Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins nr. 9/2026 vegna ákvörðunar ríkisskattstjóra að hafna beiðni kæranda um greiðslufrest í tolli

Fimmtudaginn 28. maí 2026 er kveðinn upp í fjármála- og efnahagsráðuneytinu svohljóðandi 

Ú R S K U R Ð U R

Hinn 22. apríl 2026 barst fjármála- og efnahagsráðuneytinu (hér eftir „ráðuneytið“) stjórnsýslukæra […] fyrir A ehf. (hér eftir „kærandi “). Kærð er ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 26. febrúar 2026, um að hafna umsókn kæranda um greiðslufrest í tolli, sbr. 1. og 2. mgr. 24. gr. laga um virðisaukaskatt, nr. 50/1988 („hér eftir „vskl.“) og 3. mgr. 122. gr. tollalaga nr. 88/2005 (hér eftir „tollalög“).

Kærandi krefst þess að ákvörðun ríkisskattstjóra um höfnun á umsókn félagsins um greiðslufrest í tolli, sbr. heimild í 3. mgr. 122. gr. tollalaga, verði felld út gildi.

Ákvörðun ríkisskattstjóra er kærð á grundvelli 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og barst kæra innan kærufrests. Ráðuneytið óskaði eftir umsögn ríkisskattstjóra um kæruna sem barst þann 11. maí 2026. Kærandi kom á framfæri athugasemdum við umsögn ríkisskattstjóra með bréfi, dags. 26. maí 2026. Lauk þá gagnaöflun og var málið tekið til úrskurðar.  

I. Málsatvik – hin kærða ákvörðun. 

Kærandi er skráður á grunnskrá virðisaukaskatts frá og með 1. maí 2025 með skráningarnúmerið […]. Kærandi er dótturfélag […] (hér eftir „móðurfélagið“) sem er bandarískt félag sem rekur skýjaþjónustu og býður upp á sjálfbæra lausn fyrir stórvirka tölvuvinnslu og gervigreind. Lausnin byggir á umhverfisvænni orku og er markmið félagsins að lækka kostnað og draga úr heildarumhverfisáhrifum samstæðu móðurfélagsins.

Þar sem starfsemi kæranda er innflutningur á netþjónum sem nýttir eru til að selja aðgang að skýjaþjónustu til erlendra aðila, þ.e. móðurfélags kæranda og viðskiptavina þess, liggur fyrir að nánast öll þjónusta hans fellur undir 1. mgr. 12. gr. vskl. og því ljóst að innskattur muni að jafnaði vera hærri en útskattur í rekstri kæranda. Sótti því kærandi um með bréfi hinn 19. febrúar 2026 til ríkisskattstjóra, að fá heimild til að fresta gjalddaga skuldfærðs virðisaukaskatts fram að uppgjöri samkvæmt 3. mgr. 122. gr. tollalaga, sbr. 1. og 2. mgr. 24. gr. vskl. Í umsókn kæranda var gerð grein fyrir álagningu þeirra uppgjörstímabila sem þegar voru gjaldfallin, en öll þeirra nema hið fyrsta báru með sér að vera með hærri innskatt en útskatt. Þá gerði kærandi einnig grein fyrir lýsingu á þjónustu sinni samkvæmt rekstraráætlun. Jafnframt benti kærandi á í umsókn sinni að hann stundaði sams konar rekstur og systurfélag hans sem hafði hlotið slíka heimild eftir að hafa skilað þremur virðisaukaskattsskýrslum, og taldist þá hafa sýnt fram á að uppfylla skilyrði 3. mgr. 122. gr. tollalaga.

Ákvörðun ríkisskattstjóra barst með bréfi hinn 26. febrúar 2026, með þeim rökstuðningi að hingað til hefði kærandi skilað inn fjórum virðisaukaskattsskýrslum; fyrir uppgjörstímabilið maí-júní 2025 núll skýrslu, fyrir uppgjörstímabilið júlí-ágúst 2025 skýrslu með engri undanþeginni veltu, fyrir uppgjörstímabilið september-október 2025 skýrslu með innskatti lægri en undanþegnu veltunni og fyrir uppgjörstímabilið nóvember-desember 2025 skýrslu með hærri innskatti en undanþeginni veltu, og í ljósi þess hefði kærandi ekki sýnt fram á að hann væri að jafnaði með lægri útskatt en innskatt þar sem verulegur hluti veltunnar er undanþeginn virðisaukaskatti skv. 12. gr. vskl. Væru því að mati ríkisskattstjóra skilyrði 3. mgr. 122. gr. tollalaga ekki uppfyllt.

II. Málsástæður kæranda.   

Í kæru til ráðuneytisins rekur kærandi sjónarmið sín og þá kröfu að ákvörðun ríkisskattstjóra verði felld úr gildi og fallist verði á umsókn hans um greiðslufrest í tolli, sbr. heimild 3. mgr. 122. gr. tollalaga.

Kærandi byggir málatilbúnað sinn á því að skilyrði 3. mgr. 122. gr. tollalaga um greiðslufrest vegna virðisaukaskatts við innflutning séu uppfyllt og að synjun ríkisskattstjóra hafi verið ómálefnaleg og í andstöðu við tilgang ákvæðisins.

Kærandi rekur að 3. mgr. 122. gr. tollalaga hafi verið lögfest með 6. gr. laga nr. 167/2008 og að af lögskýringargögnum verði ráðið að markmið breytingarinnar hafi verið að koma í veg fyrir óhagræði sem útflytjendur sættu við fyrra uppgjörsfyrirkomulag og draga úr fjármagnskostnaði sem af því leiddi. Að mati kæranda verði ákvæðið því að skýra með hliðsjón af þessum tilgangi, þannig að það nái raunhæft til þeirra tilvika þar sem rekstur ber með sér viðvarandi inneignarstöðu vegna verulegrar undanþeginnar veltu.

Kærandi vísar til þess að orðalag ákvæðisins, um að innskattur sé „að jafnaði“ hærri en útskattur, sé matskennt og veiti skattyfirvöldum svigrúm. Hann telur þó að slíkt mat verði að byggjast á heildarmati allra atvika, m.a. eðli og tilgangi starfseminnar. Kærandi heldur því fram að í sambærilegum málum hafi ríkisskattstjóri tekið mið af slíkum sjónarmiðum, en í hans tilviki virðist embættið hafa vikið frá þeirri framkvæmd án þess að skýrt komi fram í hinni kærðu ákvörðun á hvaða grundvelli sá viðsnúningur byggi. Þá byggir kærandi á því að ríkisskattstjóri hafi ekki tekið fullt tillit til þeirra upplýsinga sem lágu fyrir með umsókn hans, einkum um eðli og tilgang starfseminnar hér á landi.

Kærandi lýsir jafnframt þeirri framkvæmd sem hann telur að ríkisskattstjóri hafi almennt lagt til grundvallar við túlkun „að jafnaði“, þ.e. að (i) aðili verði að geta sýnt fram á að innskattur sé að jafnaði hærri en útskattur í reynd (en ekki einungis að það verði þannig í framtíð), og (ii) að einhver tími þurfi að líða svo unnt sé að meta hvort ástandið sé viðvarandi, og að í framkvæmd hafi það verið talið krefjast a.m.k. tveggja uppgjörstímabila.

Kærandi telur að í hans tilviki sé óumdeilt, með hliðsjón af gögnum sem lögð voru fram með umsókn um skráningu á grunnskrá virðisaukaskatts, að verulegur hluti veltu hans sé undanþeginn skattskyldri veltu samkvæmt 1. mgr. 12. gr. vskl. Þá telur kærandi að hann hafi jafnframt sýnt fram á að nægilega langt tímabil sé liðið til að meta viðvarandi stöðu, og vísar í því sambandi til innsendra virðisaukaskattsskýrslna þar sem fram komi sundurliðun innskatts og undanþeginnar veltu á nokkrum uppgjörstímabilum.

Með vísan til þess að undanþegin velta í starfsemi hans sé veruleg og muni áfram verða það, og að innflutningur búnaðar sem leiði til innskatts sé nauðsynlegur fyrir reksturinn, telur kærandi að leiða megi af heildarmati að hann verði „að jafnaði“ með hærri innskatt en útskatt í skilningi 3. mgr. 122. gr. tollalaga. Kærandi byggir því á að skilyrði ákvæðisins séu uppfyllt og að synjun á greiðslufresti leiði til óhagræðis sem fari gegn tilgangi ákvæðisins, þ.e. að draga úr fjármagnskostnaði og greiðslubyrði vegna fyrirkomulags við innflutning.

III. Umsögn ríkisskattstjóra. 

Í umsögn ríkisskattstjóra kemur fram að samkvæmt 3. mgr. 122. gr. tollalaga sé heimilt, að undangenginni umsókn, að fresta gjalddaga skuldafærðs virðisaukaskatts við innflutning fram að uppgjöri virðisaukaskatts fyrir sama uppgjörstímabil, enda sé aðili „að jafnaði“ með lægri útskatt en innskatt vegna þess að verulegur hluti veltu sé undanþeginn virðisaukaskatti samkvæmt 1. mgr. 12. gr. vskl. Að mati ríkisskattstjóra hafi kærandi ekki sýnt fram á að þetta skilyrði væri uppfyllt, þ.e. að hann væri að jafnaði í þeirri stöðu að útskattur væri lægri en innskattur vegna verulegrar undanþeginnar veltu, og því hafi ekki verið forsendur til að veita umbeðinn greiðslufrest. Varðandi vísan kæranda til systurfélags hans telur ríkisskattstjóri ekki tilefni til frekari umfjöllunar, enda ráðist mat á skilyrðum greiðslufrests af atvikum og gögnum í hverju máli.

Að lokum áréttar ríkisskattstjóri að synjun útiloki ekki að heimild verði veitt síðar, ef kærandi sýni með virðisaukaskattskýrslum fram á að hann sé að jafnaði með lægri útskatt en innskatt. Með vísan til þessa telur ríkisskattstjóri að staðfesta beri hina kærðu ákvörðun frá 26. febrúar 2026.

IV. Athugasemdir kæranda við umsögn ríkisskattstjóra.  

Kærandi telur umsögn ríkisskattstjóra ekki geyma efnislega umfjöllun sem tilefni er til að bregðast við. Umsögnin samanstendur að mati kæranda af endurtalningu lagaákvæða án frekari umfjöllunar og vísar því kærandi til kærunnar og þeirrar umfjöllunar sem þar er að finna.

V. Forsendur og niðurstaða. 

Ágreiningur málsins lýtur að því hvort kærandi uppfyllir skilyrði 3. mgr. 122. gr. tollalaga, til að njóta frestunar á gjalddaga skuldfærðs virðisaukaskatts fram að almennu uppgjöri virðisaukaskatts fyrir sama uppgjörstímabil. Samkvæmt ákvæðinu er ríkisskattstjóra heimil slík frestun á grundvelli umsóknar, enda sé aðili að jafnaði með lægri útskatt en innskatt þar sem verulegur hluti veltunnar er undanþeginn virðisaukaskatti skv. 1. mgr. 12. gr. vskl.

Við skýringu á því hvenær aðili telst „að jafnaði“ vera í framangreindri stöðu ber að mati ráðuneytisins að líta til markmiðs ákvæðisins. Af athugasemdum við 6. gr. frumvarps þess sem varð að lögum nr. 167/2008 verður skýrlega ráðið að tilgangur heimildarinnar er að takmarka þann fjármagnskostnað sem útflytjendur verða ella fyrir þegar þeir þurfa að greiða virðisaukaskatt við innflutning aðfanga en fá hann síðan endurgreiddan. Við túlkun á orðasambandinu „að jafnaði“ verður jafnframt að leggja til grundvallar almennan málskilning. Í íslenskri nútímamálsorðabók Stofnunar Árna Magnússonar er „að jafnaði“ skýrt „venjulega, eða yfirleitt“. Af því leiðir að matið beinist að því hver hin dæmigerða eða almenna staða sé, en ekki að því hvort um sé að ræða algilda reglu án frávika.

Þá kveður ákvæði 3. mgr. 122. gr. tollalaga ekki á um tiltekinn lágmarksfjölda uppgjörstímabila sem skilyrði matsins þannig að hægt sé að leggja mat á hvað teljist „að jafnaði“. Það liggur því fyrir að hvorki lög né lögskýringargögn kveða á um tiltekinn lágmarksfjölda uppgjörstímabila sem þurfi að líða áður en heimildin er veitt. Við beitingu ákvæðisins er því lagt til grundvallar að fara þurfi fram heildstætt mat á öllum atvikum máls, m.a. út frá eðli starfseminnar, fyrirliggjandi gögnum um skil og stöðu inn- og útskatts sem liggja fyrir við meðferð umsóknar sem og fyrirsjáanlegri skattstöðu.

Samkvæmt gögnum málsins liggja fyrir a.m.k. þrjú uppgjörstímabil sem ná yfir sex mánaða starfstíma. Af þeim má ráða að kærandi sé í reynd í þeirri stöðu sem ákvæðinu er ætlað að taka til, þ.e. innskattur sé að jafnaði hærri en útskattur. Við mat á því hvort sú staða teljist vera til staðar „að jafnaði“ verður að mati ráðuneytisins jafnframt að líta til þess sem fram kemur í kæru um rekstraráætlun og skipulagningu kæranda. Af gögnum málsins er ljóst að starfsemi kæranda felst í útflutningi á tækni- og skýjaþjónustu til erlendra aðila og leiðir beint af eðli þess rekstrar að innskattur vegna innflutnings á vélbúnaði verður hærri en útskattur. Þar sem gert er ráð fyrir því að viðskiptavinir kæranda séu eingöngu erlendir aðilar fellur öll sala hans undir 1. mgr. 12. gr. vskl. Þær upplýsingar styðja jafnframt að sú laga- og rekstrarlega staða sem fram kemur í virðisaukaskattsskilum kæranda sé ekki tilfallandi, heldur byggi á og leiði af eðli rekstursins.

Niðurstaðan samræmist einnig áðurnefndum markmiðum sem búa að baki lögfestingu heimildarákvæðis 3. mgr. 122. gr. tollalaga, þ.e. að draga úr því óhagræði og fjármagnskostnaði sem skapast þegar útflytjendur, og aðrir sem eru að jafnaði í inneignarstöðu, þurfa að greiða virðisaukaskatt við innflutning en fá hann endurgreiddan við uppgjör virðisaukaskatts á síðari tímapunkti.

Að mati ráðuneytisins færi það gegn markmiði ákvæðisins að synja umsókn kæranda, þegar fyrirliggjandi virðisaukaskattsskil hans sýna yfir þrjú uppgjörstímabil skýrt mynstur þess efnis að innskattur sé almennt hærri en útskattur og eðli starfseminnar bendi jafnframt til þess að undanþegin velta verði að jafnaði veruleg.

Með vísan til alls framangreinds er það mat ráðuneytisins að kærandi hafi sýnt fram á að skilyrði 3. mgr. 122. gr. tollalaga séu uppfyllt, þar sem hann sé að jafnaði með lægri útskatt en innskatt í skilningi ákvæðisins. Ber því að fella hina kæru ákvörðun ríkisskattstjóra úr gildi og veita kæranda umbeðinn greiðslufrest.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 26. febrúar 2026, um að hafna umsókn kæranda um greiðslufrest í tolli er felld úr gildi. Lagt er fyrir  ríkisskattstjóra að veita kæranda heimild til frestunar gjalddaga skuldfærðs virðisaukaskatts við innflutning fram að uppgjöri virðisaukaskatts fyrir sama uppgjörstímabil, á grundvelli 3. mgr. 122. gr. tollalaga.