Úrskurður nr. 15/2025

Úrskurður nr. 15/2025

 

Fimmtudaginn 27. nóvember 2025 var í heilbrigðisráðuneytinu kveðinn upp svohljóðandi

 

Ú R S K U R Ð U R

 

Með kæru, dags. 5. júní 2025, kærði […], kt. […], hér eftir kærandi, ákvörðun embættis landlæknis um að taka kvörtun kæranda ekki til frekari efnislegrar meðferðar

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun embættis landlæknis verði felld úr gildi og að lagt verði fyrir embættið að taka kvörtun hans til efnislegrar meðferðar.

Um kæruheimild gerir ráðuneytið ráð fyrir að kærandi vísi til 6. mgr. 12. gr. laga nr. 41/2007, um landlækni og lýðheilsu. Kæra barst innan kærufrests.

Meðferð málsins hjá ráðuneytinu

Kærandi kærði málsmeðferð embættis landlæknis í kvörtunarmáli til ráðuneytisins með tölvupósti, dags. 5. júní. Ráðuneytið óskaði í kjölfarið eftir umsögn embættis landlæknis um kæru kæranda ásamt öllum gögnum málsins sem lauk með ákvörðun embættisins. Umsögn embættisins barst ráðuneytinu þann 27. júní. Ráðuneytið bauð kæranda í kjölfarið að gera athugasemdir við umsögn embættisins. Athugasemdir kæranda við umsögnina bárust 26. ágúst. Lauk þá gagnaöflun og var málið tekið til úrskurðar.

Undir meðferð málsins kom í ljós að heilbrigðisráðherra væri vanhæf til að fara með málið á grundvelli 4. tölul. 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þann 17. júlí 2025 féllst forseti Íslands á tillögu forsætisráðherra um að setja umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra sem heilbrigðisráðherra í málinu. Hins vegar var ekki talið að heilbrigðisráðherra ætti sjálf sérstakra og verulegra hagsmuna að gæta í málinu og að vanhæfi ráðherra leiddi af þeim sökum ekki til vanhæfis starfsmanna ráðuneytisins. Er mál þetta því unnið af starfsmönnum heilbrigðisráðuneytisins í umboði setts heilbrigðisráðherra.

Málsatvik

Kærandi kvartaði þann 30. desember 2023 til embættis landlæknis yfir heilbrigðisþjónustu sem hann naut í aðgreind skipti. Annars vegar kvartaði kærandi yfir heilbrigðisþjónustu sem hann naut á Landspítala í janúar árið 2014 í kjölfar vinnuslyss sem hann lenti seint á árinu 2013. Hins vegar kvartaði kærandi yfir störfum matsmanns árið 2022 vegna matsgerðar í kjölfar vinnuslyssins hjá Læknaráði.

Undir meðferð kvörtunarmálanna áttu sér stað töluvert samskipti milli kæranda og sérfræðinga hjá embætti landlæknis. Þann 19. mars 2025 tilkynnti embætti landlæknis kæranda málslok vegna kvartananna tveggja hjá embættinu. Annars vegar byggði embættið á að meint ótilhlýðileg framkoma heilbrigðisstarfsmanns við veitingu heilbrigðisþjónustu hefði átt sér stað þegar starfsmaðurinn var ekki að veita heilbrigðisþjónustu, heldur í starfi hans sem matsmaður. Þar sem það væri forsenda fyrir kvörtun vegna vanrækslu að hún ætti sér stað við veitingu heilbrigðisþjónustu vísaði embættið þeirri kvörtun kæranda frá á þeim grundvelli.

Hins vegar tók embættið það fram að það væri mat sérfræðinga á sviði eftirlits og gæða að í ljósi gagna málsins væri ekki tilefni til frekari faglegrar rannsóknar eða mats á hinni kvörtun kæranda skv. ákvæðum 12. gr. laga nr. 41/2007, um landlækni og lýðheilsu með áorðnum breytingum frá 1. september 2024. Var málið því ekki tekið til frekari skoðunar innan embættis landlæknis og var málinu af þeim sökum lokað. Eru það ákvarðanir embættisins sem komu fram í niðurstöðubréfi þess, dags. 19. mars 2025, sem eru kærðar til ráðuneytisins.

Kærandi óskaði eftir að fá að leggja fram frekari gögn með tölvupósti til embættisins þann 21. mars 2025 og að embættið endurskoðaði ákvörðun sína í ljósi gagnanna. Einkum vildi kærandi að embættið tæki til skoðunar niðurstöður úr taugaleiðniprófi. Embættið hafnaði endurupptökubeiðni kæranda með tölvupósti þann 9. apríl sl. Í ákvörðun embættisins var byggt á að fullnægjandi gögn lægju þegar fyrir í málinu og að niðurstöður úr taugaleiðniprófi myndu ekki breyta niðurstöðu embættisins.

Málsástæður kæranda

Kærandi byggir í fyrsta lagi á því embætti landlæknis hafi ekki tekið til greina og/eða hafnað því að leyfa kæranda að leggja fram ný gögn eftir að embættið lokaði máli kæranda.

Kærandi byggir í öðru lagi á að höfnun embættis landlæknis byggi á röngum forsendum.

Umsögn embættis landlæknis

Í umsögn embættis landlæknis kemur fram að kvartanir kæranda hafi verið teknar til skoðunar á grundvelli 12. gr. laga nr. 41/2007, um landlækni og lýðheilsu, eins og ákvæðið hljómaði þegar kærandi kvartaði til embættis landlæknis.

Í umsögn embættisins kemur einnig fram að fullnægjandi rök hafi verið færð fyrir niðurstöðu embættisins í niðurstöðubréfi til kæranda, dags. 19. mars 2025, bæði að því er varðar heilbrigðisþjónustuna sem hann taldi að mistök hefðu orðið við veitingu á auk framkomu heilbrigðisstarfsmanns við framkvæmd matsgerðar.

Í fyrsta lagi byggir embættið á að það sé læknisfræðilegt mat sérfræðinga embættisins, með hliðsjón af gögnum málsins, að meðferð og eftirlit í tengslum við aðgerð og í framhaldi af aðgerð hafi verið með eðlilegum og reglubundnum hætti. Þegar sýking og drep hafi komið í skurðsárið hafi viðeigandi meðferð verið veitt undir reglubundnu eftirliti þangað til sárið var gróið. Embætti landlæknis byggir á að öll nauðsynleg gögn hafi legið fyrir þegar ákvörðun var tekin um að vísa frá kvörtun kæranda og að þar til bærir sérfræðingar innan embættisins legðu mat á gögnin.

Í öðru lagi byggir embætti landlæknis á að matsgerð vegna örorkumats falli ekki undir heilbrigðisþjónustu í skilningi 3. tölul. 1. mgr. 3. gr. laga um landlækni og lýðheilsu. Kvörtun kæranda sem varðar umrædda matsgerð geti því ekki komið til skoðunar á grundvelli 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu.

Í ljósi framangreinds taldi embættið að ákvörðun þess um að vísa frá kvörtunum kæranda ætti að standa óbreytt.

Athugasemdir kæranda við umsögn embættis landlæknis

Í athugasemdum sínum ítrekar kærandi það sem fram kom í kæru hans.

Að auki tók kærandi fram að hann hefði óskað eftir öllum gögnum málsins undir meðferð þess hjá embætti landlæknis. Gögnin hafi hins vegar ekki borist fyrr en með umsögn landlæknis til ráðuneytisins í kjölfar kæru kæranda og vísaði sérstaklega til gagna úr sjúkraskrá. Kærandi byggir á að gögn úr sjúkraskrá bendi til þess að of seint hafi verið brugðist við sýkingu sem kom upp í kjölfar aðgerðar.

Kærandi tók einnig fram að það hefði tekið hann langan tíma að fá nauðsynlegar upplýsingar sem hann vildi leggja fram undir meðferð málsins hjá embætti landlæknis. Embættið hafi lokið máli hans áður en hann náði að afla allra þeirra gagna sem hann vildi leggja fram. Þau gögn hafi hins vegar fylgt með kæru kæranda til ráðuneytisins.

Niðurstaða

Í máli þessu er til skoðunar hvort málsmeðferð embættis landlæknis í kvörtunarmáli hafi verið lögum samkvæm.

Lagagrundvöllur

Meðal hlutverka embættis landlæknis er að hafa eftirlit með heilbrigðisþjónustu og heilbrigðisstarfsmönnum, sbr. e. liður 1. mgr. 4. gr. laga nr. 41/2007, um landlækni og lýðheilsu.

Hugtakið heilbrigðisþjónusta er skilgreint í 1. tölulið 4. gr. laga um heilbrigðisþjónustu, sbr. 2. tölulið 3. gr. laga um landlækni og lýðheilsu. Er heilbrigðisþjónusta skilgreind þar sem hvers kyns heilsugæsla, lækningar, hjúkrun, almenn og sérhæfð sjúkrahúsþjónusta, sjúkraflutningar, hjálpartækjaþjónusta og þjónusta heilbrigðisstarfsmanna innan og utan heilbrigðisstofnana sem veitt er í því skyni að efla heilbrigði, fyrirbyggja, greina eða meðhöndla sjúkdóma eða endurhæfa sjúklinga. Skilgreiningu hugtaksins var ætlað að vera afar víðtæk, sbr. athugasemdir um 4. gr. frumvarps sem varð að lögum um heilbrigðisþjónustu en væri eftir sem áður ætlað að marka tiltekinn ramma um það hvaða þjónusta teljist heilbrigðisþjónusta í skilningi laganna.

Í II. kafla laga um landlækni og lýðheilsu er fjallað um eftirlit með heilbrigðisþjónustu, en í 12. gr. laganna er kveðið á um kvörtun til landlæknis. Samkvæmt núgildandi 2. mgr. 12. gr. laganna er heimilt að beina formlegri kvörtun til landlæknis vegna meintrar vanrækslu og mistaka við veitingu heilbrigðisþjónustu. Landlæknir ákveði hvort kvörtun sem berst gefi nægar ástæður til rannsóknar og hvort líklegt sé að niðurstöður rannsóknar geti leitt til aukinna gæða og aukins öryggis heilbrigðisþjónustu. Landlæknir skal skv. ákvæðinu upplýsa kvartanda um framvindu og niðurstöðu máls innan hæfilegs tíma. Ákvæðið tók breytingum eftir að kærandi kvartaði til landlæknis en fyrir lagabreytinguna, þegar kærandi kvartaði til embættisins, var ákvæðið orðað með þeim hætti að heimilt væri að beina formlegri kvörtun til landlæknis vegna meintrar vanrækslu og mistaka við veitingu heilbrigðisþjónustu. Þá var notendum heilbrigðisþjónustunnar jafnframt heimilt að bera fram formlega kvörtun til landlæknis ef þeir teldu að framkoma heilbrigðisstarfsmanna við veitingu heilbrigðisþjónustu hafi verið ótilhlýðileg. Samkvæmt 5. mgr. 12. gr. skal landlæknir að jafnaði afla umsagnar frá óháðum sérfræðingi eða sérfræðingum þegar kvörtun lýtur að meintri vanrækslu eða mistökum við sjúkdómsgreiningu eða meðferð. Þá gefur landlæknir út skriflegt álit að lokinni málsmeðferð. Í áliti sínu skal landlæknir tilgreina efni kvörtunarinnar, málsatvik og rök fyrir niðurstöðu sinni. Aðalniðurstöðu skal draga saman í lok álits. Ákvæði 5. mgr. 12. gr. tók ekki breytingum þegar 2. mgr. ákvæðisins var breytt. Um meðferð kvartana gilda stjórnsýslulög að því leyti sem við getur átt samkvæmt sama ákvæði. Samkvæmt 6. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu er heimilt að kæra málsmeðferð landlæknis samkvæmt ákvæðinu til ráðherra. Í því felst að ráðuneytið endurskoðar ekki efnislega niðurstöðu álits landlæknis. Í áliti landlæknis felst ekki stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga enda kveður ákvæðið ekki á um rétt eða skyldu manna. Allt að einu gilda stjórnsýslulög eftir því sem við á.

Í 3. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, koma fram þær ástæður sem leitt geta til vanhæfis þegar ákvörðun er tekin í máli. Áhrif vanhæfis koma fram í 4. gr. stjórnsýslulaga auk þess sem málsmeðferð við hugsanlegt vanhæfi er rakin í 5. gr. laganna.

Samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga skal stjórnvald sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en ákvörðun er tekin í því. Rannsóknarreglan tengist náið andmælarétti, sbr. 13. gr. stjórnsýslulaga, en oft er mál ekki nægjanlega upplýst nema aðila hafi verið gefinn kostur á að kynna sér gögn málsins, svo og að koma að frekari upplýsingum um málsatvik.

Kveðið er á um efni rökstuðnings í 22. gr. stjórnsýslulaga. Í 1. mgr. ákvæðisins segir að í rökstuðningi skuli vísa til þeirra réttarreglna sem ákvörðun stjórnvalds er byggð á. Þá skuli, að því marki sem ákvörðun byggist á mati, greina frá þeim meginsjónarmiðum sem voru ráðandi við matið. Samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins skal í rökstuðningi rekja í stuttu máli upplýsingar um þau málsatvik sem höfðu verulega þýðingu við úrlausn málsins ef ástæða er til.

Niðurstaða ráðuneytisins

Kærandi kvartaði til embættis landlæknis þann 30. desember 2023, annars vegar yfir tiltekinni heilbrigðisþjónustu sem hann naut á Landspítala á tímabilinu 7. til 10. janúar 2014 og hins vegar yfir meintri ótilhlýðilegri framkomu matslæknis árið 2022 vegna mats á ástandi kæranda í kjölfar vinnuslyss sem hann lenti í árið 2013, en sú heilbrigðisþjónusta sem kærandi naut á framangreindu tímabili var einnig tilkomin vegna vinnuslyssins. Til einföldunar verða kvartanir kæranda teknar fyrir í sitt hvoru lagi og byrjað á þeirri sem lýtur að ótilhlýðilegri framkomu heilbrigðisstarfsmanns.

Ótilhlýðileg framkoma við veitingu heilbrigðisþjónustu

Kærandi byggir á að tilgreindur matslæknir hafi í lok árs 2022 fallist á endurupptöku eða endurmat á áverkum kæranda í kjölfar vinnuslyssins sem hann lenti í árið 2013. Hins vegar hafi matslæknirinn viljað frekari gögn áður en endurmat færi fram. Það hafi aldrei átt sér stað og fyrningarfrestur liðið á meðan.

Embætti landlæknis vísaði frá kvörtun kæranda um ótilhlýðilega framkomu matslæknisins með ákvörðun sinni, dags. 19. mars 2025, á þeim grundvelli að starf læknisins sem matslæknir og mat á andlegum og líkamlegum afleiðingum slysa félli ekki undir hugtakið heilbrigðisþjónusta

Hugtakið heilbrigðisþjónusta er m.a. skilgreint í 2. tölul. 3. gr. laga nr. 41/2007, um landlækni og lýðheilsu. Samkvæmt töluliðnum er heilbrigðisþjónusta: „hvers kyns heilsugæsla, lækningar, hjúkrun, almenn og sérhæfð sjúkrahúsþjónusta, sjúkraflutningar, hjálpartækjaþjónusta og þjónusta heilbrigðisstarfsmanna innan og utan heilbrigðisstofnana sem veitt er í því skyni að efla heilbrigði, fyrirbyggja, greina eða meðhöndla sjúkdóma eða endurhæfa sjúklinga.

Í athugasemdum um 4. gr. frumvarps þess er varð að lögum nr. 40/2007, um heilbrigðisþjónustu, kemur fram að skilgreiningin á hugtakinu heilbrigðisþjónusta, sem er sú sama og í lögum um landlækni og lýðheilsu, sé afar víðtæk en þó ætlað að marka tiltekinn ramma um það hvaða þjónusta teljist heilbrigðisþjónusta í skilningi laganna.

Umboðsmaður Alþingis hefur fjallað um mörkin milli heilbrigðisþjónustu og annarrar þjónustu heilbrigðisstarfsmanna vegna útgáfu vottorða, álitsgerða, faglegra yfirlýsinga og skýrslna. Í áliti umboðsmanns frá 15. apríl 2013, nr. 6767/2011, tók umboðsmaður fram að af orðalagi 2. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu leiddi að taka þyrfti afstöðu til þess hverju sinni hvort efni kvörtunar félli undir gildissvið ákvæðisins. Í málinu reyndi á hvort álitsgerð heilbrigðisstarfsmanns, sem var unnin með mati á fyrirliggjandi gögnum fyrir vinnuveitanda og yfirstjórnanda tiltekins einstaklings félli undir veitingu heilbrigðisþjónustu. Að áliti umboðsmanns var svo ekki. Byggði umboðsmaður á að heilbrigðisstarfsmaðurinn hefði ekki verið með einstaklinginn til meðferðar áður, þá hefði hann ekki hitt einstaklinginn við gerð álitsgerðarinnar og aðeins stuðst við fyrirliggjandi gögn sem honum voru fengin.

Í áliti umboðsmanns Alþingis frá 29. júní 2022, nr. 11296/2021, er fjallað um hvort útgáfa læknisvottorð á grundvelli lögræðislaga geti talist til veitingu heilbrigðisþjónustu. Í álitinu tiltók umboðsmaður að í flestum tilvikum við veitingu heilbrigðisþjónustu ættu sér stað bein samskipti milli notanda heilbrigðisþjónustunnar og hlutaðeigandi heilbrigðisstarfsmanns eða heilbrigðisstofnunar. Í því máli sem álitið laut að hafði sá læknir sem gaf út læknisvottorðið verið með einstaklinginn, sem vottorðið laut að, til meðferðar í um tvö ár áður en vottorðið var skrifað. Í kjölfarið tók umboðsmaður fram að að því virtu, og að teknu tilliti til réttaröryggissjónarmiða sem búa að baki eftirlitshlutverki landlæknis skv. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu, yrði að leggja til grundvallar að vottorð læknis um eigin sjúkling, sem væri byggt á þekkingu sem hann hefur sjálfur aflað um sjúkling við veitingu heilbrigðisþjónustu, sé að jafnaði einnig liður í þeirri heilbrigðisþjónustu sem samband þeirri byggist á. Í tilfelli kvartanda hafi umrætt vottorð um heilsufar hennar verið byggt á eigin athugunum læknisins og rannsóknum sem hann hafði látið framkvæma áður í því skyni að greina og meðhöndla sjúkdómsástand hennar. Var það álit umboðsmanns að gerð umrædds læknisvottorðs félli undir veitingu heilbrigðisþjónustu.

Í fyrirliggjandi máli leitaði kærandi til Læknaráðs, fyrir tilstuðlan lögmanns, þar sem hann fékk tíma hjá tilgreindum lækni, sem kvörtun hans beinst að, og lögfræðingi í því skyni að fá nýja matsgerð vegna afleiðinga vinnuslyssins sem hann lenti í árið 2013. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að kærandi hafi að öðru leyti ekki verið í neinu meðferðarsambandi gagnvart lækninum sem kvörtunin laut að. Þá hefur starf læknisins gagnvart kæranda ekki falist í því að efla heilbrigði, fyrirbyggja, greina eða meðhöndla sjúkdóma eða endurhæfa kæranda, heldur eingöngu að leggja faglegt mat á líkamlegu ástandi kæranda í kjölfar vinnuslyssins út frá líkamsskoðun og greiningu á fyrirliggjandi gögnum frá öðrum sérfræðingum. Þá fór kærandi til hans fyrir tilstuðlan lögmanns í því skyni að fá stöðumat á líkamlegu ástandi hans í kjölfar vinnuslyss í því skyni að undirbyggja bótakröfu. Í ljósi framangreinds er það mat ráðuneytisins að sú þjónusta sem kærandi átti að njóta í umrætt skipti, en fór þó ekki fram, heldur einungis matsfundur sem er liður í málsmeðferð matsmála, getur ekki fallið undir hugtakið heilbrigðisþjónusta. Er ákvörðun landlæknis um að vísa frá þeirri kvörtun kæranda af þeim sökum staðfest.

Vanræksla við veitingu heilbrigðisþjónustu

Kærandi byggir hina kvörtun sína til landlæknis á því að hann hafi orðið fyrir vanrækslu við veitingu heilbrigðisþjónustu í janúar árið 2014 þegar hann fékk sýkingu í skurðsár og eftirfylgni vegna þess í kjölfarið. Það er mat kæranda að tjón hans hefði orðið minna ef honum hefði verið sinnt með fullnægjandi hætti. Nánar til tekið byggði kærandi annars vegar á að gips á fæti kæranda hafi verið fjarlægt of snemma. Honum hafi verið tjáð að hann þyrfti að vera í gipsi í 10-12 vikur en gipsið tekið af eftir um fimm vikur og hins vegar að viðbrögð og meðferð sem kærandi fékk við upphaf sýkingar í skurðsári og meðferð vegna hennar í kjölfarið hafi verið ábótavant.

Í niðurstöðu embættis landlæknis vegna kvörtunar kæranda kemur fram að ekkert í sjúkraskrárgögnum málsins bendi til þess að meðferð eftir alvarlegt brot sem krafðist aðgerðar, eftirlits og meðferðar hafi verið ábótavant. Þá hafi viðeigandi meðferð verið beitt þegar sýking og drep kom í skurðsárið og kærandi í reglubundnu eftirliti þar til sárið var gróið. Í kjölfarið kom fram að það væri mat sérfræðinga embættisins á sviði eftirlits og gæða að ekki væri tilefni til að taka kvörtun kæranda til frekari faglegrar rannsóknar eða mats með hliðsjón af meintum mistökum eða meintri vanrækslu skv. ákvæðum 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu með áorðnum breytingum 1. september sl. Var málið af þeim sökum ekki tekið til frekari skoðunar innan embættis landlæknis og var málinu í kjölfarið lokað.

Í umsögn embættisins til ráðuneytisins í tilefni af kæru kæranda kom fram að embættið hefði óskað eftir og fengið öll sjúkraskrárgögn vegna heilbrigðisþjónustunnar sem kærandi kvartaði yfir. Við yfirferð sjúkraskrárgagnanna hafi sérfræðingar embættisins talið óþarfi að fá frekari gögn til að komast að niðurstöðu í málinu. Jafnframt kom fram í niðurstöðu embættisins að kvartanir kæranda hafi verið teknar til meðferðar á grundvelli þágildandi 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu þvert á það sem kom fram í ákvörðun embættisins vegna kvartana kæranda, dags. 19. mars 2025.

Samkvæmt 6. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu verður aðeins málsmeðferð embættis landlæknis kærð til ráðuneytisins í kvörtunarmálum samkvæmt 2. mgr. 12. gr. laganna. Það er því hlutverk ráðuneytisins að leggja mat á hvort embætti landlæknis hafi, við meðferð máls, farið að málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttarins, einkum þeim sem fram koma í stjórnsýslulögum, nr. 37/1993, s.s. varðandi rannsókn máls, andmælarétt og rökstuðning. Hins vegar endurskoðar ráðuneytið ekki efnislega niðurstöðu embættis landlæknis í kvörtunarmálum enda byggir hún á sérfræðiþekkingu sem er til staðar hjá embætti landlæknis.

Slysið sem kærandi lenti í átti sér stað seint á árinu 2013. Heilbrigðisþjónustan sem kærandi kvartar yfir átti sér síðan stað í upphafi árs 2014 eða tæpum tíu árum áður en kærandi kvartaði til embættis landlæknis vegna hennar.

Kvörtun til landlæknis skal borin fram við landlækni án ástæðulauss dráttar, sbr. 1. málsl. 4. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu. Samkvæmt þágildandi 4. mgr. 12. gr. var landlækni rétt að vísa kvörtun frá ef meira en tíu ár væru liðin frá því að þau atvik gerðust sem eru tilefni kvörtunar nema sérstakar ástæður mæli með því að kvörtun sé tekin til meðferðar. Er tímafresturinn til kominn vegna þess að erfitt getur verið að upplýsa svo gömul mál. Má hér til hliðsjónar líta til þess að með 6. gr. laga nr. 103/20203, sem gerðu breytingar, m.a. á 4. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu, var fresturinn styttur úr tíu árum niður í fjögur. Af gögnum þessa máls telur ráðuneytið ljóst að afleiðingar meðferðarinnar sem kærandi naut hafi fljótlega verið honum ljósar og kvörtun hans því ekki borin upp án ástæðulauss dráttar, heldur þvert á móti rétt tæpum tíu árum eftir að meðferðin átti sér stað sem kvartað er yfir.

Við slíkar aðstæður sem að framan greinir, þegar langt er liðið frá atviki, skipta gögn, líkt og sjúkraskrárgögn, enn meira máli en ella. Sjúkraskrárfærslur vegna heilbrigðisþjónustu til handa kæranda í kjölfar vinnuslyssins sem hann varð fyrir eru bæði margar og ítarlegar en kærandi þurfti að fara í aðgerð eftir slysið og svo reglulega eftirfylgni og heilbrigðisþjónustu í kjölfar þess. Í 1. mgr. 6. gr. laga nr. 55/2009, um sjúkraskrár, er fjallað um skráningu í sjúkraskrá. Þar kemur fram að í sjúkraskrá skuli, með skipulegum hætti, skrá þau atriði sem nauðsynleg eru vegna meðferðar sjúklings. Í kjölfarið eru talin upp í tíu töluliðum atriði sem ber að færa í sjúkraskrá vegna meðferðar sjúklings. Sjúkraskrárfærslur geta, eðli síns vegna, verið mikilvægur þáttur í að upplýsa mál síðar sem tengjast veitingu heilbrigðisþjónustu.

Sérfræðingar embættis landlæknis hafa í tilefni af kvörtun kæranda farið yfir sjúkraskrárgögn hans með tilliti til þess hvort mistök eða vanræksla hafi átt sér stað við veitingu framangreindrar heilbrigðisþjónustu og komist að því að ekki bendi til að tilgreindum lækni hafi orðið á mistök eða vanræksla við veitingu heilbrigðisþjónustunnar. Þá hefur embætti landlæknis einnig tiltekið að eftir yfirferð sjúkraskrárgagnanna hafi sérfræðingar embættisins ekki talið þörf á frekari gögnum til að komast að niðurstöðu um hvort um mistök eða vanrækslu hafi verið að ræða. Þess ber að geta að ekki er deilt um hvort kærandi hafi orðið fyrir tjóni vegna sýkingar og dreps í skurðsári enda benda niðurstöður úr taugaleiðniprófi til þess að kærandi hafi orðið fyrir líkamstjóni á fæti vegna sýkingar. Þá hefur kærandi einnig farið í skoðun til sérfræðings í bæklunarlækningum sem taldi að líkamstjón á fæti kæranda væri tilkomið vegna sýkingarinnar, sbr. tölvupóstur kæranda til embættisins, dags. 4. september 2024. Í niðurstöðu embættisins kemur fram að sárasýkingar séu þekktur fylgikvilli allra aðgerða og geti komið upp þótt ítrustu varkárni sé gætt. Svæðið sem kærandi hafi fengið sýkingu í sé sérlega viðkvæmt og meiri líkur á að drep komi á því svæði. Sjúkragögn kæranda beri með sér að meðferð kæranda eftir slysið sem hann lenti í hafi verið með eðlilegum og reglubundnum hætti og að þegar sýking og drep hafi komið í skurðsárið hafi viðeigandi meðferð verið veitt og kærandi í reglubundnu eftirliti og meðferð þar til sárið var gróið.

Með hliðsjón af framangreindu er það mat ráðuneytisins að embætti landlæknis hafi uppfyllt skilyrði 10. gr. stjórnsýslulaga um að mál kæranda hafi verið nægjanlega upplýst þegar embætti landlæknis tók ákvörðun í því. Við það mat telur ráðuneytið að ekki verði horft fram hjá aldri atviksins.

Kærandi hefur borið því við að hann hafi ekki fengið að tjá sig áður en embættið tók ákvörðun í málinu. Samkvæmt gögnum málsins átti embættið í talsverðum tölvupóstsamskiptum við kæranda undir meðferð málsins hjá embættinu. Þá hafi sérfræðingur embættisins einnig rætt við kæranda í síma vegna málsins. Kærandi hafi skilað inn kvörtun og greinargerð með kvörtuninni þar sem ástæður kvörtunar eru raktar með nokkuð ítarlegum hætti. Einnig fylgdu niðurstöður úr taugaleiðnirannsókn með kæru hans til ráðuneytisins og hefur embættið staðfest að þau gögn sem hann lét fylgja með kærunni hafi ekki haft áhrif á ákvörðun embættisins. Með hliðsjón af framangreindu er það mat ráðuneytisins að afstaða kæranda til kvörtunarinnar hafi legið fyrir í máli hans. Embætti landlæknis hafi því ekki brotið gegn 13. gr. stjórnsýslulaga.

Í 5. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu kemur fram að við meðferð kvörtunarmála skuli landlæknir að jafnaði afla umsagnar frá óháðum sérfræðingi eða sérfræðingum þegar kvörtun lýtur að meintri vanrækslu eða mistökum við sjúkdómsgreiningu eða meðferð. Er viðkomandi sérfræðingum, svo og landlækni sjálfum, rétt að kalla sjúkling til skoðunar ef sérstök ástæða þykir til. Um meðferð kvartana gilda að öðru leyfi ákvæði stjórnsýslulaga eftir því sem við getur átt. Að lokinni málsmeðferð gefur landlæknir skriflegt álit. Landlæknir skal í áliti sínu tilgreina efni kvörtunarinnar, málsatvik og rök fyrir niðurstöðu sinni. Aðalniðurstöðu skal draga saman í lok álits. Með ákvæðinu eru lagðar frekari skyldur á herðar embætti landlæknis en leiðir af 21. og 22. gr. stjórnsýslulaga um rökstuðning.

Af ákvörðun embættis landlæknis, dags. 19. mars 2025, um að taka kvörtun kæranda ekki til frekari faglegrar rannsóknar verður ráðið að embætti landlæknis hafi í raun afgreitt kvörtun kæranda í samræmi við 2. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu eins og hún er núgildandi eftir gildistöku 6. gr. laga nr. 103/2023 sem tók gildi 1. september 2024 þrátt fyrir að kvörtun kæranda hafi borist tæpu ári áður en breytingin tók gildi. Embætti landlæknis hafi því ekki gefið út álit í málinu í samræmi við 5. mgr. 12. gr. vegna kvörtunar kæranda. Engu að síður verður ráðið að þau atriði komi fram í ákvörðuninni sem tiltekin eru í 5. mgr. 12. gr. Eru þau enn fremur skýrð með nánari hætti í umsögn embættisins til ráðuneytisins vegna kæru kæranda sem kærandi hefur fengið aðgang að og gert athugasemdir við. Í ákvörðun embættisins tilgreini embættið þannig efni kvörtunar kæranda, málsatvik og rök fyrir niðurstöðu sinni um að mistök og vanræksla hafi ekki átt sér stað og á hvaða gögnum niðurstaðan byggir. Í ljósi framangreinds er það niðurstaða ráðuneytisins að ákvörðun embættisins hafi uppfyllt skilyrði 5. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu þrátt fyrir að ákvörðunin hafi ekki verið sett fram í formi álits. Engu að síður beinir ráðuneytið þeim tilmælum til embættisins að kvörtunarmálum sem bárust fyrir gildistöku 6. gr. laga nr. 103/2023 verði lokið í formi álits í samræmi við 5. mgr. 12. gr. laga um landlækni og lýðheilsu, að öðrum skilyrðum uppfylltum.

Í ljósi alls framangreinds er það mat ráðuneytisins að málsmeðferð embættis landlæknis hafi verið haldin annmörkum. Engu að síður séu þeir annmarkar ekki slíkir að þeir valdi ógildingu málsmeðferðar embættis landlæknis í málinu. Verður málsmeðferð embættisins vegna kvörtunar kæranda sem lauk með ákvörðun embættisins, dags. 19. mars 2025, þar af leiðandi staðfest.

 

Úrskurðarorð

Ákvörðun embættis landlæknis, dags. 19. mars 2025, um að vísa frá kvörtun kæranda um ótilhlýðilega framkomu heilbrigðisstarfsmanns er staðfest. Ákvörðun embættis landlæknis, dags. 19. mars 2025, þar sem embættið komst að þeirri niðurstöðu að kærandi hefði ekki orðið fyrir vanrækslu eða mistökum við veitingu heilbrigðisþjónustu er staðfest.