Úrskurður nr. 220/2026

Hinn 5. maí 2026 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 220/2026

í stjórnsýslumáli nr. KNU26030067

Kæra[...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 23. mars 2026 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Pakistan (hér eftir kærandi), ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 12. mars 2026, um að afturkalla vegabréfsáritun hans til Íslands, sem gefin var út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar 29. janúar 2026, og um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að hinar kærðu ákvarðanir um frávísun og afturköllun á vegabréfsáritun verði felldar úr gildi.

Fyrrgreindar ákvarðanir eru kærðar á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 15. janúar 2026, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir fjögurra daga dvöl frá 2. til 5. mars 2026 sem ferðamaður. Umsókn kæranda var lögð fram í Bretlandi. Vegabréfsáritun kæranda var gefin út með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 29. janúar 2026, og heimilaði kæranda dvöl á Schengen-svæðinu á tímabilinu 2. mars til 15. apríl 2026. Kærandi kom til Íslands 12. mars 2025, með flugi frá Manchester, Bretlandi. Með ákvörðunum Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. sama dag, var vegabréfsáritun kæranda afturkölluð og kæranda vísað frá landinu.

Ákvörðun um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar byggist á stöðluðu eyðublaði sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í ákvörðun lögreglu í máli kæranda er merkt við reit um afturköllun vegabréfsáritunar (e. revoked). Í eyðublaðinu er aukinheldur hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17 þar sem fram koma ástæður þess að áritunin var afturkölluð. Í ákvörðun í máli kæranda er merkt í reiti 2 og 10 þess efnis að ekki voru færð rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar og upplýsingar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar væru ekki áreiðanlegar. Í athugasemdum við ákvörðun um afturköllun áritunarinnar kemur fram að kærandi hafi ekki sýnt fram á að breytingar á ferðaáætlun hans eftir útgáfu vegabréfsáritunar hafi verið af réttmætum ástæðum.

Samhliða framangreindri ákvörðun um afturköllun vegabréfsáritunar tók lögregla ákvörðun um frávísun kæranda á grundvelli a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í athugasemdum við ákvörðun um frávísun kemur fram að kærandi hafi ekki sýnt fram á að ferðaáætlun hans hafi breyst af réttmætum ástæðum eftir útgáfu vegabréfsáritunar.

Samkvæmt samantekt lögreglu, dags. 14. mars 2026, hafi verið óskað eftir aðstoð lögreglu þegar kærandi kom að landamærunum en hann hafi greint frá því að ætla að dvelja á Íslandi í sex klukkustundir. Kærandi hafi verið á ferð með tveimur vinum sínum. Hafi kæranda verið boðið til frekari viðræðna í aðstöðu lögreglu. Kæranda hafi verið afhent upplýsingablað þar sem honum hafi verið kynntur réttur sinn til að hafa samband við lögfræðing á eigin kostnað, fulltrúa heimaríkis og viðurkennd mannréttindasamtök, sem hann kvaðst skilja. Kærandi hafi afþakkað túlk þar sem hann hafi skilið og talað ensku vel, en hann sé búsettur í Bretlandi. Aðspurður kvaðst kærandi vera kominn hingað til lands til að skoða sig um og að hann myndi snúa aftur til Manchester í Bretlandi samdægurs, en hann hafi átt bókað flug síðar sama dag. Kærandi kvaðst eiga flug til Spánar næsta morgun frá Manchester ásamt vinum sínum en þeir hafi ætlað sér að dvelja þar í nokkra daga ásamt vinum sem þegar væru komnir þangað. Kærandi greindi frá því að hafa ætlað að nýta stutt stopp hér á landi til að skoða sig um en hafi ekki getað tilgreint hvað hann hafi ætlað að skoða, hvernig hann hygðist ferðast um eða hvort hann hafi ætlað að yfirgefa flugstöðina fyrir flug sitt aftur til Manchester síðar um daginn. Upphaflega hafi kærandi ætlað að dvelja hér á landi frá 2. til 5. mars 2026, en þau áform hafi breyst þar sem vinur hans hafi snúið aftur til Bretlands frá heimaríki og ákveðið að slást í hópinn með þeim. Í kynningarbréfi kæranda með umsókn um vegabréfsáritun hafi hann greint frá því að ætla að dvelja á gistihúsi í Reykjavík og ætla sér að skoða ýmsa staði hér á landi, m.a. Hallgrímskirkju, Gullna hringinn og Hörpu. Samkvæmt gististaðnum hafi kærandi afbókað gistinguna 3. febrúar 2026 en vinur kæranda hafi gefið upp annan nafngreindan gististað og sú bókun ekki fundist í bókunarkerfi. Þá hafi kærandi og vinir hans ákveðið að fara frekar til Spánar til að hitta vini sína þar en hann hafi þrýst á vini sína að koma hingað til Íslands fyrst í stutt stopp. Kærandi hafi ætlað að koma aftur hingað til lands í framhaldinu af ferðinni til Spánar. Kærandi hafi ekki getað gefið frekari skýringar á breyttri ferðaáætlun aðrar en þær að hann hafi viljað hitta vini sína á Spáni. Kærandi hafi ekki verið með flug bókað hingað til lands að nýju og engin ferðaáform staðfest hvað varðar dagsetningar eða hótelbókanir fyrir meinta endurkomu hingað til lands eftir Spánarferðina. Kærandi kvaðst hafa farið í gegnum umsóknarferlið um vegabréfsáritun ásamt vinum sínum sem komu með honum hingað til lands og að annar vinur þeirra sem hafi ekki verið að ferðast með þeim hafi aðstoðað þá við ferlið. Þá hafi annar vinur kæranda sem hafi verið með honum hér á landi greint frá því að hafa ekki notið utanaðkomandi aðstoðar við umsóknarferlið og að þeir hafi gert umsóknirnar þrír saman. Kærandi hafi lagt fram flugbókun með umsókn um vegabréfsáritun en þar hafi komið fram að hann ætti flug frá Gatwick flugvelli í Lundúnum en kærandi hafi þó komið hingað til lands frá Manchester með öðru flugfélagi en flugbókun hafi sagt til um. Hafi því framburður kæranda um að hann hafi viljað nýta flug sitt hingað til lands verið talinn ótrúverðugur. Ákveðið hafi verið að frávísa kæranda á grundvelli a- og c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga og afturkalla vegabréfsáritun hans þar sem tilgangur dvalar hans hér á landi hafi verið óljós og kærandi lagt fram gögn við umsókn um áritun sem ekki hafi lengur verið gild. Kærandi hafi farið með flugi til Manchester 12. mars 2026.

Kærandi kærði ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 23. mars 2026. Vegna ákvörðunar um frávísun var kæranda skipaður talsmaður samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 24. mars 2026. Greinargerð kæranda barst kærunefnd 6. apríl 2026.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda kemur fram að hann sé búsettur í Bretlandi og hafi atvinnu þar í landi. Kærandi hafi komið hingað til lands eftir að hafa lesið um landið í ferðamannabæklingum. Kæranda hafi m.a. langað til að sjá norðurljósin og Bláa lónið. Kærandi hafi þurft að gera breytingar á ferðaáætlun sinni þar sem komið hafi í ljós að aukið álag yrði á vinnustað hans fyrirhugaða ferðadaga og hann því ekki fengið eins langt frí og honum hafi verið lofað. Kærandi hafi tekið ákvörðun um að nýta flugmiðann og fara í eins dags ferð til Íslands. Kærandi hafi síðan ætlað að koma aftur til landsins í lok mars þegar hann fengi lengra frí. Kærandi hafi einnig sótt um vegabréfsáritun til Spánar því hann hafi langað að fara þangað ef hann ætti frídaga. Hins vegar hafi Ísland verið aðaláfangastaður hans og hann hafi ætlað að eyða meiri tíma hér á landi. Ferð hans til Spánar hafi verið aukaferð sem hann hafi ætlað að fara í ef tími gæfist til. Kærandi vísar til þess að lögreglan hafi ekki óskað eftir frekari gögnum eða gefið honum tækifæri á að leggja þau fram, s.s. gögn frá vinnuveitanda um frídaga hans.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvörðun um afturköllun vegabréfsáritunar

Líkt og að framan greinir fékk kærandi útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar 29. janúar 2026. Áritunin heimilaði kæranda dvöl á Schengen-svæðinu á tímabilinu 2. mars til 15. apríl 2026. Með ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 12. mars 2026, var vegabréfsáritun kæranda afturkölluð. Í stöðluðu ákvörðunareyðublaði til að tilkynna um og rökstyðja synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar, sbr. viðauki 6 í reglugerð um vegabréfsáritun, er hægt að merkja í reiti um synjun, ógildingu eða afturköllun vegabréfsáritunar. Í ákvörðun í máli kæranda er líkt og áður segir merkt í reit um afturköllun og til skýringar merkt í reiti 2 og 10 þess efnis að ekki voru færð rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar og upplýsingar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar væru ekki áreiðanlegar. Í athugasemdum við ákvörðun um afturköllun áritunarinnar kemur fram að kærandi hafi ekki sýnt fram á að breytingar á ferðaáætlun hans eftir útgáfu vegabréfsáritunar hafi verið af réttmætum ástæðum.

Ákvæði 20. gr. laga um útlendinga og reglugerðar um vegabréfsáritanir fela í sér innleiðingu reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 810/2009 um bandalagsreglur um vegabréfsáritanir en um það vísast einnig til frekari skuldbindinga íslenska ríkisins á sviði Schengen-samstarfsins. Reglugerð um vegabréfsáritanir er sett með stoð í 8. mgr. 20. gr. laga um útlendinga, en þar kemur fram að ráðherra setji reglur um vegabréfsáritanir, þar á meðal um skilyrði fyrir að veita þær. Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laga um útlendinga er lögregla meðal valdbærra stjórnvalda til þess að taka ákvarðanir á grundvelli laga um útlendinga og afleiddra réttarheimilda. Embætti Lögreglustjórans á Suðurnesjum fer með eftirlit með einstaklingum um för yfir ytri landamæri og er lögbært yfirvald til að ógilda eða afturkalla vegabréfsáritun samkvæmt 9. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Að auki tekur lögregla ákvarðanir um landgöngu einstaklinga, sbr. 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga, en í a-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er m.a. tekið fram að heimilt sé að frávísa einstaklingum sem ekki fullnægja reglum sem settar eru um vegabréfsáritanir.

Ákvörðun lögreglu um afturköllun vegabréfsáritunar kæranda byggir á 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir en samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins skal afturkalla vegabréfsáritun ef í ljós kemur að skilyrði fyrir útgáfu hennar séu ekki lengur uppfyllt. Vegabréfsáritun skal að jafnaði afturkölluð af lögbærum yfirvöldum aðildarríkisins sem gaf hana út. Lögbærum yfirvöldum annars aðildarríkis er heimilt að afturkalla vegabréfsáritun og skal þá yfirvöldum aðildarríkisins, sem gaf út vegabréfsáritunina, tilkynnt um slíka afturköllun. Líkt og að framan greinir lagði lögregla til grundvallar að tilgangur ferðar kæranda við komu hans hingað til lands hafi verið óljós og gögn sem kærandi hefði lagt fram við umsókn um vegabréfsáritun hafi ekki lengur verið gild. Hafi þannig verið tilefni til að afturkalla vegabréfsáritun kæranda. Í umsókn um vegabréfsáritun hafi komið fram að kærandi vildi koma til Íslands sem ferðamaður.

Játa verður handhöfum vegabréfsáritunar ákveðið svigrúm til að breyta ferðaáformum sínum þegar svo ber undir, innan gildissviðs og marka útgefinna áritana, að því gefnu að breytingarnar eigi sér eðlilegar skýringar. Svigrúm til slíkra breytinga er þó ekki án takmarkana enda miðast útgáfa áritana við tilteknar forsendur sem verða að standast í meginatriðum. Í því samhengi skal t.a.m. litið til verulegra breytinga á fyrirhuguðum dvalartíma, tilvika þar sem útgáfuríki áritunar er ekki aðaláfangastaður, og tilvika þar sem fylgigögn eru þannig úr garði gerð að upphaflegri umsókn yrði hafnað með vísan til gagnanna. Meðal fylgigagna málsins er umsókn kæranda um vegabréfsáritun, dags. 15. janúar 2026, þar sem fram kemur að kærandi hafi ætlað að dvelja á Íslandi í fjóra daga á tímabilinu 2. til 5. mars 2026. Í fylgibréfi með umsókn um áritun kemur fram að kærandi hyggist koma hingað til lands sem ferðamaður. Framangreindu til stuðnings hafi kærandi lagt fram fylgigögn á borð við flugbókanir frá Bretlandi til Íslands 2. mars 2026 og frá Íslandi til Bretlands 5. mars 2026 og hótelbókun í Reykjavík fyrir framangreindar dagsetningar. Á grundvelli forsendna sem kærandi bar fyrir sig hafi hann fengið útgefna vegabréfsáritun. Við komu til Keflavíkur, 12. mars 2026, höfðu þær forsendur þó breyst en kærandi hafi við komu til landsins greint frá því að ætla að dvelja á Íslandi í sex klukkustundir og fara svo aftur til Bretlands síðar sama dag. Samkvæmt upplýsingum frá flugfélaginu hafi kærandi átt bókað flug 12. mars 2026 til Lundúna í Bretlandi. Kærandi hafi svo greint frá því að eiga flug til Spánar frá Bretlandi morguninn eftir.

Samkvæmt framangreindu hafði ferð kæranda, sem hann byggði umsókn um vegabréfsáritun á, tekið verulegum breytingum og hafi kærandi einungis ætlað að dvelja hér á landi í sex klukkustundir. Kærandi hafi ekki getað fært fram skýringar á breyttum ferðaáformum sínum. Af gögnum málsins er ljóst að tilgangur kæranda með komu hans hingað til lands hafi verið að komast inn á Schengen-svæðið og að Ísland hafi ekki verið áfangastaður fyrir ferðamennsku líkt og umsókn kæranda um vegabréfsáritun byggði á. Samkvæmt framangreindu hafi upplýsingar um tilgang og skilyrði ferðar kæranda ekki verið áreiðanlegar auk þess sem rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa áreiðanleika fylgiskjala sem lögð voru fram, sbr. til hliðsjónar ii-lið a-liðar og b-lið 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Af framangreindu leiðir að skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritunar til handa kæranda hafi ekki lengur verið uppfyllt. Var lögreglu því heimilt að afturkalla vegabréfsáritun kæranda 12. mars 2026 og er sú ákvörðun staðfest.

Ákvörðun um frávísun

Samkvæmt 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga er útlendingi sem þarf vegabréfsáritun til landgöngu óheimilt að dveljast hér á landi lengur en áritunin segir til um nema sérstakt leyfi komi til. Kærandi er ríkisborgari Pakistan og fékk útgefna vegabréfsáritun með ákvörðun utanríkisþjónustunnar, dags. 29. janúar 2026.

Ákvörðun Lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 12. mars 2026, byggir á a- og c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins samkvæmt 1. mgr. 106. gr. laganna. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.

Í 106. gr. laga um útlendinga er kveðið á um frávísun við komu til landsins. Samkvæmt a-lið 1. mgr. ákvæðisins er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu ef hann fullnægir ekki reglum sem settar eru um vegabréf, vegabréfsáritun, ferðaheimild eða komu til landsins. Líkt og þegar hefur verið rakið tók Lögreglustjórinn á Suðurnesjum ákvörðun um að afturkalla vegabréfsáritun kæranda og hefur sú ákvörðun verið staðfest af kærunefnd. Voru skilyrði til frávísunar á grundvelli a-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því uppfyllt.

Samkvæmt c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga er heimilt að frávísa útlendingi við komu til landsins þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni, sbr. c-lið ákvæðisins. Í greinargerð með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi ef hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för fólks yfir landamæri. Þá er í greinargerðinni vísað til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017.

Í 5. gr. reglugerðar nr. 866/2017 um för yfir landamæri er mælt fyrir um skilyrði fyrir komu útlendinga til landsins sem hvorki eru EES- né EFTA borgarar. Kemur þar fram að útlendingur sem hvorki er EES- né EFTA-borgari, sem hyggst dvelja á Schengen-svæðinu, þ.m.t. Íslandi, í allt að 90 daga á 180 daga tímabili verði, auk þeirra skilyrða sem koma fram í 106. gr. laga um útlendinga, að uppfylla þau skilyrði sem fram koma í a-e-liðum ákvæðisins.

Til sönnunar á að framangreindum skilyrðum 5. gr. reglugerðarinnar fyrir komu sé fullnægt sé landamæraverði m.a. heimilt að krefja útlending samkvæmt 1. mgr. um eftirfarandi gögn vegna ferðalaga af persónulegum ástæðum: Gögn sem sýna fram á tryggt húsnæði, t.d. boðsbréf frá gestgjafa eða önnur gögn sem sýna fram á hvar viðkomandi hyggst búa, gögn sem staðfesta ferðaáætlun, staðfesting bókunar á skipulagðri ferð eða önnur gögn sem varpa ljósi á fyrirhugaða ferðaáætlun og gögn varðandi heimferð, s.s. farmiða.

Með vísan til framangreindra röksemda fyrir afturköllun vegabréfsáritunar kæranda voru skilyrði til frávísunar á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga uppfyllt.

Samantekt

Að öllu framangreindu virtu eru ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum um að afturkalla vegabréfsáritun kæranda á grundvelli 2., sbr. 9. mgr. 35. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir, sbr. 8. mgr. 20. gr. og 2., sbr. 4. mgr. 4. gr. laga um útlendinga, og frávísa honum á grundvelli a- og c-liða 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, staðfestar.

Úrskurðarorð:

Ákvarðanir Lögreglustjórans á Suðurnesjum eru staðfestar.

The decisions of the Police Commissioner of Suðurnes District are affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

Vera Dögg Guðmundsdóttir