Mál nr.790/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 790/2025

Miðvikudaginn 4. febrúar 2026

A

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Unnþór Jónsson lögfræðingur og Kristinn Tómasson læknir.

Með rafrænni kæru, móttekinni 4. desember 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 27. nóvember 2025 þar sem umsókn kæranda um örorkulífeyri og tengdar greiðslur var synjað.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um örorkulífeyri og tengdar greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins með umsókn 11. október 2025. Með ákvörðun stofnunarinnar, dags. 27. nóvember 2025, var umsókn kæranda synjað á þeim forsendum að endurhæfing/viðurkennd meðferð væri ekki fullreynd.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 4. desember 2025. Með bréfi, dagsettu sama dag, óskaði úrskurðarnefnd eftir greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins ásamt gögnum málsins. Með bréfi, dags. 18. desember 2025, barst greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins og var hún send kæranda til kynningar með bréfi úrskurðarnefndar, dagsettu sama dag. Viðbótargagn barst frá kæranda 19. desember 2025 og var það sent Tryggingastofnun ríkisins til kynningar með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 5. janúar 2026. Efnislegar athugasemdir bárust ekki.  

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru kemur fram að Tryggingastofnun ríkisins noti aðgerð á höndum, sem kærandi sé á biðlista eftir, sem hluta af rökstuðningi fyrir ákvörðun stofnunarinnar. Sú aðgerð (Carpel Tunnel Syndrome) hafi engin áhrif á getu kæranda til starfa. Kærandi hafi farið í viðtal við lækni á vegum VIRK sem hafi talið endurhæfing myndi ekki gera henni gagn. Heimilislæknir kæranda hafi verið hissa á ákvörðun Tryggingastofnunar, talið lítið hægt að gera miðað við ákvörðun læknis hjá VIRK og hvatt hana til að kæra ákvörðunina. Kærandi hafi áður verið metin með 50% örorku fyrir mörgum árum og heilsa hennar í dag sé margfalt verri en þá.

III.  Sjónarmið Tryggingastofnunar ríkisins

Í greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins kemur fram að kæra varði ákvörðun, dags. 27. nóvember 2025, þar sem umsókn um örorkulífeyri hafi verið synjað á grundvelli þess að endurhæfing hafi ekki verið talin fullreynd.

Ágreiningur málsins lúti að því hvort kærandi eigi rétt á örorkulífeyri samkvæmt 24. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar.

Örorkulífeyrir greiðist skv. 24. gr. laga um almannatryggingar. Réttur til örorkulífeyris sé bundinn því skilyrði að geta umsækjanda til virkni á vinnumarkaði samkvæmt samþættu sérfræðimati sé metin 25% eða minni til langframa vegna langvarandi eða alvarlegs heilsubrests eða fötlunar.

Í 1. mgr. 26. gr. laganna komi fram að Tryggingastofnun beri ábyrgð á gerð samþætts sérfræðimats sem sé forsenda fyrir greiðslu örorkulífeyris samkvæmt 24. gr. og hlutaörorkulífeyris samkvæmt 25. gr. Þó sé Tryggingastofnun heimilt að víkja frá skilyrði um samþætt sérfræðimat ef slíkt mat sé bersýnilega óþarft að mati stofnunarinnar. Í niðurstöðu matsins skuli koma fram hver geta viðkomandi einstaklings til virkni á vinnumarkaði sé. Í 2. mgr. 26. gr. komi fram að áður en til samþætts sérfræðimats komi skuli endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hafi það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd. Þó sé Tryggingastofnun heimilt að víkja frá því skilyrði ef það sé bersýnilega óþarft að mati stofnunarinnar.

Kveðið sé á um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í 27. gr. laga um almannatryggingar. Í 1. mgr. 27. gr. laganna komi fram:

„Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur þegar einstaklingur, sem býr við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest, eða fötlun, sem talinn er geta haft áhrif til frambúðar á getu hans til virkni á vinnumarkaði, fær viðurkennda meðferð eða tekur virkan þátt í endurhæfingu með það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta. Forsenda fyrir greiðslum er að heilsubrestur einstaklings sé afleiðing af sjúkdómi, slysi eða áfalli og skal við það miðað að heilsubrestur eða fötlun valdi því að hlutaðeigandi einstaklingur geti hvorki stundað vinnu né nám. Heimilt er þó að líta á þátttöku á vinnumarkaði eða nám sem lið í endurhæfingu eða viðurkenndri meðferð að því tilskildu að atvinnuþátttakan eða námið þjóni markmiði viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar samkvæmt fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun.“

Samkvæmt 2. mgr. sé skilyrði greiðslna að fyrir liggi endurhæfingaráætlun eða staðfesting á viðurkenndri meðferð frá þjónustuaðila, og skuli áætlunin taka mið af þörfum einstaklings, hvort sem hún sé heilbrigðistengd, starfstengd eða samsett. Í 3. mgr. komi fram að heimilt sé að greiða meðan beðið sé eftir að meðferð eða endurhæfing hefjist, eða þegar heilsubrestur hindri upphaf hennar, enda liggi fyrir staðfesting um að viðkomandi geti hafið viðurkennda meðferð innan tiltekins tíma. Í 4. mgr. séu sett almenn skilyrði réttinda, m.a. að umsækjandi sé 18 ára eða eldri, undir ellilífeyrisaldri, hafi verið tryggður hér á landi í a.m.k. 12 mánuði og njóti hvorki launa í veikindum né greiðslna úr sjúkrasjóði. Samkvæmt 5. mgr. sé heimilt að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 60 mánuði, þó aðeins í 12 mánuði í senn, með mögulegri framlengingu um allt að 24 mánuði í undantekningartilvikum eða í allt að þrjá mánuði eftir lok endurhæfingar meðan beðið sé niðurstöðu sérfræðimats.

Nánar sé kveðið á um sjúkra- og endurhæfingarlífeyri í reglugerð nr. 933/2025 um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur.

Í 45. gr. laga um almannatryggingar sé m.a. kveðið á um að Tryggingastofnun ríkisins skuli kynna sér aðstæður umsækjenda og greiðsluþega og gera þeim grein fyrir rétti þeirra samkvæmt lögum þessum og öðrum lögum er stofnunin starfi eftir, reglugerðum settum á grundvelli laganna og starfsreglum stofnunarinnar. Við meðferð máls skuli staða og réttindi umsækjanda eða greiðsluþega skoðuð heildstætt. Stofnunin skuli jafnframt leiðbeina umsækjanda um réttarstöðu hans, þau gögn sem þurfi að fylgja með umsókn og framhald málsins og hafi því öllu verið sinnt í þessu máli.

Kærandi hafi lokið 18 mánuðum á endurhæfingarlífeyri á tímabilinu 1. febrúar 2018 til 1. ágúst 2019. Kærandi hafi fengið samþykktan örorkustyrk með bréfi, dags. 14. janúar 2020, vegna tímabilsins 1. ágúst 2019 til 1. febrúar 2022.

Kærandi hafi sótt um örorkulífeyri með umsókn, dags. 11. október 2025, sem Tryggingastofnun hafi synjað á þeim grundvelli að endurhæfing væri ekki fullreynd með bréfi, dags. 27. nóvember 2025. Ákvörðunin hafi verið kærð 1. desember 2025.

Við mat á örorku hafi verið stuðst við umsókn, dags. 11. október 2025, læknisvottorð, dags. 6. október 2025, spurningalista, dags. 25. október 2025, og þjónustulokaskýrslu VIRK, dags. 11. desember 2017.

Í greinargerð Tryggingastofnunar er greint frá sjúkdómsgreiningum sem tilgreindar eru í læknisvottorði, dags. 6. október 2025, ásamt upplýsingum í heilsufarssögu og lýsingu á heilsufarsvanda sem valdi óvinnufærni og upplýsingum um núverandi stöðu kæranda.

Varðandi líkamlegan vanda kæranda þá komi fram að kærandi sé með verki í öllum líkamanum, orkuleysi og skort á úthaldi. Hún hafi verið greind með Carpal tunnel í báðum höndum og það standi til að hún fari í aðgerð hjá handaskurðlækni. Varðandi andlegan vanda þá komi fram að kvíði sé talsverður en ekki mikið þunglyndi. Hún hafi verið greind með PTSD og ofsakvíða, hún hafi unnið nokkuð með PTSD einkenni og áráttuhegðun hjá sálfræðingi. Þá komi fram að vandi vegna virkni og þátttöku hafi mjög mikil áhrif á hennar daglega líf og áorki hún ekki miklu daglega.

Í greinargerð Tryggingastofnunar er greint frá svörum kæranda við spurningalista vegna færniskerðingar, dags. 25. október 2025. Í þjónustulokaskýrslu frá VIRK, dags. 10. nóvember 2017, komi fram að starfsendurhæfing hjá VIRK sé fullreynd samkvæmt starfsgetumati. Kærandi treysti sér í 50% starf, hafi augastað á ákveðnu starfi sem henti henni m.t.t. heilsubrests og vonist til þess að fá það starf á næstu mánuðum.

Tryggingastofnun ítreki að stofnuninni sé heimilt að setja það skilyrði að umsækjandi um örorkulífeyri gangist undir sérhæft mat á möguleikum til endurhæfingar og viðeigandi endurhæfingu áður en til samþætts sérfræðimats komi, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar.

Við mat á færniskerðingu leggi Tryggingastofnun sjálfstætt mat á framlagðar upplýsingar, þar sem m.a. sé horft til sjúkdómsgreininga, heilsufarssögu og upplýsinga um meðferðir og endurhæfingu sem kærandi hafi gengist undir. Tryggingastofnun sé því ekki bundin af ályktunum meðferðaraðila um meinta örorku eða óvinnufærni. Þá skipti máli hvort gögn séu rökstudd og frá hlutlausum aðilum, auk þess sem metið sé hvort lýst einkenni fái stoð í atvikum daglegs lífs og samrýmist því sem almennt gerist vegna sambærilegra áverka, sjúkdóma eða fötlunar.

Samkvæmt gögnum málsins glími kærandi m.a. við vefjagigt, kvíða og ADHD og hafi ekki verið í formlegri endurhæfingu undanfarin ár og bíði eftir aðgerðum á höndum hjá skurðlækni. Í ljósi þess að kærandi hafi einungis lokið 18 mánuðum á endurhæfingarlífeyri og endurhæfing teljist enn raunhæf, telji stofnunin rétt að kærandi fullreyni endurhæfingu áður en hún sé send í samþætt sérfræðimat. Í vissum tilvikum geti sjúkra- og endurhæfingagreiðslur verið greiddar í allt að 85 mánuði og séu greiðslurnar sambærilegur örorkulífeyri. Ekki sé talið tímabært að meta starfsgetu til 67 ára aldurs í tilviki kæranda.

Það sé því mat Tryggingastofnunar að kærandi uppfylli ekki skilyrði fyrir því að vera send í samþætt sérfræðimat að svo stöddu til þess að meta örorku, þar sem endurhæfing hafi ekki verið fullreynd og talið sé að enn sé hægt að vinna með heilsufarsvanda kæranda til þess að auka vinnuhæfni. Á þeim forsendum telji Tryggingastofnun það vera í fullu samræmi við gögn málsins að hafna örorkumati í tilviki kæranda að svo stöddu.

Í því sambandi skuli þó áréttað að það sé ekki hlutverk Tryggingastofnunar að leggja til meðferðar- eða endurhæfingarúrræði, heldur sé sú ábyrgð lögð á lækna kæranda, þ.e. að koma umsækjendum um sjúkra- og endurhæfingagreiðslur og/eða örorkulífeyri í viðeigandi endurhæfingarúrræði sem taki mið af vanda einstaklingsins hverju sinni.

Að öllu framangreindu virtu sé það niðurstaða Tryggingastofnunar að endurhæfing kæranda sé ekki fullreynd. Kærandi hafi því ekki uppfyllt skilyrði 2. mgr. 26. gr. og 24. gr. laga um almannatryggingar.

Mikilvægt sé að þeir einstaklingar sem mögulega geti endurheimt vinnuhæfni fullnýti þau endurhæfingarúrræði sem í boði séu áður en til örorkumats komi. Af gögnum málsins verði ekki ráðið að heilsufarsvandi kæranda sé þess eðlis að endurhæfing geti ekki komið að gagni. Með vísan til framangreinds hafi í samræmi við lög og fyrri úrskurðaframkvæmd umsókn kæranda um örorkulífeyri verið synjað.

Tryggingastofnun fari því fram á að framangreind ákvörðun verði staðfest.

IV.  Niðurstaða

Mál þetta varðar ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 27. nóvember 2025, þar sem kæranda var synjað um örorkulífeyri og tengdar greiðslur. Ágreiningur málsins lýtur að því hvort heimilt hafi verið að synja kæranda um örorkulífeyri samkvæmt 24. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar á þeim grundvelli að endurhæfing/viðurkennd meðferð hafi ekki verið fullreynd.

Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga um almannatryggingar er réttur til örorkulífeyris bundinn því skilyrði að geta umsækjenda til virkni á vinnumarkaði samkvæmt samþættu sérfræðimati sé metin 25% eða minni til langframa vegna langvarandi eða alvarlegs heilsubrests eða fötlunar.

Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar ber Tryggingastofnun ábyrgð á gerð samþætts sérfræðimats sem er forsenda fyrir greiðslu örorkulífeyris samkvæmt 24. gr. og hlutaörorkulífeyris samkvæmt 25. gr. Í 2. mgr. 26. gr. er tilgreint að áður en til samþætts sérfræðimats komi skuli endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hafi það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd. Tryggingastofnun er heimilt að víkja frá því skilyrði ef það er bersýnilega óþarft að mati stofnunarinnar.

Í 27. gr. laga um almannatryggingar er fjallað um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur. Svohljóðandi eru 1. og 5. mgr.:

„Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur þegar einstaklingur, sem býr við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest, eða fötlun, sem talinn er geta haft áhrif til frambúðar á getu hans til virkni á vinnumarkaði, fær viðurkennda meðferð eða tekur virkan þátt í endurhæfingu með það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta. Forsenda fyrir greiðslum er að heilsubrestur einstaklings sé afleiðing af sjúkdómi, slysi eða áfalli og skal við það miðað að heilsubrestur eða fötlun valdi því að hlutaðeigandi einstaklingur geti hvorki stundað vinnu né nám. Heimilt er þó að líta á þátttöku á vinnumarkaði eða nám sem lið í endurhæfingu eða viðurkenndri meðferð að því tilskildu að atvinnuþátttakan eða námið þjóni markmiði viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar samkvæmt fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun.

[…]

Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 60 mánuði en þó að hámarki í 12 mánuði í senn. Heimilt er að framlengja greiðslutímabilið um allt að 24 mánuði ef um er að ræða einstakling í mjög viðkvæmri stöðu sem vegna fjölþætts vanda er talinn þarfnast frekari viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar. Þá er auk þess heimilt að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að þrjá mánuði eftir að endurhæfingu lýkur, að því tilskildu að greiðsluþegi sé skráður í atvinnuleit hjá Vinnumálastofnun eða öðrum þjónustuaðila og samþætt sérfræðimat liggi ekki fyrir sem sýni getu til virkni á vinnumarkaði 50% eða minni.“

Í reglugerð nr. 933/2025 er fjallað nánar um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur.

Meðfylgjandi umsókn kæranda um örorkulífeyri var læknisvottorð B, dags. 6. október 2025, þar sem greint er frá eftirfarandi sjúkdómsgreiningum:

„Verkjaástand

Kvíðaröskun, ótilgreind

Verkjaástand

Truflun á virkni og athygli“

Um heilsufarssögu og heilsuvanda sem veldur óvinnufærni segir:

„Langvinnt ástand verkja og greind með vefjagigt rúmlega X ára. Fór í greiningu hjá Þraut f. nokkrum árum. Fór í gegnum greiningu og endurhæfingarferil þar. Einkenni hafa haldið áfram. Það er einnig grunur um Ehler Danloss þar sem hún er með mikinn liðleika í liðum. Send í ómskoðun af hjarta og ekki skemmdir í hjartalokum og því ekki tekin til nánari greiningar m.t.t. erfðaþátta. Greind með þunglyndi 13-14 ára er bjó á C. Fékk lyf eftir viðtal við vaktlækni þar. 17-18 ára leitað til sálfræðings og talið að kvíði væri meiri þáttur. Greind með kvíðaröskun þá. Varðandi ADHD greiningu þá greindi D hana. Var þá sett á ADHD lyf. Kvíðinn versnaði af lyfjunum. Hætti eftir um 2 ára skeið. Kvíði hafði verið mikill hjá henni. Hafi flosnað úr skóla vegna kvíða. Gat ekki stundað vinnu. Bjó á E í ein X ár. Síðan á C um tíma. Sá heilsufarsvandi sem er aðalorsök óvinnufærni eru verkir um allan líkamann, mikil þreyta, heilaþoka, minni sé slæmt, einbeiting slæm, svefn mjög slæmur, vaknar allar nætur. Kvíði sé alltaf til staðar og hamlandi að jafnaði. Hefur verið í sjúkraþjálfun í gegnum tíðina. Var í endurhæfingu hjá VIRK í 23 mán og var þá endurhæfingu hætt og ekki talin skila árangri.” 

Varðandi núverandi stöðu kæranda segir:

„A segir að virkni sé í lágmarki vegna orkuleysis andlega og líkamlega. Hefur aðallega verið í umönnunarstörfum síðustu árin. Hafi keyrt sig áfram eins og hún gat og eftir að hún hafi hætt vinnunni hafi hún upplifað mikla þreytu og eins og hafi verið kominn í vegg. Sé aðeins að lagast. Var að vinna sem verktaki.

Hefur ekki verið í neinni vinnu frá 1.5. Var í VIRK meðfram starfi. Treysti sér ekki til að halda áfram vinnu.“

Varðandi líkamlegan vanda segir að hann hafi mikil áhrif á daglegt líf kæranda. Í frekari skýringu segir:

„Verkir í öllum líkamanum, orkuleysi, skortur á úthaldi. Sbr einkenni ofan.

Verið greind með Carpal tunnel í báðum höndum og stendur til að fari í aðgerð hjá handarskurðlækni.“

Varðandi andlegan vanda segir að hann hafi nokkur áhrif á daglegt líf kæranda. Í frekari skýringu segir:

„Kvíði talsverður, ekki mikið þunglyndi. Verið greind með PTSD og ofsakvíða.

Var síðast hjá sálfræðingi í gegnum VIRK kringum 20 viðtöl. Hafi náð að vinna nokkuð með PTSD einkenni. Einnig áráttuhegðun sem var einnig unnið með.“

Varðandi virkni og vanda með þátttöku segir að hann sé mikill. Í frekari skýringu segir:

„Hafi mjög mikil áhrif og áorki ekki miklu daglega. Orka eigi til eins og hverfa úr henni á stuttum tíma.“

Í fyrirliggjandi spurningalista vegna færniskerðingar, sem kærandi lagði fram með umsókn um örorkumat, svaraði hún spurningum sem snúa að líkamlegri og andlegri færni. Í lýsingu á heilsuvanda er greint frá vefjagigt, grun um bandvefssjúkdóm („ED (Ehlers-Danlos“), sinaskeiðabólgu („Carpel Tunnel Syndrome“), daglegum útbreiddum verkjum, þreytu, þrekleysi, svefnörðugleikum, kvíðaröskun, þunglyndi, áráttu- og þráhyggjuröskun, athyglisbresti og ofvirkni ásamt áfallastreituröskun. Af svörum kæranda verður ráðið að hún eigi erfitt með sumar hreyfingar vegna verkja. Kærandi svarar spurningu um það hvort að hún glími við geðræn vandamál með að vísa í framangreindar sjúkdómsgreiningar.

Meðal gagna málsins er þjónustulokaskýrslu VIRK, dags. 4. nóvember 2019, þar segir um ástæðu þjónustuloka að kærandi treysti sér í 50% starf.

Í starfsgetumati VIRK, dags. 21. september 2025, segir í samantekt og áliti:

„X ára gömul kona með sögu um útbreiddan verkjavanda, EDS, vefjagigt, vanlíðan, kvíði og greind með ADHD. Vann síðast fullt starf sem umsjónarmaður yfir […] á vegum F 30. apríl en hætti vegna þess að henni fannst hún ekki ráða við álagið og viðveruna. Starfið fól í sér 24klst viðveru á sólarhring […] Vann við þetta í um X mánuði.

A telur sjálf að helstu hindranir fyrir atvinnuþátttöku séu verkir aðallega í kringum mjaðmir niður framanverð læri, í herðum og hálsi. Greind með vefjagigt en einnig með EDS án áhrifa á hjarta. Var í Þraut í greiningu og meðferð 2017. Tengir sjálf verkjavanda sérstaklega við los í liðum, segist áður hafa stundað reglulega þjálfun sirka frá '15-'22, þá hafi henni liðið betur en undanfarin ár (frá '22/'23) regla á þjálfun fallið niður og fljótlega versnandi verkir og færnistig. Hefur ekki komist á flug í þjálfun aftur, reyndi síðast sumarið '24 fékk þá mjög ýktar harðsperrur og verri verki.

Það er áfallasaga sem nær frá […] og svo stakt atvik [,,,]. Segir ekki nein afmörkuð atvik sem hún endurupplifir en finnst almennt erfitt að vera inni á spítala eftir fyrri reynslu. Hefur ekki leitað sér sálfræðiaðstoðar sín vegna en segir fjölskylduna hafa fengið sálfræðiaðstoð og hún stundum hafa verið með í því. A nýtir tónlist, hugleiðslu og útiveru sem bjargráð við vanlíðan. Magaermi […], léttist þá um Xkg líklega á X mánuðum. Þá í svuntuaðgerð og fitusog, var þá orðin um Xkg og var stöðug í þeirri þyngd í hátt í tvö ár. Hefur þyngst um sirka 15kg sumarið '25

Segist oft hafa farið til sálfræðings í gegnum tíðina. […] Aðspurð um stöðuna á sálrænum vanda segist A vera mjög þreytt og uppgefin. Finnst hún einhvern veginn aldrei ná árangri sama hvað hún baslar í endurhæfingu, námi og vinnu.

Var í X […]. Lauk náminu í desember '24.

Einstaklingur á 23 mánaða fyrri feril hjá VIRK sem lauk í nóvember '19, fékk m.a. 22 sálfræðiviðtöl. Fór í mat læknis í lok ferils og metin með 50% starfsgetu. Fékk metna 50% örorku á móti 2020, nýtti sér bótarétt í um hálft ár en fór þá að vinna vegna fjárhagsvandræða. Verið í vinnu þar til í vorið '25 eins og lýst er að ofan. Nýlega greind með ED til viðbótar við vefjagigtina. A telur að hún hafi réttilega verið metin með aðeins 50% starfsgetu í lok árs '19 og til 50% örorku árið '20 en að síðan þá hafi starfsgeta skerst verulega og hún vill fá afstöðu TR til þess. Það er ekki talið raunhæft að starfsendurhæfing hjá Virk skili A aftur á vinnumarkað, lagt er til að hafna beiðninni.“

Úrskurðarnefnd velferðarmála, sem meðal annars er skipuð lækni, leggur sjálfstætt mat á öll fyrirliggjandi gögn. Samkvæmt 2. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar skal endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hefur það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd áður en til samþætts sérfræðimats kemur. Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að endurhæfing/viðurkennd meðferð hafi ekki verið fullreynd. Þá var kæranda leiðbeint að fá ráðgjöf hjá heimilislækni um þau endurhæfingarúrræði sem væru í boði.

Fyrir liggur að kærandi býr við ýmis vandamál af líkamlegum og andlegum toga og fékk greiddan endurhæfingarlífeyri þegar hún var hjá VIRK í 18 mánuð á árunum 2018 til 2019. Í lok ferilsins hjá VIRK var kærandi metin með 50% starfsgetu og virðist hafa verið á vinnumarkaði fram að vori 2025. Í fyrrgreindu læknisvottorði B, dags. 6. október 2025, kemur fram að líkamlegur vandi sé mikill, andlegur vandi nokkur og virkni og þátttökuvandi sé mikill. Í starfsgetumati VIRK, dags. 21. september 2025, kemur fram að það sé ekki talið raunhæft að starfsendurhæfing hjá VIRK skili kæranda aftur á vinnumarkað.

Úrskurðarnefnd velferðarmála telur að ekki verði ráðið af upplýsingum í framangreindum gögnum að frekari endurhæfing geti ekki stuðlað að aukinni færni til atvinnuþátttöku. Þá liggur fyrir að kærandi hefur fengið greiddan endurhæfingarlífeyri í 18 mánuð en heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 84 mánuði samkvæmt 5. mgr. 27. gr. laga um almannatryggingar. Í ljósi framangreinds telur úrskurðarnefnd velferðarmála rétt að kærandi láti reyna á frekari endurhæfingu áður en til örorkumats kemur.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála að staðfesta ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 12. september 2025, um að synja kæranda um örorkumat.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um að synja A, um örorkumat, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Rakel Þorsteinsdóttir