Úrskurður nr. 154/2026

Hinn 26. mars 2026 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 154/2026

í stjórnsýslumáli nr. KNU25110021

 

Kæra [...]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 7. nóvember 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Rúmeníu (hér eftir kærandi), ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 5. nóvember 2025, um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.         Málsatvik og málsmeðferð

Með ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 5. nóvember 2025, var kæranda vísað frá landinu á grundvelli d-liðar 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga. Í athugasemdum við ákvörðun kemur fram að frávísun sé talin nauðsynleg vegna allsherjarreglu, almannaöryggis og lýðheilsu þar sem kærandi sé grunuð um að bjóða upp á vændi.

Samkvæmt samantekt lögreglu, dags. 12. nóvember 2025, hafi tollvörður gefið sig á tal við lögreglu vegna gruns um að kærandi væri komin hingað til lands til að stunda vændisstarfsemi. Tollvörður greindi lögreglu frá því að kærandi hefði haft meðferðis mikið magn af smokkum, undirfötum og lyfjum til hreinsunar á kynfærum. Kærandi kvaðst vera komin til Íslands til þess að vinna á nafngreindum veitingastað. Kærandi greindi frá því að hafa ekki verið í samskiptum við eiganda staðarins og að hún gæti ekki sýnt fram á ráðningarsamning. Kærandi ætli sér að dvelja á heimili nafngreindrar vinkonu sinnar, sem væri einnig að vinna á sama veitingastað. Við nánari athugun lögreglu á opinberum skráningum hafi komið í ljós að vinkona kæranda hafi verið atvinnulaus. Samkvæmt kerfum lögreglu og upplýsingum frá flugfélögum hafi kærandi komið hingað til lands í nokkur skipti frá árinu 2023. Kærandi hafi síðast komið til Íslands 7. október 2025 og þá verið tekin til 2. stigs skoðunar á flugvellinum. Kærandi kvaðst ekki vita hversu lengi hún ætli að dvelja á Íslandi en mögulega út desember og hún vilji hugsanlega setjast hér að. Kærandi greindi frá því að eiga fimm ára barn sem búsett væri í heimaríki. Í farsíma kæranda fundust upplýsingar um aðgang að vændissíðu í Rúmeníu. Kæranda var afhent upplýsingablað um rétt hennar til að hafa samband við lögfræðing á eigin kostnað, hafa samband við sendiráð eða fulltrúa heimaríkis og viðurkennd mannréttinda- og mannúðarsamtök, sem kærandi kvaðst skilja. Kærandi hafi ekki getað svarað fyllilega af hvaða ástæðum hún væri með mikið magn af smokkum, undirfatnaði og lyfjum til hreinsunar á kynfærum meðferðis. Kærandi kvaðst vera með ofnæmi fyrir latexi og þyrfti á lyfjunum að halda. Þá væru undirfötin hennar stíll. Kærandi kvaðst áður hafa komið til Íslands og þá unnið í nánar tilgreindri verslun. Við skoðun á farsíma kæranda mátti sjá að hún hafi oft sótt tiltekna vefsíðu sem auglýsi vændi með staðsetningu stillta á Reykjavík. Kærandi kvaðst hafa verið að athuga og leita að aðgangi sem hafi stolið myndum af vinkonu hennar sem búsett sé í heimaríki. Við skoðun á framangreindri vefsíðu kom fram netfang kæranda í innskráningarflipa, en notendur síðunnar fái senda slóð á netfang til að nálgast aðgang sinn og upplýsingar. Við skoðun kom í ljós að kærandi hafi átt fimm aðganga tengda við netfang hennar og aðgangarnir allir auglýstir á Íslandi. Kærandi hafi gert aðgangana óvirka þannig að þeir kæmu ekki upp við hefðbundna leit. Kærandi hafi ekki getað útskýrt það nánar. Þá hafi kærandi jafnframt notað tiltekna áskriftarsíðu til að selja myndir og myndbönd. Í farsíma kæranda hafi einnig verið skilaboð frá íslenskum farsímanúmerum sem bera með sér að þjónustu kæranda hafi verið óskað. Þá hafi tilteknir aðilar lagt inn á reikning vinkonu kæranda og sent skjáskot af millifærslunni til kæranda. Kærandi greindi frá því að einn af þessum aðilum væri vinur hennar og hann væri að sækja hana á flugvöllinn, en sá aðili hafi reynt að hringja í kæranda á meðan á viðtali stóð. Í farsíma kæranda hafi verið skilaboð frá þessum aðila þar sem hann bað hana um að koma til sín og bauð henni greiðslu. Kærandi hafi ekki getað fært fram nánari útskýringar á þessum skilaboðum. Þeim aðila hafi verið flett upp í kerfum lögreglu og komið í ljós að hann hafi verið kærður fyrir kaup á vændi. Kærandi kvaðst vera hér á landi á eigin forsendum. Tekin var ákvörðun um að frávísa kæranda á grundvelli d-liðar 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga. Kærandi hafi farið með flugi til Lundúna 6. nóvember 2025.

Kærandi kærði ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 7. nóvember 2025. Vegna ákvörðunar um frávísun var kæranda skipaður talsmaður samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 11. nóvember 2025. Greinargerð kæranda barst 10. desember 2025.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda er málsatvikum lýst í samræmi við framangreint. Kærandi vísar til skilyrða 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga. Kæranda hafi ekki gefist færi á að styðja frásögn sína með öflun gagna og hafi ekki verið veittur sanngjarn frestur til að gera slíkt, sbr. 6. mgr. 81. gr. laga um útlendinga. Þá telur kærandi reglur um leiðbeiningarskyldu og rannsókn stjórnvalds ekki verið virtar, sbr. 7. og 10. gr. stjórnsýslulaga.

Kærandi vísar til breytingarlaga nr. 61/2007, sem breyttu hegningarlögum nr. 19/1940, en með þeim var fallið frá refsiábyrgð aðila sem stundi vændi sér til framfærslu. Þá hafi kaup á kynlífsþjónustu verið gerð refsiverð með breytingarlögum nr. 54/2009. Að mati kæranda þurfi að liggja fyrir skýrari rökstuðningur en almenn vísun til 206. gr. almennra hegningarlaga til að réttlæta frávísun kæranda. Þá sé ekki að finna í íslenskum lögum bann við komu fólks til landsins sem bjóði upp á vændi eða stundi vændi sér til framfærslu. Því sé rökstuðningi verulega ábótavant í hinni kærðu ákvörðun og ekki í samræmi við 22. gr. stjórnsýslulaga. Kærandi vísar til þess að af d-lið 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga, verði ekki annað ráðið en að þegar útlendingi sé vísað úr landi vegna allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis þurfi að liggja fyrir áhættumat um það hvernig ætluð háttsemi viðkomandi útlendings ógni framangreindu, sbr. mál Evrópudómstólsins C-41/74 frá 4. desember 1974, sem lúti að takmörkunum á rétti einstaklinga til frjálsrar farar og hvað þurfi að koma til svo að slíkar takmarkanir séu heimilar. Kærandi vísar til þess að röksemdir fyrir frávísun geti ekki byggst á almennum forvörnum.

Kærandi byggir kröfur sína um ógildingu hinnar kærðu ákvörðunar einnig á því að lögreglan hafi brotið gegn skýru ákvæði 84. gr. laga um útlendinga en þar sé kveðið á um rétt EES-borgara til dvalar hér á landi fullnægi þeir skilyrðum a- til d-liða 1. mgr. ákvæðisins. Kærandi telji að hún uppfylli þau skilyrði en hún hafi nægilegt fé til framfærslu og hafi verið komin með atvinnu á veitingastað hér á landi. Kærandi vísar til þess að frjáls för einstaklinga til að flytja, starfa og búa innan aðildarríkja Evrópusambandsins sé ein af grundvallarreglum innri markaðar og Íslandi beri að virða það þar sem Ísland sé aðili að innri markaði, sbr. lög nr. 2/1993. Kærandi vísar til dóma Evrópudómstólsins í málum nr. C-115/81 og 116/81 frá 18. maí 1982. Dómstóllinn taldi að Belgía hefði einungis mátt frávísa málsaðilum hefði verið gripið til virkra og raunverulegra ráðstafana með það að markmiði að berjast gegn vændisstarfsemi eigin ríkisborgara. Þar sem vændi hafi ekki verið ólöglegt í Belgíu hafi ríkinu ekki verið heimilt að vísa málsaðilum frá landinu með vísan til allsherjarreglu. Þá hafi framangreindur dómur verið staðfestur í máli C-268/99 frá 20. nóvember 2001. Kærandi vísar til þess að hvergi liggi fyrir að íslensk stjórnvöld hafi gripið til aðgerða gagnvart íslenskum vændiskonum hér á landi með sama hætti og gert hafi verið í fyrirliggjandi máli, þ.e. komið í veg fyrir atvinnufrelsi þeirra á einn eða annan hátt, þar sem vissulega sé óheimilt að vísa íslenskum ríkisborgurum úr landi. Því hafi Lögreglustjórinn á Suðurnesjum gert greinarmun á íslenskum ríkisborgurum og EES-borgurum sem grunaðir séu um að stunda vændi við komuna til landsins. Kærandi telji framangreint fela í sér brot gegn meginreglum stjórnsýsluréttarins um að stjórnvöld gæti samræmis og jafnræðis í lagalegu tilliti við úrlausn mála, sbr. 11. gr. stjórnsýslulaga sem og jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar, eins og skýra beri ákvæðin, m.t.t. skuldbindinga Íslands samkvæmt EES-samningnum. Kærandi vísar jafnframt til 75. gr. stjórnarskrárinnar en hún hafi neitað því að stunda vændi sem þó sé ekki refsivert hér á landi. Hins vegar þurfi mikið að koma til svo að takmarka megi bæði atvinnu- og ferðafrelsi fólks. Kærandi telji ekki nægilegan rökstuðning að hún hafi verið að stuðla að broti gegn almennum hegningarlögum ótiltekins fjölda einstaklinga á Íslandi. Þá hafi kærandi frelsi yfir eigin líkama, sbr. 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

IV.      Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í samræmi við 7. gr. EES-samningsins, sbr. lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, hefur tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38  um rétt borgara Sambandsins og aðstandenda þeirra til frjálsrar farar og dvalar á yfirráðasvæði aðildarríkjanna (Sambandsborgaratilskipunin) verið tekin upp í íslenskan rétt, sbr. m.a. XI. kafla laga um útlendinga sem felur í sér sérreglur um útlendinga sem falla undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið.

Í 1. mgr. 27. gr. sambandsborgaratilskipunarinnar er mælt fyrir um heimildir aðildarríkjanna til þess að takmarka frjálsa för og dvöl borgara Sambandsins og aðstandanda þeirra, óháð ríkisfangi, á grundvelli allsherjarreglu, almannaöryggis eða lýðheilsu. Samkvæmt 2. mgr. 27. gr. skulu ráðstafanir, með skírskotun til allsherjarreglu eða almannaöryggis, vera í samræmi við meðalhófsreglu og alfarið byggjast á framferði hlutaðeigandi einstaklings. Fyrri refsilagabrot nægja ekki ein og sér til þess að slíkum ráðstöfunum sé beitt. Ákvæði 28. gr. tilskipunarinnar mælir síðan fyrir um vernd gegn brottvísun, m.a. á grundvelli matskenndra tengsla við gistiaðildarríki, ásamt lögbundnum takmörkunum vegna tíu ára dvalar.

Framangreind ákvæði hafa verið lögfest í íslenskan rétt með 94.-97. gr. laga um útlendinga. Í 94. gr. laga um útlendinga er kveðið á um í hvaða tilvikum heimilt er að vísa frá landi EES- eða EFTA-borgara eða aðstandanda hans. Samkvæmt d-lið 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga er heimilt að vísa EES- eða EFTA-borgara og aðstandanda hans frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum eftir komu ef það er nauðsynlegt vegna allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis. Samkvæmt 2. mgr. 94. gr. tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun samkvæmt a-, b- og d-lið 1. mgr. en Útlendingastofnun samkvæmt c-lið 1. mgr. Nægilegt er að meðferð máls hefjist innan sjö sólarhringa frestsins. Í 3. mgr. 94. gr. kemur fram að ef meðferð máls samkvæmt 1. mgr. hefur ekki hafist innan sjö sólarhringa er heimilt að vísa EES- eða EFTA-borgara frá landi með ákvörðun Útlendingastofnunar samkvæmt ákvæðum b-, c- og d-liðar 1. mgr. innan þriggja mánaða frá komu til landsins.

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda byggir á d-lið 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt ákvæðinu er frávísun EES-borgara heimil ef það er talið nauðsynlegt vegna allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis.

Hugtökin allsherjarregla og almannaöryggi eru ekki skilgreind nánar í íslenskum lögum. Í frumvarpi með lögum um útlendinga kemur fram að orðalag d-liðar 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga sé í samræmi við orðalag sambandsborgaratilskipunarinnar. Í 27. gr. tilskipunarinnar kemur fram að aðildarríki geti takmarkað réttinn til frjálsrar farar og dvalar á grundvelli allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis. Ráðstafanir sem gerðar eru á grundvelli allsherjarreglu og almannaöryggis skulu vera í samræmi við meðalhóf og eingöngu byggðar á framferði viðkomandi einstaklings og mati á því hvort hans persónulega hegðun feli í sér raunverulega og nægilega alvarlega ógn gegn grundvallarhagsmunum samfélagsins. Röksemdirnar skulu ekki byggðar á almennum forvörnum. Í leiðbeiningum framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um túlkun sambandsborgaratilskipunarinnar frá árinu 2009 kemur fram að almannaöryggi nái til innra og ytra öryggis ríkis og allsherjarregla komi í veg fyrir að unnið sé gegn þjóðskipulaginu. Þá kemur fram að skýra þurfi framangreind skilyrði þröngt.

Við túlkun á framangreindum lagaákvæðum er unnt að líta til dóma Evrópudómstólsins á þessu sviði, sbr. 6. gr. EES-samningsins og 2. mgr. 3. gr. samnings milli EFTA-ríkjanna um stofnun eftirlitsstofnunar og dómstóls. Hefur Evrópudómstóllinn í dómaframkvæmd sinni vísað til þeirrar viðurkenndu meginreglu þjóðaréttar að ríki hafi, með fyrirvara um alþjóðlegar skuldbindingar sínar, rétt til að stjórna aðgengi erlendra ríkisborgara að landsvæði sínu og dvöl þeirra þar. Má sjá slíka nálgun m.a. í dómum dómstólsins í málum nr. C-41/74 (Van Duyn), frá 4. desember 1974 og nr. C-33/07 frá 10. júlí 2008, þar sem m.a. kemur fram að aðildarríki hafi heimild til að meta hvenær takmarka skuli réttinn til frjálsrar farar á grundvelli allsherjarreglu en slíkar undantekningar beri að túlka þröngt. Er því ljóst að við túlkun og beitingu framangreindra ákvæða um allsherjarreglu og almannaöryggi er stjórnvöldum falið svigrúm til að skilgreina nánar hvenær aðstæður eru slíkar að nauðsynlegt sé að takmarka frjálsa för til verndar allsherjarreglu og almannaöryggi. Slíkt mat verði þó ávallt að hvíla á málefnalegum grundvelli og taka mið af inntaki skuldbindinga íslenska ríkisins. Að því er varðar takmarkanir á frjálsri för vegna gruns um að einstaklingar hyggist taka þátt í vændisstarfsemi hefur Evrópudómstóllinn bent á mikilvægi þess að einstaklingum sé ekki mismunað eftir þjóðerni, sbr. mál nr. C-115/81 og C-116/81 frá 18. maí 1982, og að sú háttsemi sem aðildarríki heimili sínum eigin ríkisborgurum geti ekki talist raunveruleg ógn við allsherjarreglu, sbr. mál nr. C-268/99 (Jany ofl.) frá 20. nóvember 2001.

Fyrir liggur framburður kæranda um að tilgangur með komu hennar til landsins hafi verið að vinna á nafngreindum veitingastað en vinkona hennar sem að sögn kæranda starfi þar hafi ætlað að hjálpa henni að fá vinnu á veitingastaðnum. Í málatilbúnaði kæranda er á því byggt að liggja þurfi fyrir skýrari rökstuðningur en almenn vísun til 206. gr. almennra hegningarlaga til að réttlæta frávísun hennar frá landinu. Þá sé ekki að finna í íslenskum lögum bann við komu fólks til landsins sem bjóði upp á vændi eða stundi vændi sér til framfærslu. Því sé rökstuðningur hinnar kærðu ákvörðunar verulega ábótavant og ekki í samræmi við 22. gr. stjórnsýslulaga.

Með lögum nr. 61/2007, dags. 27. mars 2007, um breytingu á almennum hegningarlögum nr. 19/1940 var grundvallarbreyting gerð á 206. gr. almennra hegningarlaga en með breytingunum var fallið frá refsiábyrgð þess aðila sem stundar vændi sér til framfærslu. Fram að þeim tíma var bæði refsivert að stunda vændi sér til framfærslu og að hagnýta sér vændi. Fram kemur í greinagerð sem fylgdi frumvarpi því er varð að lögum nr. 61/2007 að sú breyting hefði verið gerð vegna viðkvæmrar stöðu þeirra sem stunda vændi en almennt væru þeir sem seldu sig í vændi illa settir andlega, líkamlega og félagslega. Rétt þótti að veita seljanda vændis félagslega, læknisfræðilega og fjárhagslega aðstoð í stað þess að refsa fyrir háttsemina. Breytingarnar hafi hins vegar ekki verið gerðar til að hvetja til háttseminnar eða lögleiða vændi heldur væri markmiðið þvert á móti að hjálpa þeim einstaklingum sem hafi mátt þola erfiðar aðstæður í stað þess að refsa þeim.

Með breytingarlögum nr. 54/2009, dags. 17. apríl 2009, voru að nýju samþykktar breytingar á 206. gr. almennra hegningarlaga þegar kaup á kynlífsþjónustu voru gerð refsiverð. Í frumvarpi með breytingarlögunum kemur fram að markmið breytinganna hafi verið að færa ábyrgðina af herðum seljandans yfir á herðar kaupandans enda væri aðstöðumunur þeirra ævinlega mikill. Þá hafi jafnframt verið markmið löggjafans að senda þau skilaboð í samfélagið að það væri litið alvarlegum augum að kaupa sér aðgang að líkama fólks og að ekki væri ásættanlegt á Íslandi að nýta sér neyð annarra í kynferðislegum tilgangi.

Af framangreindu leiðir að samkvæmt almennum hegningarlögum nr. 19/1940 er ekki lögð refsing við þeirri athöfn að stunda vændi á Íslandi en samkvæmt 206. gr. laganna eru bæði kaup á vændi og milliganga þess refsiverð. Að stunda vændi er því ekki refsivert en engu að síður er slík starfsemi þó þess eðlis að geta talist ógna allsherjarreglu, almannaöryggi eða almannaheilbrigði í skilningi d-liðar 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga, m.a. með vísan til hugsanlegra aðstæðna þeirra sem stunda slíka starfsemi, tengsla starfseminnar við skipulagða brotastarfsemi, s.s. mansal, og ógn hennar við grundvallarhagsmuni samfélagsins.

Er í þessu sambandi til þess að líta að með framangreindum breytingum á almennum hegningarlögum tók löggjafinn mið af kynja-, jafnréttis- og mannréttindasjónarmiðum og liggur fyrir sú afstaða löggjafans til vændis að mikilvægt sé að uppræta slíka starfsemi á Íslandi. Ljóst er að þrátt fyrir að sala á vændi sé ekki refsiverð samkvæmt íslenskum lögum hafi markmið löggjafans ekki verið að lögleiða slíka háttsemi hér á landi. Eru aðstæður því ekki sambærilegar hér á landi og í löndum þar sem vændi er löglegt.

Eins og greinir í frumvarpi með framangreindum breytingarlögum er oft mikill aðstöðumunur milli kaupanda og seljanda vændis og er vændi oft tengt skipulagðri brotastarfsemi, s.s. mansali, þar sem einstaklingar eru þvingaðir til kynlífsathafna gegn greiðslu. Ekki liggur fyrir sérstök aðgerðaráætlun lögreglu um vændisstarfsemi hér á landi heldur hefur vændi fallið undir aðrar aðgerðaráætlanir er snúa að kynferðisbrotum, mansali, skipulagðri glæpastarfsemi og kynbundnu ofbeldi.

Greiningardeild Ríkislögreglustjóra hefur um árabil gefið út áhættumatsskýrslur vegna skipulagðrar brotastarfsemi þar sem m.a. er fjallað um vændi. Í þeim skýrslum kemur fram að skipulagt vændi hafi aukist stórlega frá árinu 2015 og í stærstu borgum Evrópu séu glæpahópar tengdir ákveðnum þjóðarbrotum áberandi í skipulagðri brotastarfsemi. Hafi þar t.a.m. rúmenskir hópar sérstaklega verið nefndir sem umfangsmiklir. Vændi á Íslandi sé að stærstum hluta borið uppi af einstaklingum af erlendum uppruna sem komi hingað til lands sem ferðamenn, oft í skamman tíma, ítrekað og endurtekið. Í framangreindum skýrslum Ríkislögreglustjóra er einnig ítarlega fjallað um skattsvik og umfang þeirra og tengsl við peningaþvætti og annars konar skipulagða glæpastarfsemi með beinum eða óbeinum hætti. Hefur aukin áhersla verið lögð á að styrkja landamæri Íslands í baráttunni við skipulagða brotastarfsemi og hafa íslensk stjórnvöld aukið fræðslu, þekkingu, greiningu og eftirlit í flugstöðinni. Hefur afrakstur aukinnar þekkingar leitt til þess að aukning hefur orðið í frávísunum aðila sem ætla megi að tengist skipulagðri brotastarfsemi, m.a. með sölu á vændi.

Kærunefnd leggur áherslu á að skipulögð brotastarfsemi beinist gegn samfélaginu og öryggi almennings. Skipulögð brotastarfsemi grefur undan öryggi borgaranna þar sem hún sniðgengur og vanvirðir þau grundvallarsjónarmið lýðræðissamfélags að halda uppi lögum og reglu. Líkt og að framan greinir hefur lögregla síðastliðin ár í auknum mæli beitt frávísunum á landamærunum sem er liður í aðgerðaráætlun gegn skipulagðri brotastarfsemi. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglustjóranum á Suðurnesjum er enginn greinarmunur gerður á íslenskum ríkisborgurum og erlendum aðilum nema að því leiti að íslensk lög kveði á um að óheimilt sé að vísa íslenskum ríkisborgurum úr landi. Með vísan til alls framangreinds, m.a. tengsla vændis við skipulagðra brotastarfsemi og hugsanlegra aðstæðna þeirra sem stunda slíka starfsemi, telur kærunefnd óhjákvæmilegt að líta svo á að sala á vændi sé skaðleg fyrir samfélag okkar, sbr. dóm Evrópudómstólsins í máli nr. C-41/74 Van Duyn, og að slík háttsemi feli í sér raunverulega, yfirvofandi og nægilega alvarlega ógn gegn grundvallarhagsmunum samfélagsins.

Samkvæmt samantekt lögreglunnar, dags. 12. nóvember 2025, kvaðst kærandi vera komin til Íslands til þess að vinna á nafngreindum veitingastað en hafi þó ekki verið komin með ráðningarsamning. Kærandi hafi ætlað sér að dvelja á heimili nafngreindrar vinkonu sinnar sem væri einnig að vinna á sama veitingastað en samkvæmt opinberum skráningum hafi vinkona kæranda verið atvinnulaus. Samkvæmt kerfum lögreglu og upplýsingum frá flugfélögum hafi kærandi komið hingað til lands í nokkur skipti frá árinu 2023. Kærandi hafi síðast komið til Íslands 7. október 2025 og þá verið tekin til 2. stigs skoðunar. Í farsíma kæranda hafi fundist upplýsingar um aðgang að tiltekinni vændissíðu í heimaríki hennar. Kærandi hafi ekki getað svarað fyllilega af hvaða ástæðum hún væri með mikið magn af smokkum, undirfatnaði og lyfjum til hreinsunar á kynfærum meðferðis. Kærandi kvaðst vera með ofnæmi fyrir latexi og þyrfti á lyfjunum að halda en undirfötin væru hennar stíll. Við skoðun á farsíma kæranda mátti sjá að hún hafi oft sótt tiltekna vefsíðu sem auglýsi vændi með staðsetningu stillta á Reykjavík. Kærandi kvaðst hafa verið að athuga og leita að aðgangi sem hafi stolið myndum af vinkonu hennar sem búsett sé í Rúmeníu. Við skoðun á framangreindri vefsíðu kom fram netfang kæranda í innskráningarflipa og að kærandi hafi átt fimm aðganga tengda við netfang hennar en aðgangarnir hafi allir verið auglýstir á Íslandi. Kærandi hafi gert aðgangana óvirka þannig að þeir kæmu ekki upp við hefðbundna leit. Kærandi hafi ekki getað útskýrt það nánar. Í farsíma kæranda hafi einnig verið skilaboð frá íslenskum farsímanúmerum sem bera með sér að þjónustu kæranda hafi verið óskað. Þá hafi tilteknir aðilar lagt inn á reikning vinkonu kæranda og sent skjáskot af millifærslunni til kæranda. Kærandi greindi frá því að einn af þessum aðilum væri vinur hennar og hann væri að sækja hana á flugvöllinn, en sá aðili hafi reynt að hringja í kæranda á meðan viðtali við lögreglu stóð. Þeim aðila hafi verið flett upp í kerfum lögreglu og komið í ljós að hann hafi verið kærður fyrir kaup á vændi en skilaboð hafi fundist í síma kæranda þar sem hann hafi óskað eftir að kærandi kæmi til hans og tilboð um greiðslu.

Réttur EES eða EFTA-borgara til frjálsrar farar og dvalar verður ekki skertur á grundvelli allsherjarreglu, almannaöryggis og almannaheilbrigðis nema fyrir liggi haldbær gögn sem gefa til kynna að framferði viðkomandi feli í sér ógn við framangreindum atriðum. Í þessu samhengi er áréttað að ákvörðun um frávísun á grundvelli d-liðar 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga er íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun og er rík sönnunarbyrði á stjórnvöldum við beitingu ákvæðisins. Ríki vafi í málinu ber að túlka þann vafa aðilanum í hag. Ákvörðun um frávísun á framangreindum grundvelli verður þ.a.l. ekki einvörðungu byggð á minniháttar misræmi og óskýrleika í framburði heldur þurfa að liggja fyrir staðfest gögn sem gefa til kynna að framferði viðkomandi sé með þeim hætti að nauðsynlegt sé að vísa viðkomandi frá landi af framangreindum ástæðum.

Með vísan til framburðar kæranda og gagna málsins, m.a. skjáskota úr síma kæranda sem sýna aðganga hennar að vefsíðum fyrir vændiskaupendur á Íslandi og tíðar heimsóknir inn á slíkar vefsíður, skilaboða í síma hennar frá íslenskum farsímanúmerum sem bera með sér að vera fyrirspurnir um vændiskaup hér á landi og skjáskot af greiðslum, tekur kærunefnd undir það mat Lögreglustjórans á Suðurnesjum að ótrúverðugt sé að kærandi hafi komið hingað til lands 5. nóvember 2025 í þeim tilgangi að starfa fyrir nafngreindan veitingastað. Benda gögn málsins þvert á móti til þess að kærandi hafi komið hingað til lands í þeim tilgangi að stunda vændi. Með vísan til alls framangreinds er lagt til grundvallar að koma kæranda hingað til lands hafi verið raunveruleg ógn við allsherjarreglu í skilningi d-liðar 1. mgr. 94. gr. laga um útlendinga.

Að framangreindu virtu er ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum staðfest.

Athugasemdir við ákvörðun lögreglu

Hin kærða ákvörðun varðar réttindi og skyldur kæranda í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kæranda væri vísað frá landinu á þeim lagagrundvelli sem hér hefur verið fjallað um að framan. Að öðru leyti kom ekki fram í ákvörðuninni hvaða atvik er vörðuðu kæranda hefðu leitt til þeirrar niðurstöðu eða þau meginsjónarmið sem voru ráðandi við töku ákvörðunarinnar að undanskilinni athugasemd í ákvörðun þar sem vísað er til þess að frávísun sé talin nauðsynleg vegna allsherjarreglu, almannaöryggis og lýðheilsu þar sem kærandi sé grunuð um að bjóða upp á fylgdarþjónustu. Er sú athugasemd ófullnægjandi og ekki til þess fallin að greina nánar frá þeim meginsjónarmiðum sem voru ráðandi við mat lögreglu eða gera kæranda kleift að meta réttarstöðu sína. Verður því að líta svo á að hin kærða ákvörðun hafi ekki verið rökstudd í skilningi 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þrátt fyrir þetta var kæranda ekki leiðbeint um heimild sína samkvæmt 21. gr. stjórnsýslulaga til að fá slíkan rökstuðning. Að þessu leyti var hin kærða ákvörðun ekki í samræmi við 2. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga þar sem mælt er fyrir um leiðbeiningar sem veita skal aðila máls þegar birt er ákvörðun án rökstuðnings. Er því beint til lögreglu að gæta að framangreindu við meðferð mála um frávísun.

 

Úrskurðarorð:

 

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum er staðfest.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is affirmed.

 

 

 

Valgerður María Sigurðardóttir                               Vera Dögg Guðmundsdóttir