08 janúar 2026

Úrskurður nr. 1/2026

Hinn 8. janúar 2026 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 1/2026

í stjórnsýslumáli nr. KNU24050029

Kæra [...]

1 Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 3. maí 2024 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Perú (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 19. apríl 2024, um að synja henni um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja henni um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal kærunefnd meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju hjá þeirri stofnun sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðun Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort kærandi eigi rétt á veitingu alþjóðlegrar verndar á grundvelli 1. eða 2. mgr. 37. gr. laganna, hvort skilyrði séu fyrir veitingu dvalarleyfis á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. laganna og hvort skilyrði fyrir brottvísun séu uppfyllt ef svo á við. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt. Kröfur í máli þessu eru í samræmi við framangreint.

Kæruheimild er í 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

2 Málsatvik

Samkvæmt lögregluskýrslu kom kærandi til landsins frá Perú ásamt systur sinni og lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd 24. janúar 2023. Kvaðst kærandi sækja um vernd vegna ástandsins í Perú. Í landinu væri enginn við stjórnvölinn, mikið um óeirðir og kærandi væri ekki örugg við þær aðstæður. Kvaðst kærandi vera heilsuhraust, hafa verið í námi og starfað hjá fyrirtæki fjölskyldunnar.

Kærandi kom til viðtals hjá Útlendingastofnun 28. febrúar 2023 ásamt löglærðum talsmanni sínum og greindi frá helstu ástæðum flótta síns. Kærandi kvaðst vera fædd og uppalinn í La Merced borg í Chanchamayo héraði innan Junín héraðs í Perú og hafa verið búsett þar uns hún yfirgaf heimaríki.

Ástæðu flótta kæranda frá heimaríki rakti hún til athafna hryðjuverkahóps og mikilla mótmæla þar í landi. Hún hafi stundað nám í höfuðborg Perú en þar hafi verið mikið um mótmæli og hafi hún ákveðið að snúa aftur í heimabæ sinn. Kærandi greindi frá því að hún og fjölskylda hennar hafi verið búsett í klukkustundar fjarlægð frá svokölluðu VRAEM svæði sem sé undir stjórn hryðjuverkamanna og hermönnum sé meinað að fara inn á svæðið. Kærandi kvað markmið hryðjuverkamannanna vera að komast til höfuðborgar landsins og ná völdum. Þá kvað kærandi innrás hópsins hafa hafist í september til nóvember 2022 og hefði hópurinn verið kominn í nágrannabæi heimabæjar hennar þegar hún hefði farið frá Perú. Kærandi greindi frá því að um tveimur vikum fyrir viðtal hennar hjá stofnuninni hefðu hryðjuverkamennirnir verið mættir í heimabæ hennar og tekið yfir stjórn hans. Núna væri því einungis hægt að fara út úr húsi í nokkra klukkutíma á dag í samræmi við fyrirmæli hryðjuverkamannanna og ástandið væri að sögn móður hennar sérstaklega hættulegt fyrir konur. Kærandi kvað þá lögreglumenn sem enn væru á lífi starfa með hryðjuverkahópnum ýmist sjálfviljugir eða sökum þrýstings. Kærandi vísaði til þess að lögregla og yfirvöld veittu ekki vernd gegn hópnum þar sem lögreglan væri ekki nægilega undirbúin og hryðjuverkamennirnir væru fleiri. Kærandi kvaðst aðspurð ekki muna hvað hryðjuverkahópurinn kallaðist en vissi að hópurinn hefði verið lengi til staðar, stofnaður um 1990 og kæmi frá VRAEM svæðinu.

Var kærandi þá spurð um aðstæður í heimabæ hennar fyrir innrás hópsins og kvað hún ástandið í heimabæ hennar hafa verið gott áður en hópurinn hafi farið út af áðurnefndu svæði. Hún óttist núna um líf sitt og að vera beitt ofbeldi fari hún aftur til heimaríkis. Kærandi hafi sjálf ekki upplifað aðstæðurnar vegna þess að hún hafi verið farin. Aðspurð um hvað hópurinn geri kvað hún hópinn stunda fjárkúganir, ræna fólki og pallbílum til að auka við lið sitt og fremji kynferðisbrot. Kærandi taldi sig ekki getað búið annars staðar í heimaríki og verið örugg vegna þess að ef hryðjuverkahópurinn kæmist til höfuðborgarinnar hefði hópurinn stjórn yfir öllu landinu. Snéri hún aftur til Perú þyrfti hún að fara aftur í heimabæ sinn og reyna að bjarga sér eða gera það sem hryðjuverkahópurinn vilji. Hún hafi jafnframt áhyggjur af foreldrum sínum. Kærandi greindi frá því að faðir hennar dveldi í heimabæ þeirra en móðir hennar væri farin til höfuðborgarinnar sökum hræðslu við hryðjuverkamennina. Þá væri rekstur fjölskyldunnar ekki lengur í gangi vegna veru hryðjuverkamannanna og fækkunar ferðamanna. Kærandi kvaðst þekkja einhverja sem hefðu orðið fyrir ofbeldi af hálfu meðlima hryðjuverkahópsins og vísaði til þess að skotmörk hópsins væru einstaklingar sem ynnu á stöðum fyrir ferðamenn þar sem um væri að ræða einstaklinga sem ættu peninga.

Aðspurð hvort kærandi hafi verið virk í þágu tiltekins málstaðar í Perú kvaðst hún hafa tekið þátt í mótmælum stúdenta en hætt þátttöku tvisvar. Fyrst vegna heimsfaraldursins og svo aftur, kannski sex eða átta mánuðum fyrir viðtal hennar hjá Útlendingastofnun, vegna slæmrar framkomu lögreglumanna í garð mótmælenda. Lýsti kærandi því að lögreglumenn hefðu komið illa fram við mótmælendur, beitt þá ofbeldi og drepið tvo einstaklinga á mótmælum sem hún hefði tekið þátt í gegn forseta Perú. Kærandi kvaðst ekki hafa verið aðili að tilteknum stjórnmálaflokki í heimaríki en að hún tilheyri minnihlutahópi þar sökum stjórnmálaskoðana sinna. Aðspurð hvort kærandi hefði fundið fyrir fordómum eða þrýstingi vegna þess kvaðst hún hafa fundið fyrir skerðingu á tjáningarfrelsi.

Útlendingastofnun óskaði eftir skýringum kæranda og systur hennar á framlögðum gögnum með tölvubréfum 4. og 8. mars 2024. Í skýringum kæranda og systur hennar kemur m.a. fram að umræddur hryðjuverkahópur nefnist Sendero Luminoso (e. Shining Path). Kærandi og systir hennar hafi sjálfar ekki verið á þeim stöðum á VRAEM svæðinu sem þær myndir og myndbönd sem þær hafi lagt fram sýni með einni undantekningu. Þær hafi verið viðstaddar ofbeldisfull mótmæli gegn hernum og lögreglu. Þær hafi einnig verið búsettar nálægt þeim stöðum sem atvik hafi átt sér stað og séð bifreiðar sem hafi verið að flytja fólk af VRAEM svæðinu til höfuðborgarinnar. Myndirnar og myndböndin sem lögð hafi verið fram hafi ekki verið tekin af kæranda eða systur hennar og flest gögnin hafi þær fengið send frá vinum eða tekið af veraldarvefnum og fréttamiðlum þar. Fram kemur einnig að allt sem fram komi á framlögðum myndböndum og myndum hafi gerst þegar forsetinn Pedro Castillo hafi verið látinn víkja úr embætti og orðið hafi valdatómarúm árið 2022 og í byrjun árs 2023. Það tómarúm hafi hryðjuverkamennirnir nýtt sér og nú væri aftur verið að reyna að koma sitjandi forseta, Dina Boluarte, frá. Kærandi og systir hennar væru hræddar um að hryðjuverkamenn haldi áfram að nýta sér valdatómarúm og beini sjónum sínum að fleiri svæðum í Perú en VRAEM svæðinu.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar var kæranda synjað um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga. Kæranda var jafnframt brottvísað frá landinu og ákvarðað endurkomubann til tveggja ára. Kærandi kærði ákvörðunina til kærunefndar 3. maí 2024. Greinargerð barst kærunefnd 14. maí 2024 ásamt viðbótargögnum. Viðbótargreinargerð barst kærunefnd hinn 26. júlí 2024.

Hinn 18. nóvember 2025 bárust kærunefnd upplýsingar frá kæranda þess efnis að hún hefði eignast barn [...]. Varð barnið (hér eftir A) þá hluti af málsmeðferðinni. Barnsfaðir kæranda hlaut dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga með úrskurði kærunefndar nr. 721/2025, dags. 18. september 2025. Kæru systur kæranda var vísað frá með úrskurði kærunefndar nr. 930/2025, dags. 8. desember 2025.

3 Greinargerð til kærunefndar

Nefndin hefur farið yfir greinargerð kæranda og fylgiskjöl og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Verða aðeins reifuð hér helstu atriði greinargerðarinnar.

Í greinargerð kæranda er aðstæðum hennar lýst. Þar kemur m.a. fram að kærandi hafi flúið heimaríki vegna ótta hennar við ástandið í heimaríki sínu og hryðjuverkahópinn Shining Path sem hafi tekið völd í bæjum við svokallað VRAEM svæði. Heimabær kæranda sé einn þeirra bæja. Þá væru fleiri hryðjuverkahópar á svæðinu sem kærandi óttist einnig.

Í greinargerð kæranda er vísað til landaskýrslna og er mati Útlendingastofnunar á aðstæðum í Perú mótmælt. Fram kemur m.a. að kærandi telji stofnunina hafa vanmetið þá hættu sem henni stafi af hryðjuverkastarfsemi í heimaríki og vísar hún, hvað aðstæður í Perú varði, einnig til umfjöllunar í greinargerð hennar til stofnunarinnar 14. mars 2023. Einnig er vísað til mats Útlendingastofnunar á trúverðugleika frásagnar kæranda og því mati mótmælt. Byggir kærandi á því að hún hafi komið því vel til skila hvað hún óttist ásamt því að hafa staðsett ógnina á eigin heimaslóðum í Perú. Útlendingastofnun hafi með rannsókn á staðháttum og ástandi á heimahögum kæranda komist að því að umræddur hryðjuverkahópur beri nafnið Shining Path. Hópurinn starfi á milli héraðanna Junín, Ayacucho og Huancavelica á VRAEM svæðinu við fíkniefnaviðskipti og kærandi byggi á því að það dragi ekki úr hættu á heimasvæði hennar að ekki allt Junín hérað sé talið hættusvæði og ætti ekki að vera ástæða til að draga úr trúverðugleika frásagnar hennar. Mótmælir kærandi jafnframt þeirri ályktun stofnunarinnar að hún búi nálægt áhættusvæði vegna viðverðu hryðjuverkahópsins Shining Path og vísar til þess að hún búi á yfirráðasvæði hryðjuverkahópsins. Því sjónarmiði til stuðnings vísar kærandi til umfjöllunar um landaupplýsingar í fyrri greinargerð hennar dags. 14. mars 2023 og vísar hún m.a. til þess að í febrúar 2023 hafi yfirvöld í Perú framlengt neyðarástand sem gildi í héruðunum Ayachucho, Huancavelica, Cusco og Junín til 11. apríl 2023. Kærandi telji Útlendingastofnun vanmeta þá hættu sem henni stafi af hryðjuverkastarfsemi í heimaríki. Yfirvöld hafi einnig lýst yfir neyðarástandi í höfuðborg Perú, Lima. Þá leggur kærandi áherslu á m.a. rannsóknarskyldu stjórnvalda og jafnræðisregluna.

Kærandi krefst þess aðallega að verða veitt alþjóðleg vernd sem flóttamaður hér á landi samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Hún hafi ástæðuríkan ótta við ofsóknir í heimaríki og vilji ekki, vegna þess ótta, færa sér í nyt vernd í Perú, enda sé þar, að hennar mati, engin vernd til staðar sökum aðstæðna þar í landi.

Verði ekki fallist á aðalkröfu málsins krefst kærandi þess til vara að verða veitt viðbótarvernd hér á landi með vísan til 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Kærandi telur sig í sérstakri hættu bæði vegna almennra aðstæðna á heimasvæði sínu í Perú og vegna persónulegra aðstæðna.

Til þrautavara krefst kærandi þess að verða veitt dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Byggir hún á því að vegna erfiðra almennra aðstæðna í Perú og sérstaklega á heimaslóðum kæranda hafi hún mikla þörf dvalarleyfi á grundvelli ákvæðisins. Einnig sökum erfiðra félagslegra aðstæðna.

Auk þess gerir kærandi kröfu um að í kjölfar þess að henni verði veitt vernd á Íslandi verði systur hennar veitt heimild til að sækja um dvalarleyfi á grundvelli 1. málsl. 1. mgr. 69. gr. laga um útlendinga.

Þá kemur fram í viðbótargreinargerð kæranda að hún krefjist þess að sér verði veitt dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða með vísan til 2. mgr. 74. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga.

4 Reglur stjórnsýsluréttar og málsmeðferð samkvæmt lögum um útlendinga

Í greinargerð kæranda eru færð rök fyrir því að ekki hafi verið farið að málsmeðferðarreglum við málsmeðferð og ákvarðanatöku Útlendingastofnunar. Telur kærandi að málsmeðferð stofnunarinnar og hin kærða ákvörðun brjóti gegn rannsóknarreglu stjórnsýslu- og útlendingaréttar.

Kærunefnd hefur farið yfir málsmeðferð Útlendingastofnunar og hina kærðu ákvörðun sem er í samræmi við málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Er því ekki ástæða til þess að fella ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi af þeim sökum.

5 Alþjóðleg vernd

5.1 Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð nr. 540/2017 um útlendinga, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Jafnframt ber að líta til ákvæða alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna frá 1951, ásamt viðauka við samninginn frá 1967, og annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

Í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, sem byggir á A-lið 1. gr. flóttamannasamningsins, segir:

Flóttamaður samkvæmt lögum þessum telst vera útlendingur sem er utan heimalands síns af ástæðuríkum ótta við að vera ofsóttur vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, aðildar að tilteknum þjóðfélagshópi eða vegna stjórnmálaskoðana og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta færa sér í nyt vernd þess lands; eða sá sem er ríkisfangslaus og er utan þess lands þar sem hann áður hafði reglulegt aðsetur vegna slíkra atburða og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta hverfa aftur þangað, sbr. A-lið 1. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna frá 28. júlí 1951 og bókun við samninginn frá 31. janúar 1967, sbr. einnig 38. gr. laga þessara.

Í 38. gr. laga um útlendinga eru sett fram viðmið um það hvað felist í hugtakinu ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr., á hvaða grundvelli ofsóknir geta byggst og hvaða aðilar geta verið valdir að þeim. Í 1. mgr. ákvæðisins segir:

Ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr. eru þær athafnir sem í eðli sínu eða vegna þess að þær eru endurteknar fela í sér alvarleg brot á grundvallarmannréttindum, einkum ófrávíkjanlegum grundvallarmannréttindum á borð við réttinn til lífs og bann við pyndingum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, bann við þrældómi og þrælkun og bann við refsingum án laga. Sama á við um samsafn athafna, þ.m.t. ólögmæta mismunun, sem hafa eða geta haft sömu eða sambærileg áhrif á einstakling.

Í 2. mgr. 38. gr. laga um útlendinga er fjallað um í hverju ofsóknir geta falist. Þá eru þær ástæður sem ofsóknir þurfa að tengjast skilgreindar nánar í 3. mgr. 38. gr. laganna.

Í 4. mgr. 38. gr. kemur fram að þeir aðilar sem geta verið valdir að ofsóknum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð séu:

a. ríkið,

b. hópar eða samtök sem stjórna ríkinu eða verulegum hluta landsvæðis þess,

c. aðrir aðilar, sem ekki fara með ríkisvald, ef sýnt er fram á að ríkið eða hópar eða samtök samkvæmt b-lið, þ.m.t. alþjóðastofnanir, geti ekki eða vilji ekki veita vernd gegn ofsóknum eða meðferð sem fellur undir 2. mgr. 37. gr., m.a. með því að ákæra og refsa fyrir athafnir sem fela í sér ofsóknir.

Orðasambandið „ástæðuríkur ótti við að vera ofsóttur“ í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga inniheldur huglæga og hlutlæga þætti og þarf að taka tillit til hvors tveggja þegar mat er lagt á umsókn um alþjóðlega vernd. Mat á því hvort ótti umsækjanda sé ástæðuríkur getur verið byggt á persónulegri reynslu umsækjanda sem og á upplýsingum um ofsóknir sem aðrir í umhverfi hans eða þeir sem tilheyra sama hópi hafa orðið fyrir. Umsækjandi sem hefur sýnt fram á að hann hafi þegar orðið fyrir ofsóknum í heimaríki, sbr. 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga, eða beinum og marktækum hótunum um slíkar ofsóknir, yrði almennt talinn hafa sýnt fram á ástæðuríkan ótta við slíkar ofsóknir snúi hann aftur til heimaríkis nema talið verði að miklar líkur séu á því að slíkar ofsóknir yrðu ekki endurteknar, t.d. þar sem aðstæður í heimaríki hans hafi breyst. Þótt umsækjandi um alþjóðlega vernd skuli njóta vafa upp að ákveðnu marki verður umsækjandinn með rökstuddum hætti að leiða líkur að því að hans bíði ofsóknir í heimaríki. Frásögn umsækjanda og önnur gögn um einstaklingsbundnar aðstæður hans verða því almennt að fá stuðning í hlutlægum og áreiðanlegum upplýsingum um heimaríki umsækjanda, stjórnvöld, stjórnarfar og löggjöf þess. Þá er litið til sambærilegra upplýsinga um ástand, aðstöðu og verndarþörf þess hóps sem umsækjandi tilheyrir eða er talinn tilheyra.

Við mat á umsóknum um alþjóðlega vernd verða stjórnvöld því að leggja mat á auðkenni umsækjanda, landaupplýsingar um það heimaríki umsækjanda sem til meðferðar er og trúverðugleika frásagnar umsækjanda.

Við mat á trúverðugleika er höfð til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um málsmeðferð og viðmið við mat á umsókn um alþjóðlega vernd (Handbook and Guidelines on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status, Genf 2019). Þá er tekið mið af skýrslu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna og Flóttamannasjóðs Evrópusambandsins um trúverðugleikamat, eftir því sem við á (Beyond Proof: Credibility Assessment in EU Asylum Systems, Brussel 2013).

Samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga er útlendingur einnig flóttamaður ef, verði hann sendur aftur til heimaríkis síns, raunhæf ástæða er til að ætla að hann eigi á hættu að sæta dauðarefsingu, pyndingum eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu eða hann verði fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum þar sem ekki er greint á milli hernaðarlegra og borgaralegra skotmarka. Sama gildir um ríkisfangslausan einstakling.

Við mat á því hvort aðstæður kæranda séu slíkar að þær eigi undir 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga hefur kærunefnd talið rétt að líta til 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur fjallað um það mat sem þarf að fara fram á því hvort kærandi sé í raunverulegri hættu á að verða fyrir meðferð sem falli undir 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu sem bannar pyndingar og ómannlega eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Hefur dómstóllinn sagt að 3. gr. sáttmálans geti átt við þegar hættan stafar frá einstaklingum eða hópi fólks sem ekki séu fulltrúar stjórnvalda. Kærandi verður þó að geta sýnt fram á að gildar ástæður séu til að ætla að um raunverulega hættu sé að ræða og að stjórnvöld í ríkinu séu ekki í stakk búin til að veita viðeigandi vernd. Ekki er nóg að aðeins sé um að ræða möguleika á illri meðferð og verður frásögn kæranda að fá stuðning í öðrum gögnum (sjá t.d. dóma Mannréttindadómstóls Evrópu í máli NA gegn Bretlandi (mál nr. 25904/07) frá 7. júlí 2008 og H.L.R. gegn Frakklandi (mál nr. 24573/94) frá 29. apríl 1997).

5.2 Réttarstaða barna

Staða barna á flótta ræðst af viðeigandi reglum í þjóðarétti og landsrétti. Í 22. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013, segir í fyrsta lagi að aðildarríki skuli gera viðeigandi ráðstafanir til að tryggja að barn sem leiti eftir réttarstöðu sem flóttamaður, eða sem talið sé flóttamaður samkvæmt viðeigandi reglum eða starfsháttum þjóðaréttar eða landslaga, fái, hvort sem það sé í fylgd foreldra eða annarra eða ekki, viðeigandi vernd og mannúðlega aðstoð við að nýta sér þau réttindi sem við eigi og kveðið sé á um í samningnum.

Í 2. mgr. 10. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 segir að ákvarðanir sem varði barn skuli teknar með hagsmuni þess að leiðarljósi, því tryggður réttur til að tjá skoðanir sínar í málum sem það varði og tekið tillit til skoðana barnsins í samræmi við aldur þess og þroska. Í 3. mgr. 25. gr. laga um útlendinga kemur fram að við ákvörðun sem sé háð mati stjórnvalds skuli huga að öryggi barns, velferð þess og félagslegum þroska og möguleika þess til að sameinast fjölskyldu sinni.

Sérstaklega er fjallað um mat stjórnvalda á umsóknum barna um alþjóðlega vernd í 5. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Þar segir að við mat á því hvort barn teljist flóttamaður samkvæmt lögunum skuli það sem barninu sé fyrir bestu haft að leiðarljósi. Við mat á því hvað barni sé fyrir bestu skuli stjórnvöld líta til möguleika barns á fjölskyldusameiningu, öryggis þess, velferðar og félagslegs þroska auk þess sem taka skuli tillit til skoðana barnsins í samræmi við aldur þess og þroska. Við ákvörðun í máli er varðar hagsmuni barns skuli stjórnvöld taka skriflega afstöðu til þessara atriða.

Almennt er viðurkennt að eðlilegur þroski barns sé best tryggður með því að vernda fjölskylduna. Sé ólögráða barn í fylgd annars eða beggja foreldra sinna eða annars úr fjölskyldunni sem hefur það á framfæri sínu og sá fer fram á réttarstöðu flóttamanns, ber að fara með málin í samræmi við meginregluna um einingu fjölskyldunnar. Ljóst er að barn það sem hér um ræðir er í fylgd móður sinnar og haldast úrskurðir þeirra því í hendur.

5.3 Auðkenni og ríkisfang

Í ákvörðun Útlendingastofnunar kemur fram að til að sanna á sér deili hafi kærandi framvísað perúsku vegabréfi. Að því virtu hafi það verið mat Útlendingastofnunar að kærandi hafi sannað auðkenni sitt með fullnægjandi hætti. Kærunefnd telur ekki ástæðu til að hnekkja framangreindu mati Útlendingastofnunar og verður því lagt til grundvallar að kærandi sé perúskur ríkisborgari.

Fyrir liggur að A fæddist hér á landi og móðir A hafi perúskt ríkisfang. Í ljósi framangreinds leggur kærunefnd til grundvallar að A sé einnig perúskur ríkisborgari.

5.4 Landaupplýsingar

Kærunefnd útlendingamála hefur lagt mat á aðstæður í Perú, m.a. með hliðsjón af eftirfarandi skýrslum:

2024 Country Reports on Human Rights Practices: Peru (U.S. Department of State, 12. ágúst 2025);
2023 Country Reports on Human Rights Practices: Peru (U.S. Department of State, 23. apríl 2024);
2022 Country Reports on Human Rights Practices: Peru (U.S. Department of State, 20. mars 2023);
A/HRC/46/35/Add.2: Visit to Peru - Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights defenders, Michel Forst (OHCHR, 22. desember 2020);
Dina Boluarte (Britannica, síðast uppfært 21. október 2025);
Chapter IV.A: Human Rights Development in the Region (IACHR, 2021);
Country Reports on Terrorism 2023: Peru (U.S. Department of State, 2023)
Freedom in the World 2024 – Peru (Freedom House, 2024);
Freedom in the World 2023 – Peru (Freedom House, mars 2023);
Healthcare Resource Guide – Peru (International Trade Administration);
Heimasíða perúskra stjórnvalda, upplýsingar um SIS kerfið (https://www.gob.pe/131-seguro-integral-de-salud-sis-gratuito);
OECD Reviews of Pension Systems: Peru (OECD, 9. september 2019);
Pedro Castillo (Britannica, síðast uppfært 27. nóvember 2025);
Peru Country Report 2022 (BTI, 2022);
Peru Country Security Report (OSAC, 10. júlí 2025);
Peru Country Security Report (OSAC, 30. september 2022);
Peru Situation Report (GTRM, R4V, 17. janúar 2022);
Peru – Country Focus (European Union Agency for Asylum, EUAA, september 2023);
Peru Profile (InSight Crime, 20. mars 2023);
Primary Health Care Systems (PRIMASYS), Case study from Peru (World Health Organization, 6. janúar 2017);
Report of the Mission to Peru 17 – 22 November 2020 (OHCHR, 1. nóvember 2020);
Shining Path (InSight Crime, 28. maí 2024);
The State of the World´s Human Rights; Peru 2023 (Amnesty International, 24. apríl 2024);
The World Factbook – Peru (Central Intelligence Agency, síðast uppfært 10. desember 2025);
Vefsíða World Education – Education in Peru , 15. mars 2022;
Vefsíða stjórnvalda í Perú (https://www.gob.pe/) og
World Report 2025 – Peru, Events of 2024 (Human Rights Watch, 16. janúar 2025).

Perú er forsetalýðveldi í Suður-Ameríku og í landinu búa tæplega 33 milljónir manna. Árið 1956 gerðist Perú aðili að Sameinuðu þjóðunum. Árið 1978 gerðist ríkið aðili að bæði alþjóðasamningi um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi og alþjóðasamningi um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi. Perú gerðist aðili að samningi Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum og annarri grimmilegri, ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu árið 1988 og samningi Sameinuðu þjóðanna um afnám allrar mismununar gagnvart konum árið 1982. Þá gerðist Perú aðili að flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna 21. desember 1964 og mannréttindasáttmála Ameríku 28. júlí 1978. Þá fullgilti Perú barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna árið 1990.

Í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2024 kemur fram að helstu vandamál á sviði mannréttinda í Perú séu m.a. takmarkanir á tjáningar- og fjölmiðlafrelsi, þar á meðal ofbeldi eða hótanir um ofbeldi gegn blaðamönnum og ritskoðun ásamt ofbeldi gegn félagsmönnum verkalýðsfélaga. Í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2023 kemur fram að helstu vandamál á sviði mannréttinda í Perú hafi þá verið m.a. takmarkanir á fjölmiðlafrelsi, ofbeldi, hótanir, spilling innan stjórnkerfis, refsileysi, skortur á rannsókn á ofbeldi gagnvart konum og stúlkum og mansal. Yfirvöld hafi þó á undanförnum árum ákært og sakfellt opinbera starfsmenn vegna spillingar og misnotkunar valds, þ. á m. háttsetta embættismenn. Heimildir beri með sér að lögregluyfirvöld í Perú séu að jafnaði fagleg en þó viðgangist spilling innan lögreglunnar. Fram kemur í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2022 að ríkislögreglan heyri undir innanríkisráðuneyti landsins og viðhaldi öryggi innanlands. Perúski herinn, sem heyri undir varnarmálaráðuneyti landsins, sé einkum ábyrgur fyrir ytra öryggi landsins en beri einnig ábyrgð á að tryggja öryggi á tilteknum svæðum innanlands. Samkvæmt skýrslunni hafi perúsk yfirvöld viðhaldið skilvirkri stjórn yfir öryggissveitum landsins. Fram kemur að tilkynningar hafi borist um brot af hálfu meðlima öryggissveitanna. Í skýrslu EUAA frá september 2023 kemur fram að ofbeldi gegn konum hafi verið alvarlegt og vanmetið vandamál og að 71% kvenkyns fórnarlamba leggi ekki fram kæru. Ástæður þess að þær leiti ekki aðstoðar ríkisins væru m.a. skömm og ótti, óvissa um hvert eigi að leita, neikvæð reynsla af kæruferli og skortur á aðgerðum af hálfu tiltækra aðila. Fram kemur að þolendur ofbeldis geti nálgast aðstoð hjá ýmsum aðilum.

Samkvæmt framangreindum heimildum, m.a. skýrslu EUAA frá september 2023, eru vopnuð rán, fjárkúgun, mannrán og netglæpir algengustu glæpir í Perú. Fjöldi glæpahópa séu starfandi í landinu, einkum í Lima. Þá hafi glæpahópar frá Venesúela, Kólumbíu og Ekvador hafið starfsemi í Perú, einkum í Lima og séu að taka yfir af perúskum glæpahópum í ljósi fjárhags og liðsafla sem þau hafa yfir að búa. Fjárkúgun sé algengt vandamál í Perú og helstu aðferðir sem glæpahópar beiti til fjárkúgunar séu m.a. að glæpagengi krefjist „gjalds“ af starfsmönnum, fyrirtækjaeigendum, opinberum flutningafyrirtækjum og bílstjórum, í gegnum síma eða samskiptaforritið WhatsApp, lausnargjald fyrir stolnar bifreiðar og okurlán. Fórnarlömb fjárkúgana séu af fjölbreyttum bakgrunni og upphæðir fari eftir aðstæðum. Perú sé annar stærsti farmleiðandi kókaíns í heiminum á eftir Kólumbíu. Perúskir fíkniefnasmyglarar hafi sambönd við smyglarasamtök frá Kólumbíu og Mexíkó og aðra glæpahópa í löndum á borð við Brasilíu og Ítalíu.

Samkvæmt heimildum, m.a. frá InSight Crime er hópurinn Sendero Luminoso (e. Shining Path) leifar af skæruliðahreyfingu í Perú frá lokum 20. aldar. Þegar hópurinn hafi verið á hátindi valdatíðar sinnar um 1990 hafi meðlimir hópsins verið um 3.000 en flestir sérfræðingar og perúskar öryggisþjónustur hafi árið 2023 áætlað að meðlimir hópsins væru á bilinu 250 til 300 manns. Þótt hópurinn fari minnkandi hafi hann vegna fíkniefnasmygls enn áhrif á svokölluðu VRAEM svæði sem liggi á milli ánna Apurímac, Ene og Mantaro (sp. Valle de los Ríos Apurímac, Ene y Mantaro). Staðsetningin veiti hópnum yfirráð yfir lykilleiðum fíkniefnasmygls til Brasilíu og Bólivíu og yfirvöld í Perú lýsi hópnum sem fíkniefnasmyglhópi. Í kringum 2023 hafi yfirvöld ráðist í harðar aðgerðir gegn hópnum og starfsemi hans. Samkvæmt aðgengilegum upplýsingum á veraldarvefnum hafi perúsk yfirvöld lýst yfir neyðarástandi á tilteknum svæðum innan VRAEM svæðisins. Ástandið hafi jafnframt verið framlengt og áhrifasvæði þess aðlagað nokkrum sinnum, þar á meðal í september 2025. Af aðgengilegum tilkynningum um neyðarástandið verður ráðið að það taki m.a. til svæða innan Huanta héraðs í Ayachucho héraði, Tayacaja héraðs í Huancavelica héraði, La Convención héraðs í Cusco héraði og Satipo héraðs í Junín héraði. Einnig kemur fram að neyðarástandið og framlenging þess miði fyrst og fremst að því að takast á við hópinn Sendero Luminoso og bregðast við þeim ógnum sem kunni að koma upp á svæðinu vegna hópsins.

Í skýrslu EUAA 2023 fóru í apríl og maí 2022 fram mikil mótmæli í Perú, sum þeirra ofbeldisfull, gegn þáverandi forseta landsins og var honum vikið úr embætti hinn 7. desember 2022 og færður í fangelsi. Tók þá varaforseti Perú, Dina Boluarte við embætti. Frá 7. desember 2022 fram í miðjan febrúar 2023 hafi mikið verið um mótmæli en mótmælum hafi síðan fækkað frá mars til júlí 2023 niður í nánast engin. Hinn 19. júlí 2023 hafi hins vegar verið haldin frekari mótmæli í landinu, afsagnar Dina Boluarte verið krafist auk nýrra forsetakosninga og var henni vikið úr embætti 10. október 2025. Síðar í október 2025 hafi nýr forseti Perú lýst yfir 30 daga neyðarástandi í höfuðborginni og borginni Callao í því skyni að stemma stigum gegn auknum glæpum. Aðgengilegar upplýsingar á veraldarvefnum bera með sér að neyðarástandið hafi verið framlengt 21. nóvember 2025.

Í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2023 kemur fram að lög í Perú leggi bann við mismunun í starfi vegna kynþáttar, húðlitar, kyns, trúar, stjórnmálaskoðana, þjóðernisuppruna, ríkisborgararéttar, félagslegs uppruna, fötlunar, aldurs eða félagslegrar stöðu. Þó hafi félagasamtök greint frá mismunun í atvinnulífinu hjá framangreindum hópum og að mörg tilvik mismununar hafi ekki verið tilkynnt. Þá sé kveðið á um jafnræði í stjórnarskrá Perú. Þrátt fyrir það hafi framkvæmd stjórnvalda við að framfylgja því verið misjöfn. Mismunun á grundvelli kynþáttar eða þjóðernis sé refsiverð samkvæmt hegningarlögum í Perú. Þá séu refsingar lagðar við glæpum sem grundvallist á hatri gegn tilteknu þjóðerni. Mismunun á grundvelli tungumáls, trúarbragða, aldurs, kyns eða félagslegrar stöðu séu einnig refsiverð. Við framangreindum brotum sé refsiramminn fjögur ár auk sektargreiðslna en lögunum hafi þó ekki verið framfylgt í öllum tilvikum. Í Perú hafi dómsmála- og mannréttindaráðuneyti yfirumsjón með stefnu landsins í mannréttindamálum. Þá hafi innanríkisráðuneytið og ráðuneyti sem starfi á sviði málefna kvenna og einstaklinga í viðkvæmri stöðu, gegnt mikilvægu hlutverki á sviði mannréttindamála í Perú. Jafnframt kemur fram að þjónustumiðstöðvar séu starfsræktar af ráðuneytinu fyrir þolendur heimilis- og kynferðisofbeldis og annarra brota. Um helmingur miðstöðvanna séu staðsettar á lögreglustöðvum. Þá sé unnt að leita athvarfs hjá ákveðnum miðstöðvum auk lögfræðilegrar, sálfræðilegrar og félagslegrar aðstoðar. Þessar opinberu stofnanir hafi almennt verið taldar áhrifaríkar á þessu sviði. Þá hafi embætti umboðsmanns starfað án afskipta stjórnvalda eða annarra aðila og frjáls félagasamtök og almenningur talið störf umboðsmanns áhrifarík.

Á vefsíðu Flóttamannastofnunar kemur fram að öll börn í Perú eigi rétt á gjaldfrjálsri menntun óháð þjóðerni eða réttarstöðu og því eigi börn innflytjenda einnig rétt á menntun í landinu. Menntamálaráðuneyti Perú sé ábyrgt fyrir því að tryggja þessi réttindi á landsvísu og staðbundnar menntastofnanir (UGEL) beri ábyrgð á þjónustunni á sínu svæði.

Fátækt hafi farið minnkandi frá árinu 2004, þegar tæplega 60% íbúa Perú hafi búið við fátæktarmörk, til ársins 2019 þegar rúmlega 20% íbúa hafi búið við fátæktarmörk. Fátækt hafi aukist í heimsfaraldri Covid-19 og hafi rúmlega 30% íbúa búið við fátæktarmörk árið 2020. Lífeyriskerfið í Perú sé að mestu byggt á lífeyriskerfinu NPS (e. National Pension System) og SPP (e. Private Pension System) sem einstaklingar greiði í með hluta af tekjum sínum yfir ævina. Lífeyriskerfið Pensión 65 hafi verið sett á fót árið 2011 til þess að mæta þörfum eldri borgara sem glími við mikla fátækt og fái ekki greitt úr lífeyriskerfunum SNP eða PPS. Félagsmálaráðuneyti Perú (s. El Ministerio de Desarrollo e Inclusión Social) hefur yfirumsjón með verkefnum sem stuðla að félagslegum umbótum í landinu. Á vegum ráðuneytisins hafa margvísleg verkefni verið sett á laggirnar, s.s. styrktarsjóðir eins og framangreindur lífeyrissjóður, Pensión 65. Þá vinni ráðuneytið að því að útrýma fátækt og vannæringu barna, auk þess að tryggja að börn hafi aðgang að heilbrigðisþjónustu og góðri menntun.

Í 11. gr. stjórnarskrár Perú er kveðið á um aðgang að endurgjaldslausri heilbrigðisþjónustu. Í skýrslu Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar frá árinu 2017 kemur fram að heilbrigðiskerfið í Perú samanstandi af fjórum þáttum, opinberu kerfi (s. Seguro Integral de Salud, SIS), kerfi fyrir lögreglu og vopnaðar sveitir, sjúkratryggingakerfi og einkaaðilum sem samanstandi bæði af hagnaðardrifnum rekstri sem og sjálfstæðum félagasamtökum, s.s. trúfélögum. Heilbrigðiskerfið hafi tekið ýmsum breytingum frá árinu 2003. Breytingarnar hafi miðað að því að bæta grunnheilbrigðisþjónustu og mæta betur þörfum fjölskyldna og íbúa í dreifbýli. Best sé aðgengi að heilbrigðisþjónustu í stærri borgum landsins. SIS tryggi margvíslegum hópum aðgang að heilbrigðiskerfinu m.a. fólki sem sé ekki með sjúkratryggingu. Þá kemur fram á vefsíðu stjórnvalda í Perú að þeir útlendingar sem dvelji löglega í landinu og séu með sérstakt dvalarleyfiskort (s. carné de extranjería) hafi aðgang að atvinnumarkaðnum og opinbera heilbrigðiskerfinu, geti stofnað fyrirtæki og sótt um bankalán.

5.5 Niðurstaða um réttarstöðu flóttamanns samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Kærandi byggir umsókn um alþjóðlega vernd á því að hún sé í hættu í heimaríki vegna almenns ástands og athafna hryðjuverkahóps þar í landi. Auk þess tilheyri kærandi minnihlutahópi í heimaríki sökum stjórnmálaskoðana sinna og yfirvöld geti ekki veitt sér aðstoð eða vernd.

Í umfjöllun í handbók flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um réttarstöðu flóttamanna um stjórnmálaskoðanir í skilningi alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna frá 1951 kemur fram að umsækjandi verði að sýna fram á að hann óttist að verða fyrir ofsóknum vegna þessara skoðana sinna. Gengið sé út frá því að stjórnmálaskoðanir umsækjanda feli í sér gagnrýni á stefnu eða aðferðir stjórnvalda sem séu stjórnvöldum ekki þóknanlegar. Einnig sé gert ráð fyrir að stjórnvöldum sé kunnugt um slíkar skoðanir eða að þau ætli að umsækjandi hafi þær. Við mat á því hvort umsækjandi um alþjóðlega vernd hafi ástæðuríkan ótta við ofsóknir á grundvelli stjórnmálaskoðana í skilningi samningsins er þannig ekki skilyrði að viðkomandi hafi skoðanir sem feli í sér gagnrýni á stjórnvöld, heldur aðeins að stjórnvöld ætli að umsækjandi hafi slíkar skoðanir. Samkvæmt e-lið 3. mgr. 38. gr. laga um útlendinga vísa stjórnmálaskoðanir í skilningi 1. mgr. 37. gr. laganna einkum til skoðana á stefnumótun og aðferðum stjórnvalda sem kunna að beita ofsóknum án tillits til þess hvort viðkomandi hefur aðhafst eitthvað til að tjá skoðanir sínar. Með vísan til þess sem fram kemur í umfjöllun í handbók flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna verður lagt til grundvallar að ætlaðar stjórnamálaskoðanir geti einnig fallið undir e.-lið 3. mgr. 38. gr. laga um útlendinga.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun kvaðst kærandi ekki vera aðili að stjórnmálaflokki en kvaðst hafa tekið þátt í mótmælum stúdenta. Aðspurð hvenær hún hefði tekið þátt í mótmælum svaraði kærandi því að hún hefði fyrst tekið þátt í byrjun kórónuveirufaraldursins en hafi hætt að taka þátt um sex til átta mánuðum fyrir viðtal hennar hjá stofnuninni.

Að mati kærunefndar er ekki ástæða til að draga í efa að kærandi sé á móti stjórnvöldum í heimaríki og að hún hafi tekið þátt í mótmælum stúdentaþarí landi. Af frásögn kæranda verður ekki annað ráðið en að hún hafi hætt þátttöku í mótmælum einhvern tímann á tímabilinu júní til ágúst 2022. Frásögn kæranda ber ekki með sér að hún hafi sjálf orðið fyrir ofbeldi, sætt ofsóknum eða óttist ofsóknir vegna stjórnmálaskoðana sinna af hálfu stjórnvalda í heimaríki sem hafa eða gætu náð því alvarleikastigi sem 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um. Þá benda önnur gögn málsins ekki til þess að slíkar ofsóknir hafi átt sér stað eða að kærandi eigi þær á hættu. Einnig er til þess að líta að í gögnum málsins liggur fyrir perúskt vegabréf kæranda, útgefið 22. janúar 2023. Í vegabréfinu má sjá útstimpil frá Perú sama dag, hinn 22. janúar 2023. Gefur það til kynna kærandi hafi getað sótt um vegabréf og farið með löglegum hætti úr landinu án þess að vera stöðvuð vegna opinna mála í perúska réttarkerfinu. Með vísan til framangreinds er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á að hún eigi á hættu ofsóknir vegna stjórnmálaskoðana sinna, sbr. e- lið 3. mgr. 38. gr. laga um útlendinga.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun 28. mars 2023 kvað kærandi ástæðu flótta hennar frá heimaríki hafa verið aðstæður þar í landi vegna athafna hryðjuverkahóps og almennt ástand þar í landi, einkum vegna mikilla mótmæla. Hún hafi farið frá höfuðborginni til heimabæjar hennar vegna mikilla mótmæla í höfuðborginni. Kærandi greindi frá því að heimabær hennar væri staðsettur í um klukkustundar fjarlægð frá svokölluðu VRAEM svæði sem sé undir stjórn hryðjuverkahóps. Þá greindi kærandi frá því að skömmu fyrir viðtal hennar hjá Útlendingastofnun hafi hópurinn verið búinn að taka yfir heimabæ kæranda og stefndi til höfuðborgarinnar. Kærandi kvað lögregluna ekki geta stöðvað hópinn og næði hópurinn til höfuðborgarinnar yrði allt landið undir stjórn hans. Kærandi kvaðst aðspurð ekki muna nafn hópsins en vissi að hann hefði verið lengi til staðar, verið stofnaður um 1990 og kæmi frá VRAEM svæðinu.

Við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun lagði kærandi fram fjölmargar ljósmyndir og þrjú myndbönd máli sínu til stuðnings. Í skýringum kæranda til Útlendingastofnunar varðandi gögnin kemur m.a. fram að framlögð myndbönd og ljósmyndir sýni athafnir hryðjuverkahóps sem nefnist Sendero Luminoso á VRAEM svæðinu. Kærandi kvaðst sjálf ekki hafa verið á þeim stöðum á VRAEM svæðinu sem gögnin sýni en hún hafi búið nálægt þeim stöðum þar sem atvik hafi átt sér stað og þá hafi hún séð bifreiðar flytja fólk af VRAEM svæðinu til höfuðborgar Perú. Í því samhengi vísaði hún til tiltekinnar myndar sem samkvæmt hennar skýringum sýni einstaklinga sem hafi verið á leið til höfuðborgarinnar en verið stöðvaðir af hryðjuverkamönnum. Þá kvaðst kærandi hafa verið viðstödd ofbeldisfull mótmæli gegn hernum og lögreglu og vísaði um það til annarrar myndar. Samkvæmt skýringum kæranda við myndina sýni sú mynd mótmæli hryðjuverkasamtaka í Lima 2023. Framangreindar tvær myndir eru ódagsettar og af þeim verður ekki staðfest hvort þær raunverulega sýni mótmæli hryðjuverkahóps eða ofbeldisfull mótmæli, eða að hryðjuverkahópur hafi raunverulega stöðvað einstaklinga á leið til höfuðborgarinnar og þá af hvaða ástæðu. Samkvæmt skýringum kæranda gerðust þau atvik sem myndirnar sýni árið 2022 og í byrjun árs 2023. Af framlögðum gögnum verður ekki ráðið að gögnin eða þær aðstæður sem á þeim sjáist tengist kæranda með beinum hætti. Svaraði kærandi því jafnframt neitandi hvort hún hefði sjálf tekið einhverjar framlagðra mynda eða myndbanda og vísaði til þess að framlagðar myndir og myndbönd kæmu ýmist frá vinum, af veraldarvefnum eða frá fréttamiðlum. Samkvæmt framangreindu hafa framlagðar myndir og myndbönd takmarkað gildi fyrir mál kæranda.

Af skýringum kæranda til Útlendingastofnunar og málatilbúnaðar hennar í greinargerð til kærunefndar má ráða að hún óttist hryðjuverkahópinn Sendero Luminoso. Líkt og að framan er rakið greindi kærandi frá því að heimabær hennar sé staðsettur nálægt VRAEM svæðinu og að framangreindur hópur hafi verið búinn að taka yfir heimabæ hennar í mars 2023.

Af þeim upplýsingum sem kærunefnd hefur kynnt sér um Sendero Luminoso og VRAEM svæðið verður ráðið að hópurinn sem sé skæruliðahópur starfi vissulega að einhverju leyti innan Junín héraðs í heimaríki kæranda en áhrifasvæði hópsins sé einkum innan svonefnds VRAEM svæðis. Samkvæmt heimildum er VRAEM svæðið skóglendur dalur sem nær yfir hluta af Ayacucho, Cusco Huancavelica og Junín héröðin í tæplega fjögurra klukkustuna fjarlægð frá heimabæ kæranda, La Merced. Ekkert í aðgengilegum upplýsingum um Perú gefur til kynna að Sendero Luminoso hópurinn hafi tekið yfir stjórn heimabæ kæranda í mars 2023 eða að hann stjórni bænum eða Chanchamayo héraðinu þar sem bærinn er staðsettur. Þá verður ekki ráðið að hópurinn hafi jafn mikil ítök í heimabæ og á heimasvæði kæranda líkt og hún byggir á. Þá bera þær heimildir sem nefndin hefur kynnt sér með sér að perúsk stjórnvöld hafi ráðist í aðgerðir til að sporna við starfsemi Sendero Luminoso í landinu. Ekkert í frásögn kæranda eða gögnum málsins gefur til kynna að kærandi hafi orðið fyrir atvikum tengdum athöfnum framangreinds skæruliðahóps eða að hún sé sérstakt skotmark hópsins. Af gögnum málsins verður ráðið að kærandi hafi hvorki þurft að leita til lögreglu í heimaríki né lent í atviki sem hafi krafist aðstoðar yfirvalda. Þá benda gögn um aðstæður í Perú að yfirvöld þar í landi geti almennt veitt vernd gegn ofbeldi, m.a. með því að ákæra eða refsa fyrir athafnir sem feli í sér ofsóknir, sbr. c-lið 4. mgr. 38. gr. laga um útlendinga.

Kærandi hefur greint frá erfiðum efnahagslegum aðstæðum sínum. Efnahagslegar aðstæður teljast almennt ekki til ofsókna í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og ekkert i gögnum málsins bendir til þess að annað eigi við í máli kæranda.

Samkvæmt 5. mgr. 37. gr. laga um útlendinga skal, við mat samkvæmt 1. og 2. mgr. 37. gr. í málum sem varða börn, fylgdarlaus sem önnur, hafa það sem er barninu fyrir bestu að leiðarljósi. Í ákvæðinu kemur fram að við það mat beri að líta til möguleika barns á fjölskyldusameiningu, öryggis barnsins, velferðar og félagslegs þroska auk þess sem taka skal tillit til skoðana barnsins í samræmi við aldur þess og þroska. Leggur kærunefnd mat á hagsmuni þeirra samkvæmt 5. mgr. 37. gr. laga um útlendinga með hliðsjón af upplýsingum úr fyrirliggjandi gögnum málsins og framangreindum aðstæðum í heimaríki þeirra. Að teknu tilliti til ákvæða barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna og íslenskrar löggjafar um barnavernd standa engin rök í vegi fyrir því að A fylgi móður sinni aftur til heimaríkis. Barn það sem um ræðir er í fylgd móður sinnar sem er heilsuhraust og vinnufær og nýtur barnið stuðnings hennar. Eins og áður greinir stendur A til boða gjaldfrjáls menntun í heimaríki. Þá bera gögn með sér að A muni jafnframt hafa aðgang að heilbrigðiskerfinu í heimaríki. Með vísan til framangreinds og að teknu tilliti til sjónarmiða um öryggi, velferð og félagslegan þroska barnsins er það A fyrir bestu að fylgja móður sinni til heimaríkis síns.

Þegar frásögn kæranda, upplýsingar um heimaríki og gögn málsins eru virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum hennar og A, telst kærandi ekki hafa sýnt fram á með rökstuddum hætti að þau eigi á hættu að sæta ofsóknum í heimaríki í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. 38. gr. sömu laga. Sama gildir þótt litið sé til samsafns athafna. Kærandi og A uppfylla því ekki skilyrði fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamenn hér á landi, sbr. 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

5.6 Niðurstaða um viðbótarvernd samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Kærandi byggir á því að hún eigi rétt á viðbótarvernd samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga þar sem hún sé í sérstakri hættu í heimaríki bæði vegna almennra aðstæðna á heimasvæði sínu í Perú og persónulegra aðstæðna.

Með vísan til umfjöllunar undir 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga um aðstæður kæranda er ljóst að þau atvik sem kærandi hefur lýst ná ekki því marki að teljast ómannúðleg eða vanvirðandi meðferð í skilningi 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Þá er ekkert í gögnum málsins eða framburði kæranda sem gefur tilefni til að ætla að einstaklingsbundnar aðstæður kæranda leiði til þess að kærandi eigi á hættu að sæta ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu snúi kærandi til baka.

Í viðtölum hjá Útlendingastofnun greindi kærandi frá því að hafa verið fædd og uppalin í borginni La Merced, Chanchamayo í Junín héraði í Perú og hafa verið búsett þar þegar hún hafi yfirgefið heimaríki. Samkvæmt landaupplýsingum, m.a. korti og upplýsingum á vefsíðu ACLED (e. The Armed Conflict Location & Event Data Project), eru ekki virk átök eða óeirðir í heimahéraði kæranda eða í Perú almennt. Með vísan til framangreinds verður ekki talið að kærandi og A eigi á hættu að verða fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum við komu aftur til heimaríkis.

Þegar frásögn kæranda, upplýsingar um heimaríki og gögn málsins eru virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum kæranda í heimaríki, er það niðurstaða kærunefndar að einstaklingsbundnar aðstæður kæranda og A séu ekki þannig að þær falli undir ákvæði 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Kærandi og A uppfylla því ekki skilyrði fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamenn hér á landi, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

5.7 Alþjóðleg vernd á grundvelli 40. gr. laga um útlendinga

Þar sem kærandi og A eru ekki flóttamenn samkvæmt 37. gr. laga um útlendinga eiga þau ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga.

6 Dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða

Í 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga kemur fram að heimilt sé að veita útlendingi sem sótt hefur um alþjóðlega vernd og ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 18 mánaða eftir að hann sótti fyrst um alþjóðlega vernd hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt ákvæðinu að því tilskildu að skorið hafi verið úr um að hann uppfylli ekki skilyrði 37. og 39. gr. Frekari skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis í þeim tilvikum koma fram í a- til d-liðum 2. mgr. 74. gr. laganna en þau eru að tekin hafi verið skýrsla af umsækjanda um alþjóðlega vernd, ekki leiki vafi á því hver umsækjandi sé, ekki liggi fyrir ástæður sem geta leitt til brottvísunar umsækjanda og að útlendingur hafi veitt upplýsingar og aðstoð við úrlausn máls.

Kærandi sótti um alþjóðlega vernd hér á landi 24. janúar 2023. Kærandi hefur því ekki fengið niðurstöðu í máli sínu innan þeirra tímamarka sem getið er í 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Er því heimilt að veita henni og A dvalarleyfi á grundvelli ákvæðisins að uppfylltum öðrum skilyrðum 2. mgr. 74. gr. laganna.

Að mati kærunefndar uppfylla kærandi og A skilyrði a- til d-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun lagði kærandi fram vegabréf. Verður því ekki talið að vafi leiki á því hver kærandi sé, sbr. b-lið 2. mgr. 74. gr. laganna. Þá er það mat kærunefndar að ákvæði a- til d-liðar 3. mgr. 74. gr. laga um útlendinga standi ekki í vegi fyrir veitingu dvalarleyfis samkvæmt 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða kærunefndar að veita beri kæranda og A dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Í ljósi framangreindrar niðurstöðu er ekki þörf á að fjalla um kröfur kæranda skv. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

7 Athugasemdir, samantekt og leiðbeiningar

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið og forsendna hinnar kærðu ákvörðunar er hún staðfest hvað varðar umsókn kæranda um alþjóðlega vernd. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að veita kæranda og A dvalarleyfi skv. 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest hvað varðar umsókn kæranda um alþjóðlega vernd. Lagt er fyrir stofnunina að veita kæranda og barni hennar dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

The decision of the Directorate of Immigration regarding the appellant’s application for international protection is affirmed. The Directorate is instructed to issue the appellant and her child a residence permit based on Article 74(2) of the Act on Foreigners.

Þorsteinn Gunnarsson

Vera Dögg Guðmundsdóttir

Kærunefnd útlendingamála

Til baka