Mál nr.678/2025 - Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 678/2025

Fimmtudaginn 8. janúar 2026

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 16. október 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 13. október 2025, um að fella niður rétt hans til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 6. mars 2024 og var umsóknin samþykkt 5. apríl 2024. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 13. október 2025, var kæranda tilkynnt að bótaréttur hans væri felldur niður í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar þar sem hann hefði hafnað þátttöku í vinnumarkaðsúrræði.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 16. október 2025. Með bréfi, dags. 21. október 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 3. desember 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dagsettu sama dag. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að kærandi hafi óvart misst af skyldunámskeiði hjá Mími þar sem hann hafi ekki verið meðvitaður um það, þrátt fyrir að hafa fengið tilkynningu bæði í tölvupósti og smáskilaboðum. Kærandi hafi tekið eftir smáskilaboði þann 11. september 2025 um að hann ætti ný skilaboð á „Mínum síðum“. Kærandi taki fram að skilaboð þessi hafi ekki innihaldið neinar upplýsingar um námskeiðið. Kærandi hafi skráð sig inn á reikninginn sinn, samkvæmt leiðbeiningum, en þar hafi aðeins verið nýr launaseðill. Hann hafi lokað síðunni þar sem að fleiri aðgerðir hafi ekki virst vera nauðsynlegar. Kærandi hafi ekki athugað pósthólfið sitt í framhaldi af þessu þar sem að hans mati hafi ekki virst vera nein þörf á því.

Þann 1. október 2025 hafi Vinnumálastofnun haft samband við kæranda vegna námskeiðs sem hann hafi misst af, kæranda til mikillar undrunar, og hafi stofnunin óskað eftir skýringum á fjarveru hans. Í fyrstu hafi kærandi talið að hann hefði ekki fengið neina tilkynningu, en eftir að hafa lent aftur í sama innskráningar vandamáli og hann lýsi hér fyrir neðan, hafi honum tekist að finna réttu skilaboðin þar sem hann hafi sannarlega fengið tilkynningu. Kærandi hafi þá farið vandlega yfir pósthólfið sitt og fundið tilkynninguna líka þar. Þar sem að kærandi hafi engin gögn til að staðfesta gild forföll hafi hann reynt að útskýra að um heiðarleg mistök hafi verið að ræða og að hann hefði ekki hafnað boði á námskeiðið. Kærandi taki fram að hann muni mæta á næsta tiltæka námskeið.

Vinnumálastofnun hafi ekki metið skýringar kæranda gildar. Stofnunin hafi haldið því fram að hann hefði hafnað því að mæta og greiðslur atvinnuleysisbóta til hans hafi verið stöðvaðar í tvo mánuði sökum þess. Kærandi vilji að þessi ákvörðun verði endurskoðuð þar sem hann hafi sótt öll námskeið sem honum hafi verið skylt að mæta á fram til þessa, að undanskildu þessu eina námskeiði hjá Mími.

Varðandi innskráninguna þá hafi ruglingurinn stafað af því hvernig innskráningar valmöguleikarnir birtist á nýju island.is vefsíðunni. Kærandi hafi notað bókamerki fyrir þá vefsíðu og verið beint inn á island.is síðuna þar sem hann hafi valið innskráningu undir „einstaklingar“ valmöguleikanum efst á síðunni en ekki undir „Vinnumálastofnun“ valmöguleikanum, sem sé á miðri síðunni. Þetta hafi leitt kæranda inn á „Mínar síður“ hjá island.is en þar hafi aðeins birst skilaboð um nýjan launaseðil, ekki boð á námskeið. Kærandi hafi lokað vefsíðunni í þeirri trú að allt væri í lagi og því ekki athugað pósthólfið sitt strax þar sem að hans mati hafi ekki virst vera nein þörf á því.

Vegna mikils fjölda tölvupósta sem berist kæranda daglega vegna atvinnuleitar hans hafi tilkynningin í tölvupóstinum farið alveg fram hjá honum. Kærandi ítreki að hann hafi verið í góðri trú um að allt væri í lagi eftir að skoða vefsíðuna. Kærandi taki fram að tveir mánuðir án atvinnuleysisbóta hafi veruleg fjárhagsleg áhrif á hann, fyrir mistök sem hafi ekki verið með vilja gerð, og að hann myndi vera þakklátur fyrir alla þá ívilnun sem hægt sé að bjóða upp á í þessu sambandi.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 6. mars 2024. Með erindi, dags. 5. apríl 2024, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Með tilkynningu, dags. 11. september 2025, hafi kærandi verið boðaður á námskeið hjá Vinnumálastofnun sem haldið hafi verið dagana, 15., 16., 17., og 18. september 2025. Þá hafi kæranda verið tilkynnt að um skyldumætingu væri að ræða og öll forföll þyrfti að boða án tafar á netfangið [email protected]. Athygli kæranda hafi verið vakin á því að ótilkynnt forföll kynnu að leiða til stöðvunar greiðslna eftir viðeigandi ákvæðum laganna. Kærandi hafi hvorki mætt á boðað námskeið né boðað forföll.

Með erindi, dags. 1. október 2025, hafi Vinnumálastofnun óskað eftir skýringum á fjarveru kæranda. Kærandi hafi skilað skýringarbréfi, dags. 2. október 2025, ásamt skjáskoti sem sýni hluta af samskiptasögu hans við stofnunina og boðuninni sem um ræði. Kærandi hafi borið því við að hafa talið í fyrstu að engin skilaboð hefðu verið send í tölvupósti eða síma eins og venja sé. Kærandi leiði að því líkur að við flutning Vinnumálastofnunar í þjónustu www.island.is hafi hann ruglast og ekki leitað á réttum stað eftir skilaboðunum sem honum hafi borist tilkynningar um. Honum hafi því yfirsést umrædd boðun.

Með erindi, dags. 13. október 2025, hafi kærandi verið upplýstur um að greiðslur atvinnuleysisbóta hefðu verið stöðvaðar í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar þar sem hann hefði ekki uppfyllt mætingarskyldu í boðað vinnumarkaðsúrræði.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 13. október 2025, hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 16. október 2025. Skýringar kæranda samhliða kæru séu efnislega þær sömu og hafi legið fyrir við vinnslu hinnar kærðu ákvörðunar.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar um að stöðva greiðslur atvinnuleysistrygginga til kæranda þar sem hann hafi ekki sinnt mætingu á boðað vinnumarkaðsúrræði.

Samkvæmt a. lið 13. gr. og [h. lið] 1. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé eitt af skilyrðum fyrir atvinnuleysistryggingum launamanna að viðkomandi sé í virkri atvinnuleit og í því felist m.a. að hafa vilja og getu til að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum er standi til boða. Í 13. gr. laga um vinnumarkaðsúrræði nr. 55/2006 komi einnig fram skylda þess sem teljist tryggður samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar til að taka þátt í vinnumarkaðsúrræðum og mæta í viðtöl hjá ráðgjöfum Vinnumálastofnunar. Ákvæði 13. gr. sé svohljóðandi:

„Atvinnuleitandi skal fylgja eftir áætlun um atvinnuleit og þátttöku í viðeigandi vinnumarkaðsúrræðum skv. 11. gr. og gera það sem í hans valdi stendur til að bæta vinnufærni sína til þess að verða virkur þátttakandi á vinnumarkaði. Þar á meðal skal atvinnuleitandi ávallt mæta í viðtöl til ráðgjafa Vinnumálastofnunar skv. 14. gr. og taka þátt í þeim vinnumarkaðsúrræðum er standa honum til boða. Atvinnuleitandi skal jafnframt tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti án ástæðulausrar tafar.“

Í 1. mgr. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar segi:

„Sá sem hafnar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í a.m.k. fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. Hið sama gildir þegar hinn tryggði mætir ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma skv. 6. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr.“

Hin kærða ákvörðun, dags. 13. október 2025, hafi varðað viðurlög sem kæranda hafi verið gert að sæta á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laganna. Vinnumálastofnun hafi ekki borist tilkynningar um forföll þrátt fyrir að í boðun þeirri sem kæranda hafi verið send þann 11. september 2025 hefði sérstaklega verið tekið fram að um skyldumætingu væri að ræða og að öll forföll skyldu tilkynnast á uppgefið netfang.

Skýringar kæranda hafi verið þær að hann hafi ruglast á heimasíðum Vinnumálastofnunar og island.is og hafi ekki séð þá boðun sem um ræði. Kærandi hafi engu að síður ekki skýrt af hverju hann hafi þá ekki leitað upplýsinga hjá stofnuninni þar sem að boðunin hafi borist honum á réttum tíma og hafi skýrt verið tekið fram að skilaboðin sem honum hafi borist væru á „Mínum síðum“.

Í ljósi þess að rík skylda hvíli á umsækjendum um atvinnuleysisbætur til þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum og að tilkynna Vinnumálastofnun um allar þær breytingar sem verði á högum þeirra sé það mat Vinnumálastofnunar að skýringar þær sem kærandi hafi fært fram teljist ekki gildar í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar og að með því að uppfylla ekki skilyrði um mætingu né tilkynna um forföll hafi hann brugðist skyldum sínum skv. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Kæranda beri því að sæta tveggja mánaða bið eftir greiðslum frá 13. október 2025.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kærandi skuli sæta tveggja mánaða biðtíma eftir greiðslum atvinnuleysisbóta á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 58. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því ef þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum er hafnað. Segir þar í 1. mgr. að sá sem hafni þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í að minnsta kosti fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur, skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt VII. kafla laganna fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila. Hið sama gildi þegar hinn tryggði mæti ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma samkvæmt 6. mgr. 9. gr., nú 7. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr. laganna.

Í athugasemdum greinargerðar með frumvarpi til laga nr. 54/2006 segir meðal annars um 1. mgr. 58. gr. að ekki séu tilgreindar sérstakar vinnumarkaðsaðgerðir sem geti valdið því að hinn tryggði þurfi að sæta viðurlögum samkvæmt ákvæðinu heldur eigi það við um allar aðgerðir sem hinum tryggða sé boðið að taka þátt í til að auka líkur sínar á að fá vinnu við hæfi. Gert sé ráð fyrir að Vinnumálastofnun annist skipulag vinnumarkaðsaðgerða og að hinir tryggðu njóti faglegrar ráðgjafar sérfræðinga stofnunarinnar. Þannig megi ætla að þeim sem eru tryggðir innan atvinnuleysistryggingakerfisins verði boðin þátttaka í vinnumarkaðsúrræðum við hæfi en litið sé svo á að þeim sé skylt að taka þátt í slíkum úrræðum. Bregðist hinn tryggði þessum skyldum sínum leiði það til viðurlaga í formi biðtíma eftir atvinnuleysisbótum.

Samkvæmt gögnum málsins var kærandi þann 11. september 2025 boðaður á námskeið á vegum Vinnumálastofnunar sem var haldið í fjögur skipti á tímabilinu 15. til 18. september 2025. Kæranda var greint frá því að um skyldumætingu væri að ræða og ef að mæting myndi verða undir 80% þyrfti hann að senda skýringar til Vinnumálastofnunar með tilteknum hætti. Jafnframt var athygli kæranda vakin á því að ef hann myndi ekki senda skýringar eða þær yrðu ekki samþykktar mætti hann eiga von á að missa atvinnuleysisbætur í ákveðinn tíma.

Fyrir liggur að kærandi mætti ekki á námskeiðið og tilkynnti engin forföll. Af hálfu kæranda hefur komið fram að hann hafi ruglast á heimasíðum Vinnumálastofnunar og island.is og hafi því yfirsést boðunin á námskeiðið.   

Í 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 kemur skýrt fram að sá sem hafni þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum skuli sæta viðurlögum á grundvelli ákvæðisins. Af gögnum málsins má ráða að kæranda hafi mátt vera fullljóst að honum bæri að uppfylla mætingarskyldu á boðað námskeið. Þar sem kærandi hvorki mætti né boðaði forföll á námskeiðið kom til viðurlaga á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 er því staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 13. október 2025, um að fella niður rétt A, til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir