Ákvörðun Fiskistofu um að svipta skip leyfi til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur

Fimmtudaginn, 5. mars 2026, var í atvinnuvegaráðuneytinu

kveðinn upp svohljóðandi úrskurður:

 

Stjórnsýslukæra

Atvinnuvegaráðuneytið vísar til stjórnsýslukæru frá A f.h. B ehf., dags. 19. apríl 2023, þar sem kærð er ákvörðun Fiskistofu, dags. 23. mars 2023, um að svipta skipið C, leyfi til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur frá og með 20. apríl til og með 17. maí 2023.

Kæruheimild er í 18. gr. laga nr. 57/1996, um umgengni um nytjastofna sjávar.

 

Kröfur kæranda

Kærandi krefst þess að felld verði úr gildi ákvörðun Fiskistofu, dags. 19. apríl 2023, um að svipta skipið C leyfi til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur frá og með 20. apríl til og með 17. maí 2023. Til vara krefst kærandi þess að hinni kærðu ákvörðun verði breytt á þann veg að í stað veiðileyfissviptingar verði kæranda veitt skrifleg áminning samkvæmt 3. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996.

 

Málsatvik

Málsatvikum er lýst í hinni kærðu ákvörðun, dags. 23. mars 2023. Þar kemur fram að aflaupplýsingar hafi ekki borist til Fiskistofu áður en skip kæranda, C lagði að bryggju í 56 skipti á tímabilinu 3. apríl til 9. júní 2022. Einnig hafi aflaupplýsingum verið skilað of seint í níu skipti á tímabilinu 29. mars til 26. nóvember 2022. Samtals 65 veiðiferðir. Málið hófst með skýrslu veiðieftirlitsmanns, dags. 16. júní 2022.

Með bréfi, dags. 2. desember 2022, tilkynnti Fiskistofa fyrirsvarsmanni B ehf. að stofnunin hefði mál félagsins til meðferðar og veitti félaginu kost á að gera athugasemdir og senda gögn. Þar var málsatvikum lýst, leiðbeint um lagaatriði og kæranda gefinn kostur á að koma andmælum og athugasemdum á framfæri í samræmi við 13. og 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 áður en afstaða yrði tekin til þess hvort brot hafi verið framin og eftir atvikum hvort tekin yrði ákvörðun um viðurlög. Þann 7. desember 2022 bárust Fiskistofu athugasemdir í tölvupósti frá fyrirsvarsmanni B ehf. Í þeim gekkst hann við þeim misbresti sem hafði orðið á skilum og skráningu aflaupplýsinga sem tilgreindar voru en sagði að vegna afskiptaleysis Fiskistofu hafi hann talið að honum bæri ekki að skila aflaupplýsingum eða ekki með þeim hætti. Einnig bar hann fyrir sig öryggissjónarmið við stjórn og siglingu skipa, en skipstjóri ætti erfitt með að sinna þeirri skyldu sinni að senda frá sér aflaupplýsingar, áður en í land væri komið, eins og gerður væri áskilnaður um í 4. gr. reglugerðar nr. 298/2020 og vísaði í því samhengi til þess að notkun farsíma væri bönnuð við stjórn ökutækja. Þá lagði hann fram vottorð augnlæknis og sagði að vegna sjónskerðingar ætti hann erfitt með að skila aflaupplýsingum með farsíma.

Með bréfi, dags. 23. mars 2023, tók Fiskistofa ákvörðun um að svipta skipiðC leyfi til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur frá og með 20. apríl til og með 17. maí 2023. Í ákvörðuninni er vísað til málsatvikalýsingar og laga og reglugerða sem gerð var grein fyrir í bréfi Fiskistofu til kæranda, dags. 2. desember 2022. Þar kemur fram að aflaupplýsingar hafi ekki borist til Fiskistofu áður en skipiðC lagði að bryggju eða of seint í 65 tilgreind skipti á tímabilinu 3. apríl til 25. nóvember. Eftirfarandi daga á árinu 2022 hafi aflaupplýsingar ekki borist Fiskistofu áður en skipið lagði að bryggju, svo sem mælt var fyrir um í 2. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 298/2020 og síðar í 1. mgr. 4. gr., sbr. 3. gr. sömu reglugerðar: 3., 7., 8., 13. og 19. apríl, 16. maí, 8., 9., 20. og 27. júní., 4., 5., 11., 13., 14., 18. og 19. júlí, 15., 16., 18., 22., 24., 25., 26., 27. og 31. ágúst, 2., 3., 4., 5., 6., 7., 9., 11., 13., 15., 17., 22., 26. og 27. september, 2., 7., 10., 13., 17., 26., 27. og 30. október, 4., 6., 7., 14., 16., 18., 22. og 25. nóvember. Samtals 56 veiðiferðir, þar sem aflaupplýsingar hafi ekki borist Fiskistofu. Einnig hafi aflaupplýsingum verið skilað of seint fyrir veiðiferðir eftirfarandi daga árið 2022: 29. mars hafi verið skilað 21. júní, 21. og 22. apríl hafi verið skilað 20. maí, 25. apríl hafi verið skilað 2. maí, 28. október og 1. nóvember hafi verið skilað 3. nóvember, 9. og 11. nóvember hafi verið skilað 14. nóvember, og 26. nóvember hafi verið skilað 28. nóvember 2022. Samtals 9 skipti sem aflaupplýsingar hafi borist Fiskistofu of seint.

Einnig kemur þar fram að þann 23. desember 2021 hafi þáverandi útgerð fiskiskipsins, D ehf., verið sent bréf og leiðbeint um þá misbresti sem voru á skilum rafrænnar afladagbókar á tímabilinu 12. nóvember til 21. desember 2021 og þá skyldu sem hvíldi á skipstjóra samkvæmt ákvæðum reglugerðar nr. 298/2020. Þrátt fyrir það hafi áfram orðið misbrestir á skilum rafrænnar afladagbókar fyrir landanir skipsins sem hafi ekki borist Fiskistofu í 15 aðgreind skipti dagana 3., 4., 15., 19., 26. og 29. janúar, 1., 3., 6., 10., 12., 17. og 18. febrúar og 20. mars árið 2022. Skipið hafi verið í eigu D ehf., en kærandi B ehf., hafi eignast skipið 29. mars 2022. Lögskráður skipstjóri í veiðiferðum skipsins á tímabilinu 3. janúar til 17. maí 2022 hafi verið fyrirsvarsmaður kæranda en frá þeim tíma sonur hans, sem sé 33,33% eigandi í D ehf. og skráður varamaður í stjórn þess félags. Fyrirsvarsmaður kæranda sé 100% eigandi félagsins B ehf. Kærandi hafi eignast skipið fyrst 14. júní 2007 og átt það allt þar til D ehf. eignaðist það 11. júlí 2017. Eftir það hafi kærandi aftur eignast skipið 19. desember 2017. Þann 1. júlí 2021 hafi D ehf. aftur eignast skipið áður en það hafi verið aftur selt til kæranda 29. mars 2022. Allir eigendur D ehf. og eigandi kæranda, séu tengdir fjölskylduböndum. Með hliðsjón af framangreindu komi til skoðunar hvort talið verði að kærandi hafi verið grandsamur um þá misbresti sem voru á skilum rafrænnar afladagbókar á meðan skipið var í eigu D ehf. Samkvæmt þágildandi ákvæði 4. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 hafi skipstjórum fiskiskipa verið skylt að halda sérstaka afladagbók. Í 1. mgr. 17. gr. laga nr. 116/2006 hafi sama skylda verið lögfest fyrir skipstjórnarmenn veiðiskipa sem hlotið höfðu veiðileyfi í atvinnuskyni. Með lögum nr. 85/2022, um breytingu á ýmsum lögum á sviði fiskveiðistjórnar, sem tóku gildi frá og með 14. júlí 2022, hafi orðalagi ákvæðis 4. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 verið breytt og sé nú svohljóðandi: „Skipstjórnarmenn veiðiskipa, sem hafa veiðileyfi í atvinnuskyni samkvæmt lögum um stjórn fiskveiða, eða sérveiðileyfi, skulu senda aflaupplýsingar stafrænt til Fiskistofu áður en veiðiferð lýkur.“ Einnig hafi ákvæði 1. mgr. 17. gr. laga nr. 116/2006 verið fellt brott. Í þágildandi reglugerð nr. 298/2020, um skráningu og rafræn skil aflaupplýsinga, sem sett hafi verið með stoð í framangreindum lögum, hafi verið kveðið frekar á um þær upplýsingar sem skráðar skyldu í afladagbækur, form þeirra og skil til Fiskistofu. Aflaskráningu skyldi vera lokið og aflaupplýsingar sendar til Fiskistofu með rafrænum hætti áður en skip lagðist að bryggju að lokinni veiðiferð, sbr. 2. mgr. 4. gr. reglugerðarinnar. Í reglugerð nr. 298/2020, eins og henni hafi verið breytt með reglugerð nr. 394/2022 sem tók gildi 5. apríl 2022, sagði í 1. mgr. 4. gr. að skipstjóri skyldi senda upplýsingar samkvæmt 3. gr. til vefþjónustu Fiskistofu áður en skipi væri lagt að bryggju í löndunarhöfn að lokinni veiðiferð.

Fyrir liggi að skipstjóri fiskiskipsins C hafi ekki skilað aflaupplýsingum í 56 aðgreind skipti og í níu skipti til viðbótar hafi hann skilað þeim of seint, á um átta mánaða tímabili, frá 3. apríl til 25. nóvember 2022. Í athugasemdum hafi kærandi vísað til þess að lögskráðir skipstjórar í umrædd skipti á strandveiðitímabilinu 2022 hafi ekki sent afladagbók en Fiskistofa hafi ekki brugðist við. Af þeim sökum hafi hann talið að honum bæri ekki að skila aflaupplýsingum og því talið ástæðulaust að senda afladagbók þegarC hóf veiðar með gildrum eftir að strandveiðum lauk. Um þetta atriði vísi Fiskistofa til símtala starfsmanna Fiskistofu við fyrirsvarsmann kæranda, annars vegar 20. maí 2022 og hins vegar 18. og 19. október sama ár. Í bæði skiptin hafi kæranda verið leiðbeint um skyldu skipstjóra til skila á aflaupplýsingum áður en skipi væri lagt að bryggju og að brýnt væri fyrir kæranda að fara í hvívetna að lögum og reglum um skil aflaupplýsinga. Þá vísi Fiskistofa jafnframt til áðurnefnds erindis, dags. 23. desember 2021, sem hafi verið sent þáverandi útgerð skipsins. Fyrirsvarsmaður kæranda hafi verið framkvæmdastjóri og 100% eigandi kæranda og lögskráður skipstjóri í veiðiferðum skipsins á tímabilinu 3. janúar til 17. maí 2022, þ.m.t. á því tímabili sem skipið var í útgerð D ehf., en frá þeim tíma hafi sonur hans, sem sé 33,33% eigandi í D ehf. og skráður varamaður í stjórn þess félags, verið lögskráður skipstjóri á skipið. Af framangreindu sé það mat Fiskistofu að fyrirsvarsmaður kæranda hafi verið grandsamur um þá misbresti sem urðu á skilum aflaupplýsinga fiskiskipsins C á meðan það var í útgerð D ehf. og síðar í útgerð kæranda, enda hafi hann verið skipstjóri skipsins á tilgreindu tímabili. Séu tengsl félaganna og staða fyrirsvarsmannsins sem skipstjóri hjá D ehf. og sem eigandi og skipstjóri hjá kæranda með þeim hætti að hann verði talinn hafa verið grandsamur um erindi Fiskistofu þann 23. desember 2021. Notkun farsíma sé ekki bönnuð við stjórn og siglingu skipa samkvæmt íslenskum lögum. Skipstjóri skuli hins vegar sjá til þess að skipi sé stjórnað og með það farið í samræmi við góðar venjur og kunnáttu í siglingum og sjómennsku, sbr. 1. mgr. 7. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Það sé á ábyrgð skipstjóra að haga siglingu skips á þann hátt sem góð sjómennska krefjist, m.a. með tilliti til siglingar á öruggri ferð og fleiri þátta sem skipstjóri skuli meta. Ef skipstjóri geti ekki vegna tæknilegra örðugleika eða annarra atvika, s.s. bilunar, skilað aflaupplýsingum áður en skipi sé lagt að bryggju, skuli skipstjóri tilkynna Fiskistofu um það svo fljótt sem verða má.

Málsatvik séu óumdeild og ekki vafi um hina meintu háttsemi enda byggi umrædd brot á gögnum og hvort þeim hafi verið skilað eða ekki. Ekkert hafi komið fram í málinu sem leitt geti til þess að skýrsla veiðieftirlitsmanns verði dregin í efa, né hafi kærandi véfengt málsatvik eins og þeim sé lýst að framan. Þvert á móti hafi fyrirsvarsmaður kæranda gengist við þeim misbresti sem hafi orðið á skilum aflaupplýsinga fiskiskipsins C. Markmið málsmeðferðar Fiskistofu sé að leiða hið sanna og rétta í ljós. Að mati stofnunarinnar teljist mál þetta vera nægilega upplýst og atvik og staðreyndir málsins, sem þýðingu hafi að lögum, vera sönnuð. Með vísan til málsatvika og eðlis brota, athugasemda kæranda, gagna málsins og alls þess sem að framan greini sé það niðurstaða Fiskistofu, að skipstjórar fiskiskipsins C hafi ekki sinnt skyldu sinni til skila á aflaupplýsingum og þar með brotið gegn reglugerð nr. 298/2020, í framangreindum tilvikum. Vanskil og ónákvæm skráning á rafrænum aflaupplýsingum fyrir 5. apríl 2022 varði við 2. mgr. 4. gr., sbr. 7. gr. þágildandi reglugerðar nr. 298/2020, um skráningu og rafræn skil aflaupplýsinga, sbr. 17. gr., sbr. 24. gr. laga nr. 116/2006, sbr. 15. gr. laga nr. 57/1996. Vanskil og ónákvæm skil aflaupplýsinga frá 5. apríl 2022 varði við 1. mgr. 4. gr., sbr. 7. gr. reglugerðar nr. 298/2020, um skráningu og skil aflaupplýsinga, sbr. 4. mgr. 9. gr., sbr. 15. gr. laga nr. 57/1996.

Í máli þessu sé litið til þess að brotin hafi verið til þess fallin að hafa í för með sér sparnað útgjalda fyrir hlutaðeigandi útgerðaraðila og/eða tengda aðila, með því að skila ekki aflaupplýsingum og komast þar með hjá greiðslu gjalds samkvæmt gjaldskrá Fiskistofu sem var í gildi á umræddu tímabili. Samkvæmt henni hafi kostnaður við úrvinnslu aflaupplýsinga á rafrænu skráningarformi numið kr. 898 fyrir hvern dag en kr. 2.050 fyrir úrvinnslu á pappírsformi. Með vanskilum sínum sé því ljóst að kærandi hafi komið sér undan greiðslu gjalds, vegna úrvinnslu aflaupplýsinga í 56 skipti sem hafi numið a.m.k. kr. 50.288 kr. og allt að kr. 114.800. Sparnaður útgjalda kæranda hafi því verið þó nokkur með hliðsjón af fjölda brota.

Þau ákvæði sem hafi verið í gildi á hverjum tíma og vísað sé til í lögum nr. 116/2006 og lögum nr. 57/1996, sem og í reglugerð nr. 298/2020, séu skýr og fortakslaus hvað varði ábyrgð og skyldu skipstjóra á skilum aflaupplýsinga til Fiskistofu áður en skipi sé lagt að bryggju í löndunarhöfn að lokinni veiðiferð. Sú áhersla sem löggjafinn leggi á þetta komi fram í texta ákvæðanna og lögskýringargögnum. Aflaupplýsingar séu grundvöllur veiðieftirlits Fiskistofu og einnig annarra verkefna sem varði stjórn fiskveiða. Aflaupplýsingar séu jafnframt veigamiklar upplýsingar til Hafrannsóknastofnunar sem séu nýttar í mikilvægum og vísindalegum tilgangi. Jafnframt séu aflaupplýsingar mikilvægar fyrir vottun útfluttra íslenskra sjávarafurða þar sem eigi að koma fram skráning á meðafla, s.s. sjávarspendýrum og fuglum.

Við mat á því hvort um meðvituð gáleysisbrot eða ásetningsbrot sé að ræða, sé litið til háttsemi skipstjóra í umræddum veiðiferðum og til þeirrar staðreyndar að kærandi og skipstjóri á hverjum tíma beri ábyrgð á því að framkvæmd veiða brjóti ekki í bága við gildandi lög og reglur. Þá líti Fiskistofa til fyrri leiðbeininga og aðvarana til kæranda og fyrri útgerðar við mat á ásetningsstigi og alvarleika brota. Kærandi sé útgerðaraðili sem stundi fiskveiðar í atvinnuskyni. Það sé því á hans ábyrgð, að verklag við veiðar sé í samræmi við lög um borð í þeim fiskiskipum sem hann eigi og geri út. Í 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996 segi að við fyrsta brot, sem varði sviptingu veiðileyfis, skuli leyfissvipting ekki standa skemur en eina viku og ekki lengur en tólf vikur eftir eðli og umfangi brots. Að mati Fiskistofu sé um alvarleg og endurtekin ásetningsbrot skipstjóra að ræða. Brotin séu 65 talsins og nái yfir langt tímabil, átta mánuði og sé það mat stofnunarinnar að fyrirsvarsmaður kæranda hafi verið grandsamur um að skipstjóri væri að brjóta lög í öll umrædd skipti. Í stað þess að koma skilum aflaupplýsinga í lögmætt horf hafi fyrirsvarsmaður kæranda í engu farið eftir leiðbeiningum og afskiptum Fiskistofu, sem auki verulega á saknæmi brotanna. Samskipti fyrirsvarsmanns kæranda við Fiskistofu í október 2022 gefi til kynna einbeittan brotavilja hans og andúð í garð þeirra laga og reglna sem gildi um skil á aflaupplýsingum og afstöðu hans þess efnis að hann ætlaði sér ekki að fara að lögum að breyttu breytanda. Þess í stað hafi hann haldið uppteknum hætti og látið áfram hjá líða að skila aflaupplýsingum í andstöðu við skýra skyldu skipstjóra samkvæmt reglugerð nr. 298/2020 og lögum nr. 57/1996. Með hliðsjón af framangreindu séu brot kæranda að mati Fiskistofu meiri háttar og framin að yfirlögðu ráði. Við mat á viðurlögum í máli þessu telji Fiskistofa því ekki koma til greina að áminna kæranda, en engin fyrri brot hafi ítrekunaráhrif í þessu máli. Þó komi fyrri afskipti til skoðunar við saknæmis- og alvarleikamat. Af þeim sökum og á grundvelli alls framanritaðs og með hliðsjón af meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins, þyki hæfileg viðurlög vera svipting leyfis til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur. Ákvörðunin hafi ítrekunaráhrif í tvö ár frá og með dagsetningu ákvörðunar skv. 19. gr. fyrrnefndu laganna.

Þá kom þar fram að ákvörðunin væri kæranleg til ráðuneytisins og að kærufrestur væri einn mánuður, sbr. 18. gr. laga nr. 57/1996 og 24. gr. laga nr. 116/2006. Kæra fresti ekki réttaráhrifum ákvörðunarinnar og var vakin athygli á að hún yrði birt opinberlega á vefsíðu Fiskistofu, sbr. 9. gr. laga nr. 36/1992, um Fiskistofu.

 

Málsmeðferð ráðuneytisins

Með stjórnsýslukæru, dags. 19. apríl 2023, kærði A f.h. B ehf. þá ákvörðun Fiskistofu, dags. 23. mars 2023, að svipta skipið C leyfi til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur.

Í stjórnsýslukærunni segir m.a. að kærð sé ákvörðun Fiskistofu vegna veiðileyfissviptingar C í fjórar vikur frá 20. apríl til 17. maí 2023, vegna ærumeiðandi ummæla, að gæta ekki meðalhófs, sinna ekki upplýsingaskyldu og fleiri atriða eins og sjáist þegar skoðuð séu gögn málsins.

Með tölvupósti, dags. 21. apríl 2023, óskaði ráðuneytið eftir umsögn Fiskistofu um stjórnsýslukæruna, staðfestu afriti af hinni kærðu ákvörðun auk annarra gagna sem Fiskistofa kynni að hafa um málið.

Umsögn Fiskistofu, dags. 4. maí 2023, barst ráðuneytinu með tölvupósti, dags. sama dag.

Eftirtalin gögn fylgdu umsögn Fiskistofu í ljósritum: 1) Ákvörðun Fiskistofu til kæranda, dags. 23. mars 2023. 2) Tilkynning um mál (andmælabréf), dags. 2. desember 2022. 3) Brotaskýrsla, dags. 16. júní 2022. 4) Viðhengi 1 í brotaskýrslu - Skjáskot af rafrænum afladagbókargögnum. 5) Skipaskrá - Lögskráning - C. 6) Skipaskrá - Eigendaferill -C. 7) Yfirlit um landanir 3. janúar 2022-28. nóvember 2022 -C. 8) Yfirlit um skil á aflaupplýsingum 3. september 2021 til og með 28. nóvember 2022 -C. 9) Leiðbeiningabréf til D ehf., dags. 23. desember 2021. 10) Tölvupóstur frá fyrirsvarsmanni kæranda ásamt viðhengi (læknisvottorði), dags. 14. apríl 2023.

Með tölvupósti, dags. 5. maí 2023, sendi ráðuneytið kæranda umsögn Fiskistofu, dags. 4. maí 2023, og veitti félaginu kost á að gera athugasemdir við umsögnina. Frestur til þess var veittur til og með 19. maí 2023.

Engar skriflegar athugasemdir bárust frá kæranda innan ofangreinds frests en fyrirsvarsmaður kæranda mætti að eigin ósk á fund með starfsmönnum ráðuneytisins þann 12. maí 2023 og gerði grein fyrir athugasemdum sínum og sjónarmiðum í málinu. Þar kom fram m.a. að kærandi telji að Fiskistofa hafi ekki sinnt leiðbeiningarskyldu sinni en hann telji að stofnunin hefði átt að benda honum á tveimur vikum eftir lok skilatíma hverju sinni að hann hafi ekki skilað aflaupplýsingum eða ekki á réttum tíma. Einnig telji hann að Fiskistofa hefði átt að beita áminningu í stað leyfissviptingar í þessu máli. Ennfremur telji hann að ekki hafi verið gætt að meðalhófsreglu við meðferð málsins. Þá lagði fyrirsvarsmaður kæranda fram á fundinum ljósrit af tilteknum vinnugögnum og óskaði eftir að höfð yrði hliðsjón af þeim við úrlausn málsins. Um var að ræða m.a. drög að bréfi og skilaboðum til Fiskistofu, athugasemdir við málsmeðferð Fiskistofu, tölvupóst kæranda til Fiskistofu, dags. 7. desember 2022, þar sem kærandi gerði athugasemdir við áform stofnunarinnar í bréfi, dags. 2. desember 2022, um að svipta skipiðC leyfi til veiða í atvinnuskyni, drög að grein til birtingar í fjölmiðlum, athugasemdir við ummæli sem birtust í tilteknum fjölmiðli 31. mars 2023 vegna málsins, fundargerð og gögn vegna fundar Sæljóns, félags smábátaeigenda á Akranesi 28. apríl 2023, fundarboð til Fiskistofu vegna fundarins, yfirlit um samskipti kæranda við Fiskistofu í tímaröð, tölvupóstsamskipti við Fiskistofu vegna málsins o.fl.

Með tölvupósti, dags. 1. júní 2023, tilkynnti Hreiðar Eiríksson, lögmaður að hann hefði tekið við sem lögmaður kæranda í málinu, lagði fram umboð, óskaði eftir að fá afrit af gögnum málsins og tilteknum fresti til að skila greinargerð.

Með tölvupósti, dags. 16. júní 2023, sendi ráðuneytið afrit af gögnum málsins til Hreiðars Eiríkssonar, lögmanns f.h. kæranda og veitti honum umbeðinn frest til og með 30. júní 2023.

Með tölvupósti, dags. 19. júní 2023, barst ráðuneytinu greinargerð frá Hreiðari Eiríkssyni, lögmanni f.h. kæranda.

Eftirtalin gögn fylgdu greinargerð lögmanns kæranda: 1) Mynd af tölvupósti Fiskistofu, dags. 9. desember 2022, um að tiltekin þrjú mál verði afgreidd í einu lagi. 2) Frétt Auðlindarinnar, dags. 1. júní 2023, um hina kærðu ákvörðun. 3) Frétt á mbl.is 31. mars 2023 um hina kærðu ákvörðun.

Með tölvupósti, dags. 23. júní 2023, sendi ráðuneytið greinargerð lögmanns kæranda til Fiskistofu og veitti stofnuninni kost á að gera athugasemdir við hana.

Með tölvupósti, dags. 20. júlí 2023, bárust ráðuneytinu athugasemdir frá Fiskistofu við greinargerð lögmanns kæranda.

Eftirtalin gögn fylgdu athugasemdum Fiskistofu: 1) Tölvupóstsamskipti Fiskistofu við kæranda, dags. 9. og 10. desember 2022. 2) Lögskráning áC frá 1. september 2021 til 28. mars 2022, samkvæmt Skútunni (Samgöngustofu). 3) Brotaskýrsla, dags. 11. febrúar 2022. 4) Athugasemd Fiskistofu, dags. 22. febrúar 2022. 5) Athugasemd veiðieftirlitsmanns, dags. 20. maí 2022. 6) Athugasemd Fiskistofu, dags. 18. október 2022. 7) Athugasemd veiðieftirlitsmanns, dags. 19. október 2022. 8) Tilkynning á heimasíðu Fiskistofu 2. apríl 2020 (Afladagbókarapp tekið í notkun). 9) Tilkynning á heimasíðu Fiskistofu 31. mars 2022 (Afladagbókarapp tekið úr notkun). 10) Erindi fyrirsvarsmanns kæranda og leiðbeiningar Fiskistofu, dags. 26. apríl 2021. 11) Erindi fyrirsvarsmanns kæranda, dags. 28. apríl 2021 (fundarboð 2021) og svar Fiskistofu. 12) Erindi fyrirsvarsmanns kæranda og leiðbeiningar Fiskistofu, dags. 8. júní 2021. 13) Erindi fyrirsvarsmanns kæranda, dags. 29. apríl 2022 (fundarboð 2022) og svar Fiskistofu. 14) Erindi fyrirsvarsmanns kæranda, dags. 24. apríl 2023 (fundarboð 2023) og svar Fiskistofu. 15) Erindi fyrirsvarsmanns kæranda, dags. 27. apríl 2023 og svar Fiskistofu.

Með tölvupósti, dags. 24. júlí 2023, sendi ráðuneytið kæranda athugasemdir Fiskistofu, dags. 20. júlí 2023 og veitti félaginu kost á að gera athugasemdir við þær.

Með tölvupósti, dags. 21. ágúst 2023, bárust ráðuneytinu athugasemdir kæranda við framangreindar athugasemdir Fiskistofu.

Með tölvupósti, dags. 15. júlí 2024, bárust ráðuneytinu tilteknar athugasemdir lögmanns kæranda um að snjallforritið Aflarinn hafi verið bilaður á tilteknum tíma á árunum 2022 og 2023.

Með símtali við Fiskistofu 9. ágúst 2024, óskaði ráðuneytið eftir tilteknum upplýsingum varðandi athugasemdir kæranda sem beindust að því að bilanir eða vandræði hafi verið í snjallforritinu Aflaranum sem hafi valdið því að hann hafi ekki getað notað forritið til að skila aflaupplýsingum og hafi því skilað þeim með tölvupóstum.

Með tölvupósti dags. 9. ágúst 2024, bárust ráðuneytinu svör frá Fiskistofu um að tiltekin vandræði hafi verið með snjallforritið Aflarann, sem tekinn var í notkun á árinu 2022 en þjónustu með forritinu hafi verið hætt í árslok 2023. Með öðrum tölvupósti, dags. 9. ágúst 2024, bárust ráðuneytinu einnig upplýsingar frá Fiskistofu um að kærandi hafi ekki verið að notast við Aflarann í þeim veiðiferðum sem voru grundvöllur hinnar kærðu ákvörðunar í málinu.

Með tölvupósti, dags. 12. ágúst 2024, var kæranda veittur kostur á að tjá sig um framangreindar upplýsingar.

Með tölvupósti, dags. 27. ágúst 2024, bárust ráðuneytinu athugasemdir lögmanns kæranda í bréfi, dags. 27. ágúst 2024.

Eftirtalin gögn fylgdu bréfi lögmanns kæranda, dags. 27. ágúst 2024: 1) Afrit af umsögn Fiskistofu um stjórnsýslukæru í máli nr. MAR23101086, dags. 14. september 2023. 2) Skjöl vegna málefna tveggja fiskiskipa sem sýna samskipti Fiskistofu vegna ágalla á snjallforritinu Aflaranum fyrir 14. september 2023.

 

Málsástæður og sjónarmið kæranda

1) Kærandi segir að forsaga málsins sé sú að í rétt rúman áratug hafi verið í gildi reglugerðir sem hafi lagt þá skyldu á skipstjóra fiskiskipa að halda rafrænar afladagbækur og skila þeim til Fiskistofu. Þrátt fyrir þessa skyldu hafi minni skip og smábátar lengst af haft undanþágu frá þessari skyldu og þeim verið heimilt að skila afladagbókum á pappírsformi. Fyrir nokkrum árum hafi Fiskistofa fengið styrk til að láta búa til smáforrit fyrir snjalltæki sem hún ætlaði að láta útgerðir smærri fiskiskipa hafa endurgjaldslaust svo að skipstjórnarmenn skipanna gætu skilað aflaupplýsingum stafrænt. Um leið hafi verið áformað að þrengja undanþágur til að skila aflaupplýsingum á pappír. Árið 2020 hafi verið sett reglugerð um rafræna skráningu og skil aflaupplýsinga og hafi smáforritið verið tekið í notkun samhliða gildistöku hennar. Þá hafi farið af stað aðlögunarferli sem hafi reynst meira krefjandi fyrir útgerðir og skipstjóra en reiknað hafi verið með. Líklega hafi hið sama átt við um Fiskistofu og þrátt fyrir að verkefnið væri styrkt af opinberu fé, í þeim tilgangi að útgerðum yrði lagt smáforritið til endurgjaldslaust, hafi stofnunin hætt þjónustu við smáforritið skömmu eftir að það var tekið í notkun og við það hafi það orðið ónothæft. Gerðar hafi verið breytingar á framangreindri reglugerð árið 2022 þar sem það hafi verið falið skipstjórnarmönnum og útgerðum að sjá til þess að skipin hefðu hug- og tæknibúnað til að hægt væri að skrá aflaupplýsingar samkvæmt ákvæðum reglugerðar og tengjast móttökubúnaði Fiskistofu til að skila upplýsingunum fyrir lok hverrar veiðiferðar. Við skoðun virðist sem Fiskistofa hafi veitt tiltekna aðlögun til að taka hina nýju tækni í notkun og að í tiltekinn tíma hafi ekki verið ákveðin viðurlög við frávikum frá skyldu til rafrænna skila. Jafnræðis virðist þó ekki hafa verið nægilega gætt í þessu tilliti, m.a. í tilviki kæranda sem hafi hætt útgerð um tíma meðan á aðlögunarferlinu stóð og hafi því farið á mis við leiðbeiningar sem Fiskistofa veitti öðrum útgerðum á því tímabili.

2) Kærandi hafi eignast fiskiskipið C 29. mars 2022. Fram að því hafi skipið verið gert út af félaginu D ehf. sem hafi verið og sé í eigu sonar fyrirsvarsmanns kæranda. Hann hafi starfað af og til við skipstjórn á skipinu meðan það var í eigu D ehf. Fyrirsvarsmaður kæranda sitji í stjórn Sæljóns, félags smábátaeigenda á Akranesi. Vorið 2022 hafi félagið haldið almennan félagsfund til að ræða ýmis sameiginleg málefni smábátasjómanna vegna hrognkelsaveiða, strandveiða o.fl. Meðal fundarefnis hafi verið málefni tengd innleiðingu rafrænnar aflaskráningar en innleiðing hennar hafði þá að mati margra ekki gengið vel. Félagið hafi óskað eftir því að Fiskistofa sendi fulltrúa á fundinn til að leiðbeina félagsmönnum en Fiskistofa hafi ekki orðið við þeirri ósk. Eftir að kærandi eignaðist skipið hafi það fyrst verið gert út til grásleppuveiða, síðan á strandveiðum og eftir strandveiðitímabilið hafi það hafið krabbaveiðar. Synir fyrirsvarsmanns kæranda hafi annast skipstjórn áC á strandveiðitímabilinu árið 2022. Þegar því tímabili lauk hafi þeir upplýst fyrirsvarsmanninn um að þeir hefðu ekki skilað aflaupplýsingum rafrænt til Fiskistofu á strandveiðitímanum. Fyrirsvarsmaður kæranda hafi talið að þar sem Fiskistofa hefði ekki gert athugasemdir við það hefði verið fallið frá kröfu um þessi rafrænu skil og þegar hann tók sjálfur við skipstjórn skipsins og hélt því til krabbaveiða um haustið hafi hann heldur ekki skilað aflaupplýsingum rafrænt til Fiskistofu. Þann 18. október 2022 hafi veiðieftirlitsmaður Fiskistofu komið á Akraneshöfn til eftirlits. Eftirlitið hafi ekki varðað skip kæranda en fyrirsvarsmaður félagsins hafi tekið hann tali og í samtalinu hafi aflaskráningarforritið borist í tal. Þá hafi komið í ljós að Fiskistofa hafði ekki fallið frá kröfu um rafræn skil aflaupplýsinga. Fyrirsvarsmaðurinn hafi upplýst veiðieftirlitsmanninn um að skipið hefði ekki skilað aflaupplýsingum á strandveiðum og heldur ekki á krabbaveiðum sem skipið hafi hafið eftir lok strandveiðitímans. Veiðieftirlitsmaðurinn hafi ráðlagt að útgerðin hefði símasamband við Fiskistofu. Fyrirsvarsmaður kæranda hafi hringt til Fiskistofu 19. október 2022 og fengið samband við tiltekinn starfsmann en fengið nokkuð harkaleg viðbrögð. Eftir þetta hafi kærandi ekkert heyrt frá Fiskistofu fyrr en honum hafi borist bréf stofnunarinnar, dags. 2. desember 2022, þar sem honum hafi verið tilkynnt um að mál þetta væri til meðferðar hjá stofnuninni. Í framhaldi af móttöku bréfsins hafi komið til tölvupóstsamskipta milli fyrirsvarsmanns kæranda og Fiskistofu, m.a. vegna þess að stofnunin hafði á þessum tíma til meðferðar þrjú mál sem gat lokið með viðurlagaákvörðun gegn kæranda. Í tölvupósti Fiskistofu, dags. 9. desember 2022, sem sé hluti af samskiptum vegna eins af þessum málum, hafi fyrirsvarsmanni kæranda verið leiðbeint um að Fiskistofa myndi afgreiða þessi þrjú mál í einu lagi nema hann sæi eitthvað því til fyrirstöðu. Kærandi hafi ekkert séð því til fyrirstöðu og ekki gert athugasemd við það.

Hinn 10. febrúar 2023 hafi Fiskistofa tekið ákvörðun um að svipta skip kæranda leyfi til veiða í atvinnuskyni í eina viku. Kærandi hafi talið að um væri að ræða viðurlög vegna allra þriggja málanna, sem höfðu verið til afgreiðslu hjá Fiskistofu enda hafði stofnunin leiðbeint honum um að þau yrðu afgreidd með einni ákvörðun. Þrátt fyrir að honum þættu þetta nokkuð hörð viðurlög hafi hann sætt sig við þau og ekki kært þau til æðra stjórnvalds heldur hafi hann orðið sér úti um smáforrit til skráningar afla svo rafræn aflaskráning og skil yrðu komin í rétt horf þegar skipið færi aftur á veiðar eftir veiðileyfissviptingu. Hafi hann litið svo á að málinu væri lokið.

Hinn 23. mars 2023 hafi svo Fiskistofa tekið ákvörðun um að svipta skip kæranda leyfi til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur til viðbótar. Kærandi hafi kært þá ákvörðun þegar í stað til ráðuneytisins. Hann hafi þá einnig kært fyrri ákvörðun Fiskistofu til ráðuneytisins og óskað eftir að sú kæra yrði tekin til meðferðar þrátt fyrir að hún væri lögð fram eftir að kærufrestur var liðinn.

Kærandi telji að fjölmargir annmarkar séu á málsmeðferðinni sem nauðsynlegt sé að gera athugasemdir við og að ákvörðun Fiskistofu sé efnislega röng.

3) Kæranda hafi aldrei verið leiðbeint um að Fiskistofa hefði fallið frá þeim áformum sem honum höfðu verið tilkynnt að afgreiða öll þrjú málin í einu lagi. Frá móttöku ákvörðunar Fiskistofu, dags. 10. febrúar 2023, hafi kærandi því verið í góðri trú um að öllum málunum væri lokið og haft réttmætar væntingar um að Fiskistofa hefði engin mál til meðferðar sem gætu leitt til þess að hann yrði beittur viðurlögum. Miðað við þær leiðbeiningar sem stofnunin hafði veitt kæranda, hefði hún ekki átt að halda áfram með málið og ákveða ný viðurlög eftir að hún tók ákvörðun 10. febrúar 2023. Kærandi telji að áframhaldandi meðferð málsins eftir það og hin kærða ákvörðun sé andstæð 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu.

4) Kærandi hafi ekki verið látinn vita af því að Fiskistofa hefði tekið málið til skoðunar í júní 2022 þrátt fyrir að bæði heimilisfang, tölvupóstfang og símanúmer útgerðarinnar væru Fiskistofu kunn og fyrirhafnarlítið að komast í samband við kæranda. Hefði kæranda verið gert viðvart um brotaskýrsluna þegar hún var gerð, svo sem eðlilegt sé og skylt hafi verið samkvæmt 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, hefði hann átt þess kost að gera þegar í stað ráðstafanir til að tryggja að brotunum fjölgaði ekki. Málinu hefði þá án efa verið lokið án viðurlaga, enda hafði kæranda ekki áður verið veitt skrifleg áminning. Vanræksla stofnunarinnar á skyldu til að tilkynna um að málið væri til meðferðar hafi leitt til þess að kærandi hafi verið grandlaus um að Fiskistofa teldi upplýsingaskilum skipstjóra skips félagsins áfátt sem hafi aftur leitt til þess að þegar Fiskistofa hafi loksins tilkynnt félaginu um málið hafi tilvikin verið orðin 65. Þessi tilvikafjöldi hafi síðan orðið Fiskistofu tilefni til að komast að þeirri niðurstöðu að frávik skipstjóra á skipi kæranda væru svo vítaverð að ekki væri hjá því komist að svipta skipið veiðileyfi í fjórar vikur. Ekkert í þessari framgöngu Fiskistofu geti talist samræmast meðalhófsreglu stjórnsýslulaga nr. 37/1993 né óskráðum reglum stjórnsýsluréttarins um meðalhóf og sanngjarna og hófstillta beitingu opinbers valds. Af öllu framansögðu megi vera ljóst að það geti ekki verið réttmætt að beita kæranda viðurlögum nema í mesta lagi fram að þeim tíma sem Fiskistofu varð sannanlega ljóst að annmarkar kynnu að vera að skilum aflaupplýsinga frá skipi félagsins, eða til 16. júní 2022.

5) Í 1. mgr. 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 segi að við úrlausn mála skuli stjórnvöld gæta samræmis og jafnræðis í lagalegu tilliti. Í tilviki kæranda virðist Fiskistofa hvorki hafa beitt munnlegum né skriflegum leiðbeiningum þegar stofnunin uppgötvaði að frávik voru frá réttu verklagi við skil skips félagsins á aflaupplýsingum. Þess í stað virðist stofnunin hafa stofnað stjórnsýslumál 16. júní 2022 án þess að tilkynna kæranda um það og eftir það fylgst með á meðan frávikin héldu áfram að hrannast upp. Fyrstu viðbrögð Fiskistofu gagnvart kæranda hafi birst í bréfi í desember 2022 þegar félaginu hafi verið tilkynnt um að til skoðunar væri að beita það viðurlögum. Rétt sé að benda á að þegar veiðieftirlitsmenn Fiskistofu hafi farið með í veiðiferðir skips kæranda hafi þeir engar athugasemdir gert við framkvæmd aflaskráningar og skil aflaupplýsinga frá skipinu. Skipstjóri skipsins hafi því ekki haft ástæðu til að ætla annað en að verklag hans væri í lagi. Með framangreindum hætti hafi Fiskistofa litið framhjá skyldu sinni til að leiðbeina fyrirsvarsmanni kæranda, litið framhjá þeirri staðreynd að hann hafði verið frá útgerð meðan á aðlögunarferli rafrænnar aflaskráningar stóð og meðhöndlað hann á annan hátt en aðrar útgerðir, sem höfðu fengið munnlegar leiðbeiningar og sérstök leiðbeiningabréf til að koma málum sínum í rétt horf.

6) Einnig sé vísað til ábendinga umboðsmanns Alþingis um upptöku tæknilegra lausna af hálfu hins opinbera í áliti vegna kvörtunar nr. F118/2022. Þar segi að vakin sé athygli á því að tæknilegar lausnir stjórnvalda virðist oft í upphafi ekki taka tillit til aðstæðna allra þeirra sem verði að eiga samskipti við stjórnsýsluna. Geti skapast af þessu sú hætta að þeir sem standi höllum fæti gagnvart rafrænni miðlun njóti lakari þjónustu en ella eða jafnvel alls ekki þeirrar þjónustu sem þeir eigi rétt á samkvæmt lögum. Þótt athugasemdir umboðsmanns um þetta hafi verið gerðar í tilefni af meðferð stjórnsýslumáls eigi efni þeirra ekki síður erindi við um stjórnvöld sem leggi skyldur á borgarana til rafrænna samskipta. Stjórnvöldum beri að fara gætilega og leggja sérstaka áherslu á meðalhóf og sanngirni við meðferð opinbers valds ásamt því að leiðbeina borgurunum og eftir atvikum gera þeim mögulegt að uppfylla skyldur sínar með skilum upplýsinga á pappír. Tekið skuli tillit til mismunandi aðstæðna borgaranna, persónugerðar, aldurs og annarra atriða sem kunni að draga úr getu þeirra til að tileinka sér stafrænar aðgerðir. Í tilviki kæranda hafi hann í lok mars 2022 hafið útgerð fiskiskipsins Cað nýju eftir tæplega tveggja ára hlé. Í millitíðinni höfðu orðið breytingar á stjórnsýsluframkvæmd varðandi undantekningar frá skyldu til rafrænnar skráningar og skila á aflaupplýsingum fiskiskipa. Gögn málsins beri það með sér að skömmu eftir að hann hóf útgerðina að nýju hafi Fiskistofu verið ljós frávik frá réttu verklagi, enda hafi stofnunin gert brotaskýrslu um þau 16. júní 2022. Þrátt fyrir það hafi stofnunin ekkert gert fyrr en í desember sama ár til að bregðast við þessum frávikum. Kærandi hafi rætt við starfsmann Fiskistofu 19. október 2022 en ekki fengið neina ráðgjöf, leiðbeiningar eða önnur viðbrögð fyrr en í desember 2022 þegar Fiskistofa hafi sent honum bréf um að hann gæti átt von á beitingu viðurlaga vegna frávikanna.                                                                                  

7) Þá sé ákvörðun Fiskistofu um mat á alvarleika brota kæranda háð alvarlegum annmörkum. Hún sé byggð á röngum lagaskilningi um mat á alvarleika brota auk þess sem hún sé rökstudd með ýmsum staðhæfingum sem eigi sér ekki neina stoð í gögnum málsins. Fyrirsvarsmaður kæranda muni ekki eftir að hafa talað við starfsmann Fiskistofu í síma í maí 2022 og staðhæfi að hann hafi aldrei fengið neinar leiðbeiningar um það atriði sem vísað sé til í umfjöllun um símtalið við starfsmenn Fiskistofu. Fiskistofa vísi einnig til símtala starfsmanna Fiskistofu við fyrirsvarsmann kæranda 18. og 19. október 2022 og að þar hafi hann fengið leiðbeiningar um rétta skráningu og skil aflaupplýsinga. Fyrirsvarsmaður kæranda segist ekkert símtal hafa átt við starfsmann Fiskistofu 18. október 2022 og engar leiðbeiningar fengið í símtali 19. október 2022. Einnig vísi Fiskistofa til þess að 19. október 2022 hafi fyrirsvarsmaður kæranda viðhaft tiltekin ummæli við starfsmann Fiskistofu. Þessar staðhæfingar Fiskistofu eigi sér enga stoð í gögnum málsins. Fyrirsvarsmaður kæranda neiti því að hafa sagt það sem þar komi fram.

8) Í forsendum hinnar kærðu ákvörðunar komi ekki fram hvort skipstjóri skips kæranda hafi skilað aflaupplýsingum með öðrum hætti. Hið rétta sé að á grásleppuvertíðinni 2022 hafi kærandi ætíð skilað aflaupplýsingum til Fiskistofu í tölvupósti. Upplýsingarnar hafi því borist til Fiskistofu strax eftir löndun og einnig hafi stofnuninni borist upplýsingar frá hafnarvog um sama afla. Framangreint atriði hafi augljóslega þýðingu við úrlausn málsins enda varði það mat á afleiðingum þeirra frávika sem málið byggi á. Hafi upplýsingarnar komist til Fiskistofu með öðrum hætti en stafrænum hafi afleiðingar frávikanna ekki verið hinar sömu, frávikin ekki jafn alvarleg og ekki kallað á beitingu harðra viðurlaga.

9) Í rökstuðningi Fiskistofu fyrir hinni kærðu ákvörðun sé á nokkrum stöðum vísað til atriða sem kæranda hafi ekki verið kunnugt um og hafi ekki verið kynnt að yrðu lögð til grundvallar í málinu. Í bréfi Fiskistofu til kæranda, dags. 2. desember 2022, sé farið nokkrum orðum um útgerðarsögu skipsins Cog á hvaða tímabilum kærandi hafi gert það út. Þá komi þar fram að með hliðsjón af framangreindu komi til skoðunar hvort talið verði að kærandi hafi verið grandsamur um þá misbresti sem hafi verið á skilum rafrænnar afladagbókar á meðan skipið var í eigu D ehf. Orðalagið sé óskýrt og orðið grandsamur ekki rétt notað samkvæmt venjulegum skilningi þess orðs. Fyrirsvarsmanni kæranda hafi því ekki getað verið ljóst að Fiskistofa ætti við að kannað yrði hvort honum hafi verið kunnugt um leiðbeiningar sem stofnunin hafði veitt fyrri útgerðaraðila skipsins. Hann hafi því engin tök haft á því að koma andmælum að varðandi það atriði.

10) Á sama hátt rökstyðji Fiskistofa alvarleika ætlaðra brota kæranda með því að vísa til þess að í stað þess að koma skilum aflaupplýsinga í lögmætt horf hafi kærandi ekki farið eftir leiðbeiningum Fiskistofu sem auki verulega á saknæmi brotanna. Fyrirsvarsmaður kæranda kannist ekki við að hafa fengið neinar leiðbeiningar frá Fiskistofu í símtölum í maí og október 2022. Séu gögn málsins skoðuð megi glögglega sjá að enginn grundvöllur sé til staðar fyrir staðhæfingum um tiltekin meint ummæli hans.

11) Í hinni kærðu ákvörðun Fiskistofu sé vísað til bréfs, dags. 23. desember 2021, sem Fiskistofa eigi að hafa sent til D ehf., þess félags sem þá átti og gerði út skipið C. Það bréf sé þó ekki hluti af gögnum málsins. Stofnunin reyni að samsama D ehf. og B ehf. þannig að þau séu í raun sami aðilinn hvað varði atvik þessa máls. Það sé hins vegar fjarri lagi. Engin eignatengsl séu milli félaganna og enginn hluthafa annars félagsins hafi átt hluti í hinu. Engin stjórnunarleg tengsl séu milli félaganna. Fyrirsvarsmaður kæranda sitji einn í stjórn B ehf. en sitji ekki í stjórn D ehf. Hvorugur stjórnarmanna D ehf. sitji í stjórn kæranda. Einu tengsl félaganna séu að þau séu skráð til heimilis í sama húsi og að eigendur og stjórnendur D ehf. séu börn eiganda og fyrirsvarsmanns B ehf. Fiskistofa telji að tengsl félaganna og staða fyrirsvarsmanns kæranda, sem skipstjóri hjá D ehf. og sem eigandi og skipstjóri hjá kæranda, séu með þeim hætti að fyrirsvarsmaðurinn verði talinn grandsamur um erindi Fiskistofu,  dags. 23. desember 2021. Fiskistofa telji að sú staða að eigendur og stjórnendur D ehf. séu börn eiganda og fyrirsvarsmanns kæranda, að félögin séu skráð til heimilis í sama húsi, að bæði félögin hafi gert út það skip sem málið byggi á og að hluthafi í D ehf. og fyrirsvarsmaður kæranda hafi starfað sem skipstjórar skipsins fyrir báðar útgerðir, eigi sjálfkrafa að leiða til þeirrar ályktunar að fyrirsvarsmanni kæranda hljóti að hafa verið kunnugt um bréf sem Fiskistofa sendi til stjórnenda D ehf. 23. desember 2021, rúmum þremur mánuðum áður en kærandi eignaðist skipið sem mál þetta byggi á. Slík ályktun sé alls ekki tæk en engin ástæða sé til að ætla að skipstjórar fiskiskipa hafi vitneskju um öll bréf sem útgerðum skipanna séu send. Ekkert liggi fyrir um að fyrirsvarsmanni kæranda hafi verið eða mátt vera kunnugt um leiðbeiningar sem Fiskistofa sendi til D ehf. í desember 2021. Engin ástæða sé til að ætla að foreldrar fullorðinna einstaklinga hafi vitneskju um bréf sem send séu til fyrirtækja í eigu afkomendanna. Ekkert liggi fyrir um að fyrirsvarsmanni kæranda hafi verið kunnugt um eða mátt vera kunnugt um bréf sem Fiskistofa sendi til fyrirtækis í eigu barna hans í desember 2021. Engin ástæða sé til að ætla að öllum íbúum húss sé kunnugt um innihald allra bréfa sem send séu til viðkomandi heimilisfangs. Ekkert liggi fyrir um að fyrirsvarsmanni kæranda hafi verið kunnugt um eða mátt vera kunnugt um bréfið eða efni þess þó það kunni að hafa borist til sama heimilisfangs og hann sé skráður með lögheimili á og kærandi hafi skráða heimilisfesti í. Ekki hafi verið sýnt fram á að sonur fyrirsvarsmanns kæranda hafi, meðan hann var skipstjóri á skipi sem kærandi gerði út, miðlað upplýsingum til fyrirsvarsmanns kæranda um umrætt bréf sem Fiskistofa staðhæfi að stofnunin hafi sent til D ehf. í desember 2021. Afrit af bréfi Fiskistofu, dags. 23. desember 2021, sé ekki að finna meðal gagna málsins og því liggi ekki fyrir um hvort það bréf hafi verið sent á heimilisfang hans eða félagsins á Akranesi eða á eitthvert annað heimilisfang. Fyrirsvarsmaður kæranda kannist ekki við að hafa séð bréfið né að hafa fengið upplýsingar um efni þess aðrar en þær sem Fiskistofa hafi upplýst um eftir að stofnunin sendi kæranda tilkynningu um að þetta mál væri til meðferðar. Þær leiðbeiningar sem fyrri eigendur skips kæranda kunni að hafa fengið á meðan þeir gerðu út skipið hafi enga þýðingu við úrlausn þessa máls. Það veki sérstaka athygli að með staðhæfingum Fiskistofu um tengsl milli kæranda og fyrri útgerðar Cfylgi engin gögn sem staðhæfingunum sé ætlað að byggjast á. Hvergi sé nefnt hver sé fyrirsvarsmaður fyrri eiganda skipsins eða meðstjórnandi eða hvernig stjórnun þess eða eignaraðild sé háttað að öðru leyti. Í raun séu hvorki stjórnunar- né eignatengsl milli félaganna. Fyrirsvarsmaður kæranda hafi ekki verið 100% eigandi kæranda þegar atvik þessa máls áttu sér stað. D ehf. hafi hins vegar verið og sé í eigu þriggja barna fyrirsvarsmanns kæranda sem hvert um sig hafi átt og eigi 1/3 hlutafjár félagsins. Tvö systkinanna hafi setið í stjórn félagsins og eitt hafi verið varamaður eða sonur hans. Hjá Skattinum sé fyrirtækið skráð á tiltekið heimilisfang á Akranesi en b.t. aðili sé skráður sonur fyrirsvarsmanns kæranda með annað heimilisfang á Akranesi. Séu því líkur á að póstur fyrirtækisins berist þangað en ekki á heimilisfang fyrirsvarsmanns kæranda. Allt framanritað beri þess merki að engin tengsl séu milli kæranda og D ehf. önnur en þau að eigendur og stjórnendur félagsins séu börn eiganda og fyrirsvarsmanns kæranda. Það eitt geti ekki talist sönnun þess að erindi sem stjórnvöld hafi beint til D ehf. í desember 2021 geti hafa borist kæranda.

12) Engin leið sé að rökstyðja þá afstöðu Fiskistofu að kærandi hafi haft umtalsverðan ávinning af þeim frávikum sem urðu á skilum aflaupplýsinga skips félagsins og fráleitt að halda því fram að kr. 50.288 til kr. 114.800 útgjaldasparnaður á sjö mánaða tímabili geti talist umtalsverður fjárhagslegur ávinningur sem eigi að leiða til veiðileyfissviptingar sem valdi kæranda tekjutjóni upp á meira en kr. 4.000.000. Fiskistofa hafi um áratugaskeið haldið uppi veiðieftirliti til lands og sjávar. Það hafi stofnunin gert þrátt fyrir að aflaupplýsingar hafi fram til ársins 2020 aðeins borist stofnuninni einu sinni í mánuði og þá 15 til 45 dögum eftir að afla var landað. Það sé því ekki rétt að halda því fram að veiðieftirlit raskist þó aflaupplýsingar skipstjóra berist ekki Fiskistofu áður en skip komi til hafnar. Hafrannsóknir styðjist fyrst og fremst við þær aflaupplýsingar sem séu nákvæmastar og það séu upplýsingar um vigtun afla á hafnarvog og frá vigtunarleyfishöfum. Allur afli skips kæranda hafi verið veginn á hafnarvog eftir að honum var landað. Allt hafi verið vigtað nákvæmlega og rétt skráð. Upprunavottun íslenskra sjávarafurða hafi áratugum saman farið fram án nokkurrar tengingar við upplýsingar úr afladagbók og Fiskistofa lengst af gefið út upprunavottorð um útfluttan afla án nokkurrar skoðunar á því hvar aflinn hafi verið veiddur eða hvort veiðar á honum hafi verið í samræmi við friðunarreglur, íslensk lög eða alþjóðalög. Fiskistofa geri meira úr mikilvægi þeirra hagsmuna sem í húfi hafi verið vegna þeirra frávika sem urðu á skilum skipstjóra skips kæranda á aflaupplýsingum. Fiskistofa hafi opinberlega veitt þær upplýsingar að eftirlit stofnunarinnar sé áhættumiðað þannig að þau brot sem ógni mestum hagsmunum fái forgang við eftirlit stofnunarinnar. Í tilviki kæranda hafi stofnunin metið það svo eftir 16. júní 2022 að þrátt fyrir að fram væru komnar upplýsingar um að skip félagsins hafi ekki skilað aflaupplýsingum, væri ekki ástæða til þess að aðhafast nokkuð í málinu fyrr en fimm og hálfum mánuði síðar. Stofnunin hafi ekki einu sinni séð ástæðu til að láta kæranda vita að skipstjóri skips félagsins hafi ekki farið að lögum, þannig að hann gæti bætt úr því og varið þá bæði hagsmuni útgerðarinnar og hagsmuni sem stofnunin taldi í húfi. Af öllu framansögðu og gögnum málsins megi jafnvel draga þá ályktun að innan Fiskistofu hafi skapast neikvætt andrúmsloft í garð kæranda sem hafi leitt til þess að stofnunin hafi ekki gripið inn í atburðarásina þegar henni varð ljóst að frávik höfðu orðið frá réttum skilum aflaupplýsinga frá skipi félagsins heldur gert um málið brotaskýrslu án þess að tilkynna félaginu um það og látið skýrsluna svo liggja óhreyfða meðan frávikatilvik hafi hrannast upp.

Rétt sé til samanburðar að fara yfir verklag Fiskistofu þegar stofnunin leggi á sérstakt gjald vegna ólögmæts sjávarafla útgerða sem fari til veiða í upphafi fiskveiðiárs án þess að sækja um sérveiðileyfi sem sækja verði um árlega. Í þeim tilvikum landi menn afla eftir fyrstu veiðiferð, láti vigta hann á hafnarvog og skrá hann þannig í aflaskráningarkerfi Fiskistofu ásamt því veiðarfæri sem var notað við veiðarnar. Fiskistofa hafi oft ekki brugðist við fyrr en nokkrum vikum síðar. Samkvæmt stjórnsýsluframkvæmd sem hafi myndast með tilkomu æðri stjórnvalda í úrskurðum í kærumálum, leggi Fiskistofa aðeins gjald vegna ólögmæts sjávarafla á þann afla sem landað var úr fyrstu veiðiferðinni eftir að nýtt fiskveiðiár hófst. Augljóst sé að hið sama ætti að eiga við um önnur viðurlög. Sé þá átt við að komi til viðurlaga vegna þessa máls eigi þau aðeins að vera ákveðin vegna þeirra ætluðu brota sem kærandi kunni að hafa framið áður en Fiskistofa tók mál félagsins til meðferðar 16. júní 2022.

13) Hvað varði þá skýringu Fiskistofu að málin varði ætluð brot gegn mismunandi lagareglum, þá komi slíkt ekki í veg fyrir að mál séu afgreidd saman. Fjölmörg dæmi séu um slíkt í stjórnsýsluframkvæmd Fiskistofu. Sama sé að segja um rannsóknir, ákærur og dóma fyrir refsiverða háttsemi innan refsivörslukerfisins. Einföld leit á heimasíðum dómstóla taki af vafa um þetta atriði. Öllu framangreindu til viðbótar sé bent á að samkvæmt gögnum málanna sem um ræði hafi öll þau atriði sem Fiskistofa byggi ákvarðanir sínar á í málunum þremur verið komin fram þegar stofnunin tók fyrstu ákvörðunina, dags. 10. febrúar 2023. Engin ástæða hafi verið til að tefja afgreiðslu málsins sem hafi lokið með hinni kærðu ákvörðun né afgreiðslu þriðja málsins. Eðlilegast hefði verið að ljúka málunum með einni ákvörðun. Í slíkri málsmeðferð felist að tekin sé ein viðurlagaákvörðun um fleiri en eina brotaskýrslu. Kærandi hafi því haft réttmætar væntingar til þess að svo yrði. Með því að slíta sundur málsmeðferðina án þess að láta kæranda vita af því, eftir að hann hafði verið látinn vita að málin yrðu afgreidd saman, virðist því sem heildarsviptingartími skips kæranda hafi lengst og ítrekunaráhrif sem hefði lokið 10. febrúar 2025 vari fram í júlí sama ár.

14) Í rökstuðningi fyrir hinni kærðu ákvörðun komi fram að Fiskistofa telji að brot gegn reglum um rafræn skil aflaupplýsinga séu af alvarlegum toga. Feli þetta í sér viðurkenningu á því að Fiskistofu hafi borið að taka málið til rannsóknar innan eðlilegs tíma í stað þess að bíða þess að fjöldi brota væri orðinn óhæfilega mikill eins og gert hafi verið. Um rannsókn Fiskistofu gildi rannsóknarregla 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 en til að hún geti talist uppfyllt verði að leita sjónarmiða málsaðila um ætluð brot. Verði slíkt ekki gert án tilkynningar samkvæmt 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og leiðbeininga samkvæmt 7. gr. sömu laga. Skoðun á málum sem hafi komið upp á svipuðum tíma og mál kæranda hafi leitt í ljós að málsmeðferð í máli kæranda hafi ekki verið með sama hætti og í öðrum málum en málsmeðferðartími þeirra hafi verið mun skemmri. Fiskistofa hafi ekki enn gefið haldbærar skýringar á þessum töfum sem séu í ósamræmi við þá hagsmuni sem stofnunin haldi fram að séu fólgnir í réttum skilum aflaupplýsinga skipstjóra frá skipi með rafrænum hætti áður en skip komi til hafnar. Þau gögn sem Fiskistofa hafi nú lagt fram um skráningu þess sem hafi farið á milli starfsmanns stofnunarinnar og fyrirsvarsmanns kæranda í símtali 19. október 2022 bendi ekki til þess að kærandi hafi þá fengið neinar leiðbeiningar hjá Fiskistofu. Það verði að teljast ósennilegt að efni umrædds símtals 19. október 2022 hafi valdið því að mál sem kom upp í júní 2022 hafi ekki verið tilkynnt kæranda nokkrum mánuðum fyrr, eða í júlí, ágúst eða september sama ár. Hafi skil aflaupplýsinga skipstjóra vegna veiðiferðar farist fyrir einhverra hluta vegna, verði Fiskistofu kunnugt um það í síðasta lagi þegar löndun og vigtun aflans á hafnarvog sé lokið sama dag. Engin þörf sé á mönnuðu eftirliti með þessu. Nægilegt sé að einfaldur hugbúnaður vakti skráningar í aflaskráningarkerfi og gæti að því hvort samsvarandi aflatilkynning hafi borist frá skipstjóra áður en aflinn er skráður í aflaskráningarkerfið. Fiskistofu verði því kunnugt um brot innan örfárra klukkustunda frá því þau séu framin og löngu áður en skip fari af stað í næstu veiðiferð. Ekkert sé því til fyrirstöðu að senda þá þegar tilkynningu til útgerðar skips enda sé unnt að framkvæma slíkt með einföldum, rafrænum og sjálfvirkum hætti.

15) Kærandi hafi ekki farið að reyna að nota Aflarann fyrr en um og eftir áramót 2022/2023. Upplýsingar Fiskistofu í tölvupósti, dags. 9. ágúst 2024, séu þó athyglisverðar hvað varði þann mismun sem virðist vera á meðferð mála kæranda og annarra útgerða, þar sem andmæli kæranda séu afskrifuð sjálfkrafa sem ótrúverðug en andmæli annarra séu rannsökuð. Upplýsingarnar bendi einnig til þess að Fiskistofu hafi verið vel kunnugt um að ágallar væru á Aflaranum og tekið það með í reikninginn þegar aðrir áttu í hlut, þó að stofnunin hefði á sama tíma ekkert viljað kannast við slíka ágalla eða vitneskju um þá þegar mál kæranda voru til skoðunar. Af þessu leiði að allar staðhæfingar Fiskistofu og málsmeðferðin í heild verði ótrúverðug og ekki verði hjá því komist að ógilda þær ákvarðanir sem Fiskistofa hafi tekið af þeim ástæðum einum. Efni þeirra upplýsinga sem komi fram í framangreindum tölvupósti varði annað skip og sé ekki í beinum tengslum við tilefni þess máls sem leiddi til hinnar kærðu ákvörðunar. Því hafi aldrei verið haldið fram af hálfu kæranda að atvik þess máls hafi verið í minnstu tengslum við vanvirkni snjallforritsins Aflarans. Fiskistofa staðhæfi að henni hafi ekki verið kunnugt um annmarka á Aflaranum hjá þeim 70 fiskiskipum sem notuðu snjallforritið. Gögn sem hafi komið fram í málinu sanni svo ekki verði um villst að þetta sé ósatt, því Fiskistofa hafði vikurnar á undan verið í samskiptum við framleiðanda Aflarans vegna mála tveggja annarra fiskiskipa og fengið staðfest hjá honum að annmarkar voru á forritinu sem leiddu til þess að rafrænar aflaupplýsingar komu ekki frá þeim skipum. Á sama tímabili, eða í lok júlí 2023 hafði Fiskistofa svipt skip kæranda veiðileyfi á þeim grundvelli að skipstjóri gæti ekki vikið sér undan skilaskyldu rafrænna upplýsinga með því að vísa í ágalla á tilteknu snjallforriti. Það sem sé á hinn bóginn rétt í bréfi Fiskistofu sé að stofnuninni var ekki kunnugt um sams konar annmarka og þann sem kærandi vísaði til og olli honum vandkvæðum, enda hafði Fiskistofa ekki hirt um að kanna grundvöll andmæla hans líkt og hún þó gerði þegar aðrar útgerðir áttu í hlut. Á Fiskistofu hvíli skylda til að birta á heimasíðu sinni ákvarðanir stofnunarinnar um sviptingu veiðileyfa og afturkallanir vigtarleyfa. Á heimasíðu stofnunarinnar sé hvergi að finna vísbendingar um að þau fiskiskip sem fjallað sé um í tölvupóstum Fiskistofu, dags. 9. ágúst 2024, hafi verið svipt veiðileyfi vegna vanskila á rafrænum aflaupplýsingum. Skip kæranda hafi hins vegar með hinni kærðu ákvörðun verið svipt veiðileyfi í tvær vikur af slíku tilefni, í því máli sem hér sé til athugunar og eina til viðbótar síðar. Svo virðist sem meðhöndlun Fiskistofu á andmælum annarra útgerða og mat stofnunarinnar á ábyrgð þeirra og skyldum skipstjóra sé önnur en stofnunin hafi stuðst við í málum kæranda. Fiskistofa hafi staðhæft í bréfi, dags. 14. september 2023, að henni væri ekki kunnugt um ágalla á virkni Aflarans þegar gögn sýni að vikurnar á undan hafði stofnunin verið í umfangsmiklum samskiptum við framleiðanda snjallforritsins um ágalla á því sem höfðu komið í veg fyrir skil tveggja annarra fiskiskipa á aflaupplýsingum. Í þessum samskiptum staðfesti framleiðandinn annmarka á forritinu. Aldrei hafi af hálfu Fiskistofu verið gerðar minnstu tilraunir til að kanna andmæli kæranda hvað varði annmarka á sama forriti en þess í stað hafi ábyrgð á þeim verið lögð á skipstjóra kæranda og skýringum hans hafnað sem ótrúverðugum. Nú hafi verið leitt í ljós með óyggjandi hætti að ómálefnaleg sjónarmið hafi ráðið ferðinni hvað varði meðhöndlun Fiskistofu á málum kæranda. Það verði því að telja allt sem sett hafi verið fram af hálfu Fiskistofu í málum kæranda vafa undirorpið og að skynsamlegur vafi leiki á því hvort óhætt sé að treysta á hlutlægni Fiskistofu við meðferð og mat á máli kæranda. Að viðbættum sjónarmiðum sem áður hafi verið sett fram af hálfu kæranda sé ljóst að þessi vafi einn og sér skuli skýrður kæranda í hag og hina kærðu ákvörðun beri að ógilda.

Þá sé áréttað að með röngum frásögnum af samskiptum fyrirsvarsmanns kæranda við starfsmenn Fiskistofu, sem notuð hafi verið til rökstuðnings hinum harkalegu viðurlögum, hafi verið vegið með alvarlegum hætti að heiðri og æru fyrirsvarsmanns kæranda. Í samræmi við lagaskyldu hafi Fiskistofa birt ákvörðun sína opinberlega og þar með hinar meiðandi staðhæfingar um fyrirsvarsmanninn. Þar hafi verið að finna staðhæfingar sem hafi verið settar fram án þess að eiga stoð í neinum gögnum málsins. Eðlilegt sé að gera þær kröfur til stjórnvalds sem hafi vald til að beita borgarana viðurlögum að það gæti þess að viðurlagaákvarðanir séu byggðar á vönduðum gögnum sem skráð séu með rekjanlegum hætti í rauntíma og að hlutaðeigandi sé gefinn kostur á að andmæla eða leiðrétta áður en upplýsingarnar séu notaðar sem grundvöllur íþyngjandi stjórnvaldsákvarðana.

 

Sjónarmið Fiskistofu

1) Fiskistofa vísi á bug öllum staðhæfingum kæranda sem settar séu fram án nokkurra ástæðna eða skýringa. Öll samskipti við kæranda hafi verið í samræmi við vandaða stjórnsýsluhætti og hafi kæranda ávallt verið sýnd kurteisi í öllum samskiptum vegna málsins. Málið hafi hafist með skýrslu veiðieftirlitsmanns, dags. 16. júní 2022. Þar hafi komið fram að skilum á aflaupplýsingum hafi verið verulega ábótavant það sem af var ári 2022 hjá kæranda. Málið hafi sökum anna stofnunarinnar verið á bið og ekki komið til afgreiðslu lögfræðings fyrr en á haustmánuðum 2022. Það hafi jafnframt komið til vegna tveggja annarra mála á hendur kæranda sem Fiskistofa hafi verið með til meðferðar samhliða hinu kærða máli. Þar sem áfram hafi verið veruleg vanskil á aflaupplýsingum af hálfu kæranda frá því frumskýrsla málsins var rituð 16. júní 2022 hafi verið ákveðið að taka saman öll brot frá því kærandi eignaðist skipið þann 29. mars 2022. Þegar kæranda hafi verið tilkynnt um upphaf málsins 2. desember 2022 hafi meint brot kæranda verið orðin samtals 65, þ.e. 56 veiðiferðir þar sem rafrænar aflaupplýsingar bárust ekki Fiskistofu og níu veiðiferðir þar sem þær bárust of seint. Fiskistofu hafi borist athugasemdir kæranda í tölvupósti 7. desember 2022. Ákvörðun Fiskistofu hafi svo verið tekin 23. mars 2023. Að mati Fiskistofu sé ákvörðun stofnunarinnar vel rökstudd og málsatvik reifuð í ítarlegu máli. Hvað varði röksemdir kæranda um að meðalhófs og upplýsingaskyldu hafi ekki verið gætt vísi Fiskistofa til ákvörðunar sinnar. Fiskistofa hafi metið sem svo að svipting leyfis til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur væru hæfileg viðurlög m.a. með hliðsjón af meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar. Vanskil kæranda á aflaupplýsingum hafi verið meiri háttar og brotin framin endurtekið af yfirlögðu ráði en þau hafi verið svo umfangsmikil að þau eigi sér engin fordæmi í fyrri viðurlagaákvörðunum Fiskistofu. Af þeim sökum hafi ekki komið til greina að áminna kæranda.

2) Veiðileyfissvipting á grundvelli 15. gr. laga nr. 57/1996 skuli ekki standa skemur en eina viku og ekki lengur en tólf vikur, eftir eðli og umfangi brots. Að mati Fiskistofu hafi refsirammi verið nýttur af hófsemd þrátt fyrir ítrekuð brot kæranda að teknu tilliti til málsatvika að öðru leyti. Þá hafi ákvörðun stofnunarinnar, dags. 23. mars 2023 og gildistími veiðileyfissviptingar verið frá og með 20. apríl 2023 eða um 30 dögum frá ákvörðun eins og venja sé, með hliðsjón af kæruheimild 18. gr. laga nr. 57/1996. Þann 23. mars 2023 hafi kærandi fengið útgefið leyfi til grásleppuveiða bundið við fiskiskipiðC og hafi leyfið gilt til 26. apríl 2023. Hafi kærandi því haft 29 samfellda veiðidaga á grásleppuveiðum í stað 35 á þeirri grásleppuvertíð, en þeim hafi verið fjölgað úr 25 í 35. Einnig hafi veiðileyfissviptingin haft óveruleg áhrif á hugsanlegar strandveiðar kæranda á umræddu skipi, en hann hafi getað hafið strandveiðar 18. maí 2023 í stað 2. maí 2023 sem hafi verið fyrsti dagur strandveiða fiskveiðiárið 2022/2023. Veiðileyfissviptingin hafi haft þau áhrif að kærandi hafi ekki getað róið til strandveiða í 10 daga af 48. Höfð hafi verið hliðsjón af framangreindu við dagsetningu ákvörðunar Fiskistofu í máli kæranda, með það í huga að sviptingin yrði ekki meira íþyngjandi en ella þannig að hún kæmi ekki verulega niður á hugsanlegum grásleppu- og strandveiðum kæranda, sem hann hafi stundað undanfarin ár og hafi það verið byggt á meðalhófssjónarmiðum. Þann 14. apríl 2023 hafi fyrirsvarsmaður kæranda sent Fiskistofu læknisvottorð frá augnlækni. Það hafi verið sent án frekari skýringa eða krafna en virðist hafa verið ætlað að sýna fram á að fyrirsvarsmaður kæranda hafi vegna sjónskerðingar ekki getað skilað upplýsingum í farsíma í lok veiðiferða. Samkvæmt gögnum Samgöngustofu hafi fyrirsvarsmaður kæranda verið lögskráður skipstjóri á skipiðC frá 25. júlí 2019 til 17. maí 2022. Hann hafi því einungis verið skipstjóri skipsins í sjö veiðiferðum af þeim 65 sem ákvörðun Fiskistofu beindist að. Í öðrum veiðiferðum hafi sonur fyrirsvarsmanns kæranda verið lögskráður skipstjóri. Jafnvel þó tekið hefði verið mið af umræddu læknisvottorði í ákvörðuninni hefði það ekki breytt niðurstöðunni að mati Fiskistofu og skilyrði endurupptöku ekki verið til staðar. Skýr skylda hvíli á skipstjóra samkvæmt lögum og reglum til skila á aflaupplýsingum. Þá segi í 6. gr. laga nr. 82/2022, um áhafnir skipa, að skipstjórnarmaður skuli vera svo heill heilsu að hann geti rækt störf sín af öryggi og skuli leggja fram vottorð læknis um að hann uppfylli skilyrði um sjón og heyrn sem og aðrar heilbrigðiskröfur samkvæmt reglugerð. Eigi skipstjóri í erfiðleikum með skil aflaupplýsinga með farsíma sé ekkert því til fyrirstöðu fyrir hann að leita leiða til að uppfylla þær kröfur sem gerðar séu um skil aflaupplýsinga, s.s. með því að verða sér úti um spjaldtölvu eða annan tölvubúnað, með stærri skjá og stærra letri en farsímar bjóði upp á, svo honum sé kleift að skila aflaupplýsingum þrátt fyrir skerta sjón.

3) Gerðar séu athugasemdir við staðhæfingu kæranda um að hann hafi talið að ákvörðun stofnunarinnar, dags. 10. febrúar 2023, um að svipta skip félagsins leyfi til veiða í atvinnuskyni í eina viku fyrir vigtarbrot, hafi verið vegna allra þriggja málanna sem hann vísi til. Fiskistofa vísi til erindis stofnunarinnar, dags. 2. desember 2022, svara kæranda, dags. 7. desember 2022 og tölvupósts Fiskistofu, dags. 9. desember 2022. Þar komi fram að Fiskistofa reikni með að málin þrjú verði afgreidd í einu lagi. Kærandi hafi svarað daginn eftir og þakkað fyrir og sagst vona að málin fái farsælan endi. Við frekari athugun Fiskistofu hafi ekki verið taldar forsendur til að afgreiða öll þrjú málin í einni ákvörðun. Málin þrjú hafi verið öll af sitt hvorum meiði, þ.e. vanskil á aflaupplýsingum, vigtarbrot og krabbaveiðar án leyfis. Málin hafi því ekki varðað brot gegn sömu ákvæðum laga eða stjórnvaldsfyrirmæla og því ekki tilefni til að ljúka þeim öllum í einu máli. Þá komi skýrt fram í ákvörðun Fiskistofu, dags. 10. febrúar 2023, að skipið sé svipt leyfi til veiða í atvinnuskyni vegna brota gegn 1. mgr. 6. gr. og 1. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 og 1. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 745/2016. Efst í efnislínu bréfsins segi jafnframt að um vigtarbrot sé að ræða. Ekki verði að lesa annað en fyrirsögn bréfsins og ákvörðunarorð til að átta sig á því að um sé að ræða ákvörðun vegna vigtarbrots. Ekki sé vísað til þess neins staðar í ákvörðuninni að annars konar brot hafi verið forsenda umræddrar leyfissviptingar. Við vinnslu málanna hafi Fiskistofa talið rétt að afgreiða málin með þremur ákvörðunum eftir brotategundum, til einföldunar og skýrleika, enda ekki um að ræða sams konar brot og ekki sami lagagrundvöllur sem lá að baki þeim. Sé sú afgreiðsla í samræmi við útsend andmælabréf sem send hafi verið kæranda. Fiskistofa vísi því á bug að villt hafi verið um fyrir kæranda með framangreindum samskiptum. Ekki verði séð að kærandi geti hafa haft réttmætar væntingar um að öllum málum gegn honum yrði lokið með ákvörðun Fiskistofu, dags. 10. febrúar 2023, með vísun til framangreindra samskipta og án þess að lesa ákvörðunina. Þá hafi kærandi ekki sýnt fram á að hann hafi borið halla af því að málin hafi verið afgreidd með þremur aðskildum ákvörðunum þar sem sú afgreiðsla hafi ekki haft íþyngjandi áhrif á viðurlagaákvarðanir í málunum.

4) Að mati Fiskistofu eigi vísun til álits umboðsmanns Alþingis í máli nr. F118/2022 ekki við en ekki sé hægt að leggja sömu sjónarmið til grundvallar þegar um sé að ræða opinbera þjónustu sem borgarinn eigi rétt á og þegar um sé að ræða skyldur sem stjórnvöld leggi á menn sem stundi leyfisskylda atvinnustarfsemi sem sé háð eftirliti. Kærandi, líkt og aðrir útgerðaraðilar sem stundi fiskveiðar í atvinnuskyni, beri ábyrgð á því að ákvæða laga og stjórnvaldsfyrirmæla sé gætt í hvívetna við framkvæmd veiða. Sú tæknikunnátta sem krafist sé til skila á aflaupplýsingum sé engu meiri en sú tæknikunnátta sem skipstjórnarmenn verði að búa yfir til að geta lært á og notað nútíma siglingatæki.

5) Við meðferð málsins hjá Fiskistofu hafi komið fram að eigendur D ehf. séu niðjar fyrirsvarsmanns kæranda. Jafnframt hafi fyrirsvarsmaður kæranda verið lögskráður skipstjóri á umræddu fiskiskipi, C á tímabilinu 1. september 2021 til og með 28. mars 2022, þegar það var í eigu D ehf. Samkvæmt gögnum málsins hafi það verið fyrirsvarsmaður kæranda sjálfur, sem skilaði ekki aflaupplýsingum sem leiddu til leiðbeininga Fiskistofu til D ehf. þann 23. desember 2021. Ábyrgðin á að upplýsa hlutaðeigandi skipstjóra (fyrirsvarsmann kæranda) um efni leiðbeininganna hafi verið í höndum D ehf. Fyrirsvarsmaður kæranda segist ekki hafa fengið leiðbeiningar í símtölum við Fiskistofu í maí og október 2022. Fiskistofa vísi í því samhengi til annars brotamáls, sem stofnað hafi verið í skjalakerfum Fiskistofu og brotaskýrslu sem rituð hafi verið þann 11. febrúar 2022. Málið hafi verið stofnað vegna vanskila á aflaupplýsingum umrædds skips í 11 skipti í janúar og fyrri hluta febrúar 2022, á meðan það var í eigu og útgerð D ehf. Þá hafi Fiskistofa ritað athugasemd um málið og talið að áðurnefnt leiðbeiningabréf, sem sent var D ehf. í desember 2021, hafi ekki verið nægilega sniðið að þeim veruleika en ekki hafi verið sá möguleiki fyrir hendi að velja gildrur sem veiðarfæri. Fiskistofa hafi því ekki talið tilefni til að hefja málsmeðferð og sent málið aftur til veiðieftirlitssviðs. Því hafi farið svo að veiðieftirlitsmaður hafi hringt í fyrirsvarsmann kæranda þann 20. maí 2022 og leiðbeint honum um aflaskráninguna. Hafi símtalið verið skráð í skjalakerfi Fiskistofu á málið. Þá komi réttilega fram í greinargerð kæranda að fyrirsvarsmaður kæranda hafi rætt við veiðieftirlitsmenn 18. og 19. október 2022. Samskipti hafi verið við hann í síma báða dagana og hafi þau símtöl verið skjalfest líkt og áður og vistuð í skjalakerfi Fiskistofu á máli er varðaði krabbaveiðar kæranda án leyfis. Hafi annar starfsmaður Fiskistofu orðið vitni að báðum símtölunum. Í símtali fyrirsvarsmanns kæranda við starfsmann Fiskistofu þann 19. október 2022 hafi fyrirsvarsmaður kæranda tekið því illa að geta ekki lengur fengið álíka leiðbeiningar og áður um skil aflaupplýsinga þar sem Fiskistofa hafi ekki lengur starfrækt aflaskráningarsmáforrit. Honum hafi samt sem áður verið leiðbeint í samræmi við 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 um hvert hann ætti að snúa sér til að fá aðstoð. Fiskistofa hafni staðhæfingu kæranda um að hann hafi ekki fengið leiðbeiningar símleiðis frá Fiskistofu í maí eða október 2022. Þeir starfsmenn Fiskistofu sem hafi rætt við fyrirsvarsmann kæranda í síma í umrædd skipti hafi skjalfest samtölin og þau atriði sem þar komu fram. Símkerfi Fiskistofu bjóði ekki upp á þann möguleika að hljóðrita símtöl. Einnig hafni Fiskistofa því að brotið hafi verið gegn jafnræðisreglu stjórnsýsluréttar í tilviki kæranda. Þá vísi kærandi til þeirra skipta er veiðieftirlitsmaður fór með honum til sjós á grásleppuveiðar í eftirlitsskyni en um hafi verið að ræða sama veiðieftirlitsmann í bæði skipti. Að hans sögn hafi fyrirsvarsmaður kæranda og sonur hans sem hafi verið með honum í umræddri veiðiferð 2022 verið í vandræðum með að skila aflaupplýsingum í gegnum snjallforrit. Hafi þeir sýnt að þeir hafi reynt að skila aflaupplýsingum en það virðist ekki hafa virkað. Fyrirsvarsmaður kæranda hafi sagst ætla fara í málið strax og þeir kæmu í land og hafi eftirlitsmaður engar frekari athugasemdir gert við það. Í veiðiferð 30. mars 2023 hafi skil á aflaupplýsingum komið til tals á ný. Þá hafi fyrirsvarsmaður kæranda sagt að hann hafi oft skilað aflaupplýsingum á blaði og sent þær í tölvupósti til Fiskistofu. Umræddur veiðieftirlitsmaður hafi þá sagt við fyrirsvarsmann kæranda að hann yrði að skila aflaupplýsingum í gegnum tilskildar tæknilausnir. Hvorki eftirlitsmenn né aðrir starfsmenn Fiskistofu geti veitt leiðbeiningar um hvernig eigi að standa að skilum í hlutaðeigandi snjallforritum og hugbúnaði sem hinir ýmsu einkaaðilar bjóði upp á með þjónustu sinni. Leiðbeiningar starfsmanna Fiskistofu séu takmarkaðar við þau lög og stjórnvaldsfyrirmæli sem í gildi séu á hverjum tíma og þá skyldu sem hvíli á skipstjórnarmönnum samkvæmt þeim. Leiðbeiningar um hvernig eigi að sinna skilum aflaupplýsinga í framkvæmd veiti þjónustuaðilar hverrar lausnar fyrir sig. Þetta hafi veiðieftirlitsmaður m.a. leiðbeint fyrirsvarsmanni kæranda um í símtali þann 19. október 2022.

Afladagbókarapp Fiskistofu hafi verið tekið í notkun sumarið 2020 samhliða gildistöku reglugerðar nr. 298/2020, um skráningu og rafræn skil aflaupplýsinga, sem tók gildi 2. apríl 2020. Í tilkynningu sem Fiskistofa hafi birt á heimasíðu sinni sama dag, hafi komið fram að með reglugerðinni yrði skylt frá og með 1. september 2020 að skila aflaupplýsingum með rafrænum hætti, þ.e. í gegnum rafræna afladagbók eða í gegnum smáforrit stofnunarinnar. Afladagbókarappið hafi svo verið tekið úr umferð 1. apríl 2022 og hafi tilkynning þess efnis verið birt á heimasíðu Fiskistofu 31. mars 2022. Í millitíðinni hafði fyrirsvarsmaður kæranda verið nokkrum sinnum í samskiptum við Fiskistofu vegna afladagbókarapps Fiskistofu. Þann 26. apríl 2021 hafi hann óskað aðstoðar í tölvupósti sem hafi verið svarað samdægurs með notkunarleiðbeiningum. Tveimur dögum síðar, þann 28. apríl 2021, hafi hann aftur haft samband við Fiskistofu og hafi Fiskistofa boðið honum að koma til fundar við sig á Akranesi þann 30. apríl sama ár með sjómönnum til að kenna þeim á nýtt app Fiskistofu. Erindinu hafi verið svarað daginn eftir og hafi starfsmaður Fiskistofu farið á umræddan fund og leiðbeint fundarmönnum um hvernig ætti að haga skilum á aflaupplýsingum í hinu nýja appi. Hafi fyrirsvarsmaður kæranda verið meðal fundargesta. Þá hafi honum verið sendar persónulegar leiðbeiningar með tölvupósti af starfsmanni Fiskistofu á ný þann 8. júní 2021, ítarlegri leiðbeiningar en honum höfðu áður verið veittar, um notkun afladagbókarapps Fiskistofu. Þá hafi fyrirsvarsmaður kæranda boðið Fiskistofu að koma aftur til fundar með sjómönnum á Akranesi þann 29. apríl 2022. Því miður hafi Fiskistofa ekki haft tök á að senda fulltrúa sinn á þann fund. Þann 24. apríl 2023 hafi hann haft samband á ný í tölvupósti við Fiskistofu þar sem fulltrúa Fiskistofu hafi verið boðið að sækja fund félagsins sem fór fram þann 28. apríl sama ár. Erindinu hafi verið svarað 25. apríl 2023 þar sem staðfest hafi verið að fulltrúi Fiskistofu myndi sækja fundinn. Í kjölfar svars Fiskistofu hafi hann sent tölvupóst á Fiskistofu daginn fyrir fyrirhugaðan fund með spurningum sem æskilegt væri að stofnunin gæti svarað en tekið fram að tilteknir tveir starfsmenn stofnunarinnar væru ekki velkomnir á fundinn vegna fyrri samskipta. Af þeim sökum hafi boð hans í kjölfarið verið afþakkað og honum leiðbeint þess í stað um hvar væri hægt að fá upplýsingar um þau atriði sem fyrirhugað væri að spyrja umrædda starfsmenn Fiskistofu um.

Af framangreindu megi sjá að Fiskistofa hafi ítrekað leiðbeint fyrirsvarsmanni kæranda um skil aflaupplýsinga og m.a. sent fulltrúa til fundar með honum og öðrum sjómönnum á Akranesi. Fiskistofa hafni því að fjarvera fyrirsvarsmanns kæranda frá útgerð hafi valdið því að honum hafi verið alls kostar ókunnugt um breyttar reglur um skil á aflaupplýsingum. Fyrirsvarsmaður kæranda hafi haft frumkvæði að því og haldið árlega samstöðufundi með sjómönnum á Akranesi, þar sem m.a. málefni aflaupplýsinga og skil á þeim hafi verið rædd. Ljóst sé að hann hafi verið meðvitaður um breytt fyrirkomulag. Að endingu sé það á ábyrgð skipstjórnarmanna og útgerða að kynna sér þær reglur sem gildi um skil aflaupplýsinga, sem séu skýrar og aðgengilegar á vef Stjórnartíðinda og á reglugerd.is og einnig á heimasíðu Fiskistofu.

6) Það sé rétt að málið hafi ekki verið tekið til formlegrar meðferðar fyrr en einhverjum tíma eftir að fyrst komu fram upplýsingar um brot kæranda. Ákvörðun Fiskistofu um að taka ákveðið mál til umfjöllunar teljist ekki stjórnvaldsákvörðun heldur ákvörðun um meðferð máls. Almennt eftirlit Fiskistofu teljist jafnframt ekki til stjórnvaldsákvarðana. Ákveði Fiskistofa aftur á móti að hefja frekari rannsókn á tilteknu atriði, sem stjórnvald telji leika vafa á að sé í samræmi við lög þannig að til greina komi að taka stjórnvaldsákvörðun í framhaldi af slíkri rannsókn, s.s. ákvörðun um stjórnsýsluviðurlög, skuli Fiskistofa haga rannsókn og meðferð málsins í samræmi við ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Það hafi verið gert með formlegri tilkynningu um að málið hafi verið tekið til efnislegrar meðferðar þann 2. desember 2022, í samræmi við fyrirmæli 13. og 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Í eftirliti Fiskistofu felist að stofnuninni sé heimilt að ákveða að taka mál til meðferðar séu vísbendingar um að eftirlitsskyld framkvæmd sé í bága við lög, leiði ekki annað af lögum. Að mati Fiskistofu sé ekki að finna skýra skyldu í lögum nr. 116/2006 eða lögum nr. 57/1996 fyrir stofnunina að taka afstöðu til þess hvort mál skuli tekið til meðferðar eða beina skyldu til þess, séu ákveðin skilyrði til staðar. Þó verði talið með hliðsjón af þeirri óskráðu meginreglu, að verði Fiskistofa við eftirlit vör við ólögmæta háttsemi af alvarlegum toga, skuli stofnunin hefja mál til þess að rannsaka háttsemina. Samkvæmt 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 skuli greina aðila máls frá meðferð málsins svo fljótt sem því verði við komið, svo að hann geti hafist handa sem fyrst og hafi sem besta möguleika á að kynna sér gögn málsins og gæta hagsmuna sinna. Þá vísi Fiskistofa til álits umboðsmanns Alþingis í máli nr. 5481/2008 þar sem komi fram að þó gert sé ráð fyrir því í stjórnsýslulögum nr. 37/1993 að aðilum mála sé almennt tilkynnt um meðferð þeirra eins fljótt og mögulegt sé, sbr. 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, séu undantekningar frá þeirri almennu reglu ekki síst til staðar á því sviði sem hér um ræði, þ.e. tengdar rannsóknum í refsivörslukerfinu og á skyldum sviðum á meintum refsiverðum brotum, s.s. lögum á sviði fiskveiðistjórnunar er Fiskistofa fari með eftirlit með. Augljósir hagsmunir séu tengdir því að slík stjórnvöld, þ.á m. Fiskistofa, getið hafið mál og rannsakað án þess að tilkynna þeim um það sem rannsóknin beinist að. Af 1. málsl. 14. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 leiði að tilkynningarskylda um meðferð máls hvíli eingöngu á stjórnvöldum þegar aðili máls eigi rétt á að tjá sig um efni þess samkvæmt 13. gr. laganna. Þá hafi önnur atriði áhrif á hversu fljótt stjórnvöld taki mál til formlegrar efnismeðferðar og tilkynni aðila máls þar um, s.s. annir, álag og undirmönnun, sem geti haft neikvæð áhrif á málshraða opinberra stofnana í stjórnsýslunni. Af framangreindu telji Fiskistofa að sá tími er leið frá skýrsluskrifum og þar til tilkynning um málið var send 2. desember 2022 hafi ekki verið verulegur eða óvenjulega langur (fimm og hálfur mánuður) sé tekið mið af öðrum málum stofnunarinnar og því sem að framan sé rakið. Fiskistofa reyni eftir fremsta megni að ljúka málum hið allra fyrsta með hliðsjón af hagsmunum málsaðila og í samræmi við refsivörslusjónarmið um sérstök varnaðaráhrif refsikenndra viðurlaga.

7) Fiskistofa hafni staðhæfingum um að kæranda hafi ekki verið gert viðvart um málið fyrr en 2. desember 2022 eða veittar leiðbeiningar en kæranda hafi verið veittar leiðbeiningar í símtölum 20. maí og 18. og 19. október 2022. Þrátt fyrir það hafi áfram orðið vanskil á aflaupplýsingum þar til honum hafi verið formlega tilkynnt um að brotamál hefði verið tekið til meðferðar. Það hafi einmitt verið leiðbeiningar Fiskistofu til kæranda 19. október 2022 sem hafi orðið til þess að málið hafi ekki verið sett í formlegt ferli. Þar sem kæranda hafi verið kunnugt um að skil hans á aflaupplýsingum væru ekki samkvæmt reglum þegar honum hafi verið leiðbeint í það skipti hafi verið ákveðið að bíða með að hefja brotamál og gefa kæranda þannig sanngjarnt tækifæri til að gera viðeigandi ráðstafanir og koma skilum sínum í lögmætt horf með hliðsjón af meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar. Allt hafi komið fyrir ekki og því hafi kæranda verið tilkynnt um að mál hans hefði verið tekið til formlegrar efnismeðferðar þann 2. desember 2022 í samræmi við stjórnsýslulög nr. 37/1993. Hefði kærandi komið skilum aflaupplýsinga í lag eftir 19. október 2022 hefði málið að öllum líkindum ekki verið tekið til meðferðar.

8) Kærandi hafi ekki mótmælt því að hafa ekki skilað aflaupplýsingum í 56 skipti auk níu skipta sem þær bárust of seint, m.a. á strandveiðitímabilinu 2022 og einnig á krabbaveiðum um haustið sama ár. Ekki sé hægt að halda því fram að þó svo ekki sé gerð athugasemd eða haft samband við útgerðaraðila eftir hvert skipti sem aflaupplýsingum sé ekki skilað, skuli túlka það með þeim hætti að fallið hafi verið frá þeirri lagaskyldu sem hvíli á skipstjórnarmönnum til skila á aflaupplýsingum. Fiskistofa hafi hvorki mannskap né bolmagn til að fylgjast með skilum aflaupplýsinga að lokinni hverri einustu veiðiferð allra fiskiskipa sem stundi veiðar við Ísland og grípa inn í eftir hverja veiðiferð þegar frávik verði. Lagaskylda til skila aflaupplýsinga sé skýr og á ábyrgð skipstjórnarmanna að fylgja henni við framkvæmd veiða í öllum veiðiferðum. Hvorki misskilningur um nýtt regluverk né tæknilegir örðugleikar undanskilji menn refsiábyrgð, nema um ómöguleika sé að ræða sem ekki hafi verið fyrir hendi í tilviki kæranda. Fiskistofa hafni því að kærandi hafi alltaf skilað aflaupplýsingum til Fiskistofu í tölvupósti strax eftir löndun. Skil í tölvupósti séu og hafi auk þess ekki verið leyfileg á þeim tíma sem um ræði og skil kæranda hafi með engu móti uppfyllt þær kröfur sem gerðar hafi verið til skila aflaupplýsinga samkvæmt 3. gr. reglugerðar nr. 298/2020, hvorki formlega né efnislega. Hvort sem aflaupplýsingar berist ekki eða berist of seint varði það viðurlögum samkvæmt lögum. Tilgangur skila á aflaupplýsingum missi marks eftir að afli hafi verið veginn á löggiltri vog, enda þýðingarlaust að ætla að bera saman tölurnar eftir að skipstjórnarmaður hefur séð vigtartölur aflans á hafnarvog. Markmið tímasetningarinnar sé að tryggja að skipstjórnarmenn geri grein fyrir afla og tegundum sem fengust í veiðiferð fyrir löndun og veita þannig aðhald um rétta aflaskráningu á hafnarvog. Jafnframt séu rétt skil aflaupplýsinga áður en skip leggst að bryggju mikilvægar upplýsingar við rannsókn meintra brota gegn 1. mgr. 6. gr. laga nr. 57/1996. Þá hafi Fiskistofu aldrei borist tilkynningar um bilun í afladagbók eða snjallsímaforriti frá kæranda á umræddu tímabili samkvæmt 5. gr. reglugerðarinnar, en aðeins í slíkum tilvikum, eða á grundvelli annarra sérstakra aðstæðna, séu skil með tölvupósti leyfileg. Af þeim sökum hafi ekki verið ástæða til að fjalla sérstaklega um það í hinni kærðu ákvörðun að kærandi hefði skilað upplýsingum sem voru ekki í samræmi við lög og reglur eða of seint. Jafnvel þó svo kærandi hefði skilað svo í eitt eða níu skipti hefði það ekki breytt niðurstöðunni efnislega. Öllum staðhæfingum kæranda um að símtöl starfsmanna Fiskistofu við hann í maí og október 2022 hafi ekki átt sér stað sé hafnað með vísan til framangreinds rökstuðnings og gagna. Ákvörðun um viðurlög hafi m.a. verið rökstudd með vísan til ítrekaðra leiðbeininga sem kæranda hafi verið veittar í umrædd skipti.

9) Fiskistofa telji ekki ástæðu til að svara sérstaklega löngum málatilbúnaði kæranda í kafla um áhrif leiðbeininga til fyrri eiganda og samsömun við kæranda en þó skuli bent á tvö atriði. Þó svo umrætt leiðbeiningabréf sem Fiskistofa sendi D ehf. þann 23. desember 2021 sé ekki meðal gagna málsins hafi kærandi haft það í vörslum sínum. Þar sjáist skýrlega að það hafi verið sent á heimilisfang kæranda þar sem fyrirsvarsmaður kæranda sé skráður til lögheimilis. Þá segist fyrirsvarsmaður kæranda ekki muna eftir erindinu enda langt um liðið, en neiti ekki með beinum hætti að hafa fengið það eða lesið.

10) Þá sé í hinni kærðu ákvörðun þar sem fjallað sé um fjárhagslegan ávinning kæranda af brotunum ekki eingöngu vísað til endanlegrar fjárhæðar sem brot kæranda höfðu í för með sér. Umræddar fjárhæðir taki mið af gjaldskrá Fiskistofu á umræddum tíma. Kærandi hafi komið sér hjá frekari kostnaði en komi fram í ákvörðuninni, s.s. gjöldum hjá þjónustuaðila til að fá aðgang að tilskildu snjallsímaforriti til að vera kleift að skila aflaupplýsingum í samræmi við lög og stjórnvaldsfyrirmæli. Kærandi hafi ítrekað og yfirlýst farið á svig við reglur um skil aflaupplýsinga.

Að mati Fiskistofu beri að staðfesta hina kærðu ákvörðun sem sé rækilega rökstudd og málsatvikum gerð ítarleg skil. Að mati Fiskistofu hafi meðalhófs verið gætt til hlítar við ákvörðun um viðurlög og einnig verið gætt að upplýsinga- og leiðbeiningarskyldu stofnunarinnar til kæranda í aðdraganda ákvörðunarinnar. Einnig hafni Fiskistofa staðhæfingum kæranda um að hlutlægnisskyldu hafi ekki verið fylgt og að stofnunin hafi vísvitandi hagað meðferð málsins þannig að hún leiddi til hámörkunar viðurlaga. Þá skuli bent á að samkvæmt 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996 séu hámarksviðurlög 12 vikur en ekki fjórar. Viðurlög hafi verið ákvörðuð fjórar vikur, þ.e. 1/3 refsirammans, með hliðsjón af eðli og umfangi brota kæranda sem hafi að mati Fiskistofu verið umfangsmikil og framin af yfirlögðu ráði.

 

 

Forsendur og niðurstaða

I. Stjórnsýslukæra í máli þessu vegna ákvörðunar Fiskistofu, dags. 23. mars 2023, barst ráðuneytinu 19. apríl 2023. Kærufrestur vegna umræddrar ákvörðunar Fiskistofu sem er einn mánuður, sbr. 18. gr. laga nr. 57/1996, var því ekki liðinn þegar stjórnsýslukæran barst ráðuneytinu. Kæran verður því tekin til efnismeðferðar.

II. Um skil á aflaupplýsingum gilti ákvæði 4. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 sem var svohljóðandi: „Skipstjórar fiskiskipa skulu halda sérstaka afladagbók [...].“ Í 1. mgr. 17. gr. laga nr. 116/2006 var sama skylda lögfest fyrir skipstjórnarmenn veiðiskipa sem hlotið höfðu veiðileyfi í atvinnuskyni. Þar sagði: „Skipstjórnarmenn veiðiskipa, sem hljóta veiðileyfi í atvinnuskyni skv. 5. gr., skulu halda sérstakar afladagbækur.[…] Skal með reglugerð kveða nánar á um þær upplýsingar sem skrá skal í afladagbækur, form þeirra og skil til Fiskistofu.“ Með lögum nr. 85/2022, um breytingu á ýmsum lögum á sviði fiskveiðistjórnar sem tóku gildi frá og með 14. júlí 2022, var orðalagi ákvæðis 4. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 breytt og er það nú svohljóðandi: „Skipstjórnarmenn veiðiskipa, sem hafa veiðileyfi í atvinnuskyni samkvæmt lögum um stjórn fiskveiða, eða sérveiðileyfi, skulu senda aflaupplýsingar stafrænt til Fiskistofu áður en veiðiferð lýkur. Ráðherra skal með reglugerð kveða nánar á um þær upplýsingar sem skal skrá, og form þeirra og skil til Fiskistofu.[…] “ Ákvæði 1. mgr. 17. gr. laga nr. 116/2006, var fellt brott.

Einnig var á þessum tíma í gildi reglugerð nr. 298/2020, um skráningu og rafræn skil aflaupplýsinga, sem sett var samkvæmt heimild í lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða og lögum nr. 57/1996, um umgengni um nytjastofna sjávar. Í 1. gr. kom fram að reglugerðin gilti um skráningu og rafræn skil aflaupplýsinga íslenskra skipa með rafrænni afladagbók eða snjalltækjaforriti, jafnt innan sem utan fiskveiðilögsögunnar. Öll skip er stunduðu veiðar í atvinnuskyni skyldu skila upplýsingum sem kveðið var á um í reglugerðinni til Fiskistofu. Í 2. gr. kom fram að upplýsingar sem skráðar væru samkvæmt 3. gr. skyldu nýtast í vísindalegum tilgangi fyrir Hafrannsóknastofnun, sem eftirlitsgögn fyrir Fiskistofu og Landhelgisgæslu og til annarra verkefna sem varði stjórnun fiskveiða. Í 3. gr. kom fram hvaða upplýsingar skyldi skrá við lok veiðiferðar. Í 1. mgr. 4. gr. sagði að upplýsingum, sem skráðar væru í snjallsímaforrit, skyldi skilað í gegnum símanúmer, sem skráð væri hjá Fiskistofu. Í rafrænum afladagbókum skyldu færslur vegna hverrar veiðiferðar aðgreindar með greinilegum hætti en í snjallsímaforriti skyldi hver veiðiferð skráð sérstaklega. Í 2. mgr. 4. gr. sagði að aflaskráningu skyldi vera lokið og aflaupplýsingar sendar til Fiskistofu með rafrænum hætti áður en skipi væri lagt að bryggju að lokinni veiðiferð. Í 3. mgr. 4. gr. sagði að Fiskistofa gæti heimilað vegna sérstakra aðstæðna skil á afladagbók á eyðublaði sem finna mætti á vefsíðu Fiskistofu. Í reglugerð nr. 298/2020, eins og henni var breytt með reglugerð nr. 394/2022 sem tók gildi 5. apríl 2022, sagði í 1. mgr. 4. gr. að skipstjóri skyldi senda upplýsingar samkvæmt 3. gr. til vefþjónustu Fiskistofu áður en skipi væri lagt að bryggju í löndunarhöfn að lokinni veiðiferð. Í 2. mgr. 4. gr. sagði að einnig væri heimilt að skrá og skila aflaupplýsingum á formi sem finna mætti á vefsíðu Fiskistofu að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Upplýsingar skyldu liggja fyrir og þeim skilað með rafrænni undirritun sbr. tímamark í 1. mgr., þ.e. áður en veiðiferð væri lokið. Í 3. mgr. 4. gr. sagði að Fiskistofa gæti að teknu tilliti til aðstæðna ákveðið að taka við aflaskráningum undirrituðum á pappír. Í 5. gr. sagði að ef upp kæmi bilun í hugbúnaði eða vefþjónustu Fiskistofu í veiðiferð skyldi skipstjóri tilkynna Fiskistofu um bilunina svo fljótt sem auðið væri. Jafnframt skyldi skipstjóri skrá eins nákvæmlega og unnt væri áætlaðan afla á blað og undirrita áður en skipi væri lagt að bryggju að lokinni veiðiferð. Senda skyldi Fiskistofu aflaupplýsingar innan tveggja klukkustunda frá komu skips til löndunarhafnar, á formi sem finna mætti á vefsíðu Fiskistofu.

III. Hin kærða ákvörðun er byggð á því að aflaupplýsingar hafi ekki borist til Fiskistofu áður en skip kæranda, C, lagði að bryggju fyrir 56 skipti á tímabilinu 3. apríl til 25. nóvember 2022. Einnig er hin kærða ákvörðun byggð á því að aflaupplýsingar hafi ekki borist Fiskistofu áður en skipið lagði að bryggju eða of seint fyrir níu skipti á tímabilinu 29. mars til og með 28. nóvember 2022, svo sem mælt var fyrir um í 2. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 298/2020 sem gilti fyrir breytingu með reglugerð nr. 394/2022 sem tók gildi 5. apríl 2022 og síðar eftir breytingu í 1. mgr. 4. gr., sbr. 3. gr. sömu reglugerðar. Fyrri hluta tímabilsins fram til 14. júlí 2022 var ekki kveðið á um það í lögum að skila skyldi aflaupplýsingum stafrænt og áður en skip lagðist að bryggju heldur voru ákvæði um það efni aðeins í reglugerð nr. 298/2020. Með lögum nr. 85/2022 sem tóku gildi 14. júlí sama ár voru lögfest ákvæði um það efni.

IV. Við meðferð málsins hefur verið farið yfir málsmeðferð Fiskistofu, m.a. með tilliti til athugasemda kæranda og verður nú gerð grein fyrir afstöðu ráðuneytisins til einstakra atriða:

1) Kærandi hefur lagt fram tölvupósta og staðfestingar Fiskistofu á því að afladagbók hafi verið móttekin í tölvupósti í nokkrum tilvikum á framangreindu tímabili. Um er að ræða tölvupósta, dags. 7., 8., 13., 18., 21., 22., 25. og 26. apríl 2022 og 9. maí 2022 sem voru hins vegar ekki sendir áður en skipið lagðist að bryggju í umrædd skipti og heldur ekki innan tveggja klukkustunda eftir það tímamark.

Ráðuneytið hefur skoðað hvaða gildi það hafi að ekki var kveðið á um framangreinda háttsemi í lögum heldur aðeins í reglugerð og lagt mat á það með hliðsjón af þeirri meginreglu að skýra beri íþyngjandi ákvæði borgurunum í hag. Um er að ræða tilvik sem áttu sér stað fyrir og eftir gildistöku framangreindra laga nr. 85/2022 þann 14. júlí 2022 en enginn greinarmunur er gerður á því í ákvörðuninni hvort lagaheimild hafi verið til að beita viðurlögum vegna meintra brota á framangreindum tímabilum. Ákvörðun viðurlaga var hins vegar byggð á heildarmati á öllum þeim tilvikum sem fjallað er um í málinu. Þar sem um er að ræða mörg fleiri tilvik sem áttu sér stað eftir gildistöku framangreindra laga nr. 85/2022 þann 14. júlí 2022 er það mat ráðuneytisins að þessi tilvik hafi ekki áhrif á ákvörðun viðurlaga í málinu.

2) Á tímabilinu 14. júlí 2022 til og með 28. nóvember 2022 sem fjallað er um í hinni kærðu ákvörðun var í gildi lagaskylda til að skila upplýsingum í vefþjónustu en tilteknar undantekningar frá því heimilaðar í lögunum.

Um var að ræða eftirtaldar þrjár leiðir til að skila aflaupplýsingum sem gerð er grein fyrir hér að framan: 1) Upplýsingum, sem skráðar voru í snjallsímaforrit skyldi skilað í gegnum símanúmer, sem skráð var hjá Fiskistofu, sbr. 1. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 298/2020. Aflaskráningu skyldi vera lokið og aflaupplýsingar sendar til Fiskistofu með rafrænum hætti áður en skipi var lagt að bryggju að lokinni veiðiferð, sbr. 2. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 298/2020. 2) Fiskistofa gat heimilað vegna sérstakra aðstæðna skil á afladagbók á eyðublaði sem finna mátti á vefsíðu Fiskistofu, sbr. 3. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 298/2020. Upplýsingar skyldu liggja fyrir og þeim skilað með rafrænni undirritun sbr. tímamark í 1. mgr., þ.e. áður en veiðiferð lauk. Fellt var brott 5. apríl 2022 ákvæði um að Fiskistofa gæti, að teknu tilliti til aðstæðna, ákveðið að taka við aflaskráningum undirrituðum á pappír, sbr. 3. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 298/2020. 3) Ef rafræn afladagbók eða snjallsímaforrit bilaði í veiðiferð skyldi skipstjóri tilkynna Fiskistofu um bilunina svo fljótt sem auðið væri. Jafnframt skyldi skipstjóri skrá eins nákvæmlega og unnt væri áætlaðan afla á blað og undirrita áður en skipi var lagt að bryggju að lokinni veiðiferð, sbr. 1. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 298/2020. Senda skyldi aflaupplýsingar innan tveggja klukkustunda frá komu skips til löndunarhafnar, á netfang Fiskistofu fyrir afladagbækur á þar til gerðu formi sem finna mátti á vef Fiskistofu.

Kærandi virðist aldrei hafa nýtt sér framangreind undanþáguákvæði reglugerðarinnar eða tilkynnt um bilanir á þessu tímabili. Fyrirsvarsmaður kæranda hefur upplýst að hann hafi átt erfitt með að skrá skil á aflaupplýsingum í síma af tilteknum ástæðum.

Skil á upplýsingum eru eigi að síður á ábyrgð kæranda og þar sem hann stundar atvinnurekstur átti hann að kynna sér lög og reglur sem giltu um skil upplýsinganna.

3) Fiskistofa er það stjórnvald sem lögum samkvæmt fer með framkvæmd laga og stjórnvaldsfyrirmæla um skil á aflaupplýsingum og tekur við aflaupplýsingum sem skilað er eftir hverja veiðiferð. Fiskistofa hafði vitneskju um það í langan tíma að skil kæranda á aflaupplýsingum voru ekki með þeim hætti sem stofnunin ætlaðist til. Fiskistofa stofnaði brotamál gegn kæranda í júní 2022 án þess að láta hann vita fyrr en með andmælabréfi, dags. 2. desember 2022 og ákvarðaði kæranda svo viðurlög fyrir meint brot sem höfðu safnast upp á tímabilinu apríl til og með nóvember 2022 með einni ákvörðun sem tekin var í mars 2023.

Ekki liggja fyrir upplýsingar í málinu á skriflegu formi um að Fiskistofa hafi leiðbeint kæranda við stofnun brotamálsins og fram að því að Fiskistofa tilkynnti kæranda um málið með bréfi, dags. 2. desember 2022. Ágreiningur er milli kæranda og Fiskistofu um hvort það hafi verið gert með símtölum 18. og 19. október 2022.

Eins og atvikum þessa máls er háttað verður ekki séð að Fiskistofa hafi haft neina rannsóknarhagsmuni af því að halda meðferð málsins leyndri gagnvart kæranda. Það hefði verið í samræmi við vandaða stjórnsýsluhætti að Fiskistofa upplýsti kæranda um málsmeðferðina og aðdraganda og stofnun brotamáls gagnvart kæranda jafnóðum og á öllum stigum málsmeðferðarinnar.

4) Engin ákvæði eru í lögum nr. 57/1996 eða öðrum ákvæðum laga um fiskveiðistjórn sem heimila Fiskistofu að byggja ákvarðanir um hvort brot hafi verið framin á því að fyrirsvarsmaður kæranda eða niðjar hans séu eigendur tiltekinna félaga og að heimilt sé að leggja veiðar skipa í eigu félaganna að jöfnu og samsama félögin og fyrirsvarsmann kæranda við töku ákvörðunar um hvort brot hafi verið framin. Kærandi er sjálfstæður lögaðili, einkahlutafélag samkvæmt lögum nr. 138/1994, um einkahlutafélög og skráð í fyrirtækjaskrá samkvæmt lögum nr. 17/2003, um það efni. Einungis er gert ráð fyrir því í greinargerð með lögum nr. 163/2006, um breytingu á lögum nr. 116/2006, að ef brot teljast sönnuð skuli við mat á því hvort beita skuli viðurlögum fyrir þau líta til þess hvort þau hafi verið til þess fallin að hafa í för með sér hagnað fyrir viðkomandi útgerðaraðila og/eða tengda aðila. Það að fyrrverandi og núverandi eigendur skipsins eða fyrirsvarsmenn þeirra og félögin séu eða hafi verið með sama heimilisfang eða tengdir fjölskylduböndum hefur hins vegar ekki áhrif á úrlausn um það atriði.

5) Fiskistofa tilkynnti kæranda með tölvupósti, dags. 9. desember 2022, um að stofnunin reiknaði með að þrjú mál sem stofnunin var með til meðferðar yrðu öll afgreidd með einni ákvörðun en tilkynnti kæranda aldrei um að horfið hafi verið frá því.

Það hefði verið í samræmi við vandaða stjórnsýsluhætti að upplýsa kæranda um þá málsmeðferð sem Fiskistofa áformaði að hafa á málunum og þær breytingar sem Fiskistofa gerði á málsmeðferðinni að afgreiða málin í þremur ákvörðunum.

6) Fyrirsvarsmaður kæranda segist hafa verið í erfiðleikum með að læra á snjallforritið Aflarann og telur að Fiskistofu hafi borið að veita sér leiðbeiningar um framkvæmd skila á aflaupplýsingum.

Í áliti umboðsmanns Alþingis nr. F118/2022 koma fram þau grunnsjónarmið sem gilda um tiltekin réttindi sem þar er fjallað um við upptöku rafrænnar stjórnsýslu. Það er þó ekki sambærilegt við tilvik kæranda þar sem kærandi er í atvinnurekstri og ber ábyrgð á því að fylgja þeim lögum og reglum sem gilda um atvinnurekstur hans.

Fiskistofu ber alltaf að veita upplýsingar um lög og stjórnvaldsfyrirmæli sem gilda um mál og þær skyldur sem hvíla á kæranda á grundvelli þeirra. Fiskistofu bar því að leiðbeina kæranda um þær skyldur og hvernig hann gæti uppfyllt þær, m.a. hvaða upplýsingum hann átti að skila, hvenær átti að skila þeim og hvernig hann gæti fengið aðgang að forriti hjá þjónustuaðila, þ.e. um allt nema tæknileg atriði.

Kærandi hefur hins vegar staðfest að hann hafi ekki farið að reyna að nota Aflarann fyrr en um og eftir áramót 2022/2023 og hafa vandkvæði með notkun hans á árinu 2022 því ekki áhrif á úrlausn þessa máls.

7) Það getur ekki haft áhrif á niðurstöðu þessa máls hvort Fiskistofa hafi sent fulltrúa sína á fundi í samstöðufélagi kæranda á Akranesi sem fjallað er um í stjórnsýslukæru.

8) Þá er það afstaða ráðuneytisins að ákvörðun Fiskistofu um viðurlög í þessu máli feli ekki í sér tvöfalda málsmeðferð eða brjóti gegn lögum nr. 62/1994, um mannréttindasáttmála Evrópu, auk þess sem ráðuneytið telur að ákvörðunin uppfylli að öðru leyti skilyrði laga og stjórnvaldsreglna.

Í ljósi framangreinds er að afstaða ráðuneytisins að í áðurnefndum veiðiferðum hafi verið brotið gegn 4. mgr. 9. gr. laga nr. 57/1996 og reglugerð nr. 298/2020.

V. Brot gegn þeim ákvæðum sem fjallað er um í II hér að framan varða viðurlögum samkvæmt 15. gr. laga nr. 57/1996, um umgengni um nytjastofna sjávar, sbr. 24. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða. Í fyrrnefnda ákvæðinu segir að Fiskistofa skuli beita áminningum eða svipta skip leyfi til veiða í atvinnuskyni ef brotið er gegn ákvæðum laganna eða reglum settum samkvæmt þeim. Í síðarnefnda ákvæðinu er sambærilegt ákvæði en vísað til þess að um ákvörðun viðurlaga skuli fara eftir því sem nánar sé mælt fyrir um í lögum nr. 57/1996.

Í 15. gr. laga nr. 57/1996 er svohljóðandi ákvæði:

„Fiskistofa skal svipta skip leyfi til veiða í atvinnuskyni ef útgerð eða áhöfn skips eða aðrir þeir sem í þágu útgerðar starfa hafa brotið gegn ákvæðum laga þessara eða reglum settum samkvæmt þeim.

Við fyrsta brot, sem varðar sviptingu veiðileyfis, skal leyfissvipting ekki standa skemur en eina viku og ekki lengur en tólf vikur eftir eðli og umfangi brots.

Við ítrekuð brot skal svipting ekki standa skemur en fjórar vikur og ekki lengur en eitt ár.

Við fyrsta minni háttar brot skal Fiskistofa, þrátt fyrir ákvæði 1. og 2. mgr., veita hlutaðeigandi útgerð skriflega áminningu.“

Þessu ákvæði var breytt með 2. gr. laga nr. 163/2006, þar sem 3. mgr. var bætt við greinina. Í greinargerð með frumvarpi til laganna, sbr. Alþingistíðindi A-deild, 133. löggjafarþing 2006-2007, þskj. 235, 232. mál, kemur fram í athugasemdum við 2. gr. að ljóst sé að svipting leyfis til veiða í atvinnuskyni, jafnvel þótt um lágmarkstíma sé að ræða, þ.e. sem fyrir lagabreytinguna var tvær vikur, geti verið mjög íþyngjandi fyrir hlutaðeigandi útgerð og þá sem í hennar þágu starfi. Með vísan til þess var með frumvarpinu lagt til að 15. gr. laga nr. 57/1996 yrði breytt þannig, að þar yrði kveðið á um að þegar um minni háttar brot væri að ræða og hlutaðeigandi útgerð hefði ekki áður gerst brotleg við ákvæði laganna eða reglur settar samkvæmt þeim, skyldi Fiskistofa bregðast við með öðrum hætti, þ.e. með því að veita hlutaðeigandi útgerð skriflega áminningu. Einnig segir í athugasemdunum að við ákvörðun þess hvort um minni háttar brot teljist vera að ræða, í skilningi þessara lagaákvæða, sé eðlilegt að litið sé til þess m.a. hvort ætla megi að brot hafi í för með sér umtalsverðan ávinning fyrir hlutaðeigandi útgerð og/eða tengda aðila, hversu mikilvægum hagsmunum brot ógni og hvort það hafi verið framið af ásetningi eða gáleysi. Þá er þar tekið fram að brot gegn reglum varðandi veiðar, afla og aflaheimildir séu oft þannig að erfitt sé að skera með óyggjandi hætti úr um hvort þau hafi verið framin af ásetningi eða gáleysi. Það atriði eitt og sér geti því almennt ekki ráðið ákvörðun þess hvort brot teljist vera minni háttar. Á hinn bóginn þyki eðlilegt að láta ítrekuð brot gegn umræddum lögum og reglum varða sviptingu veiðileyfis, enda þótt um minni háttar brot í skilningi laganna kunni að vera að ræða.

Við mat á því hvort um sé að ræða minni háttar brot verður ekki séð að brotin hafi haft í för með sér umtalsverðan ávinning í fjárhæðum talið fyrir kæranda en um er að ræða sparnað útgjalda við skil á aflaupplýsingum og greiðslu gjalds vegna þess og kostnað við að fá aðgang að snjallforriti. Ekki er hægt að líta svo á að tilgangur kæranda hafi verið að afla sér fjárhagslegs ávinnings.

Aflaupplýsingar eru grundvöllur veiðieftirlits Fiskistofu og annarra verkefna sem varða stjórnun fiskveiða og einnig veigamiklar upplýsingar til Hafrannsóknastofnunar sem nýttar eru í vísindalegum tilgangi. Hagsmunirnir eru einnig metnir með tilliti til þess að um er að ræða brot gegn hagsmunum og reglum fiskveiðistjórnunarkerfisins og þeim markmiðum og þeim opinberu hagsmunum sem það byggir á. Grundvallarreglan er sú að útgerðir og áhafnir skipa eiga að fara eftir ákvæðum laga og stjórnvaldsfyrirmæla um fiskveiðistjórnunarkerfið.

Við mat á því hvort um meðvituð gáleysisbrot eða ásetningsbrot sé að ræða er litið til háttsemi skipstjóra í umræddum veiðiferðum og til þess að skipstjóri á hverjum tíma ber ábyrgð á því að framkvæmd veiða brjóti ekki í bága við gildandi lög og reglur. Kærandi er útgerðaraðili sem stundar fiskveiðar í atvinnuskyni. Það er því á hans ábyrgð, að verklag við veiðar sé í samræmi við lög, um borð í þeim fiskiskipum sem hann á og gerir út.

Um er að ræða ítrekuð brot skipstjóra og náðu yfir langt tímabil.

Umrædd brot varða viðurlögum hvort sem um er að ræða ásetning eða gáleysi. Þegar virt eru atvik þessa máls í heild sinni eins og þeim er lýst í gögnum málsins er það mat ráðuneytisins að brot kæranda geti ekki talist minni háttar í skilningi 3. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996 heldur hafi Fiskistofu borið að beita 2. mgr. 15. gr. sömu laga. Hefur þá verið litið til allra málsatvika og einkum þess að um ítrekuð brot er að ræða á löngu tímabili.

Ekkert hefur komið fram sem bendir til að þær staðhæfingar kæranda séu réttar að Fiskistofa hafi vísvitandi hagað meðferð málsins þannig að hún leiddi til hámörkunar viðurlaga.

Þá skal bent á að samkvæmt 2. mgr. 15. gr. laga nr. 57/1996 eru hámarksviðurlög 12 vikur en ekki fjórar. Viðurlög voru ákvörðuð leyfissvipting í fjórar vikur, þ.e. 1/3 refsirammans, með hliðsjón af eðli og umfangi brota kæranda.

Með vísan til framanritaðs og gagna málsins er það niðurstaða ráðuneytisins að Fiskistofu hafi verið rétt að svipta skipiðC leyfi til veiða í atvinnuskyni. Einnig er það mat ráðuneytisins að ákvörðun viðurlaga, þ.e. svipting veiðileyfis í fjórar vikur, sé hæfileg miðað við aðstæður. Samkvæmt því ber að staðfesta hina kærðu ákvörðun Fiskistofu, dags. 23. mars 2023. Ákvörðunin hefur ítrekunaráhrif í tvö ár frá og með dagsetningu ákvörðunar, sbr. 19. gr. laga nr. 57/1996.

Beðist er velvirðingar á þeim töfum sem hafa orðið á uppkvaðningu þessa úrskurðar en þær er að rekja til mikilla anna í ráðuneytinu.

 

Úrskurðarorð:

Ráðuneytið staðfestir ákvörðun Fiskistofu, dags. 23. mars 2023, um að svipta skipið C, leyfi til veiða í atvinnuskyni í fjórar vikur frá og með 20. apríl til og með 17. maí 2023.