Mál nr. 542/2025-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 542/2025

Fimmtudaginn 11. desember 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 29. ágúst 2025, A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 31. júlí 2025, um að skerða greiðslur atvinnuleysisbóta til hennar.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 4. mars 2025 og var umsóknin samþykkt 16. apríl 2025. Með erindi, dags. 3. júlí 2025, tilkynnti kærandi Vinnumálastofnun að hún hygðist sækja námskeið erlendis á tímabilinu 20. til 25. júlí 2025. Við útborgun atvinnuleysisbóta 31. júlí 2025 voru greiðslur til kæranda skertar fyrir það tímabil. Með erindi, dags. 5. ágúst 2025, óskaði kærandi eftir greiðslu atvinnuleysisbóta fyrir tímabilið sem hún dvaldi erlendis og veitti upplýsingar um námskeiðið sem hún sótti. Með erindi Vinnumálastofnunar, dags. 7. ágúst 2025, var kæranda tilkynnt að ekki væri hægt að verða við þeirri beiðni þar sem einungis væri hægt að greiða fyrir þá daga sem hún væri í virkri atvinnuleit og stödd á Íslandi. Engar undantekningar væru á þeirri reglu.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 29. ágúst 2025. Með bréfi, dags. 3. september 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 11. nóvember 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 12. nóvember 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Með kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála fylgdi bréf kæranda til Vinnumálastofnunar, dags. 5. ágúst 2025. Í því óskar kærandi eftir frekari skýringum á skerðingu atvinnuleysisbóta að upphæð 79.325 kr. á tímabilinu 21. til 25. júlí 2025. Á því tímabili hafi kærandi verið í námi tilteknum háskóla í London til að auka atvinnuhæfni sína með því að bæta við sig þekkingu og færni til að gera hana samkeppnishæfari á vinnumarkaði. Tekið er fram að kærandi sé félagsráðgjafi að mennt með áratuga reynslu af því að vinna með fólk í viðkvæmri stöðu. Líkamshugavitund (mind-body awareness) sé öflug og fagleg færni til að auka vellíðan og frammistöðu skjólstæðinga með því að tengjast eigin líkams- og tilfinningaviðbrögðum. Háskólinn sé í fremstu röð í Bretlandi hvað varði þá þekkingu. Eftir námskeiðið hafi kærandi fengið nýtt starf.

Kærandi bendi á að það sé viðhorf stjórnvalda og stefna Vinnumálastofunnar að fólk í atvinnuleit sýni virkni með því að efla símenntun til að byggja upp nýja færni sem sé eftirsótt á vinnumarkaði. Samkvæmt upplýsingum á heimasíðu Vinnumalastofnun sé einnig hægt að finna námskeið að eigin vali. Framboð af námskeiðum hjá Vinnumálastofnun yfir sumartímann sé frekar takmarkað og fyrir atvinnuleitendur utan höfuðborgarsvæðisins sé að mestu leyti boðið upp á netnámskeið. Kærandi voni svo sannarlega að til sé jákvæð lausn á máli sínu og að hún fái greiddar atvinnuleysisbætur fyrir tímabilið þegar hún hafi verið að sækja nýja þekkingu til að styrkja sig í atvinnuleit.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi sótt um greiðslu atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 4. mars 2025. Með erindi, dags. 16. apríl 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hennar hefði verið samþykkt. Með vísan til starfsloka kæranda hafi henni verið gert að sæta tveggja mánaða bið eftir atvinnuleysisbótum. Útreiknaður bótaréttur kæranda hafi verið 100%.

Með bréfi, dags. 3. júlí 2025, hafi kærandi tilkynnt stofnuninni að hún hygðist sækja námskeið erlendis á tímabilinu 20. til 25. júlí 2025. Kærandi hafi verið skráð af atvinnuleysisskrá og ekki fengið greiddar atvinnuleysisbætur á viðkomandi dögum. Með bréfi, dags. 5. ágúst 2025, hafi kærandi sent stofnuninni beiðni um að greiddar yrðu atvinnuleysisbætur á meðan hún hafi dvalið erlendis. Auk þess hafi kærandi sent upplýsingar um námskeiðið sem hún hafi sótt. Kæranda hafi verið svarað með tölvupósti að ekki væri hægt að verða við beiðni um að fá greitt fyrir þá daga þar sem hún yrði að vera stödd á Íslandi til að uppfylla skilyrði um greiðslur. Af kæru til nefndarinnar verði ráðið að ákvörðun Vinnumálastofnunar um skerðingu á greiðslum atvinnuleysistryggingum, þann tíma sem hún hafi dvalið erlendis, sæti kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála. Með kæru til nefndarinnar hafi kærandi sent sömu gögn og þegar höfðu legið fyrir hjá Vinnumálastofnun um námskeiðið sem hún hafi sótt í London og bréf kæranda, dags. 5. ágúst 2025.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Sú ákvörðun Vinnumálastofnunar sem liggi til grundvallar málskoti til úrskurðarnefndar sé skerðing á greiðslu atvinnuleysisbóta til kæranda vegna dvalar hennar erlendis frá 20. til 25. júlí 2025.

Markmið laga um atvinnuleysistryggingar sé að tryggja þeim sem tryggðir séu og misst hafi fyrra starf sitt, tímabundna fjárhagsaðstoð meðan þeir séu að leita sér að nýju starfi. Með því sé verið að tryggja stöðu og öryggi fólks í atvinnuleysi. Því sé gert ráð fyrir að þeir sem teljist tryggðir séu í virkri atvinnuleit þann tíma og séu jafnframt reiðubúnir að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum sem þeim standi til boða. Atvinnuleysistryggingar veiti þannig þeim sem tryggðir séu innan atvinnuleysistryggingakerfisins fjárhagslegt úrræði í tímabundnu atvinnuleysi sínu.

Eitt af skilyrðum þess að umsækjandi um atvinnuleysisbætur eigi rétt til greiðslu atvinnuleysistrygginga sé að vera í virki atvinnuleit, sbr. a. lið 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Í 14. gr. laganna sé nánar kveðið á um hvað teljist til virkar atvinnuleitar. Þar sé útlistað að umsækjandi þurfi meðal annars að vera reiðubúinn að taka hvert það starf sem greitt sé fyrir, vera reiðubúinn að taka starfi hvar sem er á Íslandi án sérstaks fyrirvara og hafa til þess vilja og getu. Að öðrum kosti verði ekki litið á hlutaðeigandi í virkri atvinnuleit.

Í c. lið 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé mælt fyrir um að umsækjandi um greiðslur atvinnuleysistrygginga þurfi að vera búsettur, með skráð lögheimili og staddur hér á landi til að teljast tryggður samkvæmt lögunum. Í lögum um atvinnuleysistryggingar sé ekki að finna undanþágu frá framangreindu skilyrði þegar komi að dvöl atvinnuleitenda í Bretlandi, sbr. VIII. kafli laganna. Fyrir liggi að kærandi hafi dvalið erlendis á tímabilinu 20. til 25. júlí 2025. Hún hafi því ekki uppfyllt skilyrði þess að fá greiddar atvinnuleysisbætur á þeim tíma. Vinnumálstofnun hafi því borið að skerða greiðslur til kæranda fyrir júlímánuð 2025.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kærandi eigi ekki rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrir tímabilið 20. til 25. júlí 2025.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að skerða atvinnuleysisbætur kæranda vegna tímabilsins 20. til 25. júlí 2025 þar sem hún hefði dvalið erlendis á því tímabili.

Markmið laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar er að tryggja þeim sem tryggðir eru og misst hafa fyrra starf sitt, tímabundna fjárhagsaðstoð meðan þeir eru að leita sér að nýju starfi, sbr. 2. gr. laganna. atvinnuleysi.

Í 1. mgr. 13. gr. laga nr. 54/2006 er fjallað um almenn skilyrði fyrir atvinnuleysistryggingum launamanna. Eitt af þeim skilyrðum er að vera búsettur, með skráð lögheimili og staddur hér á landi, sbr. c. lið 1. mgr. 13. gr.

Óumdeilt er að kærandi var ekki stödd hér á landi á tímabilinu 20. til 25. júlí 2025 og voru greiðslur atvinnuleysisbóta til hennar því skertar sem nam þeim dögum. Ljóst er að kærandi var ekki tryggð samkvæmt lögum nr. 54/2006 þegar hún var erlendis en enga undanþágu er að finna frá því skilyrði í laganna. Með vísan til þess er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að skerða greiðslur atvinnuleysisbóta til kæranda fyrir tímabilið 20. til 25. júlí 2025 því staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 31. júlí 2025, um að skerða greiðslur atvinnuleysisbóta til A, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir