Úrskurður nr. 182/2026

Hinn 9. apríl 2026 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 182/2026

í stjórnsýslumáli nr. KNU25120034

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 4. desember 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Albaníu (hér eftir kærandi), ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 1. desember 2025, um frávísun frá Íslandi.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Með ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 1. desember 2025, var kæranda vísað frá landinu á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í athugasemdum við ákvörðun um frávísun kemur fram að kærandi hafi gefið lögreglu rangar og villandi upplýsingar.

Samkvæmt samantekt lögreglu, dags. 5. desember 2025, hafi lögregla verið við almennt eftirlit í Flugstöð Leifs Eiríkssonar og haft afskipti af kæranda en tilgangur dvalar hans hafi verið óljós. Kæranda hafi verið afhent upplýsingablað þar sem honum hafi verið kynntur réttur sinn til að hafa samband við lögfræðing á eigin kostnað, fulltrúa heimaríkis og viðurkennd mannréttindasamtök, sem hann kvaðst skilja. Rætt hafi verið við kæranda á ensku sem hann hafi skilið og talað vel. Kærandi hafi greint frá því að vera með bókaða gistingu á nafngreindum gististað frá 1. til 5. desember 2025 og framvísað tölvubréfi með upplýsingum um bókunina. Þá hafi kærandi framvísað flugbókun til Mílanó 5. desember 2025.

Kærandi hafi ekki getað gefið skýr svör um tilgang dvalar sinnar hér á landi en hafi greint frá því að vilja fara í Bláa lónið og skoða sig um. Þá kvaðst kærandi vilja bóka ferðir hér á landi í gegnum tiltekið snjallforrit. Kærandi kvaðst ekki eiga fjölskyldu eða vini á Íslandi. Kærandi hafi framvísað tæplega 3.000 evrum í reiðufé. Aðspurður kvaðst kærandi ætla sér að ferðast um með rútu og að hann ætti farmiða í rútu frá flugvellinum til Reykjavíkur, sem hafi þó ekki verið staðfest. Kærandi kvaðst vera eigandi bifreiðaleigu í Valencia á Spáni, en fyrirtækið væri þó ekki á skrá. Kærandi kvaðst eiga hollenska eiginkonu en að þau væru að skilja og að hann væri með spænskt dvalarleyfi vegna fjölskyldusameiningar. Aðspurður kvaðst kærandi aðallega eiga heima í Albaníu en hann ferðaðist mikið.

Við frekari eftirgrennslan lögreglu hafi komið í ljós að kærandi hafi bókað gistingu á nafngreindum gististað 11. nóvember 2025 en afbókað hana daginn eftir og fengið endurgreitt að fullu. Eftir athugun lögreglu hafi einnig komið í ljós að kærandi ætti ekki bókað flug til Mílanó 5. desember 2025 líkt og hann hafi greint frá.

Ákveðið hafi verið að frávísa kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga þar sem hann hafi vísvitandi gefið lögreglu villandi og rangar upplýsingar í upplýsingatöku. Þá hafi tilgangur dvalar verið óljós og ótrúverðugur vegna upplýsinga sem hann hafi gefið lögreglu, en hann hafi hvorki verið með staðfest flug úr landi né bókaða gistingu. Þar sem kærandi væri ekki með staðfest flug úr landi hafi verið litið svo á að hann ætlaði sér að dvelja á Íslandi í 90 daga en þá væri það fjármagn sem hann hefði framvísað ekki nægilegt. Kærandi hafi farið með flugi til Varsjá, Póllandi 2. desember 2025.

Kærandi kærði ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 4. desember 2025. Vegna ákvörðunar um frávísun var kæranda skipaður talsmaður samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 10. desember 2025. Kærandi lagði ekki fram greinargerð til kærunefndar.

III. Málsástæður og rök kæranda

Kærandi lagði ekki fram greinargerð til kærunefndar máli sínu til stuðnings. Í kæru til kærunefndar kemur fram að ætlun kæranda hafi verið að heimsækja vin sinn hér á landi í nokkra daga en hann hafi haft nægjanlegt fjármagn fyrir stutta heimsókn. Kærandi hafi upphaflega bókað gistingu á gististað hér á landi en afbókað þar sem hann hafi ákveðið að gista hjá vini sínum. Kærandi hafi ekki gefið upp heimilisfang vinar síns við lögreglu af virðingu við friðhelgi einkalífs hans. Framangreint hafi leitt til misskilnings sem lögreglan hafi túlkað sem skort á sönnun fyrir dvöl. Kærandi hafi ekki ætlað sér að halda upplýsingum leyndum eða blekkja lögreglu á nokkurn hátt. Kærandi vísar til þess að hann sé giftur hollenskum ríkisborgara og sé með dvalarleyfi á Spáni. Kærandi hafi því dvalarleyfi í ríki innan Evrópusambandsins og hafi engin áform um að dvelja lengur en nokkra daga á Íslandi. Ferðasaga kæranda beri með sér að hann hafi aldrei dvalið lengur en honum sé heimilt í ríkjum innan Schengen-svæðisins. Kærandi vilji geta ferðast til Íslands án vandkvæða en hann ætli sér að virða lög um útlendinga og hafi ekki í hyggju að brjóta neinar reglur.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga er útlendingi, sem ekki þarf vegabréfsáritun til landgöngu, heimilt að dveljast hér á landi í 90 daga frá komu til landsins. Dvöl í öðru ríki sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu telst jafngilda dvöl hér á landi. Kærandi er ríkisborgari Albaníu og þarf því ekki vegabréfsáritun til landgöngu hér á landi, enda sé hann handhafi vegabréfs með lífkennum.

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 1. desember 2025, byggir á c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017.

Í samantekt lögreglu kemur fram að kærandi hafi greint frá því að vera að ganga í gegnum skilnað við hollenska konu en hann væri með dvalarleyfi á Spáni vegna fjölskyldusameiningar. Þá hafi kærandi jafnframt framvísað dvalarleyfiskorti útgefnu af spænskum stjórnvöldum með gildistíma til 14. maí 2027. Á kortinu kemur fram að grundvöllur þess sé fjölskyldusameining við ríkisborgara Evrópusambandsins. Í málatilbúnaði kæranda er jafnframt byggt á því að hann sé handhafi dvalarleyfis í ríki innan Evrópusambandsins og hafi engin áform um að dvelja lengur en nokkra daga á Íslandi.

Með hliðsjón af rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga, gaf framburður kæranda um hjúskaparstöðu sína og framlagning dvalarskírteinis á grundvelli fjölskyldusameiningar við EES borgara tilefni til að kanna aðstæður kæranda nánar. Líkt og að framan greinir var ákvörðun lögreglu tekin á grundvelli 106. gr. laga um útlendinga. Með vísan til framangreinds bera gögn málsins með sér að kærandi sé aðstandandi EES-borgara sem nýtur réttar til frjálsrar farar og dvalar eftir ákvæðum XI. kafla um laga um útlendinga. Var lögreglu því ekki heimilt að frávísa kæranda nema það yrði gert á grundvelli 94. gr. laga um útlendinga. Að þessu virtu byggðist ákvörðun lögreglu á röngum lagagrundvelli og verður hún af þeirri ástæðu felld úr gildi.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum er felld úr gildi.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is vacated.

Þorsteinn Gunnarsson

Valgerður María Sigurðardóttir