Mál nr. 97/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 97/2026

Miðvikudaginn 22. apríl 2026

A

gegn

Reykjanesbæ

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur.

Með kæru, dags. 5. febrúar 2026, kærði A-2199, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Reykjanesbæjar, dags. 16. janúar 2026, um að synja beiðni hennar um hækkun á viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi hefur þegið fjárhagsaðstoð frá Reykjanesbæ frá árinu 2023. Í desember 2025 óskaði kærandi eftir hækkun á viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar fyrir tímabilið ágúst til nóvember 2025. Umsókn kæranda var synjað og staðfesti áfrýjunarnefnd velferðarráðs Reykjanesbæjar þá niðurstöðu með ákvörðun, dags. 16. janúar 2026.

Kærandi lagði fram kæru hjá úrskurðarnefnd velferðarmála 5. febrúar 2026. Með bréfi, dags. 10. febrúar 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Reykjanesbæjar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Reykjanesbæjar barst úrskurðarnefndinni 4. mars 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 9. mars 2026. Athugasemdir bárust frá kæranda 20. mars 2026 og voru þær kynntar Reykjanesbæ með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 23. mars 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að kærandi óski eftir endurskoðun á ákvörðun um fjárhagsaðstoð sem hún fái frá Reykjanesbæ með vísan til sérstakra, alvarlegra og langvarandi mannúðaraðstæðna.

Kærandi greinir frá því að hún sé X ára gömul kona. Kærandi hafi fengið dvalarleyfi og komið til Íslands árið 2020 á tímum Covid eftir boð frá dóttur sinni. Þá hafi verið gert ráð fyrir því að hún myndi búa hjá fjölskyldunni og samkvæmt skilyrðum dvalar hennar hafi fjölskyldan átt að bera ábyrgð á framfærslu hennar. Fjárhagsstaða fjölskyldunnar hafi reynst erfið. Eiginmaður dóttur kæranda hafi misst vinnuna. Þá geti dóttir kæranda ekki unnið þar sem hún sé öryrki og fái lágar greiðslur. Sökum þessa hafi kærandi farið aftur til B áður en það hafi komið að endurnýjun dvalarleyfis. Kærandi hafi átt íbúð og lífeyri og hafi því getað búið sjálfstætt í B. Kærandi hafi ekki viljað vera byrði fyrir fjölskyldu hennar.

Eftir að stríðið hafi hafist í X hafi kærandi þurft að yfirgefa heimaborg sína í skyndi. Hún hafi farið með ættingjum sem hafi einnig verið á flótta og búið um tíma á mismunandi stöðum við erfiðar aðstæður þar sem aðeins hafi verið hægt að finna tímabundið húsnæði fyrir flóttafólk. Kærandi hafi lengi ekki viljað koma til Íslands þar sem hún hafi vitað að það yrði erfitt fyrir fjölskylduna og hún hafi ekki viljað vera háð börnum sínum. Það hafi ekki verið fyrr en eftir lát ættingjans sem hafi hjálpað henni og hún staðið ein eftir sem að hún hafi samþykkt að koma til Íslands sem flóttamaður þar sem hún hafi ekki haft neinn annan öruggan stað til að búa á. Kærandi sé frá C héraði nánar tiltekið borginni D sem sé nú undir hernámi E herafla. Af þeim sökum hafi hún misst heimili sitt og allar sínar eigur sem hún hafi safnað á ævi sinni. Kærandi eigi engar fasteignir, engar fjárhagslegar eignir og enga raunhæfa möguleika á að snúa aftur til heimabæjar síns.

Eftir komuna til Íslands hafi kærandi búið á Hótel Sögu í Reykjavík þar sem flóttafólk hafi verið haft til bráðabirgða. Frá upphafi hafi fjölskylda kæranda sagt að fjölskyldan gæti ekki tekið að sér fulla framfærslu fyrir hana þar sem það hafi verið reynt áður og ekki gengið upp. Þegar dvöl kæranda á hótelinu hafi lokið hafi henni verið sagt að ekki væri hægt að finna húsnæði nálægt fjölskyldu hennar. Síðar hafi kæranda verið boðið að flytja á stað sem hafi verið langt í burtu, um 100 km frá fjölskyldunni, í nágrenni við Bifröst. Kærandi hafi neitað því þar sem hún hafi verið hrædd við að búa ein svona langt frá fjölskyldu sinni miðað við aldur, heilsufar og aðstæður.

Eftir dvölina á hótelinu hafi kærandi búið tímabundið í Reykjavík í sérherbergi á neðstu hæð í húsi þar sem barnabarn hennar hafi búið. Þetta hafi verið tímabundin lausn á meðan fjölskylda hennar hafi reynt að finna betri leið til að skipuleggja búsetu hennar. Síðar hafi barnabarn hennar stofnað eigin fjölskyldu og flutt til Reykjanesbæjar. Þar sem hún hafi verið skráð á lögheimili barnabarnsins í Reykjavík hafi kærandi verið færð yfir á nýja lögheimili hennar í Reykjanesbæ í u.þ.b. tvo mánuði og í framhaldi af því hafi verið ákveðið að kærandi myndi búa hjá dóttur hennar frekar.

Kærandi greinir frá því að hún eigi við heyrnarvandamál að stríða. Hún hafi komið til Íslands með gamalt heyrnartæki frá B en henni hafi verið sagt að það væri úrelt. Kærandi hafi heyrt mjög lítið með heyrnartækinu og hafi því þurft að skipta því út. Nýtt heyrnartæki hafi verið keypt fyrir 249.872 kr. Kærandi hafi einnig verið með alvarleg tannvandamál. Fyrir stríð hafi hún verið með gervitennur en þegar hún hafi flúið heimaborg sína hafi hún gleymt þeim og komið til Íslands án þeirra. Nú hafi hún aðeins örfáar tennur eftir og bólgur í tannholdi. Kærandi þurfi á dýrri tannlæknismeðferð að halda. Rannsóknir og mót hafi verið gerð en kostnaður við meðferðina hafi reynst mjög hár. Hún hafi ekki efni á meðferðinni og vilji fresta henni þar til að hún væri búin að safna nóg fyrir henni.

Auk þessa hafi fundist góðkynja æxli í höfði sem hafi áhrif á heyrn og sjón. Hún þurfi því reglulegt eftirlit hjá lækni. Vegna aldurs og heilsufars hafi hún ekki getað notað almenningssamgöngur. Hún geti aðeins gengið stuttar vegalengdir nálægt heimili sínu með stuðningi. Fjölskylda hennar keyri hana til læknis þegar þess þurfi.

Auk alvarlegra efnislegra tapa hafi kærandi orðið fyrir verulegri andlegri áfallastreitu. Hún hafi lifað við stöðugar sprengjuárásir og raunverulega lífshættu áður en hún hafi yfirgefið heimili sitt. Ákvörðunin um að yfirgefa heimaborgina þar sem hún hafi búið alla sína ævi hafi verið henni afar erfið. Missir heimilis, öryggis og rótgróins samfélags ásamt nauðungarflutningi til annars lands hafi haft djúpstæð og varanleg sálræn áhrif.

Vegna mjög hás aldurs sé kæranda sérstaklega erfitt að aðlagast nýjum aðstæðum, nýju samfélagi og ókunnu umhverfi. Í Reykjanesbæ eigi hún enga vini eða kunningja fyrir utan fjölskylduna. Henni líði oft illa andlega, hún sakni heimilis síns og eigi erfitt með að aðlagast loftslaginu. Hún tali hvorki íslensku né ensku og sé því algjörlega háð aðstoð dóttur sinnar í samskiptum. Kærandi upplifi mikla vanlíðan vegna þess að hún sé algjörlega fjárhagslega háð öðrum og skorti eigið fjárhagslegt öryggi. Hún geri sér grein fyrir framfærslukostnaði í landinu en núverandi greiðslur veiti henni ekki öryggistilfinningu og þann stöðugleika sem sé nauðsynlegur á hennar aldri. Vegna aldurs og heilsufars geti hún ekki stundað vinnu og sé alfarið háð félagslegri aðstoð. Núverandi greiðslur inn á bankareikning kæranda séu um 59.000 kr. á mánuði sem dugi ekki til að mæta lágmarks framfærslu.

Samkvæmt opinberri framfærslu reiknivél sé lágmarksupphæð til að mæta grunnþörfum einstaklings mun hærri en þær greiðslur sem kærandi fái. Þetta opinbera viðmið sýni skýrt að fjárhagsaðstoðin sem kærandi fái nái ekki að standa undir nauðsynlegum útgjöldum og tryggi ekki fjárhagslegt öryggi.

Kærandi búi í leiguhúsnæði með dóttur sinni og eiginmanni hennar. Dóttir hennar sé á örorkulífeyri og fjárhagslegt öryggi heimilisins sé takmarkað. Þau hafi ekki raunhæfa möguleika á að bæta upp þann verulega fjárhagsskort sem kærandi búi við. Kærandi greinir frá því að í gögnum félagsþjónustu komi fram að hún búi við góðar aðstæður. Það sé rétt en mikilvægt sé að taka fram að þegar hún hafi komið til Íslands hafi hún átt nánast enga persónulega muni þar sem hún hafi yfirgefið heimili sitt vegna stríðs og hafi því ekki haft tök á að taka eigur sínar með sér. Dóttir hennar og fjölskylda hafi keypt fyrir hana föt, skó og nauðsynlega hluti til daglegs lífs. Það hafi ekki verið gert til að sýna fram á góða fjárhagsstöðu fjölskyldu hennar heldur til að kærandi, sem aldraður einstaklingur, gæti lifað rólegu og mannsæmandi lífi eftir erfiða reynslu og eftir að hafa misst allt sem hún hafi safnað sér allt hennar líf.

Þegar starfsfólk félagsþjónustunnar hafi komið í heimsókn hafi þau sýnt opinskátt hvernig kærandi búi. Fjölskyldan hafi sýnt herbergi kæranda og útskýrt að flestir hlutirnir hafi verið keyptir af fjölskyldu hennar til að tryggja henni eðlilegar aðstæður. Þá taki kærandi fram að húsið sem þau búi í sé ekki í þeirra eigu. Þau búi þarna með leyfi náinna ættingja en ekki endurgjaldslaust. Þau taki öll þátt í greiðslu húsnæðisláns, rekstrarkostnaðar og annarra útgjalda sem tengist búsetunni. Kærandi haldi því fram að með þeim greiðslum sem hún fái núna hafi hún ekki möguleika á að standa undir eigin kostnaði.

Í samtali við félagsþjónustuna hafi kæranda verið bent á þann möguleika að gera leigusamning um herbergið sem hún búi í svo hægt væri að skipta kostnaði milli þeirra sem búi á heimilinu. Samkvæmt þessu ráði hafi verið gerður leigusamningur sem hafi verið þinglýst. Á meðan samningurinn hafi verið í gildi hafi hún greitt um 60.000 kr. á mánuði fyrir búsetu. Það hafi verið sú upphæð sem kærandi hafi getað greitt miðað við þær greiðslur sem hún hafi fengið. Þrátt fyrir leigusamninginn hafi greiðslur til kæranda ekki hækkað og fjárhagsstaðan ekki batnað. Í staðinn hafi hún verið ásökuð um að villa fyrir félagsþjónustunni þegar það eina sem hún hafi gert hafi verið að fara eftir munnlegum ráðleggingum. Allan tímann hafi kærandi reynt að vera heiðarleg og ráðfæra sig við félagsþjónustuna um öll mál. Leigusamningi hafi síðar verið sagt upp þar sem kærandi hafi ekki getað borgað leiguna og ekki haft efni á mat.

Með hliðsjón af öllu framangreindu óski kærandi eftir því að ákvörðun um fjárhagsaðstoð verði endurskoðuð og að greiðslur verði hækkaðar þannig að þær tryggi henni lágmarks fjárhagslegt öryggi og stöðugleika.

III.  Sjónarmið Reykjanesbæjar

Í greinargerð Reykjanesbæjar kemur fram að kærandi búi hjá aðstandendum og að fjárhæð fjárhagsaðstoðar miðist að þeim aðstæðum, sbr. 7. mgr. 11. gr. reglna Reykjanesbæjar um fjárhagsaðstoð.

„Í þeim tilvikum sem umsækjandi býr hjá foreldrum eða ættingjum og á rétt á fjárhagsaðstoð getur mánaðarleg fjárhagsaðstoð numið allt að grunnfjárhæð x 0,4.“

Samkvæmt Þjóðskrá hafi kærandi verið nýskráð á Íslandi þann 24. nóvember 2020. Hún hafi þá dvalið tímabundið hjá ættingjum sínum en snúið aftur til B um tíma. Ekki sé vitað með vissu hvenær hún hafi farið til B en hún hafi komið aftur til Íslands þann 13. apríl 2023 og hafi þá verið pöruð í samræmda móttökuþjónustu hjá Reykjanesbæ.

Kærandi hafi fyrst komið í viðtal hjá ráðgjafa velferðarsviðs þann 12. maí 2023 með dóttur sinni og barnabarni. Hún hafi þá látið vel af sér en hafi sagst vera að vinna úr áfalli vegna stríðsins. Barnabarnið hafi talað fyrir hönd kæranda og greint frá heilsubresti  ömmu sinnar. Sami ráðgjafi hafi sinnt kæranda æ síðan. Hún hafi verið í reglulegum samskiptum og fengið ýmsa þjónustu og ráðgjöf.

Í þessu fyrsta viðtali hafi verið farið yfir þá þjónustu sem væri í boði innan samræmdrar móttökuþjónustu flóttafólks hjá Reykjanesbæ og kæranda verið boðin aðstoð við að afla sér upplýsinga um réttindi og úrræði sem gætu nýst henni. Þar hafi verið rætt um fjárhagsaðstoð og viðmiðunarfjárhæðir kæranda út frá mismunandi aðstæðum fólks.

Þann 18. apríl 2023 hafi kærandi fyrst sótt um fjárhagsaðstoð og fengið veitta aðstoð út frá viðmiðunarfjárhæð 0,8 sem hafi verið 139.438 kr. Viðmiðunarfjárhæðin hafi miðast út frá því að kærandi byggi með öðrum eða væri að leigja húsnæði án leigusamnings eða með leigusamningi sem Húsnæðis- og mannvirkjastofnun tæki ekki gildan, sbr. 6. mgr. 11. gr. reglna Reykjanesbæjar um fjárhagsaðstoð. Á þeim tíma hafi Reykjanesbær ekki haft upplýsingar um að kærandi væri jafnframt að fá greiðslur ellilífeyris frá B. Kærandi hefði á þessum tíma átt að vera afgreidd út frá viðmiðunarfjárhæð 0,4, enda hafi hún búið hjá ættingjum líkt og nú.

Í fyrstu umsókn sinni um fjárhagsaðstoð hafi kærandi greint frá því að hún byggi hjá barnabarni sínu en í næstu umsókn hafi hún sagst búa með öðrum eða vera að leigja með óþinglýstan leigusamning. Í þriðju umsókn sinni hafi hún tekið fram að hún væri að leigja með óþinglýstan leigusamning.

Frá apríl 2023 fram til október 2024 hafi kærandi fengið fjárhagsaðstoð út frá viðmiðunarfjárhæð 0,8. Þegar hún hafi sótt um fjárhagsaðstoð í nóvember 2024 hafi komið í ljós á framtali hennar að hún væri með 1.068.777 kr. á bankareikningi í árslok 2023. Kæranda hafi þá verið synjað um fjárhagsaðstoð með vísan í 8. mgr. 13. gr. reglna Reykjanesbæjar um fjárhagsaðstoð. Eftir synjunina hafi ekki borist umsókn um fjárhagsaðstoð frá kæranda fyrr en þann 20. febrúar 2025. Þegar umsókn hennar um fjárhagsaðstoð hafi verið afgreidd í febrúar 2025 hafi verið tekin ákvörðun um að afgreiða umsóknina frekar út frá viðmiðunarfjárhæð 0,4 sem hafi þá verið 78.308 kr., fremur en 0,8 þar sem kærandi hafi sannanlega búið hjá ættingjum sínum og notið hagræðis af því.

Þann 6. mars 2025 hafi ráðgjafi farið í fyrstu heimavitjun til kæranda. Þá hafi barnabarn kæranda óskað eftir viðtali, enda væri fjölskyldan ósátt við þá þjónustu sem velferðarsvið hafi veitt kæranda, sérstaklega varðandi synjun á fjárhagsaðstoð og í kjölfarið lækkun á viðmiðunarfjárhæð aðstoðarinnar. Í vitjuninni hafi komið í ljós að aðstæður kæranda hafi verið nokkuð góðar. Hún hafi búið hjá dóttur sinni og fjölskyldu hennar í rúmgóðu einbýlishúsi. Kærandi hafi haft gott herbergi með sér aðgengi að salerni.

Þann 26. mars 2025 hafi ráðgjafa borist þinglýstur leigusamningur með ósk um endurskoðun á viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar. Leigusamningurinn hafi verið fyrir öllu húsnæðinu í Víðidal 19, 260 Reykjanesbæ. Samningurinn hafi verið undirritaður af kæranda og gilt frá 1. mars 2025 með þeim upplýsingum að hún leigði húsnæðið af barnabörnum sínum. Velferðarsvið hafi ekki tekið leigusamninginn gildan fyrir hækkun á viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar úr 0,4 í 0,8, enda væri annar eigandi húsnæðisins skráður með lögheimili með kæranda í húsnæðinu sem hún væri að leigja.

Kæranda hafi verið bent á að áfrýja ákvörðun velferðarsviðs, sem hún hafi gert þann 28. mars 2025. Áfrýjunarnefnd hafi staðfest ákvörðun sérfræðinga á velferðarsviði þess efnis að miða skyldi við viðmiðunarfjárhæð 0.4 við afgreiðslu fjárhagsaðstoðar með vísan í 43. gr. reglna Reykjanesbæjar um fjárhagsaðstoð þar sem það hafi verið talið að kærandi hefði gefið rangar og villandi upplýsingar við meðferð málsins þegar hún hafi skilað inn leigusamningi fyrir öllu húsinu með það að markmiði að fá fulla viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar, sbr. 1. mgr. 11. gr. reglnanna. Fjölskyldan hafi verið ósátt við niðurstöðu áfrýjunarnefndar en hafi ekki kært til úrskurðarnefndar.

Í september 2025 hafi verið óskað eftir upplýsingum um mögulegan rétt kæranda til ellilífeyrisgreiðslna frá B. Hún hafi sent staðfestingu þess efnis þann 8. október 2025 að hún fengi 18.322 kr. frá B mánaðarlega. Viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoð hafi því lækkað um þá upphæð.

Þann 9. október 2025 hafi barnabarn kæranda aftur haft samband við ráðgjafa og óskað eftir aðstoð við að sækja um ellilífeyrisgreiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins. Fjölskyldan hafi sagst upplifa mjög lítinn skilning frá velferðarþjónustu Reykjanesbæjar á aðstæðum kæranda og aðstandendum hennar. Þau hafi fundið verulega fyrir því þegar fjárhagsaðstoð til hennar hafi lækkað en það hafi gert fjárhagsstöðu fjölskyldunnar allrar erfiðari, enda væru þau að framfleyta henni saman.

Kærandi hafi sótt um greiðslur til Tryggingastofnunar en hafi verið synjað. Reykjanesbær hafi haft samband við Tryggingastofnun, með leyfi kæranda, og kannað ástæðu synjunar. Tryggingastofnun hafi upplýst að hún hefði fengið synjun á félagslegum viðbótarstuðningi þar sem hún væri með tímabundið dvalarleyfi og hafi því ekki uppfyllt skilyrði um að hafa ótímabundið dvalarleyfi eða rétt til ótímabundinnar dvalar hér á landi skv. ákvæðum laga um útlendinga.

Barnabarn kæranda hafi í kjölfarið óskað eftir fundi með ráðgjafa kæranda og stjórnanda á velferðarsviði. Þann 9. desember 2025 hafi kærandi mætt ásamt dóttur sinni og barnabarni á fund til ráðgjafa og teymisstjóra virkni- og ráðgjafarteymis velferðarsviðs Reykjanesbæjar. Þar hafi verið farið yfir ákvarðanir velferðarsviðs og viðmiðunarfjárhæðir fjárhagsaðstoðar út frá gildandi reglum og kærandi hvött til að kæra niðurstöðu sviðsins til úrskurðarnefndar velferðarmála. Þar sem meira en fjórar vikur hefðu verið liðnar frá því að áfrýjunarnefnd hafi tekið málið fyrir á sínum fundi hafi kæranda verið ráðlagt að áfrýja á nýjan leik. Þeim hafi verið sýnt viðmót kæruferlis úrskurðarnefndar og eindregið hvattar til að fara áfram með málið.

Þann 15. desember 2025 hafi kærandi áfrýjað ákvörðun Reykjanesbæjar um viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar fjóra mánuði aftur í tímann, þ.e. fyrir tímabilið ágúst, september, október og nóvember 2025. Málið hafi verið tekið fyrir á fundi áfrýjunarnefndar þann 15. janúar 2026. Áfrýjunarnefnd hafi staðfest afgreiðslu virkni- og ráðgjafarteymis um að viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar til kæranda skyldi vera 0,4 með vísan í búsetuaðstæður hennar og félagslega stöðu.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Reykjanesbæjar um að synja beiðni kæranda um hækkun á viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar fyrir tímabilið ágúst til nóvember 2025. Ákvörðunin var tekin á grundvelli 11. gr. reglna velferðarsviðs Reykjanesbæjar um fjárhagsaðstoð.

Markmið félagsþjónustu á vegum sveitarfélaga er að tryggja fjárhagslegt og félagslegt öryggi og stuðla að velferð íbúa á grundvelli samhjálpar, sbr. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga. Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. laganna skal þess gætt við framkvæmd félagsþjónustunnar að hvetja einstaklinginn til ábyrgðar á sjálfum sér og öðrum, virða sjálfsákvörðunarrétt hans og styrkja hann til sjálfshjálpar. Um leið skulu við framkvæmd félagsþjónustunnar sköpuð skilyrði til að einstaklingurinn geti tekið virkan þátt í samfélaginu á eigin forsendum. Félagsleg þjónusta skuli í heild sinni miða að valdeflingu og miðast við einstaklingsbundnar þarfir og aðstæður. Með félagsþjónustu er átt við þjónustu, aðstoð og ráðgjöf, meðal annars í tengslum við fjárhagsaðstoð, sbr. 1. mgr. 2. gr.

Í 1. mgr. 12. gr. laganna kemur fram að sveitarfélag skuli sjá um að veita íbúum þjónustu og aðstoð samkvæmt lögunum og jafnframt tryggja að þeir geti séð fyrir sér og sínum. Þá segir í 2. mgr. 12. gr. að aðstoð og þjónusta skuli jöfnum höndum vera til þess fallin að bæta úr vanda og koma í veg fyrir að einstaklingar og fjölskyldur komist í þá aðstöðu að geta ekki ráðið fram úr málum sínum sjálf. Í athugasemdum með ákvæði 12. gr. í frumvarpi til laga nr. 40/1991 kemur fram að skyldur sveitarfélaga miðist annars vegar við að veita þjónustu og aðstoð samkvæmt lögunum og hins vegar að tryggja að íbúar geti séð fyrir sér og fjölskyldum sínum.

Í VI. kafla laga nr. 40/1991 er kveðið á um fjárhagsaðstoð en í 19. gr. laganna kemur fram sú grundvallarregla að hverjum manni sé skylt að framfæra sjálfan sig, maka sinn og börn yngri en 18 ára. Samkvæmt 21. gr. laganna skal sveitarstjórn setja reglur um framkvæmd fjárhagsaðstoðar að fengnum tillögum félagsmálanefndar er metur þörf og ákveður fjárhagsaðstoð til einstaklinga í samræmi við reglur sveitarstjórnar, sbr. 2. mgr. sömu greinar. Lög nr. 40/1991 veita þannig sveitarfélögum ákveðið svigrúm til útfærslu á fjárhagsaðstoð til einstaklinga. Í samræmi við það og ákvæði stjórnarskrárinnar um sjálfstjórn sveitarfélaga er mat á þeirri útfærslu að meginstefnu til lagt í hendur hverrar sveitarstjórnar. Verður ekki við því mati hróflað af hálfu úrskurðarnefndar velferðarmála, enda byggist það á lögmætum sjónarmiðum og sé í samræmi við lög að öðru leyti.

Samkvæmt 1. gr. reglna velferðarsviðs Reykjanesbæjar um fjárhagsaðstoð er markmið fjárhagsaðstoðar hjá Reykjanesbæ að styðja við einstaklinga og fjölskyldur til þess að tryggja fjárhagslegt og félagslegt öryggi þeirra og stuðla að velferð íbúa sveitarfélagsins.

Í 2. gr. framangreindra reglna er kveðið á um lagagrundvöll fjárhagsaðstoðar. Þar kemur fram í 1. mgr. að skylt sé að veita fjárhagsaðstoð til framfærslu einstaklinga og fjölskyldna sem ekki geta séð sér og sínum farborða án aðstoðar. Í 3. gr. reglnanna kemur fram sama grundvallarregla og í 19. gr. laga nr. 40/1991 að hverjum manni sé skylt að framfæra sjálfan sig, maka sinn og börn yngri en 18 ára.

Í 11. gr. reglnanna er kveðið á um rétt til og útreikning á grunnfjárhæð fjárhagsaðstoðar. Í 1. mgr. kemur fram að grunnfjárhæð fjárhagsaðstoðar, til einstaklinga 18 ára og eldri sem reki sitt eigið heimili, geti numið fullri grunnfjárhæð eins og hún sé á hverjum tíma. Þá kemur fram í 3. mgr. að með rekstri á eigin heimil, sbr. 1. mgr., sé átt við þegar viðkomandi búi í eigin húsnæði eða leigi og hafi skráð leigusamning sinn rafrænt í leiguskrá Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Samkvæmt 6. mgr. 11. gr. getur mánaðarleg fjárhagsaðstoð til einstaklinga 18 ára og eldri sem búa með öðrum, leigja húsnæði án leigusamnings eða með leigusamningi sem Húsnæðis- og mannvirkjastofnun tekur ekki gildan, eða búa hjá foreldrum eða ættingjum með barn á sínu framfæri, numið allt að grunnfjárhæð x 0,8. Þá er sérstaklega tekið fram í 7. mgr. að í þeim tilvikum sem umsækjandi búi hjá foreldrum eða ættingjum og eigi rétt á fjárhagsaðstoð geti mánaðarleg fjárhagsaðstoð numið allt að grunnfjárhæð x 0,4.

Samkvæmt gögnum málsins býr kærandi hjá dóttur sinni og tengdasyni. Af hálfu kæranda hefur komið fram að hún þurfi að taka þátt í greiðslu húsnæðisláns, rekstrarkostnaði og öðrum útgjöldum sem tengist búsetunni.

Af fyrirliggjandi gögnum málsins er ljóst að aðstæður kæranda falla undir ákvæði 7. mgr. 11. gr. reglna Reykjanesbæjar um fjárhagsaðstoð þar sem hún leigir ekki húsnæði. Að því virtu er ákvörðun Reykjanesbæjar um að synja beiðni hennar um hækkun á viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar staðfest.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Reykjanesbæjar, dags. 16. janúar 2026, um að synja beiðni A, um hækkun á viðmiðunarfjárhæð fjárhagsaðstoðar, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir