Úrskurður nr. 110/2026

Hinn 26. febrúar 2026 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 110/2026

í stjórnsýslumáli nr. KNU25100113

 

Kæra [...]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 20. október 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Sýrlands (hér eftir kærandi), ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 12. október 2025, um að ógilda vegabréfsáritun hans til Íslands, sem gefin var út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar 21. ágúst 2025, og um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að hinar kærðu ákvarðanir um frávísun og ógildingu á vegabréfsáritun verði felldar úr gildi.

Fyrrgreindar ákvarðanir eru kærðar á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.         Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 8. ágúst 2025, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir átta daga dvöl frá 16. til 23. september 2025 sem ferðamaður. Umsókn kæranda var lögð fram í Bretlandi. Vegabréfsáritun kæranda var gefin út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 21. ágúst 2025 og heimilaði kæranda 30 daga dvöl á Schengen-svæðinu á tímabilinu 16. september til 30. október 2025. Kærandi kom til Íslands 12. október 2025, með flugi frá Manchester, Bretlandi. Með ákvörðunum Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. sama dag, var vegabréfsáritun kæranda ógild og kæranda vísað frá landinu.

Ákvörðun um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar byggist á stöðluðu eyðublaði sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í ákvörðun lögreglu í máli kæranda er merkt við reit um ógildingu vegabréfsáritunar (e. annulled). Í eyðublaðinu er aukinheldur hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17 þar sem fram koma ástæður þess að áritunin var ógilt. Í ákvörðun í máli kæranda er merkt í reiti 4, 10 og 12 þess efnis að kærandi hefði ekki lagt fram sönnur á að hann væri í aðstöðu til að útvega nægt framfærslufé á löglegan hátt, hvorki meðan á fyrirhugaðri dvöl stæði né til þess að snúa aftur til uppruna- eða búsetulands eða til gegnumferðar um þriðja land sem víst þykir að honum yrði hleypt inn í, upplýsingar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar væru ekki áreiðanlegar og að rökstudd ástæða væri til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, þ.e. hvort þau væru ósvikin eða sannleiksgildi efnis þeirra. Í athugasemdum við ákvörðun um ógildingu áritunarinnar kemur fram að ferðaáætlun kæranda hafi ekki verið í samræmi við þær upplýsingar og þau gögn sem kærandi lagði fram með umsókn sinni um vegabréfsáritun.

Samhliða framangreindri ákvörðun um ógildingu vegabréfsáritunar tók lögregla ákvörðun um frávísun kæranda á grundvelli a-, c- og d-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Ákvörðuninni fylgdu þær athugasemdir að kærandi hefði ekki nægilegt framfærslufé miðað við dvalartíma auk þess sem kærandi hafi ekki upplýst um fyrirætlanir sínar um að heimsækja önnur ríki innan Schengen-svæðisins í umsókn um vegabréfsáritun.

Samkvæmt samantekt lögreglu, dags. 20. október 2025, hafi 12. október s.á. verið haft samband frá tollinum í Flugstöð Leifs Eiríkssonar vegna kæranda sem hafi komið hingað til lands á bresku flóttamannavegabréfi. Kærandi kvaðst ætla að vera hér á landi í tvo daga sem ferðamaður en að hann væri ekki með flugmiða frá Íslandi. Var kæranda boðið í aðstöðu lögreglu til frekari viðræðna þar sem honum hafi verið kynntur réttur sinn til að m.a. leita sér aðstoðar lögmanns á eigin kostnað, sbr.11. gr. laga um útlendinga. Hjá lögreglu greindi kærandi frá því að hann hygðist skoða Reykjavík, hveri og hvali en gat þó ekki svarað hvaða hveri hann vildi skoða. Kærandi hafi verið með bókun í hvalaskoðun og bókaða hótelgistingu. Kærandi kvaðst ekki þekkja neinn á Íslandi og væri með 633 pund meðferðis. Kærandi greindi frá því að hafi ætlað að fara frá Íslandi til Vínar í Austurríki 14. október 2025 með millilendingu í Gdansk, Póllandi og Stokkhólmi. Hann hafi ætlað sér að snúa aftur til Bretlands 26. október 2025. Í umsókn um vegabréfsáritun hafi kærandi greint frá því að hann ætlaði eingöngu að dvelja á Íslandi og að hann væri með nægileg fjárráð fyrir dvöl sinni á Schengen-svæðinu. Þar sem ljóst var að tilgangur ferðar kæranda hafi ekki verið í samræmi við þær upplýsingar sem lagðar voru til grundvallar umsókn hans fyrir vegabréfsáritun og þar sem hann var ekki með nægileg fjárráð fyrir dvöl sinni á Schengen-svæðinu var ákvörðun tekin í samráði við stjórnanda vaktar að ógilda vegabréfsáritun hans á grundvelli 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir og frávísa honum á grundvelli a-,c- og d-liða 106. gr. laga um útlendinga. Kærandi hafi farið með flugi til Bretlands 13. október 2025.

Kærandi kærði ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 20. október 2025 og bárust gögn frá kæranda 23. október 2025. Gögn frá lögreglu vegna málsins bárust 21. nóvember 2025. Vegna ákvörðunar um frávísun var kæranda skipaður talsmaður samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga. Greinargerð kæranda barst 13. febrúar 2026.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda er vísað til fyrirliggjandi málsatvika og málsmeðferðar Lögreglustjórans á Suðurnesjum. Kærandi byggir á því að lögregla hafi ekki sinnt rannsóknarskyldu sinni samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga og að beiting frávísunarheimilda í 106. gr. laga um útlendinga hafi verið röng. Samkvæmt d-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga sé heimilt að vísa útlendingi frá landi ef hann geti ekki sýnt fram á nægileg fjárráð til dvalar og heimferðar. Í máli kæranda lá fyrir að hann hafi verið með um 100.000 kr. í reiðufé og kreditkort með heimild upp á 2.000 evrur þótt hann hafi átt í tæknilegum erfiðleikum með að sýna stöðu kortsins í netbanka á vettvangi. Lögregla hafi miðað fjármagn kæranda við 12 daga dvöl á Schengen-svæðinu í heild en dvöl hans á Íslandi hafi einungis verið áætluð tveir dagar. Kærandi hafi þegar greitt fyrir gistingu og átt farmiða af landinu. Kærandi vísar til úrskurðar kærunefndar nr. 73/2025 en þar hafi verið lögð áhersla á að frávísun sé íþyngjandi úrræði og að túlka beri vafa um fjárráð útlendingi í hag, sérstaklega þegar munurinn er svo lítill og gisting tryggð. Kærandi telji lögreglu hafa vanrækt að rannsaka frekar stöðu kreditkortsins eða taka tillit til þess að framfærsluþörf á Íslandi hafi verið tryggð, sem brjóti gegn rannsóknarreglu stjórnsýslulaga og meðalhófsreglu 12. gr. sömu laga. Hvað varði tilgang dvalar, sbr. c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, vísar kærandi til skýringa sinna en hann hafi ætlað að skoða Reykjavík og fara í hvalaskoðun sem hann hafi bókað. Þótt ferðaætlun hafi breyst frá því sem upphaflega hafi verið tilgreint í umsókn um vegabréfsáritun feli það eitt og sér ekki í sér að tilgangur dvalar sé óljós eða ólögmætur en handhafar Schengen-áritunar hafi ferðafrelsi innan svæðisins. Kærandi vísar til úrskurða kærunefndar nr. 586/2023 þar sem nefndin hafi komist að þeirri niðurstöðu að ef útlendingur geti leitt líkur að lögmætum tilgangi dvalar, s.s. ferðamennsku, séu skilyrði c-liðar uppfyllt. Kærandi hafi lagt fram gögn um flug, gistingu og afþreyingu sem hafi stutt frásögn hans. Ákvörðun lögreglu um að ógilda vegabréfsáritun á grundvelli 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir hafi því verið byggð á veikum grunni og skort fullnægjandi rökstuðning.

Kærandi telji að verulegir annmarkar hafi verið á málsmeðferð lögreglu hvað varði skráningu og ritun lögregluskýrslu. Atvikið hafi átt sér stað 12. október 2025 en skýrsla lögreglu sé ekki dagsett fyrr en 20. október 2025 eða átta dögum síðar. Kærandi vísar til 1. mgr. 27. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012 en samkvæmt ákvæðinu beri stjórnvöldum að skrá upplýsingar um málsatvik eins og fljótt og unnt sé. Kærandi vísar til úrskurða kærunefndar nr. 1152/2024 og nr. 722/2024 en þar hafi verið gerð athugasemd við tafir á skráningu og talið það vanrækslu á skráningarskyldu sem rýri réttaröryggi kæranda og möguleika hans til að kynna sér forsendur ákvörðunar. Þá telji kærandi að rökstuðningur ákvörðunarinnar hafi verið áfátt og vísar til úrskurða kærunefndar nr. 462/2024 þar sem ákvörðun var felld úr gildi þar sem eingöngu hafi verið hakað í reit á eyðublaði án þess að tilgreina nákvæmlega hvaða gögn skorti eða hvaða forsendur hafi legið að baki. Þá telji kærandi að hann hafi ekki notið fullnægjandi réttaraðstoðar við upphaf málsins í samræmi við 11. gr. laga um útlendinga. Gögn málsins bendi til þess að raunverulegur aðgangur að lögmanni hafi ekki verið tryggður áður en íþyngjandi ákvörðun hafi verið tekin. Kærandi vísar til úrskurða kærunefndar nr. 1167/2024 og nr. 160/2025 þar sem felldar voru úr gildi ákvarðanir þar sem lögregla hafi ekki tryggt þann rétt með fullnægjandi hætti eða settar formkröfur sem hindri aðgang að lögmanni. Kærandi telji að meðferð máls hans hafi einkennst af því að vafi hafi verið túlkaður kæranda í óhag í andstöðu við meðalhófsreglu og rannsóknareglu stjórnsýslulaga.

IV.      Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvörðun um ógildingu vegabréfsáritunar

Líkt og að framan greinir fékk kærandi útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar 21. ágúst 2025. Áritunin heimilaði kæranda dvöl á Schengen-svæðinu í allt að 30 daga á tímabilinu 16. september til 30. október 2025. Með ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 12. október 2025, var vegabréfsáritun kæranda ógild. Í stöðluðu ákvörðunareyðublaði til að tilkynna um og rökstyðja synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar, sbr. viðauki 6 í reglugerð um vegabréfsáritun, er hægt að merkja í reiti um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar. Í ákvörðun í máli kæranda er líkt og áður segir merkt í reit um ógildingu og til skýringar merkt í reiti 4, 10 og 12 þess efnis að kærandi hefði ekki lagt fram sönnur á að hann væri í aðstöðu til að útvega nægt framfærslufé á löglegan hátt, hvorki meðan á fyrirhugaðri dvöl standi né til þess að snúa aftur til uppruna- eða búsetulands eða til gegnumferðar um þriðja land sem víst þyki að honum yrði hleypt inn í, upplýsingar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar væru ekki áreiðanlegar auk þess sem að rökstudd ástæða væri til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, þ.e. hvort þau væru ósvikin eða sannleiksgildi efnis þeirra. Ákvörðuninni fylgdu þær athugasemdir að ferðaáætlun hafi ekki samræmst upplýsingum í umsókn um vegabréfsáritun.

Ákvæði 20. gr. laga um útlendinga og reglugerðar um vegabréfsáritanir fela í sér innleiðingu reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 810/2009 um bandalagsreglur um vegabréfsáritanir en um það vísast einnig til frekari skuldbindinga íslenska ríkisins á sviði Schengen-samstarfsins. Reglugerð um vegabréfsáritanir er sett með stoð í 8. mgr. 20. gr. laga um útlendinga, en þar kemur fram að ráðherra setji reglur um vegabréfsáritanir, þar á meðal um skilyrði fyrir að veita þær. Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga um útlendinga er lögregla meðal valdbærra stjórnvalda til þess að taka ákvarðanir á grundvelli laga um útlendinga og afleiddra réttarheimilda. Embætti Lögreglustjórans á Suðurnesjum fer með eftirlit með einstaklingum um för yfir ytri landamæri og er lögbært yfirvald til að ógilda eða afturkalla vegabréfsáritun samkvæmt 9. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Að auki tekur lögregla ákvarðanir um landgöngu einstaklinga, sbr. 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga, en í a-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er m.a. tekið fram að heimilt sé að frávísa einstaklingum sem ekki fullnægja reglum sem settar eru um vegabréfsáritanir.

Ákvörðun lögreglu um ógildingu vegabréfsáritunar kæranda byggir á 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir en samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins skal ógilda vegabréfsáritun ef í ljós kemur að skilyrði fyrir útgáfu hennar voru ekki uppfyllt þegar hún var gefin út, einkum ef rík ástæða er til að ætla að vegabréfsáritunin sé fengin með sviksamlegum hætti. Vegabréfsáritun skal að jafnaði ógilt af lögbærum yfirvöldum aðildarríkisins sem gaf hana út. Lögbærum yfirvöldum annars aðildarríkis er heimilt að ógilda vegabréfsáritun og skal þá yfirvöldum aðildarríkisins, sem gaf út vegabréfsáritunina, tilkynnt um ógildingu hennar. Líkt og að framan greinir lagði lögregla til grundvallar að þar sem kærandi hafi ekki getað gert grein fyrir því hvað hann hygðist gera á Íslandi, né var hann með nægt fjármagn til uppihalds fyrir ferð sína og þar sem íslenska vegabréfsáritun hans hafi verið gerð ógild hafi hann ekki haft gilda vegabréfsáritun.

Játa verður handhöfum vegabréfsáritunar ákveðið svigrúm til að breyta ferðaáformum sínum þegar svo ber undir, innan gildissviðs og marka útgefinna áritana, að því gefnu að breytingarnar eigi sér eðlilegar skýringar. Svigrúm til slíkra breytinga er þó ekki án takmarkana enda miðast útgáfa áritana við tilteknar forsendur sem verði því að standast í meginatriðum. Í því samhengi skal t.a.m. litið til verulegra breytinga á fyrirhuguðum dvalartíma, tilvik þar sem útgáfuríki áritunar er ekki aðaláfangastaður, og tilvika þar sem fylgigögn eru þannig úr garði gerð að upphaflegri umsókn yrði hafnað með vísan til gagnanna.

Meðal fylgigagna málsins er umsókn kæranda um vegabréfsáritun, dags. 8. ágúst 2025, þar sem fram kemur að kærandi hafi ætlað að dvelja á Íslandi í sjö daga á tímabilinu 16. til 23. september 2025. Því til stuðnings hafi kærandi lagt fram fylgigögn á borð við bókanir fyrir flugi og gistingu. Á grundvelli forsendna sem kærandi bar fyrir sig hafi hann fengið útgefna vegabréfsáritun. Við komu til Íslands, 12. október 2025, hafi þær forsendur þó ekki staðist en kærandi hafi við komu til landsins greint frá því að ætla einungis að dvelja á Íslandi í tvo daga og fara þaðan til Vínar með millilendingu í Gdansk, Póllandi og Stokkhólmi, Svíþjóð, á leiðinni og dvelja í Austurríki til 26. október 2025. Ekki kemur fram í gögnum málsins hvers vegna ferðaáætlun kæranda hafi tekið breytingum en þegar kærandi lagði fram umsókn um vegabréfsáritun kvaðst hann eingöngu ætla að heimsækja Ísland. Í upplýsingatöku lögreglu kom fram að kærandi væri búinn að bóka í hvalaskoðun og væri með bókaða gistingu fyrir tvær nætur. Þá hafi kærandi einungis verið með 633 pund meðferðis sem sé ekki nægjanlegt fjármagn fyrir 15 daga dvöl á Schengen-svæðinu sem áformuð var hjá kæranda frá 12. til 26. október 2025. Af gögnum málsins er ljóst að tilgangur kæranda með umsókn hans um vegabréfsáritun til Íslands og koma hans hingað til lands hafi verið að komast inn á Schengen-svæðið og að Ísland hafi ekki verið aðaláfangastaður kæranda líkt og umsóknin byggði á. Samkvæmt framansögðu var framburður kæranda misvísandi sem gefur til kynna að framlagning gagna hjá utanríkisþjónustunni hafi verið á röngum forsendum. Samkvæmt framangreindu hafi upplýsingar um tilgang og skilyrði ferðar kæranda ekki verið áreiðanlegar auk þess sem rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, sbr. til hliðsjónar ii-lið a-liðar og b-lið 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Af framangreindu leiðir að útgáfa áritunar til handa kæranda hafi byggst á röngum forsendum og voru skilyrði fyrir útgáfu hennar því ekki uppfyllt þegar hún var gefin út. Var lögreglu því heimilt að ógilda vegabréfsáritun kæranda 12. október 2025 og er sú ákvörðun staðfest.

Kærandi vísar til úrskurðar kærunefndar nr. 586/2023 frá 18. október 2023 þar sem ákvörðun lögreglunnar var felld úr gildi þar sem skilyrði c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga voru ekki uppfyllt. Í því máli hafði aðili dvalarsögu hér á landi og fjölskyldutengsl sem hafi rennt stoðum undir tilgang dvalar aðila hér á landi. Málsatvik eru því ekki sambærileg málsatvikum í máli kæranda en ekkert í gögnum málsins bendir til þess að hann hafi tengsl við landið.

Ákvörðun um frávísun

Samkvæmt 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga er útlendingi sem þarf vegabréfsáritun til landgöngu óheimilt að dveljast hér á landi lengur en áritunin segir til um nema sérstakt leyfi komi til. Kærandi er ríkisborgari Sýrlands og fékk útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 21. ágúst 2025.

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 12. október 2025, byggir á a-, c- og d-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins samkvæmt 1. mgr. 106. gr. laganna. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.

Í 106. gr. laga um útlendinga er kveðið á um frávísun við komu til landsins. Samkvæmt a-lið 1. mgr. ákvæðisins er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu ef hann fullnægir ekki reglum sem settar eru um vegabréf, vegabréfsáritun, ferðaheimild eða komu til landsins. Líkt og þegar hefur verið rakið tók Lögreglustjórinn á Suðurnesjum ákvörðun um að ógilda vegabréfsáritun kæranda og hefur sú ákvörðun verið staðfest af kærunefnd. Voru skilyrði til frávísunar á grundvelli a-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því uppfyllt.

Samkvæmt c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er heimilt að frávísa útlendingi við komu til landsins þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni, sbr. c-lið ákvæðisins. Í greinargerð með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi ef hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för fólks yfir landamæri. Þá er í greinargerðinni vísað til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017.

Í 5. gr. reglugerðar nr. 866/2017 um för yfir landamæri er mælt fyrir um skilyrði fyrir komu útlendinga til landsins sem hvorki eru EES- né EFTA borgarar. Kemur þar fram að útlendingur sem hvorki er EES- né EFTA-borgari, sem hyggst dvelja á Schengen-svæðinu, þ.m.t. Íslandi, í allt að 90 daga á 180 daga tímabili verði, auk þeirra skilyrða sem koma fram í 106. gr. laga um útlendinga, að uppfylla þau skilyrði sem fram koma í a-e-liðum ákvæðisins.

Til sönnunar á að framangreindum skilyrðum 5. gr. reglugerðarinnar fyrir komu sé fullnægt sé landamæraverði m.a. heimilt að krefja útlending samkvæmt 1. mgr. um eftirfarandi gögn vegna ferðalaga af persónulegum ástæðum: Gögn sem sýna fram á tryggt húsnæði, t.d. boðsbréf frá gestgjafa eða önnur gögn sem sýna fram á hvar viðkomandi hyggst búa, gögn sem staðfesta ferðaáætlun, staðfesting bókunar á skipulagðri ferð eða önnur gögn sem varpa ljósi á fyrirhugaða ferðaáætlun og gögn varðandi heimferð, s.s. farmiða.

Með vísan til framangreindra röksemda fyrir ógildingu vegabréfsáritunar kæranda voru skilyrði til frávísunar á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga uppfyllt.

Samkvæmt d-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu ef hann getur ekki sýnt fram á að hann hafi eða eigi tryggð nægileg fjárráð til dvalar hér á landi og til heimferðar. Dvöl í öðru ríki sem er aðili að Schengen samstarfinu telst til dvalar hér á landi, sbr. 3. málsl. 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga. Fram kemur í athugasemdum við ákvæðið að meta þurfi hverju sinni hvenær útlendingur teljist hafa nægileg fjárráð til framfærslu og til heimferðar. Þá yrði skilyrðum um nægileg fjárráð til heimferðar t.d. fullnægt með framvísun farmiða. Samkvæmt 2. mgr. 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri skal við mat á því hvort útlendingur teljist hafa nægileg fjárráð m.a. tekið mið af lengd og tilgangi dvalar. Mat á fjárráðum megi byggja á reiðufé, ferðatékkum og greiðslukortum sem útlendingur sé handhafi að.

Samkvæmt gögnum málsins var kærandi með 633 pund meðferðis þegar lögregla hafði afskipti af honum. Í greinargerð kæranda kemur fram að hann hafi haft kreditkort meðferðis með heimild upp á 2.000 evrur en hann hafi lent í tæknilegum erfiðleikum með sýna stöðu kortsins í netbanka hjá lögreglu. Verður ekki fallist á þá málsástæðu kæranda að lögreglu hefði borið að rannsaka þennan þátt málsins nánar enda ber kærandi ábyrgð á því að fjármunir til upphalds fyrir dvöl hans á Schengen-svæðinu séu aðgengilegir við komu. Kærandi hefur ekki borið fyrir sig aðgengi að ferðatékkum og er því ljóst að fjárráð kæranda takmörkuðust við 633 pund. Þá er þeirri málsástæðu kæranda, að hann hafi haft næg fjárráð fyrir tveggja daga dvöl, hafnað enda ljóst að áformuð dvöl hans á Schengen-svæðinu var 15 dagar og fjármunir þeir sem hann hafi haft til umráða ekki nægilegir fyrir upphald á því tímabili. Að framangreindu virtu er lagt til grundvallar að kærandi hafi ekki sýnt fram á nægileg fjárráð til dvalar hér á landi og innan Schengen-svæðisins. Voru skilyrði til frávísunar á grundvelli d-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því uppfyllt.

Kærandi telur að ákvörðun lögreglu um frávísun sé ógildanleg þar sem hún sé ekki nægilega rökstudd. Kærandi vísar til úrskurðar kærunefndar 462/2024 frá 8. maí 2024. Í framangreindu máli lágu ekki fyrir viðbótarathugasemdir í ákvörðun lögreglunnar um frávísun. Í máli kæranda koma fram viðbótarathugasemdir í hinni kærðu ákvörðun um að tilgangur ferðar kæranda hafi ekki verið í samræmi við upplýsingar sem voru til grundvallar umsókn hans fyrir vegabréfsáritun. Verður ekki talið að framangreint mál sé sambærilegt máli kæranda.

Kærandi vísar til úrskurða kærunefndar nr. 160/2025 frá 26. mars 2025 og nr. 1167/2024, frá 20. nóvember 2024, máli sínu til stuðnings en málsatvik í framangreindum úrskurðum voru ekki sambærileg máli kæranda þar sem láðst hafði að leiðbeina kærendum þeirra mála um réttindi þeirri. Fyrir liggur að kæranda var leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á eigin kostnað við upphaf málsins samkvæmt 11. gr. laga um útlendinga. Verður ekki fallist á að málin séu sambærileg máli kæranda.

Athugasemdir við störf lögreglu

Kærandi telur að annmarkar hafi verið á málsmeðferð lögreglu hvað varði skráningu og ritun lögregluskýrslu. Kærandi hafi komið hingað til lands 12. október 2025 en skýrsla lögreglu sé ekki dagsett fyrr en 20. október 2025 eða átta dögum síðar. Kærandi vísar til 1. mgr. 27. gr. upplýsingalaga en samkvæmt ákvæðinu beri stjórnvöldum að skrá upplýsingar um málsatvik eins og fljótt og unnt sé. Kærandi vísar til úrskurða kærunefndar nr. 1152/2024 og nr. 722/2024 máli sínu til stuðnings.

Lögreglustjórinn á Suðurnesjum tók hina kærðu ákvörðun 12. október 2025 en hún var kærð til kærunefndar 20. október 2025. Hin kærða ákvörðun var framkvæmd 13. október 2025, sbr. til hliðsjónar 1. málsl. 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga. Kærunefnd óskaði eftir afhendingu gagna málsins af hálfu lögreglustjórans á Suðurnesjum með tölvubréfi, dags. 22. október 2025, og lét lögregla nefndinni gögn málsins í té 21. nóvember 2025. Gagnasending lögreglu innihélt skýrslu lögreglu, dags. 20. október 2025, og fjallar um atvik við komu kæranda til landsins 12. október 2025.

Samkvæmt 1. mgr. 27. gr. upplýsingalaga nr. 40/2012 ber stjórnvöldum, við meðferð stjórnsýslumála, að skrá upplýsingar um málsatvik sem veittar eru munnlega eða viðkomandi fær vitneskju um með öðrum hætti ef þær hafa þýðingu fyrir úrlausn máls og er ekki að finna í öðrum gögnum þess. Sama á við um helstu ákvarðanir um meðferð máls og helstu forsendur ákvarðana, enda komi þær ekki fram í öðrum gögnum málsins. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til upplýsingalaga kemur fram að skráning upplýsinga í samræmi við umrætt lagaákvæði skuli gera eins fljótt og unnt er svo skráning upplýsinganna verði bæði nákvæm og rétt. Þá er haft í huga að oft er ekki fyrirséð á þeim tíma sem upplýsingar koma fram hvort þær hafi þýðingu fyrir málið sem ætti að leiða til þess að meira sé skráð en minna, þó ekki svo langt að það standi nauðsynlegri skilvirkni stjórnsýslunnar fyrir þrifum.

Framangreind skráningarskylda á við án tillits til þess hvort mál hefur sætt kæru til æðra stjórnvalds. Þrátt fyrir þetta verður ekki annað ráðið af gögnum málsins en að farist hafi fyrir að skrá formlega niður þau atvik sem lágu til grundvallar hinni kærðu ákvörðun og að það hafi ekki verið gert fyrr en rúmri viku eftir að ákvörðunin var tekin. Verður því ekki annað séð en að við meðferð lögreglu í máli kæranda hafi skráningarskylda 1. mgr. 27. gr. upplýsingalaga verið vanrækt, enda upplýsingarnar ekki skráðar eins fljótt og unnt var. Kærunefnd beinir því til lögreglu að gæta að framangreindu við meðferð mála um frávísun.

Samantekt

Að öllu framangreindu virtu eru ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum að ógilda vegabréfsáritun kæranda á grundvelli 1., sbr. 9. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir, sbr. 8. mgr. 20. gr. og 2., sbr. 4. mgr. 4. gr. laga um útlendinga, og frávísa honum á grundvelli a-, c- og d-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, staðfestar.

 

Úrskurðarorð:

 

Ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum eru staðfestar.

The decisions of the Police Commissioner of Suðurnes District are affirmed.

 

 

 

Þorsteinn Gunnarsson                               Vera Dögg Guðmundsdóttir