Mál nr. 8/2026-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 8/2026

Fimmtudaginn 19. mars 2026.

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 6. janúar 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 23. desember 2025, um að synja umsókn hans um atvinnuleysisbætur.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um greiðslur atvinnuleysisbóta hjá Vinnumálastofnun 10. nóvember 2025. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 23. desember 2025, var kæranda tilkynnt að umsókn hans hefði verið synjað sökum þess að hann hefði ekki starfað í a.m.k. 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá því að hann sætti viðurlögum á grundvelli ákvörðunar stofnunarinnar.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 6. janúar 2026. Með bréfi, dags. 8. janúar 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 11. febrúar 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 16. febrúar 2026. Viðbótargögn bárust frá kæranda 16. febrúar 2026.

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi tekur fram að kærð sé ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 23. desember 2025, er varðandi umsókn hans um atvinnuleysisbætur. Kærandi vilji benda á að hann sé nú þegar að endurgreiða fyrri atvinnuleysisbætur mánaðarlega og að hann hafi verið að uppfylla endurgreiðsluskyldu sína reglulega í góðri trú. Einnig vilji kærandi leggja áherslu á að vegna núverandi aðstæðna í hans lífi og grunnþarfa til framfærslu sé aðgangur að fjárhagslegum stuðningi afar mikilvægur. Kærandi telji að meta eigi rétt hans í samræmi við gildandi lög og sjónarmið um réttlæti.

Með hliðsjón af framangreindu óski kærandi eftir endurskoðun máls hans þar sem hann telji að núverandi aðstæður hans og þörf fyrir stuðning hafi mögulega ekki verið að fullu tekin til greina við hina kærðu ákvörðun. Kærandi óski jafnframt eftir rökstuddu skriflegu svari fyrir ákvörðuninni í samræmi við 21. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 svo að hann geti að fullu skilið lagalegan grundvöll hennar og staðreyndir málsins.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi verið skráður atvinnulaus hjá Vinnumálastofnun á árunum 2023 og 2024. Með ákvörðunum Vinnumálastofnunar frá 15. september 2023 og 17. september 2024 hafi kæranda verið gert að sæta viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 54. gr. laga um atvinnuleysistryggingar og síðar á grundvelli 1. mgr. 58. gr sömu laga. Bótaréttur kæranda hafi með framangreindum ákvörðunum verið felldur niður í tvo mánuði og svo þrjá mánuði, sbr. 1. mgr. 61. gr. laganna. Þann 22. janúar 2025 hafi kæranda verið gert að sæta greiðslustöðvun á grundvelli 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sökum ótilkynntra tekna samhliða greiðslum atvinnuleysisbóta í ágúst 2023 og á tímabilinu mars til maí 2024. Þar sem kæranda hafi verið gert að sæta viðurlögum í tvígang á yfirstandandi bótatímabili hafi ákvörðun falið í sér að hann ætti ekki rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en hann hefði starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í a.m.k. 24 mánuði frá því að hann hafi síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur.

Kærandi hafi aftur sótt um greiðslur atvinnuleysistrygginga þann 10. nóvember 2025. Með erindi, dags. 23. desember 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið synjað sökum þess að hann hefði ekki starfað að lágmarki í 24 mánuði frá því að hann hafi síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna og sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir.

Tilgangur laga um atvinnuleysistryggingar sé að tryggja þeim sem tryggðir séu og hafi misst fyrra starf sitt, tímabundna fjárhagsaðstoð í þrengingum sínum. Með lögunum sé verið að tryggja stöðu og öryggi fólks í atvinnuleysi. Því sé gert ráð fyrir að hinir tryggðu séu í virkri atvinnuleit þann tíma. Atvinnuleysistryggingar veiti hinum tryggðu fjárhagslegt úrræði í tímabundnu atvinnuleysi sínu.

Mál þetta varði ákvörðun Vinnumálastofnunar að láta kæranda sæta greiðslustöðvun á grundvelli 1. mgr. 59. gr. og 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Líkt og fyrr segi sé sú ákvörðun frá 22. janúar 2025. Kærufrestur vegna þeirrar ákvörðunar hafi því verið liðinn þegar kæra hafi borist nefndinni í janúar 2026, sbr. 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála.

Eftir standi þó hvort kærandi hafi átt rétt á greiðslum atvinnuleysistrygginga þegar hann hafi sótt um atvinnuleysisbætur hjá stofnuninni að nýju í byrjun nóvember 2025. Samkvæmt 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar skuli sá sem hafi sætt viðurlögum í tvígang á sama bótatímabili ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfylli skilyrði 31. gr. laganna. Fyrir liggi að kæranda hafi verið gert að sæta viðurlögum í tvígang annars vegar með ákvörðun 15. september 2023 og hins vegar með ákvörðun, dags. 17. september 2024. Í 31. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé fjallað um hvenær nýtt tímabil geti hafist áður en fyrra tímabili ljúki að fullu. Ákvæðið sé svohljóðandi:

„Nýtt tímabil skv. 29. gr. hefst þegar hinn tryggði sækir að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í a.m.k. 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. Að öðru leyti gilda ákvæði III. og IV. kafla um skilyrði atvinnuleysistryggingar hins tryggða eftir því sem við getur átt.“

Þegar kærandi hafi aftur sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta þann 10. nóvember 2025 hafi ekki verið liðnir 24 mánuðir frá því að kærandi hafi síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur. Kærandi hafi því ekki unnið sér inn rétt til nýs bótatímabils þegar hann hafi sótt um atvinnuleysisbætur í nóvember 2025. Því hafi borið að hafna umsókn hans um atvinnuleysisbætur.

Með vísan til framangreindra sjónarmiða sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að synja beri umsókn kæranda og að hann geti fyrst átt rétt á atvinnuleysisbótum eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í a.m.k. 24 mánuði frá því að hann hafi síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 23. desember 2025, um að synja umsókn kæranda um atvinnuleysisbætur með vísan til þess að hann hefði ekki starfað í að minnsta kosti 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá því að hann sætti viðurlögum á grundvelli ákvörðunar stofnunarinnar, sbr. 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 1. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um ítrekunaráhrif fyrri viðurlagaákvarðana. Ákvæðið er svohljóðandi:

„Sá sem hefur sætt viðurlögum skv. 57.–59. gr. eða biðtíma skv. 54. eða 55. gr. og eitthvert þeirra tilvika sem þar greinir á sér stað að nýju á sama tímabili skv. 29. gr. skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum frá þeim degi er ákvörðun Vinnumálastofnunar um ítrekunaráhrif liggur fyrir enda hafi hann fengið greiddar atvinnuleysisbætur skemur en samtals 24 mánuði á sama tímabili skv. 29. gr. Hafi hinn tryggði fengið greiddar atvinnuleysisbætur í samtals 24 mánuði eða lengur á sama tímabili skv. 29. gr. þegar atvik sem lýst er í 1. málsl. á sér stað skal hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.“

Þá segir í 4. mgr. 61. gr. að ef atvik sem lýst sé í 1. málsl. 1. mgr. endurtaki sig á sama tímabili samkvæmt 29. gr. skuli hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr. Samkvæmt 29. gr. laga nr. 54/2006 getur sá sem telst tryggður samkvæmt lögunum átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samfellt í 30 mánuði frá þeim degi er Vinnumálastofnun tók við umsókn hans um atvinnuleysisbætur, nema annað leiði af lögunum. Biðtími eftir greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt X. kafla telst hluti tímabilsins sem og sá tími er viðurlög samkvæmt XI. kafla standa yfir. Í 31. gr. laga nr. 54/2006 kemur fram að nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist þegar hinn tryggði sæki að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur.

Samkvæmt gögnum málsins sætti kærandi niðurfellingu bótaréttar í september 2023 á grundvelli 1. mgr. 54. gr. laga nr. 54/2006 og aftur í september 2024 á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laganna. Þá sætti kærandi greiðslustöðvun á grundvelli 1. mgr. 59. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laganna með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 22. janúar 2025, þar sem um þriðju viðurlagaákvörðun var að ræða.

Þar sem kærandi hafði ekki, þegar umsókn hans barst Vinnumálastofnun þann 10. nóvember 2025, starfað samfellt í 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá greiðslustöðvuninni 22. janúar 2025 hafði hann ekki áunnið sér rétt til nýs bótatímabils samkvæmt 31. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar. Með vísan til þess er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að synja umsókn kæranda um atvinnuleysisbætur staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 23. desember 2025, um að synja umsókn A, um greiðslu atvinnuleysisbóta, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir