerðarinnar kemur fram að umsækjanda skuli tilkynnt um ákvörðun um ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar og ástæður fyrir henni á stöðluðu eyðublaði sem sett sé fram í viðauka 6 við reglugerðina. Samkvæmt 7. mgr. 35. gr. skal upplýsa umsækjanda um málsmeðferð þá sem fylgja beri við kæru og tilgreind sé í viðauka 6. Í ákvörðun lögreglu í máli kæranda var ekki stuðst við framangreint eyðublað heldur kom einungis fram í skýrslu lögreglu, dags. 4. júní 2025, að tekin hafi verið ákvörðun um að afturkalla áritun kæranda. Hins vegar varvegabréfsáritun kæranda stimpluð með orðunum „ógilt“ (e. annulled) í samræmi við 5. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir.

Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að kæranda hafi verið birt ákvörðun lögreglunnar um ógildingu vegabréfsáritunar á þar til gerðu stöðluðu eyðublaði. Í ákvörðun lögreglu var þar með ekki vísað til þeirra réttarreglna sem ákvörðun lögreglu er byggð á. Þá koma ekki fram þau meginsjónarmið sem ráðandi voru við mat lögreglu eða upplýsingar um málsatvik sem höfðu þýðingu fyrir úrlausn málsins. Auk þess var ekki leiðbeint um kæruheimild, þ.e. kærufrest og til hvaða stjórnvalds skuli beina kæru. Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um ógildingu vegabréfsáritunar var að þessu leyti ekki samræmi við 6. og 7. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir auk 20. gr., sbr. 22. gr. stjórnsýslulaga um birtingu ákvörðunar, leiðbeiningar, form og efni rökstuðnings ákvörðunar.

Þá gætir misræmis í gögnum málsins þar sem fram kemur í skýrslu lögreglu að vegabréfsáritun kæranda hafi verið afturkölluð en áritunin var hins vegar stimpluð með orðunum “ógilt” (e. annulled). Verður því ekki fyllilega ráðið af gögnum málsins hvort ætlun lögreglu hafi verið að afturkalla vegabréfsáritun kæranda eða ógilda hana en ljóst er að greinarmunur er gerður á framangreindu, sbr. 1. og 2. mgr., sbr. 5. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Því er beint til Lögreglustjórans á Suðurnesjum að gæta að framangreindu í sambærilegum málum.

Með vísan til framangreindra annmarka er ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um ógildingu vegabréfsáritunar felld úr gildi.

Í ljósi framangreindrar niðurstöðu er ekki tilefni til þess að fjalla um málsástæður kæranda hvað varðar ógildingu á vegabréfsáritun kæranda.

Ákvörðun um frávísun

Samkvæmt 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga er útlendingi sem þarf vegabréfsáritun til landgöngu óheimilt að dveljast hér á landi lengur en áritunin segir til um nema sérstakt leyfi komi til. Kærandi er ríkisborgari Pakistan og fékk útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 23. apríl 2025.

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 1. júní 2025, byggir á a- og c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins samkvæmt 1. mgr. 106. gr. laganna. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.

Í 106. gr. laga um útlendinga er kveðið á um frávísun við komu til landsins. Samkvæmt a-lið 1. mgr. ákvæðisins er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu ef hann fullnægir ekki reglum sem settar eru um vegabréf, vegabréfsáritun, ferðaheimild eða komu til landsins. Líkt og þegar hefur verið rakið tók Lögreglustjórinn á Suðurnesjum ákvörðun um að ógilda eða afturkalla vegabréfsáritun kæranda en láðist að birta kæranda ákvörðun á þar til gerðu eyðublaði í samræmi við viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir, líkt og áskilið er í 6. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir, og hefur sú ákvörðun lögreglu verið felld úr. Í ljósi þeirra formannmarka er óhjákvæmilegt annað en að fella úr gildi ákvörðun lögreglunnar um frávísun kæranda á grundvelli a-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga.

Samkvæmt c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er heimilt að frávísa útlendingi við komu til landsins þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni, sbr. c-lið ákvæðisins. Í greinargerð með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi ef hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för fólks yfir landamæri (Schengen landamærareglurnar). Þá er í greinargerðinni vísað til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017.

Með reglugerð nr. 866/2017 um för yfir landamæri voru innleidd ákvæði reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 2016/399 um setningu sambandsreglna um för fólks yfir landamæri (e. Schengen Borders Code) og tók reglugerðin við af áðurnefndri reglugerð nr. 562/2006. Í 5. gr. reglugerðar nr. 866/2017 er mælt fyrir um skilyrði fyrir komu útlendinga til landsins sem hvorki eru EES- né EFTA borgarar. Kemur þar fram að útlendingur sem hvorki er EES- né EFTA-borgari, sem hyggst dvelja á Schengen-svæðinu, þ.m.t. Íslandi, í allt að 90 daga á 180 daga tímabili verði, auk þeirra skilyrða sem koma fram í 106. gr. laga um útlendinga, að uppfylla þau skilyrði sem fram koma í a-e-liðum ákvæðisins. Eru skilyrðin eftirfarandi: Að framvísa gildum, lögmætum og ófölsuðum ferðaskilríkjum eða öðru kennivottorði sem heimilar honum för yfir landamæri, sbr. viðauka 3. Ferðaskilríki skal vera gefið út á sl. 10 árum til þess að það teljist gilt og gildistími ferðaskilríkis vera í a.m.k. þrjá mánuði umfram brottfarardag, sbr. a-lið. Hafa gilda vegabréfsáritun sé hann ekki undanþeginn áritunarskyldu, nema hann hafi gilt dvalarleyfi eða gilda vegabréfsáritun til langs tíma, sbr. viðeigandi viðauka í reglugerð um vegabréfsáritanir, sbr. b-lið. Má ekki vera skráður í Schengen-upplýsingakerfið í þeim tilgangi að meina honum komu til landsins, sbr. c-lið. Má ekki vera talinn ógna þjóðaröryggi, allsherjarreglu, almannaheilsu eða alþjóðasamskiptum ríkisins eða annars Schengen-ríkis, sbr. d-lið. Loks þarf viðkomandi að geta fært rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar, og hafa nægt fé sér til framfærslu, á meðan dvöl stendur og vegna ferðar til upprunalands eða gegnumferðar til þriðja lands, eða vera í aðstöðu til að útvega sér slíkt fé á lögmætan hátt, sbr. e-lið.

Til sönnunar á að framangreindum skilyrðum 5. gr. reglugerðarinnar fyrir komu sé fullnægt sé landamæraverði m.a. heimilt að krefja útlending samkvæmt 1. mgr. um eftirfarandi gögn vegna ferðalaga af persónulegum ástæðum: Gögn sem sýna fram á tryggt húsnæði, t.d. boðsbréf frá gestgjafa eða önnur gögn sem sýna fram á hvar viðkomandi hyggst búa, gögn sem staðfesta ferðaáætlun, staðfesting bókunar á skipulagðri ferð eða önnur gögn sem varpa ljósi á fyrirhugaða ferðaáætlun og gögn varðandi heimferð, s.s. farmiða.

Í ákvörðun lögreglu um frávísun kemur fram að tilgangur dvalar kæranda væri óskýr og misvísandi og að grunur væri um að vegabréfsáritunar hafi verið aflað í sviksamlegum tilgangi. Í skýrslu lögreglu kemur fram að kærandi hafi greint frá því að ætla að dvelja hér á landi einungis í nokkrar klukkustundir og að hann hygðist fara svo til Mílanó, Ítalíu, síðar um daginn. Kærandi hafi ætlað að skoða sig um hér á landi og upplifa matarmenninguna. Samkvæmt umsókn kæranda um vegabréfsáritun hafi kærandi ætlað að koma hingað til lands sem ferðamaður og hugðist dvelja frá 15. til 20. maí 2025. Kærandi hafi ætlað að dvelja á Íslandi til að skoða náttúruna, söfn og aðra staði. Samkvæmt upplýsingum sem lögregla aflaði hafi kærandi afbókað fyrirhugaða gistingu sína fyrir umrætt tímabil. Hjá lögreglu hafi kærandi borið fyrir sig að ferðaáætlun hans hafi breyst vegna fjölskylduaðstæðna ferðafélaga hans. Með vísan til framangreinds misræmis á fyrirhugaðri ferð kæranda hingað til lands 15. til 20. maí 2025 samkvæmt umsókn um vegabréfsáritun og ferðar hans til landsins 1. júní 2025 þar sem kærandi hugðist dvelja á landinu í nokkrar klukkustundir hefur kærandi ekki fært rök fyrir tilgangi fyrirhugaðrar dvalar hér á landi. Skýringar kæranda á breyttum ferðaáformum eru ekki trúverðugar enda er ekki um smávægilegar breytingar á ferðaáformum að ræða þar sem kærandi hugðist einungis dveljast hér á landi í nokkrar klukkustundir áður en hann héldi til Mílanó, Ítalíu, og var ferðin því í engu samræmi við áður skipulagða ferð og þær forsendur sem lágu til grundvallar vegabréfsáritun kæranda. Kærandi hefur því ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem hann gaf upp fyrir dvölinni. Voru skilyrði til frávísunar á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því uppfyllt.

Í málatilbúnaði kæranda eru gerðar athugasemdir við meðferð málsins, m.a. varðandi 10. og 13. gr. stjórnsýslulaga. Með vísan til framangreinds er ljóst að kærandi fékk tækifæri til að gera grein fyrir ferðalagi sínu hjá lögreglu þar sem hann var jafnframt inntur eftir upplýsingum og gögnum um ferðatilhögun sína. Þá telur kærandi að ákvörðun lögreglu hafi verið í andstöðu við meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga, en honum hafi verið gert að ferðast aftur til Bretlands hvaðan hann kom, í stað þess að leyfa honum með minni fyrirhöfn og tilkostnaði að halda áfram ferð sinni úr landi til Mílanó. Ekki er fallist á með kæranda að með umræddri ákvörðun hafi verið gengið lengra en nauðsyn var til enda markmið með frávísun kæranda að meina honum landgöngu til Íslands og þar með Schengen-svæðisins alls, þar á meðal Ítalíu. Hefði sú ráðstöfun sem kærandi lýsir verið í andstöðu við skuldbindingar Íslands samkvæmt Schengen-samstarfinu. Að virtum gögnum málsins er ekki ástæða til þess að gera athugasemdir við framangreind atriði í málsmeðferð lögreglu.

Að öllu framangreindu virtu er hin kærða ákvörðun um frávísun á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga kæranda staðfest.

Athugasemdir kærunefndar við störf lögreglu

Hin kærða ákvörðun um frávísun fjallar um réttindi og skyldur kæranda í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Í hinni kærðu ákvörðun er ekki að finna frekari rökstuðning fyrir töku hennar annan en að hakað er við á hvaða synjunarástæðu er byggt í stöðluðu ákvörðunareyðublaði. Að öðru leyti kom ekki fram hvaða atvik er vörðuðu kæranda hefðu leitt til þeirra niðurstaðna eða þau meginsjónarmið sem voru ráðandi við töku ákvörðunar að undanskildum þeim athugasemdum um að kærandi hafi ekki getað sýnt fram á tilgang dvalar og að vegabréfsáritunar hafi verið aflað með sviksamlegum hætti. Verður því að líta svo á að með hinni kærðu ákvörðun um frávísun hafi ekki fylgt rökstuðningur í skilningi 22. gr. stjórnsýslulaga. Bar því að leiðbeina kæranda um þá heimild sína samkvæmt 21. gr. stjórnsýslulaga að fá slíkan rökstuðning eftir á. Í hinni kærðu ákvörðun var ekki fyrir að finna slíkar leiðbeiningar. Að þessu leyti var hin kærða ákvörðun um frávísun ekki í samræmi við 2. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga. Framangreindir annmarkar hafa þó ekki áhrif á niðurstöðu málsins. Því er beint til lögreglunnar að gæta að framangreindu í sambærilegum málum.

Lögreglustjórinn á Suðurnesjum tók hinar kærðu ákvarðanir 1. júní 2025 en þær voru kærðar til kærunefndar 15. júní 2025. Kærunefnd óskaði eftir afhendingu gagna málsins af hálfu Lögreglustjórans á Suðurnesjum með tölvubréfi, dags. 16. júní 2025, og lét lögregla nefndinni gögn málsins í té 2. september 2025. Gagnasending lögreglu innihélt skjal, sem nefnt var samantekt, en hún er dagsett 4. júní 2025 og inniheldur rökstuðning lögreglu fyrir ákvörðun sinni um frávísun.

Samkvæmt 1. mgr. 27. gr. upplýsingalaga nr. 40/2012 ber stjórnvöldum, við meðferð stjórnsýslumála, að skrá upplýsingar um málsatvik sem veittar eru munnlega eða viðkomandi fær vitneskju um með öðrum hætti ef þær hafa þýðingu fyrir úrlausn máls og er ekki að finna í öðrum gögnum þess. Sama á við um helstu ákvarðanir um meðferð máls og helstu forsendur ákvarðana, enda komi þær ekki fram í öðrum gögnum málsins. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til upplýsingalaga kemur fram að skráning upplýsinga í samræmi við umrætt lagaákvæði skuli gera eins fljótt og unnt er svo skráning upplýsinganna verði bæði nákvæm og rétt. Þá er haft í huga að oft er ekki fyrirséð á þeim tíma sem upplýsingar koma fram hvort þær hafi þýðingu fyrir málið sem ætti að leiða til þess að meira sé skráð en minna, þó ekki svo langt að það standi nauðsynlegri skilvirkni stjórnsýslunnar fyrir þrifum.

Framangreind skráningarskylda á við án tillits til þess hvort mál hefur sætt kæru til æðra stjórnvalds. Þrátt fyrir þetta verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að farist hafi fyrir að skrá formlega niður þau atvik sem lágu til grundvallar hinni kærðu ákvörðun og að það hafi ekki verið gert fyrr en þremur dögum eftir að ákvörðunin var tekin. Verður því ekki annað séð en að við meðferð lögreglu í máli kæranda hafi skráningarskylda 1. mgr. 27. gr. upplýsingalaga verið vanrækt, enda upplýsingarnar ekki skráðar eins fljótt og unnt var. Er því beint til lögreglu að gæta að framangreindu við meðferð mála um frávísun.

 

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er staðfest. Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun á grundvelli a-liðar sama ákvæðis og ógildingu vegabréfsáritunar er felld úr gildi.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District on refusal of entry at the border is affirmed. The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District to annul a visa is vacated.

 

Valgerður María Sigurðardóttir                               Vera Dögg Guðmundsdóttir