Mál nr. 23/2024 - Úrskurður

Mál nr. 23/2024

 

Úrskurður kærunefndar jafnréttismála

 

 A

gegn

lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu

Frávísun

Málinu var vísað frá kærunefnd jafnréttismála þar sem hvorki lá fyrir að atvik það sem lá til grundvallar hefði átt sér stað né upplýsingar um hvernig háttsemi sú sem kæran beindist að tengdist þeim mismununarástæðum sem getið er um í 1. mgr. 1. gr. laga nr. 85/2018, um jafna meðferð utan vinnumarkaðar.

 

1. Á fundi kærunefndar jafnréttismála 25. mars 2026 er tekið fyrir mál nr. 23/2024 og kveðinn upp svohljóðandi úrskurður:

    

2. Með kæru, dags. 10. september 2024, kærði A afskipti lögreglunnar á höfuð­borgarsvæðinu af sér. Í kæru kemur fram að hinn 10. september 2024 hafi kærandi setið fyrir framan girðinguna á Austurtúni og spilað tónlist í mótmælum. Lögreglan hafi komið og beðið kæranda að lækka. Kærandi kveðst þá hafa spurt hvort hann væri að brjóta lög eða hvort um væri að ræða skipun en lögreglan hafi hótað honum með þjófnaði á hátalaranum hans.

    

3. Með tölvupósti kærunefndar til kæranda, dags. 16. október 2024, óskaði nefndin eftir nánari skýringum á efni kærunnar. Fram kom að kærunefndin tæki til meðferðar kærur sem til hennar væri beint, m.a. eftir því sem mælt er fyrir um í lögum nr. 85/2018, um jafna meðferð utan vinnumarkaðar. Þau gildi um jafna meðferð einstaklinga óháð kyn­þætti, þjóðernisuppruna, trú, lífsskoðun, fötlun, aldri, kynhneigð, kynvitund, kyn­einkennum eða kyntjáningu á öllum sviðum samfélagsins, utan vinnumarkaðar.

    

4. Erindi kærunefndar til kæranda var ítrekað 4. febrúar 2025 og kom þá fram að lægju ekki fyrir upplýsingar sem nefndin óskaði eftir kynni að koma til þess að málinu yrði vísað frá nefndinni, sbr. 1. mgr. 23. gr. reglugerðar nr. 1320/2024, um kærunefnd jafnréttismála.

    

5. Með úrskurði nefndarinnar, 27. febrúar 2025, var málinu vísað frá nefndinni á þeim grundvelli að upplýsingar um það í hverju mismunun hefði falist skorti í málinu.

    

6. Kærandi brást við erindi nefndarinnar með tölvupósti, dags. 3. mars sl., þar sem fram kom að hann væri með geðraskanir og fatlanir og þyrfti aðstoð. Nefndin afturkallaði úrskurð sinn í málinu, dags. 27. febrúar 2025, sbr. 1. mgr. 23. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

    

7. Óskað var eftir afstöðu kærða með bréfi, dags. 30. apríl sl. Svar kærða barst með bréfi, dags. 15. júlí 2025. Kærði rekur í athugasemdum sínum að hinn 10. september hafi farið fram þingsetning og hafi lögregla verið með aukinn viðbúnað á svæðinu vegna fylgdar forseta Íslands og þingmanna. Ekki sé að finna í gögnum lögreglu samskipti við kæranda þennan dag. Af kæru megi álykta að kærandi hafi verið staddur á Austurvelli umræddan dag þegar Alþingi var sett. Hafi svo verið kunni kærandi að hafa verið beðinn um að lækka í háværri tónlist á þeim tíma. Samkvæmt 4. gr. lögreglusamþykktar fyrir Reykjavíkurborg hafi lögreglustjóri heimild til þess að banna notkun hátalara, hljóðfæra eða annars þess háttar á eða við almannafæri ef ástæða er til að ætla að hún valdi verulegu ónæði eða truflun.

   Niðurstaða

8. Í 1. mgr. 1. gr. laga nr. 85/2018, um jafna meðferð utan vinnumarkaðar, kemur fram að lögin gildi um jafna meðferð einstaklinga óháð kynþætti, þjóðernisuppruna, trú, lífsskoðun, fötlun, aldri, kynhneigð, kynvitund, kyneinkennum eða kyntjáningu. Í 2. gr. sömu laga kemur fram að markmið laganna sé að vinna gegn mismunun og koma á og viðhalda jafnri með­ferð einstaklinga á öllum sviðum samfélagsins, utan vinnumarkaðar, óháð þeim þáttum sem um geti í 1. mgr. 1. gr.

    

9. Í 15. gr. laga nr. 85/2018 kemur fram að ef leiddar eru líkur að því að mismunun sam­kvæmt ákvæðum laganna hafi átt sér stað skuli sá sem er talinn hafa mismunað sýna fram á að ástæður þær sem lágu til grundvallar meðferðinni tengist ekki einhverjum þeim þáttum sem um getur í 1. mgr. 1. gr. laganna.

    

10. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 151/2020, um stjórnsýslu jafnréttismála, gilda lögin um stjórnsýslu á sviði jafnréttismála á því sviði sem löggjöf um jafnréttismál tekur til, m.a. laga um jafna meðferð utan vinnumarkaðar, og um störf kærunefndar jafnréttismála. Samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laganna tekur kærunefnd jafnréttismála til meðferðar kærur sem til hennar er beint samkvæmt framansögðu og kveður upp skriflegan úrskurð um hvort ákvæði laganna hafi verið brotin.

     

11. Enda þótt að kærandi telji framkomu lögreglu gagnvart sér hafa vera ámælisverða eða ólögmæta er einungis við orð kæranda að styðjast um afskipti lögreglu umrætt sinn eða í hverju þau fólust. Útilokar kærði hins vegar ekki að ef kærandi hafi verið að spila háværa tónlist á Austurvelli við þingsetningu kunni hann að hafa verið beðinn um að lækka hana, sbr. 4. gr. lögreglusamþykktar Reykjavíkur. Þótt að kærandi hafi rakið í svari til nefndarinnar að hann eigi við fötlun og geðraskanir að stríða hefur hann ekki gert grein fyrir því hvernig hann telji að sér hafi verið mismunað á grundvelli þeirra þátta í umrætt sinn, sbr. 1. mgr. 1. gr., sbr. 4. tl. 3. gr. laga nr. 85/2018.

     

12. Að öllu framangreindu virtu telur nefndin að ekki séu skilyrði að lögum til þess að taka mál þetta fyrir og því verði ekki hjá því komist að vísa því frá, sbr. 1. mgr. 23. gr. reglugerðar nr. 1320/2024, um kærunefnd jafnréttismála.

     

13. Uppkvaðning úrskurðar í málinu hefur tafist umfram þann tveggja mánaða frest, sem nefndin hefur til að úrskurða í máli eftir að gagnaöflun í því er lokið, samkvæmt 5. mgr. 9. gr. laga nr. 151/2020, um stjórnsýslu jafnréttismála. Er ástæða þess einkum mikill fjöldi mála sem er til meðferðar hjá nefndinni auk breytinga á vistun nefndarinnar og starfsmannahaldi hennar.

 

Ú r s k u r ð a r o r ð

Máli þessu er vísað frá kærunefnd jafnréttismála.

 

Ari Karlsson

Andri Árnason

Maren Albertsdóttir