03 desember 2025
/
Nr. 916/2025 Úrskurður
Hinn
úrskurður nr. 916/2025
í stjórnsýslumáli nr. KNU25080044
Kæra [...]
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Kærandi krefst þess aðallega að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi en til vara krefst hann þess að endurkomubanninu verði markaður skemmri tími.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, ásamt síðari breytingum, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
II. Málsatvik og málsmeðferð
Hinn 2. maí 2025 kom kærandi til landsins að nýju og hafði lögregla afskipti af honum á Keflavíkurflugvelli. Að sögn kæranda væri hann kominn til landsins sem ferðamaður og ætlaði að dvelja til 10. maí 2025. Hafi kærandi framvísað farmiða úr landi því til sönnunar. Lögregla hafði afskipti af kæranda 12. júní 2025 við almennt umferðareftirlit. Hafi kærandi verið farþegi bifreiðar og verið klæddur í vinnufatnað merktum íslenskum fyrirtækjum. Aðspurður kvaðst kærandi ekki starfa á landinu en hafi þó ekki getað veitt skýringar á vinnufatnaði sínum. Hafi rannsókn lögreglu leitt í ljós að kærandi væri að þiggja launagreiðslur frá þremur tilgreindum fyrirtækjum. Því hafi kærandi verið handtekinn og færður á lögreglustöð til skýrslutöku vegna gruns um ólögmæta dvöl og ólögmæta atvinnuþátttöku.
Í skýrslutöku hafi lögregla borið sakarefnið undir kæranda. Í framburðarskýrslu kemur fram að kærandi hafi áður haft tímabundið atvinnuleyfi en þrátt fyrir það hafi hann þegið laun frá þremur vinnuveitendum utan tímabilsins sem leyfið náði til. Þar af hafi kærandi þegið launagreiðslur í maí og júní 2025, þegar hann dvaldi á Íslandi á grundvelli áritunarfrelsis. Í lok skýrslutöku hafi lögregla birt tilkynningu fyrir kæranda þar sem kæmi fram að til skoðunar væri að brottvísa honum á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og ákvarða endurkomubann á grundvelli 2. mgr. 101. gr. sömu laga. Í tilkynningunni kom fram það mat lögreglu að kærandi hefði brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laga um útlendinga með atvinnuþátttöku án atvinnuleyfis. Kæranda var veittur þriggja daga frestur til þess að leggja fram andmæli, sbr. 12. gr. laga um útlendinga og 13. gr. stjórnsýslulaga. Samkvæmt gögnum málsins lagði kærandi ekki fram andmæli. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 31. júlí 2025, var kæranda brottvísað og ákveðið endurkomubann til Íslands og Schengen-svæðisins í þrjú ár, sbr. b-lið 1. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðuninni var frestur kæranda til sjálfviljugrar heimfarar felldur niður með vísan til e-liðar 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga.
Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 1. ágúst 2025 og kærð til kærunefndar útlendingamála 6. ágúst 2025. Hinn 20. ágúst 2025 barst greinargerð kæranda ásamt fylgigagni. Kæranda var fylgt til heimaríkis með heimferða- og fylgdadeild Ríkislögreglustjóra 22. ágúst 2025. Samhliða stjórnsýslukæru óskaði kærandi eftir frestun réttaráhrifa hinnar kærðu ákvörðunar á meðan málið væri til meðferðar hjá kærunefnd, sbr. 2. mgr. 29. gr. stjórnsýslulaga. Þá óskaði kærandi eftir að fara úr landi með aðstoð íslenskra stjórnvalda með tölvubréfi til heimferðar- og fylgdadeildar Ríkislögreglustjóra 8. ágúst 2025. Í ljósi þess að kærandi hefur verið fluttur til heimaríkis er beiðni um frestun réttaráhrifa vísað frá.
III. Málsástæður og rök kæranda
Kærandi byggir á því að ákvörðun um brottvísun feli í sér ósanngjarna ráðstöfun í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Kærandi kveðst hafa sterk tengsl við Schengen-svæðið og þá sérstaklega Ísland. Hann hafi lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd og myndað tengsl við landið á meðan umsókn hafi verið til meðferðar. Hafi kærandi m.a. eignast kærustu og vini hér á landi og myndi endurkomubann hafa íþyngjandi áhrif á þau. Kærandi vísar einnig til sjónarmiða um meðalhóf. Hin kærða ákvörðun muni takmarka möguleika kæranda á ferðalögum innan Evrópu. Þá hafi kærandi sýnt samstarfsvilja við undirbúning flutnings en meðal fylgigagna málsins eru tölvubréfasamskipti kæranda við fulltrúa heimferða- og fylgdadeildar Ríkislögreglustjóra. Beri samskiptin með sér að kærandi sé reiðubúinn að fylgja ákvörðuninni þrátt fyrir að vera henni ósammála. Telji kærandi jafnframt að endurkomubann til þriggja ára sé úr hófi með tilliti til málsatvika og tengsla hans við landið.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. er heimilt að vísa útlendingi úr landi sem er án dvalarleyfis ef hann hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laganna, hefur af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi gefið efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögunum eða kemur sér hjá því að hlíta ákvörðun sem felur í sér að hann skuli yfirgefa landið. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að í b-lið felist heimild til að vísa útlendingi brott ef hann hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laganna. Hér undir myndu sem fyrr geta fallið fleiri en eitt brot gegn lögunum sem hvert fyrir sig teldist ekki alvarlegt.
Hin kærða ákvörðun byggist á tvíþættum grunni. Annars vegar lagði Útlendingastofnun til grundvallar að kærandi hafi starfað ólöglega hér á landi án tilskilinna atvinnu- og dvalarleyfa, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga. Hins vegar lagði stofnunin til grundvallar að kærandi hafi reynt að villa um fyrir lögreglu í fyrsta lagi með þeirri frásögn að hann starfi ekki á Íslandi og í öðru lagi með framvísun flugmiða við komu til landsins en samkvæmt gögnum málsins fór kærandi ekki í umrætt flug 10. maí 2025. Að framangreindu virtu var það mat Útlendingastofnunar að heimilt væri að brottvísa kæranda á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga þar sem hann hefði brotið alvarlega gegn ákvæðum laga um útlendinga og af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi gefið efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögum um útlendinga.
Málatilbúnaður kæranda byggist á því að brottvísun hafi falið í sér ósanngjarna ráðstöfun, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Um það vísar kærandi einkum til sterkra tengsla við landið, m.a. vegna kærustu og vina en einnig til neikvæðra áhrifa á ferðafrelsi hans innan Schengen-svæðisins.
Kærandi er ríkisborgari Venesúela og hefur því heimild til dvalar hér á landi í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili, sbr. 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga. Dvalarheimild kæranda grundvallast á undanþágu frá skyldu til að hafa vegabréfsáritun við komu til landsins, sbr. viðauka 9 við reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022. Slíkri dvalarheimild fylgir þó ekki heimild til atvinnuþátttöku. Samkvæmt meginreglum laga um atvinnuréttindi útlendinga nr. 97/2002 ber erlendum ríkisborgurum almennt að hafa atvinnuleyfi til starfa hér á landi en frá því eru undanþágur sem mælt er fyrir um í III. kafla laganna. Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að kærandi sé undanþeginn því að hafa dvalar- og atvinnuleyfi til þess að starfa á Íslandi.
Að virtum forsendum Útlendingastofnunar og gögnum málsins að öðru leyti er lagt til grundvallar að tilgangur með dvöl kæranda hér á landi hafi verið að stunda atvinnustarfsemi án þess að hafa atvinnuleyfi. Samkvæmt því sem þegar hefur komið fram hafði kærandi heimild til dvalar á landinu á grundvelli áritunarfrelsis, sbr. 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga, en hann hafði ekki heimild til þess að stunda atvinnu, sbr. 2. mgr. 50. gr. sömu laga. Atvinnustarfsemi án viðhlítandi heimildar hefur neikvæð áhrif á aðilann sjálfan, þá sem kaupa af honum þjónustu, og íslenskt samfélag í heild. Slík háttsemi er til þess fallin að grafa undan íslenskum vinnumarkaði með hliðsjón af réttindum og réttaröryggi launþega. Þar að auki eru þjónustukaupendur í ótryggri stöðu og grafið undan greiðslu skatta og annarra opinberra gjalda til ríkissjóðs. Að teknu tilliti til framangreinds teljast brot kæranda gegn lögum um útlendinga alvarleg og eru skilyrði til brottvísunar samkvæmt b-lið 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga uppfyllt.
Ákvörðun Útlendingastofnunar byggðist einnig á því að kærandi hefði veitt efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögum um útlendinga. Í tilkynningu um hugsanlega brottvísun, dags. 12. júní 2025, var ekki að finna tilvísun til þessa atriðis en tilkynningin takmarkaðist við alvarleg eða mörg brot kæranda gegn ákvæðum laga um útlendinga með atvinnu án atvinnuleyfis. Kærandi fékk því ekki tækifæri til þess að andmæla þeirri forsendu að hann hafi veitt efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögum um útlendinga fyrir töku hinnar kærðu ákvörðunar, sbr. 12. gr. laga um útlendinga og 13. gr. stjórnsýslulaga. Að þessu virtu er hin kærða ákvörðun haldin annmarka. Hefði Útlendingastofnun viljað byggja á framangreindu hafi henni borið að greina kæranda frá því og gefa honum kost á að leggja fram andmæli. Vegna annmarkans verður ekki byggt á þeirri forsendu að kærandi hafi veitt efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögum um útlendinga. Þrátt fyrir annmarkann hefur því verið slegið föstu að brot kæranda, þ.e. atvinnuþátttaka án atvinnu- eða dvalarleyfis séu alvarleg og eru skilyrði b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga uppfyllt í málinu.
Í 102. gr. laga um útlendinga er kveðið á um vernd gegn frávísun og brottvísun og takmarkanir á ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. skal brottvísun ekki ákveða ef hún, með hliðsjón af málsatvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Málatilbúnaður kæranda grundvallast einkum á framangreindu og vísar hann til sterkra tengsla við landið sem hann hafi myndað á meðan umsókn hans um alþjóðlega vernd var til meðferðar hjá stjórnvöldum. Hafi kærandi m.a. eignast kærustu og vini hér á landi. Byggir kærandi einnig á því að hann hafi sýnt samstarfsvilja við för úr landi. Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að kærandi eigi nánasta aðstandenda hér á landi í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga, sbr. 17. tölul. 3. gr. laganna. Þá eru tengsl kæranda að öðru leyti ekki slík að brottvísun og endurkomubann feli í sér ósanngjarna ráðstöfun í skilningi ákvæðisins. Ákvörðun um brottvísun og endurkomubann kæranda er í samræmi við lög og tilgangur hennar er að framfylgja lögmætum markmiðum laga um útlendinga. Stendur 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga ekki í vegi fyrir brottvísun kæranda.
Með lögum um landamæri nr. 136/2022 voru gerðar breytingar á 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Í ákvæðinu kemur fram að endurkomubann skuli að jafnaði ekki vara lengur en fimm ár og eigi skemur en tvö ár. Þó geti endurkomubann varað lengur en fimm ár þegar útlendingur telst ógn við öryggi ríkisins, almannaöryggi eða allsherjarreglu. Við ákvörðun um lengd endurkomubanns skuli litið til einstaklingsbundinna aðstæðna hverju sinni. Í hinni kærðu ákvörðun var kæranda gert að sæta endurkomubanni til þriggja ára. Að teknu tilliti til atvika málsins og úrskurðaframkvæmdar kærunefndar er hæfilegt að kærandi sæti endurkomubanni til tveggja ára og er því fallist á varakröfu kæranda um styttingu endurkomubanns.
Samkvæmt 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga skal að jafnaði veita útlendingi frest í 7-30 daga til að yfirgefa landið sjálfviljugur. Samkvæmt e-lið ákvæðisins er m.a. heimilt að veita styttri frest eða fella hann niður í tilvikum þegar útlendingi er vísað úr landi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Að teknu tilliti til málsatvika er rétt að fella frest kæranda til sjálfviljugrar heimfarar niður með vísan til e-liðar 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Er einnig litið til þess að endurkomubanni er m.a. bæði ætlað að hafa almenn og sérstök varnaðaráhrif gagnvart brotum á ákvæðum laga um útlendinga.
Að teknu tilliti til 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga hófst endurkomubann kæranda þegar hann var færður úr landi 22. ágúst 2025. Athygli kæranda er jafnframt vakin á því að samkvæmt 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga er heimilt, samkvæmt umsókn þar um, að fella endurkomubann úr gildi hafi aðstæður breyst frá því ákvörðun um brottvísun var tekin.
Samantekt
Að öllu framangreindu virtu verður hin kærða ákvörðun hvað varðar brottvísun kæranda frá landinu á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og niðurfellingu frests til þess að yfirgefa landið sjálfviljugur staðfest. Endurkomubann kæranda skal vera tvö ár.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest hvað varðar brottvísun kæranda. Endurkomubann kæranda er ákveðið tvö ár.
The decision of the Directorate of Immigration regarding the appellant‘s expulsion is affirmed. The appellant‘s entry bann shall be two years.