Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins nr. 6/2026 vegna höfnunar Skattsins á niðurfellingu dráttarvaxta vegna innheimtu á hækkun þing- og sveitarstjórnargjalda

Með bréfi, dags. 9. október, barst ráðuneytinu, með vísan til 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnsýslukæra frá […], þar sem kærð er sú ákvörðun Skattsins, dags. 11. júlí 2025, að hafna beiðni kæranda um niðurfellingu dráttarvaxta vegna innheimtu á hækkun þing- og sveitarstjórnargjalda.

Kröfugerð

Gerð er aðallega sú krafa að ákvörðun Skattsins verði hnekkt og hún felld úr gildi að því marki sem varðar beitingu dráttarvaxta og að fallið verði frá álagningu dráttarvaxta á umrædda kröfu.

Til vara er þess krafist að ráðuneytið ákveði að dráttarvextir reiknist ekki fyrr en frá þeim degi sem réttar upplýsingar um gjald- og eindaga lágu fyrir með skýrum og trúverðugum hætti. Þá er gerð krafa um frestun réttaráhrifa á meðan kærumeðferð stendur yfir.

Málavextir

Málavextir eru þeir helstir að samkvæmt úrskurði Skattsins, dags. 20. maí 2025, voru opinber gjöld kæranda, vegna gjaldáranna […] endurákvörðuð sem leiddi til hækkunar á skattstofnum félagsins. Samkvæmt úrskurðarorðum var kæranda tilkynnt að krafa vegna hækkunar á tekjuskatti félli í gjalddaga 10 dögum eftir dagsetningu úrskurðarins og væri krafan ekki greidd innan mánaðar frá gjalddaga reiknuðust dráttarvextir frá gjalddaga.

Samkvæmt framangreindu liggur fyrir að gjalddagi kröfunnar var 30. maí 2025 og eindagi 30 dögum síðar eða mánudaginn 30. júní 2025. Hins vegar liggur fyrir óumdeilt að krafan birtist í heimabanka kæranda þar sem fram kom dagsetningin 4. júní 2025. Krafan var sannanlega greidd með greiðslu í heimabanka kæranda þann 2. júlí 2025. Krafan var greidd án dráttarvaxta. Skatturinn reiknaði hins vegar dráttarvexti á kröfuna miðað við að gjalddagi kröfunnar hefði verið 30. júní 2025 og eindagi 30. júlí 2025. Með erindi til Skattsins, dags. 2. júlí 2025, óskaði kærandi eftir niðurfellingu dráttarvaxta með vísan til þess misræmis sem væri á dagsetningum gjalddaga og að kærandi hefði verið grandlaus um að gjalddagi væri annar en sá sem birtist í heimabanka. Skatturinn hafnaði beiðni kæranda á þeirri forsendu að samkvæmt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 150/2019, um innheimtu opinberra skatta og gjalda væri óheimilt að lækka eða fella niður dráttarvexti nema lög mæli fyrir á annan veg.

Málsástæður og lagarök Skattsins

Í bréfi, dags. 11. júlí 2025, hafnaði Skatturinn beiðni kæranda um niðurfellingu dráttarvaxta. Vísað var til 6. mgr. 112. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt og ljóst skv. því ákvæði að eindagi hafi verið 30. júní 2025 þrátt fyrir að annað hafi komið fram í heimbanka. Kom fram að birting kröfu í heimabanka væri umfram skyldu og geti ekki búið til góða trú um að gjalddagi eða eindagi sé annar en leiði af lögum. Þá vísaði Skatturinn til ákvæðis 1. mgr. 7. gr. laga nr. 150/2019, um innheimtu opinberra skatta og gjalda sem kveður á um skyldu til greiðslu dráttarvaxta vegna vanskila á sköttum og gjöldum, sem og 3. mgr. 7. gr. sömu laga sem kveður á um að óheimilt sé að lækka eða fella niður dráttarvexti nema lög mæli fyrir á annan veg. Skatturinn væri bundinn af jafnræðisreglu við innheimtu skatta og gjalda og engar heimildir í skattalögum væru til staðar um að lækka eða fella niður dráttarvexti.

Málsástæður og lagarök kæranda

Kærandi bendir á að hann hafi hagað greiðslu sinni í góðri trú eftir þeim upplýsingum sem birtust í heimabanka. Upplýsingagjöf um gjald- og eindaga með birtingu kröfu í heimabanka sé að öllu jöfnu hluti af opinberum innheimtuaðferðum og á að veita gjaldendum rétta og fullnægjandi mynd af greiðsluskilmálum. Vísað er til þess að þegar dráttarvextir voru reiknaðir á kröfuna voru engin vanskil skil staðar, enda ekki um vangreiddan skatt að ræða sem kominn var á eindaga samkvæmt upplýsingum í heimabanka.

Fram kemur hjá kæranda að þótt birting kröfunnar í heimabanka kunni að vera umfram lagaskyldu breytir það ekki því að stjórnvöld bera ábyrgð á því að upplýsingagjöf þeirra sé rétt og áreiðanleg. Þegar rangar eða villandi dagsetningar birtast af hálfu stjórnvalda í þeim miðlum, tækjum og tólum sem stuðst er við þegar kröfur eru innheimtar, líkt og heimabanki í þessu tilviki, verður að meta réttaráhrifin með hliðsjón af meginreglum stjórnsýsluréttar, réttmætum væntingum gjaldanda og meðalhófi.

Þá tiltekur kærandi að þegar tvær upplýsingalindir eru fyrir hendi og sú sem stjórnvöld beita í framkvæmd, leiðir gjaldanda afvega, ber að leggja á það áherslu að stjórnvöld leiðrétti afleiðingar þeirra misvísandi upplýsingagjafar fremur en að leggja áhættuna einhliða á gjaldanda.

Kærandi bendir á að þótt 3. mgr. 7. gr. laga nr. 150/2019, takmarki heimildir til niðurfellingar dráttarvaxta almennt, þurfi eftir sem áður að meta hvort vextir hafi yfirhöfuð stofnast á lögmætum grundvelli að teknu tilliti til réttra og áreiðanlegra upplýsinga um gjald- og eindaga. Kjarni ágreiningsins sé hvort og hvenær dráttarvextir áttu að byrja að reiknast, í ljósi þess hvernig stjórnvöld komu greiðsluskilmálum á framfæri við kæranda.

 Að lokum var óskað eftir að ráðuneytið fresti réttaráhrifum um innheimtu dráttarvaxta á meðan málið er til meðferðar með vísan til 29. gr. stjórnsýslulaga.

Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins

Samkvæmt ákvæði 3. mgr. 7. gr. laga nr. 150/2019, um lög um innheimtu opinberra skatta og gjalda er óheimilt að lækka eða fella niður dráttarvexti og álag nema lög mæli fyrir á annan veg. Með hliðsjón af skýru orðalagi ákvæðisins ber að horfa til þess hvort fyrir hendi séu ástæður sem leiði til þess að fella beri synjun Skattsins á beiðni kæranda um niðurfellingu dráttarvaxta úr gildi.

Samkvæmt framangreindum úrskurði Skattsins, dags. […] var tekjuskattur kæranda endurákvarðaður til hækkunar vegna gjaldáranna 2023 og 2024. Eins og fram kemur í úrskurðarorðum féll hækkunin í gjalddaga 10 dögum frá dagsetningu úrskurðarins, sbr. 6. mgr. 112. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Í úrskurðarorðum var kærandi upplýstur um að væri krafan ekki greidd innan mánaðar frá gjalddaga reiknuðust dráttarvextir frá gjalddaga, sbr. 1. mgr. 114. gr. laga nr. 90/2003. Úrskurðurinn ber þannig með sér með skýrum hætti hver gjalddagi og eindagi kröfunnar er.

Þá var kæranda leiðbeint um að inneignar- og skuldastöðu væri að finna á www.island.is. Ráðuneytið getur ekki tekið undir að röng framsetning með kröfu, af tæknilegum ástæðum, sem birt er af þriðja aðila, geti skapað réttmætar væntingar kæranda um að gjalddagi/eindagi sé annar en lög segja til um. Úrskurðurinn ber þannig með sér með skýrum hætti hver gjalddagi og eindagi kröfunnar er. Þá verður ekki annað séð en að birting upplýsinga á www. island.is sé skýr með hvenær gjaldagi og eindagi hverrar kröfu er.

Ef birting í heimabanka er ráðandi um réttmætar væntingar kæranda er það mat ráðuneytisins að kærandi geti ekki haldið því fram að gjalddaginn sem þar birtist sé réttur en eindaginn rangur. Kærandi hafði aðgang að réttum upplýsingum í gegnum www. island.is og að sama skapi hafði hann fengið úrskurð þar sem réttur gjalddagi og eindagi voru gefnir upp í samræmi við ákvæði tekjuskattslaga. Tekið er fram að greiðsla skattkrafna í heimabanka er einungis ein leið til að greiða skattkröfur. Kæranda var í lófa lagið að leita upplýsinga um umþrætta kröfu hjá innheimtumanni ríkissjóðs en aftur er tekið fram að réttar upplýsingar birtust kæranda í ofangreindum úrskurði.

Á það er ekki fallist að greiðendur skatta og gjalda geti borið fyrir sig vanþekkingu á settum lagaákvæðum er varða gjalddaga og eindaga.

Eins og tekið hefur verið fram er ofangreindur úrskurður skýr varðandi hvenær umþrættar kröfur féllu í gjalddaga og eindaga og því er hafnað að gjaldendur geti borið fyrir sig vanþekkingu á lögbundnum gjalddögum/eindögum. Þá var bent skýrum stöfum á það í úrskurði að inneignar og skuldastöðu væri að finna á www.island.is, en þar gat gjaldandi nálgast upplýsingarnar ef vafi lék á. Kærandi var grandsamur um hvenær eindaga kröfunnar bar upp á þegar úrskurður um endurákvörðun var kveðinn upp og gat því ekki haft væntingar um annað en það sem kom þar fram. Birting kröfu hjá þriðja aðila í heimabanka er umfram skyldu Skattsins og birtingarmynd þar getur ekki vikið lögbundnum gjalddaga/eindaga krafna.

Gjaldendur bera ábyrgð á greiðslu skatta og gjalda sem á þá eru lagðir og geta ekki borið fyrir sig mótbárur á borð við réttmætar væntingar gegn skýrum ákvæðum skattalaga. Óumdeilt er að í ofangreindum úrskurði var kærandi upplýstur um gjalddaga og eindaga umræddra krafna og hvar upplýsingar um skuldina væru að finna. Kærandi var grandsamur um þessar upplýsingar og mátti vita að dagsetningar þær sem birtust hjá þriðja aðila væru ekki réttar.

Með vísan til úrskurðar dags. […] gat kærandi með engu móti gert sér réttmætar væntingar um annað en þar kom fram. Aðalkröfu kæranda er synjað.

Hvaða varðar varakröfu kæranda leiðir af ofangreindu að upplýsingar um gjald- og eindaga lágu fyrir við uppkvaðningu úrskurðar Skattsins þann […]. Af þeim sökum verður ekki fallist á að taka varakröfu kæranda til greina.

Þá þykja ekki vera uppi ástæður sem mæltu með frestun á réttaráhrifum með stjórnsýslukæru kæranda í samræmi við 2. mgr. 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Úrskurðarorð

Aðal- og varakröfu kæranda er synjað.