1333/2026. Úrskurður frá 12. febrúar 2026

Hinn 12. febrúar 2026 kvað úrskurðarnefnd um upplýsingamál upp svohljóðandi úrskurð nr. 1333/2026 í máli ÚNU 24010021.
 

Kæra og málsatvik

Með erindi, dags. 22. janúar 2024, kærðu […] og […] til úrskurðar­nefndar um upplýsingamál tafir sem orðið hefðu á afgreiðslu […], for­manns mannréttinda- og ofbeldis­varnarráðs Reykjavíkurborgar, á beiðni þeirra um gögn.
 
Í kæru er rakið að 6. nóvember 2023 hafi kærendum borist umsögn frá Reykjavíkurborg um kæru þeirra til úrskurðar­nefndarinnar í máli kærenda með málsnúmerið ÚNU 23080018. Sú kæra hafi beinst að formanni mann­réttinda- og ofbeldisvarnarráðs en umsögnin hafi hins vegar verið unnin af mannréttinda- og lýðræðisskrifstofu Reykjavíkurborgar. Í umsögninni hafi komið fram að for­mað­urinn hafi deilt upp­lýsingum um mál kærenda með starfsmönnum skrifstofunnar. Af því til­efni og til að átta sig á dreif­ingu og móttöku gagna um mál kærenda hafi kærendur sent for­manni mann­réttinda- og of­beld­isvarnarráðs svohljóðandi beiðni, sem enn væri ósvarað:
 

Við biðjum um nákvæmar upplýsingar um allt sem þú hefur deilt og verið deilt með þér um kæruna og annað tengt málum sem við leituðum til þín og formanns skóla- og frí­stunda­ráðs með. Einnig það sem hefur verið deilt með þér um kæru sem beindist að for­manni skóla- og frístundaráðs sem og aðrar upplýsingar sem þú hefur fengið eða deilt eða hefur upplýsingar um að aðrir hafi deilt. Við biðjum í þessu samhengi um alla tölvu­pósta (þ.m.t. viðhengi), fundargerðir, nótur og upplýsingar um munnleg samskipti sama hvort slíkt var skráð eða ekki. Við óskum eftir gögnunum rafrænt og á því sniði sem þau eru varðveitt. Við minnum á að beiðnir skal afgreiða innan 7 daga.

 

Málsmeðferð

Kæran var kynnt Reykjavíkurborg með erindi, dags. 29. janúar 2024. Í erindinu var skorað á Reykja­víkurborg að taka ákvörðun um afgreiðslu beiðni kærenda. Fæli ákvörðunin í sér synjun beiðninnar eða ef Reykjavíkurborg ákvæði að afgreiða ekki beiðnina óskaði nefndin eftir umsögn um ákvörðunina, ásamt afriti af þeim gögnum sem kæran varðaði.
 
Umsögn Reykjavíkurborgar barst úrskurðarnefndinni 12. febrúar 2024. Í umsögn­inni kemur fram að líkt og fram komi í tölvupóstssamskiptum formanns mannréttinda- og ofbeldisvarnarráðs við kærendur hafi formaðurinn ekki fengið neinar upplýsingar eða gögn afhent um mál kærenda, að undanskildum þeim upplýsingum sem kærendur sjálfir hafi deilt með honum. Formaðurinn hafi ekki deilt þeim upplýsingum áfram með neinum. Formaðurinn hafi ekki sent neinar fyrirspurnir til skóla- og frístundasviðs vegna málsins. Þá hafi formaðurinn ekki deilt neinum upplýsingum um kærendur með starfsmönnum mannréttinda- og lýðræðisskrifstofu Reykjavíkurborgar nema þeim kærum sem hafi borist honum.
 
Umsögn Reykjavíkurborgar var kynnt kærendum með erindi, dags. 23. febrúar 2024, og þeim gef­inn kostur á að koma á fram­færi frekari at­huga­semd­um. Í athugasemdum kæranda, dags. 29. maí 2024, er vísað til þess sem stendur í umsögn Reykjavíkurborgar um að formaðurinn hafi deilt kær­um sem hafi borist frá kærendum með starfsmönnum mannréttinda- og lýðræðisskrifstofu. Kær­endur telji sig eiga rétt til aðgangs að öllum samskiptum sem hafi farið þeirra á milli. Óþarft er að rekja frekar það sem fram kemur í gögnum málsins, sbr. 31. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Úr­skurðarnefndin hefur haft hliðsjón af öllum gögnum málsins við úrlausn þess.
 

Niðurstaða

1.

Mál þetta varðar afgreiðslu á beiðni um upplýsingar og gögn sem beint var til […], þáverandi formanns mannrétt­inda- og ofbeldisvarnarráðs Reykjavíkurborgar. Málinu var vísað til úrskurð­ar­nefnd­ar um upp­lýs­inga­mál á þeim grund­velli að beiðnin hefði ekki verið afgreidd. Reykja­vík­ur­borg hefur ekki afgreitt beiðni kær­enda en hefur við meðferð málsins látið nefndinni í té efnis­lega afstöðu sveit­ar­félagsins til kær­unnar sem nefndinni er fært að endurskoða.
 
Í máli ÚNU 23080018, sem lauk með úrskurði nr. 1228/2024 frá 3. desember 2024, var beiðni kær­enda til sama formanns vísað til Reykjavíkurborgar til nýrrar meðferðar og afgreiðslu. Beiðni kærenda í því máli laut að gögnum sem formaðurinn hefði haft aðgang að vegna þeirra mála sem kærendur leituðu til hans með, […].
 
Beiðni kærenda í máli þessu var lögð fram eftir að þeim barst umsögn Reykjavíkurborgar um mál ÚNU 23080018. Samkvæmt efni beiðninnar er hún einkum um upplýsingar og gögn í tengslum við vinnslu umsagna borgarinnar um það kærumál og annað kærumál, ÚNU 23100011, sem varð­aði þáverandi formann skóla- og frístundaráðs og lauk með úrskurði nr. 1221/2024 frá 30. október 2024. Að því leyti sem beiðnin lýtur að sömu gögnum og beiðni kærenda í máli ÚNU 23080018 tel­ur nefndin ekki tilefni til að fjalla um þann þátt beiðninnar, þar sem úrskurður hefur verið kveð­inn upp um þau gögn og beiðninni vísað til Reykjavíkurborgar til nýrrar meðferðar og afgreiðslu.
 

2.

Réttur til aðgangs að gögnum samkvæmt upplýsingalögum tekur til þeirra gagna sem liggja fyrir á þeim tímapunkti sem beiðni er lögð fram, sbr. 5. og 14. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012. Upp­lýsingaréttur aðila máls er afmarkaður með sambærilegum hætti í 15. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Hvorki upplýsingalög né stjórnsýslulög leggja þá skyldu á herðar stjórnvöldum eða öðrum aðilum sem heyra undir gildissvið laganna að búa til ný gögn til að verða við beiðni um upplýsing­ar sem ekki er að finna í fyrirliggjandi gögnum. Að því marki sem beiðni kærenda í máli þessu varð­ar upplýsingar um munnleg samskipti, hvort sem þau voru skráð eða ekki, eða um önnur atriði sem ekki liggja fyrir í gögnum í vörslu Reykjavíkurborgar fellur sá hluti beiðni kærenda utan úrskurð­ar­valds úrskurðar­nefndarinnar.
 
Í umsögn Reykjavíkurborgar í þessu máli er greint frá því að þáverandi formaður mannréttinda- og ofbeldisvarnarráðs hafi deilt með starfsmönnum mannréttinda- og lýðræðisskrifstofu Reykja­víkurborgar kærum sem honum hafi borist, auk þess sem hann hafi greint starfsmönnum frá því að hann hafi vísað kærendum til formanns skóla- og frístundaráðs. Þá kemur fram í umsögn mannrétt­inda- og lýðræðisskrifstofu borgarinnar til úrskurðarnefndarinnar í máli ÚNU 23080018, dags. 3. nóvember 2023, að skrifstofan hafi aflað upplýsinga um málið frá formanni mannréttinda- og ofbeldisvarnarráðs. Hins vegar er óljóst hvort hjá Reykjavíkurborg liggi fyrir gögn vegna framan­greindra tilvika, þar sem borgin hefur ekki upplýst kærendur eða nefndina um hvort gögnin séu til og hvort eitthvað sé því til fyrirstöðu að gögnin verði afhent kærendum. Þá liggur heldur ekki fyrir hvort til séu gögn um þann hluta beiðni kærenda sem tengist kærumáli ÚNU 23100011 og varðar þáverandi formann skóla- og frístundaráðs. Af þessu leiðir að úrskurð­ar­nefnd­inni er ófært að leggja mat á rétt kærenda til aðgangs að gögnum sem kunna að liggja fyrir um framangreint eða endur­skoða slíkt mat.
 
Að þessu virtu er það mat úrskurðarnefndarinnar að rétt sé að vísa beiðni kærenda til Reykjavíkur­borg­ar til nýrrar meðferðar og afgreiðslu. Að gefnu tilefni tekur nefndin fram að orðalag beiðni kær­enda gefur ekki til kynna að aðeins sé óskað eftir gögnum í vörslu þáverandi formanns mann­rétt­inda- og ofbeldisvarnarráðs, heldur getur beiðnin náð til gagna t.d. í vörslu annarra starfsmanna eða í skjalavistunarkerfi borgarinnar.
 
Þá er rétt að Reykjavíkurborg horfi til sjónarmiða í úrskurði úrskurðarnefndarinnar nr. 1278/2025 í máli ÚNU 24010020 sem varðaði sambærilega beiðni kærenda til formanns skóla- og frístunda­ráðs. Þar tók nefndin fram að ákvörðun stjórnvalds um hvort aðgangur verði veittur að gögn­um væri ákvörðun um rétt eða skyldu beiðenda, sbr. 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Gögn sem bein­línis yrðu til hjá stjórnvaldi vegna meðferðar á beiðni um aðgang að gögnum væru þar með gögn stjórn­sýslu­máls sem til greina kæmi að ljúka með stjórnvaldsákvörðun í skilningi stjórnsýslu­laga. Ef stjórn­vald ynni síðar umsögn um slíkt stjórnsýslumál teldust sú umsögn og gögn sem til yrðu vegna hennar til gagna stjórnsýslumálsins.
 
Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. upplýsingalaga gilda lögin ekki um aðgang að upplýsingum samkvæmt stjórnsýslulögum. Að því marki sem gögn, sem falla undir beiðni kærenda í máli þessu, urðu til við vinnslu umsagna Reykjavíkurborgar í kærumálum ÚNU 23080018 og ÚNU 23100011 kann um rétt kærenda til aðgangs að þeim að fara eftir 15.–19. gr. stjórnsýslulaga, en ekki upplýsingalögum.
 
Nefndin tekur fram að ef það reynist vandkvæðum bundið að af­marka beiðni kærenda við ákveðin gögn ber að veita leið­bein­ing­ar og gefa kærendum færi á að af­marka beiðni sína nánar, eftir atvikum með því að afhenda hon­um lista yfir mál sem ætla má að beiðni hans geti beinst að í þeim tilgangi að hann geti tilgreint það mál þar sem hann óskar eftir að­gangi að gögnum, sbr. 3. mgr. 15. gr. upplýsinga­laga, sbr. og 7. gr. stjórnsýslulaga.
 

Úrskurðarorð

Beiðni kærenda, […] og […], dags. 30. nóvember 2023, til […], þáver­andi for­manns mannréttinda- og ofbeldisvarnarráðs Reykjavíkur­borg­ar, er vís­að til Reykjavíkurborgar til nýrrar meðferðar og afgreiðslu.
 
 
 
 
Trausti Fannar Valsson, formaður
Hafsteinn Þór Hauksson
Sigríður Árnadóttir