Mál nr. 832/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 832/2025

Fimmtudaginn 19. mars 2026

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 29. desember 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 18. nóvember 2025, um að fella niður rétt hennar til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 15. maí 2025 og var umsóknin samþykkt 18. júní 2025. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 18. nóvember 2025, var kæranda tilkynnt að bótaréttur hennar væri felldur niður í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar þar sem hún hefði hafnað þátttöku í vinnumarkaðsúrræði. Í kjölfarið lagði kærandi fram ný gögn og var mál hennar því tekið fyrir að nýju. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 16. desember 2025, var fyrri ákvörðun stofnunarinnar staðfest með vísan til þess að hún hefði að geyma efnislega rétta niðurstöðu, þrátt fyrir ný gögn. Kæranda var jafnframt tilkynnt að bótaréttur hennar væri felldur niður á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar í stað 58. gr. laganna með vísan til þess að hún hefði látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um nauðsynlegar upplýsingar sem hefðu áhrif á rétt hennar til atvinnuleysisbóta.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 29. desember 2025. Með bréfi, dags. 6. janúar 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 9. febrúar 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 11. febrúar 2026. Athugasemdir bárust ekki.

 

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að fjarvera kæranda hafi hvorki verið af ásetningi né falið í sér höfnun á samstarfi við Vinnumálastofnun. Ástæða þess að kærandi hafi ekki mætt á fundinn hefði verið sú að hún hafi ekki getað lesið skilaboð um boðunina þar sem farsími hennar hafi eyðilagst. Sími kæranda sé enn ónýtur og vegna mjög erfiðar fjárhagsstöðu hafi hún hvorki efni á viðgerð né nýjum síma. Kærandi óski því eftir að öll samskipti við hana fari fram með hefðbundnum bréfapósti á heimilisfang hennar.

Eftir að kæranda hafi borist tilkynning um ákvörðun Vinnumálastofnunar hafi hún reynt að koma skýringum sýnum á framfæri persónulega á skrifstofu Vinnumálastofnunar. Þrátt fyrir það hafi ekki verið fallist á skýringar kæranda. Að sögn kæranda séu afleiðingar ákvörðunar afar íþyngjandi þar sem hún hafi verið skilin eftir án framfærslu yfir hátíðartímann. Kærandi sé nú ófær um að standa skil á húsaleigu og hafi ekki efni á mat. Stöðvun atvinnuleysisbóta setji kæranda í raunverulega hættu á að missa húsnæði sitt.

Kærandi vilji leggja áherslu á að hún hafi alla tíð verið í virkri atvinnuleit, staðfest reglulega atvinnuleit sína hjá Vinnumálastofnun og sent ferilskrá sína til margra atvinnurekenda. Að mati kæranda hafi hún uppfyllt skyldur sínar sem atvinnuleitandi og sé reiðubúin til áframhaldandi samstarfs við stofnunina. Með vísan til framangreinds óski kærandi eftir því að ákvörðun verði endurskoðuð, viðurlögum verði aflétt og réttur hennar til atvinnuleysisbóta verði endurreistur. Án greiðslna atvinnuleysisbóta blasi við kæranda alvarleg fjárhagsleg og félagsleg hætta.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 15. maí 2025. Með erindi, dags. 18. júní 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hennar hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Með tilkynningu, dags. 31. október 2025, hafi kærandi verið boðuð á Atvinnutorg á vegum Vinnumálastofnunar þann 3. nóvember 2025, klukkan 11:00. Kæranda hafi verið bent á að um skyldumætingu væri að ræða og öll forföll þyrfti að boða án ástæðulausrar tafar. Forföll bæri að tilkynna á netfangið [email protected]. Athygli kæranda hafi verið vakin á því að ótilkynnt forföll kynnu að leiða til stöðvunar greiðslna eftir viðeigandi ákvæðum laganna. Umrædd boðun hafi verið send á „Mínar síður“ kæranda, tilkynnt með tölvupósti og með smáskilaboðum í farsímanúmer kæranda, X. Skilaboðin hafi verið móttekin í símtæki kæranda þann 31. október 2025, klukkan 10:20. Kærandi hafi hvorki mætt né boðað forföll.

Vinnumálastofnun hafi þann 5. nóvember 2025 óskað eftir skriflegum skýringum á fjarveru kæranda. Kærandi hafi ekki svarað beiðni stofnunarinnar og með erindi, dags. 18. nóvember 2025, hafi kærandi verið upplýst um að greiðslur atvinnuleysisbóta hefðu verið stöðvaðar í tvo mánuði á grundvelli 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar þar sem hún hefði ekki sinnt boðun í vinnumarkaðsúrræði.

Kærandi hafi haft samband símleiðis við stofnunina þann 1. desember 2025 og sent svohljóðandi skilaboð á „Mínum síðum“:

„Ég býðst afsökunar á því að hafa ekki komið á fundinn í byrjun á mánuðinum, ég tók því miður ekki eftir því, ef búin að vera að læra orð heima fyrir nýju Túlku vinnuna mína hjá B. Vona að næst get ég verið til staðar og svarað ykkur að minnsta kosti, takk fyrir þolinmæðina.

Bestu Kveðjur A“

Mál kæranda hafi verið tekið fyrir að nýju og henni tilkynnt með bréfi, dags. 15. desember 2025, að skýringar hennar hefðu ekki áhrif á niðurstöðu stofnunarinnar frá 18. nóvember 2025.

Kærandi hafi samdægurs skilað vottorði, útgefnu 4. desember 2025, þar sem fram komi að kærandi hafi verið ófær um að sækja „vinnu/skóla vegna veikinda“ á tímabilinu 4. til 9. nóvember 2025. Samkvæmt vottorðinu hafi veikindi verið tilkynnt og skráð í sjúkraskrá sama dag og það hafi verið útgefið eða um mánuði eftir að veikindin hefðu staðið yfir.

Mál kæranda hafi aftur verið tekið fyrir þann 16. desember 2025 og henni tilkynnt að skýringar og þau gögn sem hún hafi skilað hefðu leitt til breytinga á ákvörðun stofnunarinnar. Í ljósi þess að kærandi hafi ekki tilkynnt Vinnumálastofnun tafarlaust um veikindi sín væri það niðurstaða stofnunarinnar að bótaréttur kæranda skyldi vera felldur niður í tvo mánuði en þó á grundvelli 1. mgr. 59. gr. í stað 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 29. desember 2025. Skýringar kæranda til úrskurðarnefndar séu af öðru meiði en þær sem hún hafi lagt fyrir stofnunina. Í kæru hafi kærandi sagst hafa verið án símtækis vegna bilunar þess. Kærandi fari jafnframt fram á að framvegis fái hún öll samskipti send í bréfapósti á lögheimili hennar.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar um að stöðva greiðslur atvinnuleysistrygginga til kæranda þar sem hún hafi ekki sinnt mætingu á boðuð vinnumarkaðsúrræði og tilkynningarskyldu sinni gagnvart stofnuninni.

Samkvæmt a. lið 13. gr. og [h. lið] 1. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé eitt af skilyrðum fyrir atvinnuleysistryggingum launamanna að viðkomandi sé í virkri atvinnuleit. Í því felist meðal annars að hafa vilja og getu til að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum er standi til boða. Í 13. gr. laga nr. 55/2006 um vinnumarkaðsaðgerðir komi einnig fram skylda þess sem teljist tryggður samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar til að taka þátt í vinnumarkaðsúrræðum og mæta í viðtöl hjá ráðgjöfum Vinnumálastofnunar. Ákvæðið sé svohljóðandi:

„Atvinnuleitandi skal fylgja eftir áætlun um atvinnuleit og þátttöku í viðeigandi vinnumarkaðsúrræðum skv. 11. gr. og gera það sem í hans valdi stendur til að bæta vinnufærni sína til þess að verða virkur þátttakandi á vinnumarkaði. Þar á meðal skal atvinnuleitandi ávallt mæta í viðtöl til ráðgjafa Vinnumálastofnunar skv. 14. gr. og taka þátt í þeim vinnumarkaðsúrræðum er standa honum til boða. Atvinnuleitandi skal jafnframt tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti án ástæðulausrar tafar.“

Í 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar segi:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Kærandi hafi ekki uppfyllt skilyrði um mætingu á þeim vinnumarkaðsúrræðum sem Vinnumálastofnun hafi boðað hana til og sé margsaga um ástæður þess að henni hefði verið það ómögulegt.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 16. desember 2025, varði viðurlög sem kæranda hafi verið gert að sæta á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laganna. Vinnumálastofnun hafi ekki borist tilkynningar um forföll þrátt fyrir að í boðun sem kæranda hafi verið send hafi sérstaklega verið tekið fram að um skyldumætingu væri að ræða og að öll forföll skyldu tilkynnast á uppgefið netfang.

Kærandi hafi hvorki tilkynnt um fjarveru né sent upplýsingar um veikindi sín fyrr en eftir að stofnunin hafi tekið ákvörðun um viðurlög í máli hennar. Veikindin sem hún upplýsi um séu þó ekki á þeim degi sem fundurinn hafi farið fram en ljóst sé að kærandi haldi því fram að hún hafi verið heilsulaus þegar fundurinn hafi farið fram. Þá liggi fyrir að kærandi hafi ekki haft samband við stofnunina til að tilkynna um óvinnufærni sína fyrr en eftir að stofnunin hafi tekið ákvörðun í máli hennar. Tilraunir stofnunarinnar til að óska eftir skýringum frá kæranda hafi ekki borið árangur fram að þeim tíma. Þá kveði við í kæru önnur skýring kæranda á fjarveru hennar en hún segi þar að símtæki hennar sé ónýtt og hún hefði af þeim sökum ekki séð boðunina. Vinnumálastofnun hafni því að nýjar skýringar kæranda geti haft áhrif á niðurstöðu í máli hennar. Í fyrsta lagi hafi boðun á fund stofnunarinnar verið send með fleiri boðleiðum en með skilaboðum í síma kæranda, þ.m.t. með tölvupósti. Í öðru lagi sé ljóst að kærandi hafi reglulega verið í samskiptum við stofnunina í gegnum „Mínar síður“ meðal annars til að staðfesta mánaðarlega atvinnuleit hennar. Innskráningar á „Mínar síður“ séu almennt ómögulegar án símtækis þar sem rafrænna skilríkja sé krafist til að fá aðgang að svæðinu í gegnum www.island.is.

Í ljósi þess að rík skylda hvíli á umsækjendum um atvinnuleysisbætur til þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum og að tilkynna Vinnumálastofnun um allar þær breytingar sem verði á högum sínum sé það mat Vinnumálastofnunar að skýringar þær sem kærandi hafi fært fram teljist ekki gildar í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar. Með því að uppfylla ekki skilyrði um mætingu né tilkynna um forföll hafi hún brugðist skyldum sínum samkvæmt 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Kæranda beri því að sæta tveggja mánaða bið eftir greiðslum atvinnuleysistrygginga.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kærandi skuli sæta tveggja mánaða biðtíma eftir greiðslum atvinnuleysisbóta á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

IV.  Niðurstaða

Ágreiningur máls þessa lýtur að ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 59. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því að láta hjá líða að veita upplýsingar eða láta hjá líða að tilkynna um breytingar á högum. Ákvæðið er svohljóðandi:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 54/2006 skal sá sem telst tryggður á grundvelli laganna upplýsa Vinnumálastofnun um allar breytingar sem kunna að verða á högum hans á þeim tíma er hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögunum, svo sem um námsþátttöku, tekjur sem hann fær fyrir tilfallandi vinnu og hversu lengi vinnan stendur yfir. Í 2. mgr. 14. gr. laganna kemur einnig fram að hinn tryggði skuli tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti samkvæmt 1. mgr., þar á meðal um tilfallandi veikindi, án ástæðulausrar tafar. Þá segir meðal annars í 5. mgr. 14. gr. laganna að hinn tryggði skuli tilkynna um upphaf og lok veikinda til Vinnumálastofnunar án ástæðulausrar tafar. Jafnframt skuli hann skila inn læknisvottorði innan viku frá lokum veikindanna óski Vinnumálastofnun eftir því.

Samkvæmt gögnum málsins var kærandi þann 31. október 2025 boðuð á Atvinnutorg Vinnumálastofnunar sem var haldið þann 3. nóvember 2025. Kæranda var greint frá því að um skyldumæting væri að ræða og að öll forföll bæri að tilkynna án ástæðulausrar tafar á tiltekið netfang Vinnumálastofnunar. Jafnframt var athygli kæranda vakin á því að ótilkynnt forföll gætu valdið stöðvun greiðslna eftir viðeigandi ákvæðum laganna. Að endingu var kærandi hvött til að hafa samband ef eitthvað væri óljóst eða hún óskaði frekari upplýsinga.

Í máli þessu liggur fyrir að kærandi mætti ekki á boðað Atvinnutorg hjá Vinnumálastofnun þann 3. nóvember 2025. Þegar kæranda var innt eftir skýringum á fjarveru sinni kvaðst hún ekki hafa getað mætt vegna veikinda. Fyrir liggur að kærandi tilkynnti þó ekki Vinnumálastofnun um veikindin fyrr en eftir að stofnunin óskaði eftir skýringum á fjarveru hennar. Fyrir úrskurðarnefnd hefur kærandi vísað til þess að hún hafi ekki séð boðun frá Vinnumálastofnun sökum þess að sími hennar hafi verið í ólagi.

Í ljósi upplýsingaskyldu 3. mgr. 9. gr., 2. og 5. mgr. 14. gr. laga nr. 54/2006 verður fallist á það með Vinnumálastofnun að kærandi hafi brotið gegn skyldum sínum er hún tilkynnti stofnuninni ekki strax um upphaf veikinda sinna. Í 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 er skýrt kveðið á um beitingu viðurlaga við slíku broti.

Með vísan til framangreinds er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 staðfest.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 16. desember 2025, um að fella niður rétt A, til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir