Mál nr. 181/2026-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 181/2026

Miðvikudaginn 22. apríl 2026

A

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Unnþór Jónsson lögfræðingur.

Með kæru, móttekinni 27. febrúar 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála svar Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 20. ágúst 2025, þar sem fram kemur að stofnunin geti ekki greitt kæranda meðlag.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með tölvupósti til Tryggingastofnunar ríkisins 4. júní 2025 óskaði kærandi eftir milligöngu meðlagsgreiðslna með syni sínum í samræmi við úrskurð frá Sýslumanninum á B. Með tölvupósti 20. ágúst 2025 greindi Tryggingastofnun kæranda frá því að þar sem hún væri ekki með lögheimili á Íslandi gæti hún ekki fengið greitt meðlag.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 27. febrúar 2026.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru kemur fram að kærandi sé C ríkisborgari sem sé búsett á D. Sonur kæranda sé íslenskur ríkisborgari og búi hjá henni. Kærandi fari fram á að Tryggingastofnun ríkisins gefi út formlega ákvörðun varðandi meðlag vegna sonar hennar og að hún fái vangreiddar meðlagsgreiðslur greiddar til sín án tafar.

Kærandi sé að kæra stjórnsýsluþögn Tryggingastofnunar. Stofnunin hafi ekki svarað fyrirspurnum hennar  eða veitt henni lagalegan rökstuðning fyrir því að greiða ekki meðlag með íslensku barni. Þetta sé brot á 7. og 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 76. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944. Sonur kæranda sé með sérþarfir og því sé þessi töf mjög alvarlegt velferðarmál. Málið sé einnig til skoðunar hjá umboðsmanni Alþingis, sbr. mál nr. 24/2026.

III.  Niðurstaða

Mál þetta varðar svar Tryggingastofnunar ríkisins við beiðni um milligöngu meðlagsgreiðslna með syni kæranda.

Með tölvupósti til Tryggingastofnunar ríkisins 4. júní 2025 óskaði kærandi eftir milligöngu meðlagsgreiðslna með syni sínum í samræmi við úrskurð frá Sýslumanninum á B. Með tölvupósti 20. ágúst 2025 greindi Tryggingastofnun kæranda frá því að þar sem hún væri ekki með lögheimili á Íslandi gæti hún ekki fengið greitt meðlag. Þá var kæranda leiðbeint um að leita til sambærilegrar stofnunar í búsetulandi. Í bréfi umboðsmanns Alþingis, dags. 18. febrúar 2026, vegna máls kæranda nr. 24/2026, er greint frá því að Tryggingastofnun hafi litið á erindi kæranda sem fyrirspurn. Þá leiðbeindi umboðsmaður kæranda um möguleikann á að leggja fram umsókn til Tryggingastofnunar og fá formlega ákvörðun sem síðan væri kæranleg til úrskurðarnefndar.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála skal nefndin úrskurða í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana eftir því sem mælt er fyrir um í lögum sem kveða á um málskot til nefndarinnar. Þannig er grundvöllur þess að unnt sé að leggja fram kæru til úrskurðarnefndar að fyrir liggi stjórnvaldsákvörðun. Um stjórnvaldsákvörðun er að ræða þegar stjórnvöld taka ákvarðanir um rétt eða skyldur manna í skjóli stjórnsýsluvalds, sbr. 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Úrskurðarnefnd velferðarmála telur að ráða megi af gögnum málsins að Tryggingastofnun hafi einungis litið á erindi kæranda sem fyrirspurn og að í tölvupósti stofnunarinnar 20. ágúst 2025 felist því einungis svar við fyrirspurn, sem getur ekki talist vera stjórnvaldsákvörðun í skilningi 1. gr. laga um úrskurðarnefnd velferðarmála.

Með hliðsjón af því að ekki liggur fyrir stjórnvaldsákvörðun í máli þessu er kæru vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

Úrskurðarnefndin telur tilefni til að ítreka þær leiðbeiningar sem koma fram í fyrrgreindu bréfi umboðsmanns Alþingis um að kærandi geti lagt fram umsókn um milligöngu meðlagsgreiðslna til Tryggingastofnunar og þannig fengið formlega ákvörðun frá stofnuninni.

 

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kæru A er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Rakel Þorsteinsdóttir