Úrskurður nr. 194/2026

Hinn 21. apríl 2026 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 194/2026

í stjórnsýslumáli nr. KNU25110108

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 24. nóvember 2025 kærði karlmaður að nafni [...], fd. [...], ríkisborgari Malasíu (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 7. nóvember 2025, um brottvísun og endurkomubann til Íslands í þrjú ár.

Kærandi krefst þess aðallega að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi en til vara krefst hann þess að endurkomubanninu verði markaður skemmri tími.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, ásamt síðari breytingum, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Í skýrslu lögreglu, dags. 3. nóvember 2025, kemur fram að lögreglan hafi verið við umferðareftirlit og gefið sig á tal við kæranda. Kærandi hafi greint frá því að vera hér á landi með fjölskyldu sinni. Eftir að lögregla hafi rætt við farþega bifreiðarinnar hafi kærandi viðurkennt að vera hér sem fararstjóri og leiðsögumaður. Kærandi hafi verið í hópi með öðrum leiðsögumanni sem hafi ekið annarri bifreið en þeir hafi verið saman hér á landi að aka fyrir nafngreinda ferðaskrifstofu í Malasíu. Kærandi kvaðst ekki vita að hann þyrfti rekstrarleyfi til farþegaflutninga og var hann því fluttur á lögreglustöðina í Borgarnesi í skýrslutöku. Við skýrslutöku greindi kærandi frá því að hafa komið til Íslands í gegnum Bangkok og Danmörku. Kærandi hafi komið hingað til lands ásamt nafngreindum félaga sínum en þeir starfi saman hjá malasísku ferðaþjónustufyrirtæki. Við komuna til landsins hafi þeir leigt bílaleigubifreiðar og gist á hóteli í Keflavík áður en þeir hafi sótt hóp í Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Kærandi greindi frá því að hafa tekið á móti sex hópum á dvalartíma sínum og að tveir hópar væru eftir. Kærandi fái greitt fyrir ferðina um 440.000 krónur en ferðaþjónustufyrirtækið greiði fyrir uppihald, bifreiðina og gistingu. Kærandi kvaðst ekki vera kunnugt um að hann þyrfti réttindi eða leyfi til að bjóða upp á framangreinda þjónustu en ferðaskrifstofan sem hann starfi hjá hafi greint honum frá því að allt væri frágengið. Aðspurður hvers vegna kærandi hafi sagt lögreglu ósatt á vettvangi og greint frá því að vera í fríi með fjölskyldu sinni kvaðst hann hafa orðið stressaður og félagi hans sem væri með honum hér á landi væri náinn vinur hans. Kærandi kvaðst vera undirmaður félaga síns og hafi ekki starfað jafn lengi og hann hjá fyrirtækinu.

Í samræmi við 12. gr. laga um útlendinga og 13. gr. stjórnsýslulaga var kæranda veittur þriggja daga frestur til að leggja fram skrifleg andmæli. Samkvæmt gögnum málsins lagði kærandi fram andmæli til Útlendingastofnunar 5. nóvember 2025. Í ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 7. nóvember 2025, kemur fram að kæranda sé vísað brott frá Íslandi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og ákveðið endurkomubann til þriggja ára, sbr. 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Ákvörðun Útlendingastofnunar var birt fyrir kæranda 12. nóvember 2025 og kærð til kærunefndar 24. nóvember 2025. Kæranda var fylgt til heimaríkis með heimferða- og fylgdardeild Ríkislögreglustjóra 17. nóvember 2025.

III. Málsástæður og rök kæranda

Kærandi lagði ekki fram greinargerð til kærunefndar. Í tölvubréfi kæranda, dags. 24. nóvember 2025, kemur m.a. fram að kærandi hafi snúið aftur til heimaríkis. Kærandi byggir á því að hafa ekki vísvitandi brotið íslensk lög né valdið samfélaginu skaða. Um sé að ræða misskilning en hann hafi sýnt fulla samvinnu með yfirvöldum á öllum stigum málsins. Kærandi hafi yfirgefið Ísland af fúsum og frjálsum vilja og án tafar sem sýni fram á vilja hans til að fara eftir lögum og reglum. Kærandi eigi fjölskyldu í heimaríki, þ. á m. ung börn á hans framfæri, en endurkomubann hafi veruleg áhrif á möguleika hans til að vinna, ferðast og byggja upp líf. Kærandi óski þess að endurkomubann hans verði stytt á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Kærandi beri virðingu fyrir Íslandi og lögum landsins en hann óski eftir því að fá að koma aftur hingað til lands í framtíðinni með lögmætum hætti. Með vísan til framangreinds fari kærandi fram á að þriggja ára endurkomubann hans verði endurskoðað.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. er heimilt að vísa útlendingi úr landi sem er án dvalarleyfis ef hann hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laganna, hefur af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi gefið efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögunum eða kemur sér hjá því að hlíta ákvörðun sem felur í sér að hann skuli yfirgefa landið. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að í b-lið felist heimild til að vísa útlendingi brott ef hann hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laganna. Hér undir myndu sem fyrr geta fallið fleiri en eitt brot gegn lögunum sem hvert fyrir sig teldist ekki alvarlegt.

Útlendingastofnun lagði til grundvallar að kærandi hafi starfað ólöglega hér á landi án tilskilinna atvinnu- og dvalarleyfa, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga. Taldi stofnunin að upplýsingar frá lögreglu væru skýrar og afdráttarlausar um að kærandi hafi verið stöðvaður er hann hafi verið að aka farþegum í atvinnuskyni. Að mati stofnunarinnar væri það hafið yfir allan vafa að kærandi hafi starfað hér á landi ólöglega án þess að hafa aflað sér tilskilinna réttinda og því væri um alvarlegt brot að ræða gegn lögum um útlendinga. Var það niðurstaða Útlendingastofnunar að heimilt væri að brottvísa kæranda á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga þar sem hann hefði brotið alvarlega og margsinnis gegn ákvæðum laga um útlendinga.

Málatilbúnaður kæranda byggist á því að hann hafi ekki vísvitandi brotið lög en honum hafi ekki verið kunnugt um að hann þyrfti tilskilin leyfi til að stunda akstur og leiðsögn hér á landi.

Í skýrslum lögreglu frá 3. nóvember 2025 kemur fram að kærandi hafi greint frá því að starfa hjá malasísku ferðaþjónustufyrirtæki. Samkvæmt framburði kæranda hafi hann ekki gert sér grein fyrir því að hann væri að gera eitthvað rangt þar sem ferðaskrifstofan sem hann starfi hjá hafi greint honum frá því að allt væri frágengið. Kærandi kvaðst hafa sagt lögreglu ósatt á vettvangi sökum þess að hann hafi verið stressaður og að félagi hans væri honum náinn eins og bróðir. Kærandi kvaðst fá um 440.000 krónur greiddar fyrir ferðina og að ferðaþjónustufyrirtækið sem hann starfi hjá greiði fyrir uppihald, bifreiðina og gistingu á meðan dvölinni stæði. Kærandi kvaðst vera undirmaður félaga síns og væri ekki búinn að starfa jafn lengi og hann hjá fyrirtækinu.

Að virtum ákvæðum laga um útlendinga er ljóst að kærandi ber ábyrgð á og ber að geta sýnt fram á lögmæti eigin dvalar, sbr. 14. gr. laga um útlendinga. Af gögnum málsins og framburði kæranda er ljóst að hann hafi starfað hér á landi án atvinnuleyfis, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga.

Samkvæmt 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga þarf útlendingur sem hyggst ráða sig til starfa hér á landi að hafa dvalarleyfi auk atvinnuleyfis þar sem það er áskilið í lögum um atvinnuréttindi útlendinga. Kærandi er ekki með atvinnu- og dvalarleyfi samkvæmt 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt meginreglum laga um atvinnuréttindi útlendinga nr. 97/2002 ber erlendum ríkisborgurum almennt að hafa atvinnuleyfi til starfa hér á landi en frá því eru undanþágur sem mælt er fyrir um í III. kafla laganna. Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að kærandi sé undanþeginn því að hafa dvalar- og atvinnuleyfi til þess að starfa á Íslandi. Atvinnustarfsemi án viðhlítandi heimildar hefur neikvæð áhrif á aðilann sjálfan, þá sem kaupa af honum þjónustu, og íslenskt samfélag í heild. Slík háttsemi er til þess fallin að grafa undan íslenskum vinnumarkaði með hliðsjón af réttindum og réttaröryggi launþega. Þar að auki eru þjónustukaupendur í ótryggri stöðu og grafið er undan greiðslu skatta og annarra opinberra gjalda til ríkissjóðs. Að teknu tilliti til framangreinds teljast brot kæranda gegn lögum um útlendinga alvarleg og eru skilyrði til brottvísunar samkvæmt b-lið 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga uppfyllt. Að virtum forsendum Útlendingastofnunar og gögnum málsins að öðru leyti er lagt til grundvallar að tilgangur með dvöl kæranda hér á landi hafi verið að stunda atvinnustarfsemi án þess að hafa atvinnuleyfi.

Í 102. gr. laga um útlendinga er kveðið á um vernd gegn frávísun og brottvísun og takmarkanir á ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. skal brottvísun ekki ákveða ef hún, með hliðsjón af málsatvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að kærandi eigi nánasta aðstandanda hér á landi í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga, sbr. 17. tölul. 3. gr. laganna. Þá eru tengsl kæranda að öðru leyti ekki slík að brottvísun og endurkomubann feli í sér ósanngjarna ráðstöfun í skilningi ákvæðisins. Ákvörðun um brottvísun og endurkomubann kæranda er í samræmi við lög og tilgangur hennar er að framfylgja lögmætum markmiðum laga um útlendinga. Stendur 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga ekki í vegi fyrir brottvísun kæranda.

Með lögum um landamæri nr. 136/2022 voru gerðar breytingar á 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Í ákvæðinu kemur fram að endurkomubann skuli að jafnaði ekki vara lengur en fimm ár og eigi skemur en tvö ár. Þó geti endurkomubann varað lengur en fimm ár þegar útlendingur telst ógn við öryggi ríkisins, almannaöryggi eða allsherjarreglu. Við ákvörðun um lengd endurkomubanns skuli litið til einstaklingsbundinna aðstæðna hverju sinni. Í hinni kærðu ákvörðun var kæranda gert að sæta endurkomubanni til þriggja ára. Kærandi hefur viðurkennt að hafa tekið á móti sex hópum ferðamanna á meðan á dvöl sinni stóð hér á landi og að hafa ætlað sér að taka á móti tveimur til viðbótar. Í lögregluskýrslu kemur fram að kærandi hafi fyrst gefið lögreglu þær upplýsingar að hann væri hér ásamt fjölskyldu sinni en breytti síðar framburði sínum og gaf ótrúverðugar útskýringar fyrir því. Bendir það eindregið til þess að kærandi hafi verið meðvitaður um að starf hans hér á landi væri án tilskilinna leyfa. Með vísan til framangreinds og forsendna hinnar kærðu ákvörðunar er þriggja ára endurkomubann kæranda staðfest. Er einnig litið til þess að endurkomubanni er m.a. bæði ætlað að hafa almenn og sérstök varnaðaráhrif gagnvart brotum á ákvæðum laga um útlendinga.

Samkvæmt 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga skal að jafnaði veita útlendingi frest í 7-30 daga til að yfirgefa landið sjálfviljugur. Samkvæmt e-lið ákvæðisins er m.a. heimilt að veita styttri frest eða fella hann niður í tilvikum þegar útlendingi er vísað úr landi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Að teknu tilliti til málsatvika er rétt að fella frest kæranda til sjálfviljugrar heimfarar niður með vísan til e-liðar 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Er einnig litið til þess að endurkomubanni er m.a. bæði ætlað að hafa almenn og sérstök varnaðaráhrif gagnvart brotum á ákvæðum laga um útlendinga.

Að teknu tilliti til 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga hófst endurkomubann kæranda þegar hann var færður úr landi 17. nóvember 2025.

Samantekt

Að öllu framangreindu virtu verður hin kærða ákvörðun hvað varðar brottvísun kæranda frá landinu á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og niðurfellingu frests til þess að yfirgefa landið sjálfviljugur staðfest. Endurkomubann kæranda skal vera þrjú ár.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

Vera Dögg Guðmundsdóttir