Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins um að hafna umsókn kæranda um ráðstöfun séreignarsparnaðar vegna öflunar íbúðarhúsnæðis

Með úrskurði yfirskattanefndar, dags. 6. nóvember 2025, nr. 165/2025, var kæru […] til yfirskattanefndar á ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 30. júlí 2025, um að hafna umsókn kæranda um ráðstöfun séreignarsparnaðar vegna öflunar íbúðarhúsnæðis, vísað frá yfirskattanefnd og send fjármála- og efnahagsráðuneytinu til afgreiðslu.

Kröfugerð.

Í kæru er þess krafist aðallega að ákvörðun ríkisskattstjóra verði felld úr gildi og að umsókn kæranda um ráðstöfun séreignarsparnaðar inn á fasteignalán verði samþykkt „með afturvirkri virkni frá og með ágúst 2024, þannig að engin glöp verði á greiðslum inn á lán“. Til vara er þess krafist að lagt verði fyrir Skattinn að taka mál kæranda til nýrrar meðferðar, þar sem leyst verði úr efnislegri réttarstöðu hans að undangenginni fullnægjandi rannsókn og leiðbeiningum. Tók kærandi sérstaklega fram að hann væri reiðubúinn að lagfæra þau formsatriði sem kunni að hafa verið ábótavant eins og nánar er greint í kæru.

Málavextir.

Málavextir eru þeir helstir að kærandi nýtti sér úrræði stjórnvalda um skattfrjálsa ráðstöfun viðbótarlífeyrissparnaðar til niðurgreiðslu fasteignalána vegna kaupa á fyrstu íbúð við […] í Reykjavík frá árinu 2014 og fram til júlí 2024. Við lok 10 ára ráðstöfunartímabilsins sendi kærandi inn nýja umsókn til framhalds á nýtingu úrræðisins. Þann 18. desember 2024 var umsókn kæranda synjað af Skattinum á þeirri forsendu að lögheimili kæranda væri ekki skráð að […], né væru fasteignalán tilgreind í kafla 5.2. í skattframtali árið 2024. Í framhaldi af synjun Skattsins sendi kærandi, þann 27. júlí 2025, tölvupóst á embættið þar sem ákvörðuninni er mótmælt á grundvelli rangrar túlkunar á skilyrðum laga og reglugerðar auk þess sem málsmeðferð hafi verið ábótavant. Í tölvupóstinum rakti kærandi ástæðu þess hvers vegna hann væri ekki sjálfur búsettur að […] og gerði þá kröfu að Skatturinn myndi endurskoða synjun sína og samþykkja umsóknina. Óskaði kærandi jafnframt eftir rökstuddri niðurstöðu.

Með tölvupósti, þann 30. júlí 2025, rakti Skatturinn skilyrði 1. gr. laga nr. 40/2014, um séreignarsparnað og ráðstöfun hans til greiðslu húsnæðislána og húsnæðissparnaðar. Fram kom að samkvæmt lögunum væri einungis heimilt að greiða séreignarsparnað inn á höfuðstól lána sem tekin voru vegna öflunar íbúðarhúsnæðis til eigin nota, tryggð með veði í íbúðarhúsnæði og að vaxtagjöld af þeim væru grundvöllur útreiknings á vaxtabótum sem bæri að færa í kafla 5.2. í skattframtali. Skatturinn rakti frekar hvaða skilyrði lán þyrftu að uppfylla til að vera færð í reit 5.2. sem og 4. gr. reglugerðar nr. 990/2001, um greiðslu vaxtabóta þar sem fram kemur að réttur til greiðslu vaxtabóta væri bundinn við eignarhald á íbúðarhúsnæði til eigin nota. Fram kom að ekkert lán hafi verið talið fram í kafla 5.2. í skattframtölum kæranda 2024 og 2025. Lánið gæti því ekki talist uppfylla skilyrði laga nr. 40/2014. Synjaði Skatturinn því beiðni um endurskoðun á niðurstöðu umsóknar.

Í lok tölvupóstsins var tekið fram að ef kærandi teldi lánið sem um ræðir uppfylla skilyrði þess að vera grundvöllur til útreiknings vaxtabóta gæti kærandi sent inn beiðni um leiðréttingu á nýjasta skattframtali þess efnis að lánið verði fært í kafla 5.2. á skattframtali. Var nefnt að þegar leiðréttingabeiðni væri afgreidd væri hægt að taka umsókn til afgreiðslu að nýju og myndi gildistími nýju umsóknarinnar miðast við iðgjaldamánuðinn sem leiðréttingarbeiðni á skattframtali bærist.

Var kæranda tilkynnt um að ákvörðun Skattsins væri kæranleg til fjármála- og efnahagsráðuneytisins.

Með tölvupósti, þann 3. september 2025, sendi kærandi fyrirspurn til Skattsins varðandi kæru til yfirskattanefndar eða hvort einhver kærunefnd væri hjá ráðuneytinu. Í svari Skattsins kom fram að ákvörðunin væri kæranleg til fjármála- og efnahagsráðuneytisins og meðfylgjandi var hlekkur á vefsíðu ráðuneytisins.

Með kæru til yfirskattanefndar, þann 3. september 2025, gerði kærandi þær kröfur sem fram koma í kröfugerð hér að framan.

Kærandi færði fram rök fyrir því að eignarhald og notkun eignarinnar að […], væri óbreytt og skilyrði laga varðandi eigin not væru uppfyllt. Hann sé tímabundið ekki búsettur í eigninni vegna fjölskylduaðstæðna. Um sé að ræða fjölskylduhúsnæði kæranda en tímabundnar aðstæður valdi því að hann geti ekki nýtt sér íbúðina. Þá víkur kærandi að því að skortur hafi verið á leiðbeiningum og upplýsingum, málsmeðferð íþyngjandi án rannsóknar og andmælafrests og um brot að ræða á meðalhófsreglu. 

Í umsögn Skattsins í tilefni kærunnar til yfirskattanefndar, dags. 10. október 2025, kemur fram það álit embættisins að vísa beri kærunni frá yfirskattanefnd þar sem ákvörðun Skattsins megi skjóta til fjármála- og efnahagsráðuneytisins. Skatturinn vísaði til tölvupósts þann 20. júlí 2025, þar sem vitnað var til ákvæðis 1. gr. laga nr. 40/2014, og kæranda bent á að þar sem hann taldi ekki fram lán í kafla 5.2. á skattframtali og var ekki með skráð lögheimili að […], væri heimild til ráðstöfunar séreignarsparnaðar inn á umrætt lán ekki til staðar. Þá var bent á að í framangreindum tölvupósti hafi kæranda verið leiðbeint um hvernig hann skyldi standa að því að óska eftir leiðréttingu á skattframtölum sínum ef hann teldi upplýsingar sem þar koma fram rangar.

Yfirskattanefnd úrskurðaði í málinu þann 6. nóvember 2025, sbr. úrskurð nr. 165/2025, sem kærandi hefur fengið afrit af. Fram kemur í úrskurði yfirskattanefndar að hvorki í lögum nr. 40/2014 né í reglugerð nr. 991/2014, sé mælt fyrir um kæruheimild til yfirskattanefndar vegna ákvarðana ríkisskattstjóra samkvæmt þeim lögum. Yfirskattanefnd vísaði málinu frá og framsendi það fjámála- og efnahagsráðherra til afgreiðslu.

Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins.

Fjármála- og efnahagsráðuneytið telur að líta megi á varakröfu kæranda sem formkröfu sem byggi á skorti á leiðbeiningum og upplýsingum af hálfu Skattsins. Jafnframt hafi málsmeðferð embættisins verið íþyngjandi og án rannsóknar og andmælafrests auk þess sem meðalhófsregla stjórnsýslulaga hafi verið brotin. Hvað málsástæður þessar varðar er bent á að í tölvupósti Skattsins, dags. 30. júlí 2025, var kæranda leiðbeint um hvernig hann skyldi standa að því að óska eftir leiðréttingu á skattframtölum sínum teldi hann upplýsingar sem þar koma fram rangar. Af gögnum málsins verður ekki séð að kærandi hafi óskað formlega eftir endurupptöku á skattframtölum sínum 2024 og 2025 sem eru grundvöllur álagningar hans. Í þeim skattframtölum er ekki getið um nein lán með veði í fasteign. Sérstaklega kom fram í framangreindum tölvupósti Skattsins: „Ef þú telur að lánið sem um ræðir uppfylli skilyrði til þess að vera grundvöllur til útreiknings vaxtabóta getur þú sent inn beiðni um leiðréttingu á nýjasta skattframtali þess efnis að lánið verði fært í kafla 5.2. á skattframtali þínu. Þegar leiðréttingarbeiðnin hefur verið afgreidd verður hægt að taka umsókn til afgreiðslu að nýju og myndi gildistími nýju umsóknarinnar miðast við iðgjaldamánuðinn sem leiðréttingarbeiðni á skattframtali barst.“ Með vísan til framangreinds verður ekki annað ráðið en að kæranda hafi verið leiðbeint um hvaða kröfur þyrfti að uppfylla til að senda inn nýja umsókn. Ekki verður því fallist á að Skatturinn hafi brotið gegn málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Varakröfu kæranda er því hafnað.

Hvað aðalkröfu kæranda varðar verður að taka undir það með Skattinum að umsókn kæranda, dags. 6. desember 2024, uppfyllir ekki skilyrði 1. gr. laga nr. 40/2014, er varðar bráðabirgðaákvæði XVI við lög nr. 129/1997, þar sem fram kemur eftir breytingu með lögum nr. 127/2024: „Þrátt fyrir ákvæði 11. og 12. gr. er rétthafa séreignarsparnaðar heimilt að nýta viðbótariðgjald, vegna launagreiðslna á tímabilinu 1. júlí 2014 til og með 31. desember 2025 til greiðslu inn á höfuðstól lána sem tekin eru vegna öflunar íbúðarhúsnæðis til eigin nota. Skilyrði er að lánin séu tryggð með veði í íbúðarhúsnæði og að vaxtagjöld af þeim séu grundvöllur útreiknings vaxtabóta“. Kærandi hefur gefið skýringar á því hvers vegna hann sé ekki búsettur sem sakir standa í eigninni að […]. Ekki er getið um hvers vegna þau lán sem um ræðir í málinu séu ekki tilgreind í kafla 5.2. á skattframtölum kæranda 2024 og 2025. Því verður ekki séð að uppfyllt séu þau skilyrði laganna að lánin séu tryggð með veði í íbúðarhúsnæði og að vaxtagjöld af þeim séu grundvöllur útreiknings vaxtabóta. Af þeirri ástæðu er kröfu um að fella ákvörðun Skattsins úr gildi synjað. 

Að lokum þykir rétt að ítreka þær leiðbeiningar sem fram koma í tölvupósti Skattsins, dags. 20. júlí 2025, telji kærandi upplýsingar sem fram koma í skattframtölum hans 2024 og 2025 rangar hvað varðar tilgreiningu lána í kafla 5.2. Eins og áður hefur komið fram eru engin lán tilgreind í þeim kafla í skattframtölum kæranda umrædd ár. Er í þessu sambandi bent á heimild í 24. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, en samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. ákvæðisins á aðili máls rétt á því að það sé tekið til meðferðar að nýju eftir að stjórnvald hefur tekið ákvörðun og hún verið tilkynnt ef ákvörðun hefur byggst á ófullnægjandi eða röngum upplýsingum um málsatvik.

 

Úrskurðarorð.

Aðalkröfu og varakröfu kæranda er synjað.