Úrskurður nr. 253/2026

Hinn 1. júní 2026 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 253/2026

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100033

Kæra [...]

1 Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 3. október 2024 kærði einstaklingur sem kveðst heita [...], vera fædd [...] og vera ríkisborgari Sómalíu (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 19. september 2024, um að synja henni um alþjóðlega vernd á Íslandi. Kæranda var veitt dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal kærunefnd meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju hjá þeirri stofnun sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðun Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort kærandi eigi rétt á veitingu alþjóðlegrar verndar á grundvelli 1. eða 2. mgr. 37. gr. laganna, hvort skilyrði séu fyrir veitingu dvalarleyfis á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. laganna og hvort skilyrði fyrir brottvísun séu uppfyllt ef svo á við. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt. Kröfur í máli þessu eru í samræmi við framangreint.

Auk þess gerir kærandi kröfu um veitingu fjölskyldusameiningar.

Kæruheimild er í 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

2 Málsatvik

Samkvæmt lögregluskýrslu lagði kærandi fram umsókn um alþjóðlega vernd 12. desember 2022. Við leit í Eurodac gagnagrunninum sama dag kom í ljós að fingraför kæranda höfðu verið skráð í grunninn af yfirvöldum í Grikklandi. Í skýrslunni kemur m.a. fram að kærandi hafi komið til landsins 6. desember 2022 og hún hafi greint frá því að hafa hent skilríkjum sínum á flugvellinum.

Kærandi kom til verndarviðtals hjá Útlendingastofnun 23. febrúar 2023 ásamt löglærðum talsmanni sínum. Greindi kærandi frá því að fjölskylda hennar væri í Sómalíu og hún væri ekki í sambandi við þau. Aðspurð um hvort kærandi ætti eiginmann eða maka svaraði hún neitandi. Líkamlega og andlega heilsu sína kvað kærandi vera góða. Aðspurð hvort kærandi hafi orðið fyrir ofbeldi eða öðru sem hafi haft áhrif á andlega líðan hennar kvað hún það helst vera andlát tveggja frænda hennar í Sómalíu, ferðalag hennar til Grikklands og aðstæður í Grikklandi.

Með ákvörðun, dags. 22. mars 2023, komst Útlendingastofnun að þeirri niðurstöðu að umsókn kæranda um alþjóðlega vernd yrði ekki tekin til efnismeðferðar hér á landi. Af gögnum málsins er ljóst að kærandi hefur hlotið alþjóðlega vernd í Grikklandi 1. mars 2022 og með dvalarleyfi í gildi þar í landi til 23. mars 2027. Var það því niðurstaða Útlendingastofnunar að kærandi skyldi endursend þangað. Var sú ákvörðun ekki kærð til kærunefndar. Kærandi var ekki flutt til Grikklands innan þess frests sem kveðið var á um í þágildandi 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.

Kærandi lagði fram endurtekna umsókn um alþjóðlega vernd 18. október 2023. Aðspurð um hvað hafi breyst frá seinustu umsókn kæranda greindi hún frá því að á þeim tíma hafi hún verið einhleyp en núna væri hún gengin í hjúskap með nafngreindum einstaklingi (hér eftir A) og búi hjá honum á Íslandi. Þau hafi verið gefin saman að sómölskum sið, þ.e.a.s. að fjölskyldur þeirra hafi hist og ákveðið þetta. Greindi kærandi frá því að þau ættu von á því að fá hjúskaparvottorð sent frá Sómalíu. Þá kvaðst kærandi ganga með þeirra fyrsta barn. Samkvæmt gögnum málsins fæddist barn kæranda og A 8. febrúar 2024.

Kærandi kom til viðtala hjá Útlendingastofnun 17., 21. og 24. maí 2024 ásamt löglærðum talsmanni sínum og greindi frá helstu ástæðum flótta síns.

Í viðtali 17. maí 2024 greindi kærandi frá því að samband hennar og A hafi byrjað í kringum jólin 2022 og orðið formlegt í janúar 2023. Þau hafi gengið í hjónaband 22. apríl 2023 og kærandi flust til A í júní 2023. Trúlofun þeirra hafi farið fram í Sómalíu og þau gengið í hjónaband á Íslandi. Aðspurð hvar á Íslandi þau hafi gengið í hjónaband kvað hún það hafa verið hjá sýslumanninum í Kópavogi en þar sem kærandi hafi ekki verið með kennitölu hafi þau ekki getað gengið í löglegan hjúskap. Kærandi og A væru því ekki gift lögum samkvæmt. Var kærandi þá beðin um að lýsa því hvernig trúlofun hennar og A hafi farið fram í Sómalíu. Kærandi kvað fjölskyldur þeirra A hafa hist í mosku í [...] í Sómalíu 22. apríl 2023 og hafi leiðtogi moskunnar samþykkt hjónaband þeirra. Aðspurð kvaðst kærandi hafa sagt fjölskyldu sinni frá A í ágúst 2023. Er kærandi var spurð hvort hún gæti lagt fram einhver gögn sem gætu stutt við þá frásögn hennar að trúlofun þeirra A hafi farið fram í Sómalíu kvaðst hún enn vera að bíða eftir gögnunum. Aðspurð hvers vegna kærandi hafi ekki greint frá sambandi sínu við A í viðtali hennar 23. febrúar 2023 kvað hún það vera vegna þess að hún hafi ekki verið spurð að því hvort hún væri í sambandi.

Í viðtali kæranda 24. maí 2024 var hún spurð nánar um trúlofun hennar og A hinn 22. apríl 2023 og varðandi það að hún hafi greint frá því að fjölskyldur þeirra hafi hist í mosku í [...]. Greindi hún þá frá því að fjölskylda hennar hafi ekki hitt fjölskyldu A heldur hafi foreldrar hennar rætt við fjölskyldu A símleiðis og komið samþykki sínu fyrir hjónabandinu á framfæri við leiðtoga moskunnar. Var kærandi þá spurð hvers vegna hún hafi þá áður sérstaklega tilgreint að fjölskyldur þeirra hafi hist. Svaraði kærandi að foreldrar þeirra hafi rætt saman símleiðis en þau hafi ekki hist. Var kærandi þá spurð hvort bæði faðir hennar og móðir hefðu rætt við fjölskyldu A símleiðis og svaraði hún því að móðir hennar hafi rætt við fjölskyldu A. Í endurriti viðtalsins kemur þá fram athugasemd túlks sem greinir frá því að kærandi hafi stuðst við orð sem geti ýmist þýtt foreldri eða foreldrar. Aðspurð hvernig það geti staðist að trúlofun hennar og A hafi átt sér stað í apríl 2023 en kærandi hafi ekki greint fjölskyldu sinni frá A fyrr en í ágúst 2023 kvað hún föður sinn hafa heyrt af ráðahagnum í ágúst frá systur kæranda en að móðir hennar hafi vitað af sambandinu fyrr. Kærandi hafi ekki verið í góðu sambandi við föður sinn þegar hún hafi farið frá Sómalíu.

Í viðtali 21. maí 2024 kvaðst kærandi hafa flúið frá Sómalíu vegna þess að henni hafi ekki fundist hún vera örugg og af ótta við að faðir hennar myndi meiða hana. Kvaðst kærandi hafa hitt einstakling sem hún hafi viljað giftast (hér eftir Y) en fjölskylda hennar verið á móti því. Á sama tíma hafi faðir hennar veikst og þurft á aðgerð að halda og hafi ásamt frænku kæranda tekið lán til þess að greiða fyrir aðgerðina. Kvað hún föður sinn og frænku hins vegar ekki hafa náð að greiða lánið til baka og ákveðið að kærandi myndi giftast manninum sem hafi lánað þeim (hér eftir X) til þess að endurgreiða skuldina. Kærandi hafi verið á móti því, sem og amma hennar og frændi, og rifrildi vegna málsins hafi endað í áflogum. Aðspurð hvenær kærandi hafi átt að giftast X kvað hún það hafa átt að vera í júní 2021. Kærandi kvaðst hafa farið frá heimabæ sínum nóttina áður en hún hafi átt að giftast X. Hún hafi farið til konu í Hargeisa, sem hafi áður kennt henni um Kóraninn, og dvalið hjá henni í tvo daga. Eftir tvo daga í Hargeisa hafi kærandi ferðast til Tyrklands með konunni á ferðaskilríkjum dóttur konunnar. Hún hafi síðan farið til Grikklands, Þýskalands og að lokum Íslands. Var kærandi þá spurð hvort þetta hafi verið í júní 2021. Svaraði kærandi að svo væri ekki heldur hafi hún farið frá Sómalíu í desember og greindi frá því að í júní 2021 hafi hún verið upplýst um hjónabandið en hjónavígslan hafi átt að fara fram 17. desember 2021 í [...] í [...], þar sem kærandi kvaðst hafa búið. Áðurnefnda ömmu sína og frænda kvað hún hafa verið þau einu sem hafi getað hjálpað sér en þau hafi bæði látist á því tímabili. Var kærandi þá spurð hvort hún gæti veitt nánari upplýsingar um það hvar hjónavígslan hafi átt að fara fram og kvað hún viðburðinn hafa átt að fara fram á heimili kæranda eða í mosku og að brúðguminn hafi átt að greiða tiltekna fjárhæð.

Í viðtali kæranda 24. maí 2024 kvað hún föður sinn hafa undirgengist aðgerðina á tilteknum spítala í [...] í upphafi árs 2020 og að faðir hennar hafi fengið lán hjá X í kringum 2020. Faðir hennar hafi dvalið á spítalanum þegar þau hafi þurft lánið og frænka kæranda tekið lánið til þess að greiða fyrir aðgerðina. Kvað hún X vera í kringum sextugt og að hann væri verslunareigandi og nágranni áðurnefndrar frænku. X hafi margoft beðið um endurgreiðslu og frænkan tjáð X að hún gæti ekki endurgreitt honum en að lokum hafi frænkan ákveðið að kærandi yrði að giftast X vegna þessa. Kærandi kvað föður sinn hafa skuldað X um 17 milljónir sómalílandsskildinga. Áætlað hafi verið að hjónavígslan færi fram kvöldið 17. desember 2021. Hún hafi hlaupist á brott sama dag og yfirgefið heimaþorp sitt, [...] og síðan farið frá Sómalíu 19. desember s.á. Var kærandi þá minnt á að í fyrra viðtali hafi hún greint frá því að hafa flúið nóttina áður en hún hafi átt að giftast X og greindi kærandi frá því að í fyrra viðtali hafi hún sagt að hún væri ekki viss um nákvæma dagsetningu brúðkaupsins og hvort það hafi átt að vera 17. eða 18. desember en hún hafi fengið það staðfest hjá móður sinni að brúðkaupið hafi átt að fara fram 17. desember. Vísaði fulltrúi Útlendingastofnunar þá til þess að ekki yrði ráðið að kærandi hafi nokkurn tímann nefnt 18. desember í fyrra viðtalinu og kvaðst kærandi vera viss um að hafa sagt túlknum að hún væri óviss hvort um væri að ræða 17. eða 18. Hún hafi rætt við móður sína eftir viðtalið og fengið það staðfest hjá móður sinni að brúðkaupið hafi átt að fara fram 17. desember 2021. Áðurnefnda frænku sína kvað kærandi hins vegar hafa tjáð sér að brúðkaupið ætti að fara fram 18. desember 2021. Útskýrði kærandi þá nánar að morguninn 17. desember 2021 hafi frænka hennar tjáð henni að athöfnin ætti að fara fram kvöldið 18. desember 2021. Fjölskyldu sína kvað kærandi hafa leitað að sér þá tvo daga sem hún hafi dvalið í Hargeisa og hún hafi haldið sig innandyra af ótta við að faðir hennar myndi finna hana. Kærandi hafi ekki orðið fyrir neinu á meðan hún dvaldi í Hargeisa en systir hennar hafi tjáð henni að fjölskyldan væri að leita að kæranda. Aðspurð hvort kærandi hafi leitað aðstoðar lögreglunnar eða yfirvalda í Sómalíu svaraði kærandi að frænka hennar og faðir hafi komið Y í fangelsi svo kærandi hafi vitað að hún fengi enga aðstoð frá stjórnvöldum. Það kvað hún hafa gerst í kringum september eða október 2021. Ástæðuna kvað kærandi vera að hún og Y hafi hlaupist á brott saman, á býli fjölskyldu hans í nafngreindum bæ nálægt [...]. Þegar frænka kæranda og faðir hafi náð þeim hafi þau komið Y í fangelsi og beitt kæranda ofbeldi. Auk þess taldi kærandi sig ekki geta fengið aðstoð yfirvalda þar sem hún ætti ekki pening.

Í viðtölum hjá Útlendingastofnun kvaðst kærandi vera fædd í [...] í Sómalíu en hún hafi búið í [...] frá fimm ára aldri og þar til hún hafi farið frá Sómalíu í desember 2021. [...] kvað kærandi vera í Las Geel umdæmi (s. degmo) og vera staðsett á milli [...] og Hargeisa. Kærandi játaði því að [...] væri þorp innan Las Geel og hún væri því frá Sómalílandi. Aðspurð um hvaða svæði (s. gobol) [...] eða Las Geel tilheyri nefndi kærandi Maroodi Jeex. Hún hafi verið búsett í hefðbundnum sómölskum kofa (e. hut) ásamt framangreindri frænku sinni í föðurætt og börnum hennar. Kærandi kvaðst eiga sex systkin, þar af eina systur, sem öll væru búsett í [...]. Móður sína kvað kærandi einnig vera búsetta í [...] en föður sinn kvað kærandi vera búsettan á milli [...] og Hargeisa. Aðspurð hvort hún héldi reglulegu sambandi við skyldmenni sín í Sómalílandi kvaðst hún halda sambandi við móður sína og systur.

Aðspurð hvern hún óttaðist í Sómalíu kvaðst hún óttast föður sinn og frænku. Hún hafi seinast átt í samskiptum við þau í ágúst 2023 og þau hafi þá ógnað kæranda og verið móðgandi í hennar garð. Aðspurð hvort faðir hennar hafi ógnað kæranda reglulega og hvort þau ræði oft saman svaraði hún neitandi. Hótanirnar hafi verið símleiðis og þau hafi einungis rætt saman í ágúst 2023. Hún hafi einnig heyrt að hann hafi látið systur hennar giftast ótilgreindum manni.

Kærandi kvaðst tilheyra minnihlutaættbálknum Gabooye í heimaríki og undirættbálknum Muuse Dhariyo. Kvað hún að mismunað væri gegn meðlimum ættbálksins á vinnumarkaði, við veitingu opinberra starfa og að ættbálkurinn verði fyrir mismunun af hálfu samfélagsins. Sjálf hafi kærandi ekki getað haldið menntun sinni áfram vegna ættbálksins. Kærandi hafi stundað nám í fimm ár en verið sú eina úr ættbálknum í skólanum og orðið fyrir mismunun og illri meðferð af hálfu kennara og annarra nemenda í skólanum vegna ættbálksins. Kvaðst hún ekki hafa eignast vini í skólanum, kennarar hafi neitað að aðstoða kæranda og nemendur stundum klagað kæranda að ósekju vegna ættbálksins. Var kærandi þá spurð hvort hún hafi verið rekin úr skóla, þar sem hún hefði greint frá því að hafa ekki getað haldið menntun sinni áfram, og svaraði kærandi að hún hafi ekki verið rekin úr skóla en hún hafi ekki getað haldið áfram að sætta sig við slæma meðferð og mismunun. Aðspurð kvaðst kærandi ekki vita mikið um Gabooye ættbálkinn en hún greindi frá því að margir ættbálkar væru undir Gabooye. Kærandi viti ekki mikið um þá eða um sinn eigin undirættbálk. Greindi hún frá því að undirættbálkur hennar væri einn ættbálkanna sem finnist í Sómalílandi og í raun væri ekkert sem aðskilji meðlimi ættbálksins frá öðrum, þau aðhyllist sömu trú og líti eins út en þeim væri mismunað. Var kærandi þá spurð hvort hún viti hvort Gabooye beri einhver önnur nöfn í Sómalíu kvað hún A tilheyra Gabooye en að ættbálkur hans notist við heitið Madhibaan. Aðspurð hvort kærandi hafi orðið fyrir annarri illri meðferð en hún hafði greint frá að hafa orðið fyrir í skólanum svaraði kærandi að hún hafi orðið fyrir kynfæralimlestingum og ekki verið heimilað að giftast þeim sem hún vildi.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar var kæranda synjað um alþjóðlega vernd en veitt dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Í ákvörðuninni kemur fram að A hafi verið veitt viðbótarvernd á Íslandi 9. mars 2021 og að sonur kæranda eigi rétt á vernd á grundvelli 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga í ljósi stöðu A. Kærandi kærði ákvörðunina til kærunefndar 3. október 2024. Greinargerð ásamt viðbótargögnum barst kærunefnd 17. október 2024. Kærunefnd sendi kæranda tölvubréf 30. mars og 15. apríl 2026. Svör bárust 17. apríl 2026 og viðbótargögn 20. apríl s.á.

3 Greinargerð til kærunefndar

Nefndin hefur farið yfir greinargerð kæranda og fylgiskjöl og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Verða aðeins reifuð hér helstu atriði greinargerðarinnar.

Í greinargerð kæranda er vísað til landaskýrslna og er mati Útlendingastofnunar á aðstæðum í Sómalíu mótmælt. Einnig er vísað til mats Útlendingastofnunar á trúverðugleika frásagnar kæranda og því mati mótmælt. Mótmælir kærandi þeirri niðurstöðu stofnunarinnar að framburður hennar um ofsóknir sé ótrúverðugur í heild sinni og áréttar að frásögn hennar komi heim og saman við fyrirliggjandi landaupplýsingar. Þá gerir kærandi athugasemd við það að í hinni kærðu ákvörðun sé hvergi tekin afstaða til þess hvort kærandi sé einstaklingur í viðkvæmri stöðu, sbr. 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga.

Þá gerir kærandi athugasemd við það að Útlendingastofnun hafi ekki tekið afstöðu til kröfu hennar til fjölskyldusameiningar við barn sitt samkvæmt 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga. Að mati kæranda teljist það alvarlegur annmarki á ákvörðun stofnunarinnar. Þá sé kærandi ósammála þeirri túlkun stofnunarinnar á ákvæði 3. mgr. 45. gr., sem henni hafi verið veitt í tölvubréfi stofnunarinnar til kæranda. Um málavexti vísar kærandi til fyrirliggjandi gagna málsins.

Kærandi krefst þess aðallega að verða veitt alþjóðleg vernd sem flóttamaður hér á landi samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Byggir kærandi á því að hún hafi ástæðuríkan ótta á að verða fyrir ofsóknum. Vísar hún til þess að fyrri lífsreynsla hennar og yfirvofandi aðstæður í heimaríki samræmist hugtakinu ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr. þar sem lífi og frelsi kæranda yrði ógnað. Í viðtali hafi kærandi lýst nauðungarhjónabandi sem hún telji uppfylla skilyrði 1. mgr. 37. gr. laganna. Kærandi byggir einnig á því að tilheyra ákveðnu þjóðerni í skilningi c-liðar 3. mgr. 38. gr. laganna á þeim grundvelli að hún tilheyri ættbálknum Gabooye, nánar tiltekið Muuse Dhariyo. Kærandi byggir einnig á því að hún tilheyri ákveðnum þjóðfélagshópi í skilningi d-liðar 3. mgr. 38. gr. laganna þar sem hún hafi orðið fyrir kynbundnu ofbeldi, sé ung og yrði í raun einstæð móðir yrði henni gert að snúa aftur til Sómalíu. Þá vísar kærandi til þess að faðir hennar og frænka hafi ætlað að þvinga kæranda til hjónabands með manni á [...] til þess að gera upp skuld föður hennar. Kærandi telji sig því hafa fullt tilefni til þess að óttast fjölskyldu sína. Vísar kærandi til þess að þeir sem standi að ofsóknunum í garð kæranda séu faðir hennar og frænka og að hún eigi vernd stjórnvalda í heimaríki ekki vísa þar sem stjórnvöld hafi ekki getu til þess að veita henni vernd.

Verði ekki fallist á aðalkröfu málsins krefst kærandi þess til vara að verða veitt dvalarleyfi á grundvelli fjölskyldusameiningar með vísan til 2. eða 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga. Vísar kærandi til þess að unnusti hennar og barnsfaðir hafi þegar hlotið alþjóðlega vernd hér á landi og því beri að veita kæranda vernd samkvæmt 2. mgr. 45. gr. laganna. Byggir kærandi á því að hún sé maki hans en í öllu falli sambúðarmaki, þar sem þau búi saman hérlendis ásamt barni þeirra. Kærandi eigi einnig rétt á fjölskyldusameiningu við barn sitt samkvæmt 3. mgr. 45. gr. laga og vísar hún til úrskurðar kærunefndar útlendingamála nr. 509/2022.

Til þrautavara krefst kærandi þess að verða veitt viðbótarvernd hér á landi með vísan til 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Kærandi telji að líta verði til öryggisástands í Sómalíu, ástæðu flótta hennar og hættu á ómannúðlegri og vanvirðandi meðferð í sinn garð í heimaríki. Vísar kærandi m.a. til rannsóknarreglunnar og til þess að stjórnvöldum beri í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar að túlka vafa kæranda í hag, sé frásögn hans trúverðug og eigi sér stoð í hlutlægum gögnum. Þá verði að mati kæranda að taka tillit til þess að hún sé einstaklingur í mjög viðkvæmri stöðu í skilningi 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga bæði þar sem í Sómalíu væri kærandi í raun einstætt foreldri með ungt barn þar sem barnsfaðir hennar geti ekki fylgt henni þangað, hún yrði án aðstoðar frá fjölskyldu sinnar og sé auk þess fórnarlamb kynfæralimlestinga, sem kærandi vísar til að auki verulega viðkvæmni hennar á atriðum sem falli undir 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

Til þrautaþrautavara krefst kærandi þess að hin kærða ákvörðun verði staðfest.

Með endursendingu kæranda til heimaríkis yrði brotið gegn meginreglunni um bann við endursendingu, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga. Að auki brjóti slík ákvörðun í bága við 1. mgr. 68. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, 2. og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, 6. og 7. gr. alþjóðasamnings um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi og 33. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna.

4 Reglur stjórnsýsluréttar og málsmeðferð samkvæmt lögum um útlendinga

Í greinargerð kæranda kemur fram að kærandi telji það vera alvarlegan annmarka á ákvörðun stofnunarinnar að í ákvörðuninni hafi ekki verið fjallað um kröfu kæranda til fjölskyldusameiningar við barn sitt samkvæmt 3. mgr. 45. gr. laganna. Kærandi geri einnig athugasemd við það að hvergi sé tekin afstaða til þess hvort kærandi sé einstaklingur í viðkvæmri stöðu, sbr. 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga.

Í gögnum málsins liggur fyrir greinargerð kæranda til Útlendingastofnunar, dags. 7. júní 2024. Í greinargerðinni er gerð sú krafa til vara að kæranda verði veitt dvalarleyfi á grundvelli fjölskyldusameiningar með vísan til 2. eða 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga. Ljóst er af hinni kærðu ákvörðun að Útlendingastofnun tók ekki afstöðu til kröfu kæranda um 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga. Með tölvubréfi 20. september 2024 veitti stofnunin kæranda svör við fyrirspurn talsmanns hennar þar að lútandi, beðist afsökunar á þeim mistökum og rök færð fyrir því að ákvæðið eigi ekki við um kæranda. Kærunefnd hefur fjallað um framangreinda kröfu í kafla 6.2 og þrátt fyrir að það hefði verið í samræmi við góða stjórnsýsluhætti að taka afstöðu til fyrrgreindrar kröfu kæranda í hinni kærðu ákvörðun er með vísan til niðurstöðu kærunefndar ekki ástæða til þess að fella ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi af þeim sökum.

Kærunefnd hefur farið yfir málsmeðferð Útlendingastofnunar og hina kærðu ákvörðun sem er að öðru leyti í samræmi við málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Er því ekki ástæða til þess að fella ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi af þeim sökum.

5 Alþjóðleg vernd

5.1 Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð nr. 540/2017 um útlendinga, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Jafnframt ber að líta til ákvæða alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna frá 1951, ásamt viðauka við samninginn frá 1967, og annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

Í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, sem byggir á A-lið 1. gr. flóttamannasamningsins, segir:

Flóttamaður samkvæmt lögum þessum telst vera útlendingur sem er utan heimalands síns af ástæðuríkum ótta við að vera ofsóttur vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, aðildar að tilteknum þjóðfélagshópi eða vegna stjórnmálaskoðana og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta færa sér í nyt vernd þess lands; eða sá sem er ríkisfangslaus og er utan þess lands þar sem hann áður hafði reglulegt aðsetur vegna slíkra atburða og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta hverfa aftur þangað, sbr. A-lið 1. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna frá 28. júlí 1951 og bókun við samninginn frá 31. janúar 1967, sbr. einnig 38. gr. laga þessara.

Í 38. gr. laga um útlendinga eru sett fram viðmið um það hvað felist í hugtakinu ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr., á hvaða grundvelli ofsóknir geta byggst og hvaða aðilar geta verið valdir að þeim. Í 1. mgr. ákvæðisins segir:

Ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr. eru þær athafnir sem í eðli sínu eða vegna þess að þær eru endurteknar fela í sér alvarleg brot á grundvallarmannréttindum, einkum ófrávíkjanlegum grundvallarmannréttindum á borð við réttinn til lífs og bann við pyndingum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, bann við þrældómi og þrælkun og bann við refsingum án laga. Sama á við um samsafn athafna, þ.m.t. ólögmæta mismunun, sem hafa eða geta haft sömu eða sambærileg áhrif á einstakling.

Í 2. mgr. 38. gr. laga um útlendinga er fjallað um í hverju ofsóknir geta falist. Þá eru þær ástæður sem ofsóknir þurfa að tengjast skilgreindar nánar í 3. mgr. 38. gr. laganna.

Í 4. mgr. 38. gr. kemur fram að þeir aðilar sem geta verið valdir að ofsóknum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð séu:

a. ríkið,

b. hópar eða samtök sem stjórna ríkinu eða verulegum hluta landsvæðis þess,

c. aðrir aðilar, sem ekki fara með ríkisvald, ef sýnt er fram á að ríkið eða hópar eða samtök samkvæmt b-lið, þ.m.t. alþjóðastofnanir, geti ekki eða vilji ekki veita vernd gegn ofsóknum eða meðferð sem fellur undir 2. mgr. 37. gr., m.a. með því að ákæra og refsa fyrir athafnir sem fela í sér ofsóknir.

Orðasambandið „ástæðuríkur ótti við að vera ofsóttur“ í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga inniheldur huglæga og hlutlæga þætti og þarf að taka tillit til hvors tveggja þegar mat er lagt á umsókn um alþjóðlega vernd. Mat á því hvort ótti umsækjanda sé ástæðuríkur getur verið byggt á persónulegri reynslu umsækjanda sem og á upplýsingum um ofsóknir sem aðrir í umhverfi hans eða þeir sem tilheyra sama hópi hafa orðið fyrir. Umsækjandi sem hefur sýnt fram á að hann hafi þegar orðið fyrir ofsóknum í heimaríki, sbr. 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga, eða beinum og marktækum hótunum um slíkar ofsóknir, yrði almennt talinn hafa sýnt fram á ástæðuríkan ótta við slíkar ofsóknir snúi hann aftur til heimaríkis nema talið verði að miklar líkur séu á því að slíkar ofsóknir yrðu ekki endurteknar, t.d. þar sem aðstæður í heimaríki hans hafi breyst. Þótt umsækjandi um alþjóðlega vernd skuli njóta vafa upp að ákveðnu marki verður umsækjandinn með rökstuddum hætti að leiða líkur að því að hans bíði ofsóknir í heimaríki. Frásögn umsækjanda og önnur gögn um einstaklingsbundnar aðstæður hans verða því almennt að fá stuðning í hlutlægum og áreiðanlegum upplýsingum um heimaríki umsækjanda, stjórnvöld, stjórnarfar og löggjöf þess. Þá er litið til sambærilegra upplýsinga um ástand, aðstöðu og verndarþörf þess hóps sem umsækjandi tilheyrir eða er talinn tilheyra.

Við mat á umsóknum um alþjóðlega vernd verða stjórnvöld því að leggja mat á auðkenni umsækjanda, landaupplýsingar um það heimaríki umsækjanda sem til meðferðar er og trúverðugleika frásagnar umsækjanda.

Við mat á trúverðugleika er höfð til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um málsmeðferð og viðmið við mat á umsókn um alþjóðlega vernd (Handbook and Guidelines on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status, Genf 2019). Þá er tekið mið af skýrslu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna og Flóttamannasjóðs Evrópusambandsins um trúverðugleikamat, eftir því sem við á (Beyond Proof: Credibility Assessment in EU Asylum Systems, Brussel 2013).

Samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga er útlendingur einnig flóttamaður ef, verði hann sendur aftur til heimaríkis síns, raunhæf ástæða er til að ætla að hann eigi á hættu að sæta dauðarefsingu, pyndingum eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu eða hann verði fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum þar sem ekki er greint á milli hernaðarlegra og borgaralegra skotmarka. Sama gildir um ríkisfangslausan einstakling.

Við mat á því hvort aðstæður kæranda séu slíkar að þær eigi undir 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga hefur kærunefnd talið rétt að líta til 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur fjallað um það mat sem þarf að fara fram á því hvort kærandi sé í raunverulegri hættu á að verða fyrir meðferð sem falli undir 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu sem bannar pyndingar og ómannlega eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Hefur dómstóllinn sagt að 3. gr. sáttmálans geti átt við þegar hættan stafar frá einstaklingum eða hópi fólks sem ekki séu fulltrúar stjórnvalda. Kærandi verður þó að geta sýnt fram á að gildar ástæður séu til að ætla að um raunverulega hættu sé að ræða og að stjórnvöld í ríkinu séu ekki í stakk búin til að veita viðeigandi vernd. Ekki er nóg að aðeins sé um að ræða möguleika á illri meðferð og verður frásögn kæranda að fá stuðning í öðrum gögnum (sjá t.d. dóma Mannréttindadómstóls Evrópu í máli NA gegn Bretlandi (mál nr. 25904/07) frá 7. júlí 2008 og H.L.R. gegn Frakklandi (mál nr. 24573/94) frá 29. apríl 1997).

5.2 Auðkenni og ríkisfang

Í ákvörðun Útlendingastofnunar kemur fram að kærandi hafi verið án skilríkja við komuna til Íslands og hafi greint frá því að hafa hent skilríkjum sínum á flugvellinum við komuna til landsins. Taldi Útlendingastofnun kæranda ekki hafa sannað hver hún væri með fullnægjandi hætti. Með vísan til þess var leyst úr auðkenni kæranda á grundvelli mats á trúverðugleika og komst Útlendingastofnun að þeirri niðurstöðu að kærandi kunni að vera fædd í borginni [...] og uppalin í [...] í Sómalílandi þó auðkenni hennar væri að öðru leyti óupplýst.

Kærunefnd telur ekki ástæðu til að hnekkja framangreindu mati Útlendingastofnunar og verður því lagt til grundvallar að kærandi sé sómalskur ríkisborgari.

5.3 Landaupplýsingar

Kærunefnd útlendingamála hefur lagt mat á aðstæður í Sómalíu, m.a. með hliðsjón af eftirfarandi skýrslum:

• 2024 Country Reports on Human Rights Practices – Somalia (US Department of State, 12. ágúst 2025);
• 2023 Country Reports on Human Rights Practices – Somalia (US Department of State, 23. apríl 2024);
• 2022 Country Reports on Human Rights Practices – Somalia (US Department of State, 20. mars 2023);
• 2023 Report on International Religious Freedom: Somalia (US Department of State, 1. júlí 2024);
• 2024 UNICEF Somalia Annual Report (UNICEF Somalia, 28. febrúar 2025);
• Access to Land and Tenure Documents. A situational analysis of minority groups in SouthWest, Jubaland and Puntland States of Somalia (Norwegian Refugee Council (NRC), febrúar 2025);
• Amnesty International Report 2022/23 – Somalia (Amnesty International, 27. mars 2023);
• Amnesty International Report 2024 – The State of the World’s Human Rights; Somalia 2024 (Amnesty International, 29. apríl 2025);
• Amnesty International Report 2023 – The State of the World’s Human Rights; Somalia 2023 (Amnesty International, 24. apríl 2024);
• Assessment Report on Minority Groups – Somalia 2025 (Minority Empowerment & Development Agency (MEDA, 27. febrúar 2025);
• Benadir Regional Report 2020, Somali Health and Demographic Survey (SHDS) (Somalia National Bureau of Statistics, júlí 2021);
• BTI 2024 Country Report – Somalia (Bertelsmann Stiftung, 19. mars 2024);
• Challenges Facing the Health System in Somalia and Implications for Achieving the SDGs (European Journal of Public Health, 30. september 2020);
• Clans in Somalia (Austrian Centre for Countryac of Origin and Asylum Research and Documentation (ACCORD), desember 2009);
• Country Background Note – Somalia (UK Home Office, desember 2020);
• Country Guidance: Somalia (EUAA, október 2025);
• Country Guidance: Somalia (EUAA, ágúst 2023);
• Country of Origin Information – Somalia: Health care services in Mogadishu (Danish Immigration Service, mars 2024);
• Country of Origin Information – Somalia: Health care services in Mogadishu (Danish Immigration Service, febrúar 2025);
• Country of Origin Information – Somalia: Health System (Danish Immigration Service, nóvember 2020);
• Country Policy and Information Note – Somalia: Majority clans and minority groups in south and central Somalia (UK Home Office, júní 2017);
• Country Reports on Terrorism 2023 – Somalia (US Department of State, 12. desember 2024);
• DFAT Country Information Report Somalia (DFAT, 13. júní 2017);
• EASO COI Report: Somalia Actors (EUAA, 1. júlí 2021);
• EASO Country of Origin Information Report: Somalia – Targeted profiles (EUAA, 19. september 2021);
• Eyle in Somalia (Minority Rights Group, uppfært nóvember 2024);
• EUAA, COI Report – Somalia: Country Focus (EUAA, maí 2025);
• EUAA, COI Report – Somalia: Security Situation (EUAA, maí 2025);
• Freedom in the World 2025 – Somalia (Freedom House, 2025);
• Freedom in the World 2024 – Somalia (Freedom House, 2024);
• Genelogical Table of Somali Clans (UNHCR Somalia);
• Humanitarian Needs Overview 2023 – Somalia (OCHA, 8. febrúar 2023);
• International Protection Considerations with Regard to People Fleeing Somalia (UNHCR, 6. september 2022);
• Key socio-economic indicators (EUAA, september 2021);
• Protection of Civilians: Building the Foundation for Peace, Security and Human Rights in Somalia (OHCHR, UNSOM, 10. desember 2017);
• Query response on Somalia: Low status groups (Landinfo, 12. desember 2016);
• Situation in Somalia: Report of the Secretary-General (UN Security Council, 8. febrúar 2022);
• Situation in Somalia: Report of the Secretary-General (UN Security Council, 15. júní 2023);
• Situation in Somalia: Report of the Secretary-General (UN Security Council, 3. júní 2024);
• Situation in Somalia: Report of the Secretary-General (UN Security Council, 30. september 2025);
• Somalia: Basisinfo (Landinfo, 22. mars 2021);
• Somalia country profile (BBC, 2. janúar 2024);
• Somalia. Key crises to watch in 2023 (Acaps, 14. apríl 2023);
• Somalia; Major political, security, and humanitarian developments [q24-2025] (EUAA, 13. ágúst 2025);
• Somalia – Security situation (EUAA, 21. febrúar 2023);
• Somalia – Security situation update (EUAA, 25. apríl 2023):
• Somalia Situation Reports 2023 (UNICEF, 9. september 2023);
• The World Factbook – Somalia (CIA, síðast uppfært 19. Janúar 2026);
• Vefsíða Minority Rights Group – Occupational groups in Somalia (https://minorityrights.org/communities/occupational-groups/, síðast uppfært í nóvember 2024) og
• Vefsíða Minority Rights Group – Somalia (https://minorityrights.org/country/somalia/, síðast uppfært í nóvember 2024).

Sómalía er sambandslýðveldi með rúmlega 20 milljónir íbúa. Ríkið lýsti yfir sjálfstæði frá Bretum og Ítölum þann 1. júlí 1960. Hinn 20. september 1960 gerðist Sómalía aðili að Sameinuðu þjóðunum. Ríkið fullgilti alþjóðasamning um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi sem og alþjóðasamning um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi árið 1990. Ríkið fullgilti alþjóðasamning um afnám alls kynþáttamisréttis árið 1975 og samning Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum og annarri grimmilegri, ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu árið 1990. Sómalía fullgilti samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins árið 2015 og samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks árið 2019.

Í skýrslu EUAA frá árinu 2016 kemur fram að árið 1991 hafi brotist út borgarastyrjöld í Sómalíu eftir að vopnaðir andspyrnuhópar hafi steypt þáverandi forseta landsins, Siad Barre, og ríkisstjórn hans af stóli. Næstu ár hafi einkennst af miklum átökum og lögleysu í landinu án þess að starfhæf ríkisstjórn væri við völd. Í ágúst 2012 hafi fyrsta varanlega alríkisstjórnin verið mynduð frá því borgarastyrjöldin hafi hafist. Frá árinu 2009 hafi átök verið bundin við mið- og suðurhluta Sómalíu á milli ríkisstjórnar landsins og bandamanna þeirra annars vegar og íslamskra öfgahópa hins vegar, einkum Al-Shabaab, sem hafi náð stjórn á nokkrum svæðum í landinu. Samkvæmt skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins frá 2023 beri hryðjuverkasamtökin Al-Shabaab m.a. ábyrgð á fjölda hryðjuverkaárása síðustu ár í Sómalíu sem kostað hafi hundruð óbreyttra borgara lífið.

Í framangreindum heimildum, m.a. skýrslu búsetunefndar Sameinuðu þjóðanna frá árinu 2006 og skýrslu EUAA frá 2023, kemur fram að í kjölfar borgarastyrjaldarinnar árið 1991 hafi ættbálkar í norður Sómalíu ákveðið að lýsa yfir sjálfstæði og stofnað lýðveldið Sómalíland. Frá árinu 1991 hafi Sómalíland átt í erfiðleikum með að koma á fót starfhæfu lýðræðisríki en Sómalíland sé ekki viðurkennt af alþjóðasamfélaginu sem sjálfstætt ríki. Þá hafi héruðin Bari, Nugaal og norðurhluti Mudug sett á fót sjálfstjórnarríkið Puntland í norðausturhluta Sómalíu árið 1998 og hafi ríkið haft sjálfstjórn síðan. Í Puntlandi ríki mesti stöðugleiki í Sómalíu og það sé þróaðasta ríki landsins. Átta héruð tilheyri Puntlandi. Ólíkt Sómalílandi hafi Puntland ekki leitast eftir sjálfstæði frá Sómalíu. Frá árinu 1998 hafi Puntland átt í deilum við Sómalíland um umdæmin Sool, þar sem höfuðborgin Laas Canood er, og Sanaag. Þá séu einnig deilur milli Puntland og Sómalílands um svæðið Cayn (í Togdheer umdæmi).

Í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2023 segir að starfandi dómstólar séu í Sómalílandi en í ljósi skorts á reynslumiklum dómurum og fullnægjandi skjalavörslu sé ekki hægt að líta til fordæma og sækja fólk til saka fyrir víðtæka spillingu. Þá sé mikil spilling í dómskerfinu. Löggjöfin í Sómalílandi sé þrískipt; lög íslam (Sharia), venjuréttur (xeer) og formleg lög, en lögin séu ekki vel samþætt. Vegna annmarka í dómskerfinu sem og í opinberum stofnunum hafi xeer lögin, sem séu aðallega notuð í samskiptum ættbálka, mikið vægi í sómalísku samfélagi. Samkvæmt lögum séu ákærðir almennt taldir saklausir uns sekt þeirra sé sönnuð jafnframt sem þeir eigi rétt á að njóta aðstoðar lögmanns. Þá séu réttarhöld í Sómalílandi opin almenningi. Réttindi sakborninga hafi þó ekki alltaf verið virt af yfirvöldum. Í Sómalílandi sé starfandi lögregla, saksóknari, dómstólar og fangelsi og heyri stofnanirnar undir svæðisstjórn Sómalílands en ekki ríkisstjórn Sómalíu. Fyrir utan hefðbundna lögreglu (e. Somaliland Police Force) sé Sómalíland einnig með her (e. Somaliland Army) og fari þessar sveitir aðallega með löggæsluvaldið á svæðinu. Heimildir bera með sér að mikil framþróun hafi átt sér stað árið 2024 á sviði mannréttinda og réttaröryggis í Sómalílandi. Samstarfsverkefni mannréttindanefndar Sómalílands (e. Somaliland National Human Rights Commission (SLNHRC)) og Þróunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna hafi leitt til áþreifanlegra umbóta fyrir viðkvæma hópa yfir allt Sómalíland. Aðgangur að réttarkerfinu hafi verið aukinn, löggæsla byggð á einstaklingsbundnum réttindum verið efld og réttaröryggi fyrir jaðarsetta hópa verið tryggt. Hátt í 1.500 einstaklingar hafi hlotið endurgjaldslausa lögfræðilega aðstoð á árinu 2024 með innleiðingu verkefnisins, aðgerðir hafi leitt til kerfisbundinna umbóta á gæsluvarðhaldsfangelsum og nýstárlegar þjálfunaraðferðir hafi brúað bilið milli löggæslu og samfélaga. Samkvæmt skýrslu ACCORD sé Sómalíland öruggasta svæðið í Sómalíu og árið 2017 hafi einungis níu einstaklingar látið lífið í Sómalílandi vegna átaka á svæðinu. Í skýrslu EUAA um öryggisástand í Sómalíu frá 2025 kemur fram að yfirvöld í Sómalílandi séu með fulla stjórn á yfirráðasvæði sínu og er ekki að finna neinar skráðar árásir af hálfu Al-Shabaab á svæðinu í nýjustu heimildum um svæðið. Al-Shabaab sé ekki með stjórn á neinu svæði í Sómalílandi. Þá beri heimildir frá ACLED með sér að á tímabilinu 1. apríl 2023 til 21. mars 2025 hafi alls 14 öryggisatvik verið skrásett á Wogoyi Galbeed svæðinu sem hafi leitt til 22 dauðsfalla. Sjö einstaklingar hafi flúið frá svæðinu á sama tímabili á meðan 507 einstaklingar hafi flúið til svæðisins.

Í skýrslu breska innanríkisráðuneytisins frá janúar 2019 kemur fram að ættbálkakerfið sé mikilvægur hluti af auðkenni íbúa Sómalíu og að kerfið hafi áhrif á alla þætti samfélagsins. Ættbálkakerfið sé stigskipt en neðst í stigskiptingunni séu fátækir ættbálkar og minnihlutahópar sem tilheyri ekki ættbálkasamfélaginu. Í leiðbeiningum EUAA frá ágúst 2023 kemur fram að í Sómalíu séu fimm stærstu ættbálkarnir Darood, Hawiye, Isaaq, Dir og Rahanwyen (sem samanstendur af ættbálkunum Digil og Mirifle). Samkvæmt UNHCR eru þeir ættbálkar sem eru í minnihluta í Sómalíu; Bantu/Jareer Bravense, Rerhamar, Bajuni, Eeyle, Jaaji/Reer Maanyo, Barawani, Galgala, Tumaal, Yibir/Yibron og Midgan/Gaboye. Það að tilheyra ættbálki sem sé í minnihluta leiði ekki sjálfkrafa til þess að einstaklingur sé í hættu á að verða fyrir ofsóknum. Þá bendi gögn til þess að í norðurhluta Sómalíu, m.a. í Sómalílandi, fari ástandið batnandi og að ættbálkar sem séu í meirihluta þar séu umburðarlyndari heldur en á öðrum svæðum í Sómalíu. Minnihlutahópar tilheyri lægstu stétt sómalska samfélagsins, og hafi gert það allt frá því um 1900, og þeir sem tilheyri minnihlutahópi séu oft kallaðir ,,stéttleysingar“ (e. outcaste groups) eða Sab. Til minnihlutahópa teljist m.a. þeir sem tilheyri Midgan, Tumal og Yibro. Midgan séu í dag einnig kallaðir Gabooye, Madhibaan og Musse Deriyo.

Samkvæmt upplýsingasíðu Minority Rights Group heyrir ættbálkurinn Gabooye til minnihluta í Sómalíu. Ættbálkurinn teljist til viðkvæmra hópa í landinu og flestir meðlimir hans séu verkafólk, t.d. smiðir, sútarar og hárskerar. Áætlað sé að einungis á milli 30 til 40 af u.þ.b. 10 þúsund Gabooye meðlimum í Hargeisa stundi eða hafa stundað háskólanám. Minnihlutaættbálkar í Sómalíu, m.a. Gabooye, falli almennt utan verndarsviðs valdamestu ættbálkanna í landinu. Þá hafi ættbálkurinn lítið stjórnmálalegt vald og sé sérstaklega berskjaldaður fyrir árásum og eignaupptöku, einkum á átakatímum. Meðlimur Gabooye ættbálksins hafi þó verið kosinn á þing með afgerandi meirihluta atkvæða í þingkosningum í Sómalílandi árið 2023. Samkvæmt skýrslu EUAA frá 2023 skorti meðlimi Gabooye aðgang að formlegri menntun og efnahagslegum auðlindum. Þetta hafi orðið til þess að skortur sé á menntuðum einstaklingum í framangreindum ættbálkum sem ýti enn frekar undir fordóma gagnvart ættbálkum á borð við Midgan sem og félagslega undirokun ættbálksins. Fram kemur í skýrslunni að ættbálkurinn hafi ýmsar neikvæðar staðalímyndir, t.a.m. að konurnar séu vændiskonur og að meðlimir hans séu ekki alvöru múslímar. Einnig séu meðlimir hans álitnir óhreinir og óæðri í sómalísku samfélagi og samkvæmt þjóðsögum megi rekja það til þess að forfeður ættbálskins hafi borðað kjöt af látinni skepnu en samkvæmt íslamskri og sómalískri menningu sé það óhreint kjöt. Meðlimir Gabooye njóti takmarkaðrar verndar um alla Sómalíu. Þeir geti sætt áreitni og kúgun í skjóli refsileysis, einkum í Sómalílandi og suður-Sómalíu. Meðlimir ættbálksins séu dreifðir um landið en ættbálkurinn sé fjölmennasti minnihlutahópurinn í Sómalílandi. Þó séu þeir einnig búsettir, en í minna mæli, í Eþíópíu, Puntlandi og suður-Sómalíu. Þá kemur fram að ekki séu meiri líkur á að einstaklingur sem tilheyri ættbálkum í minnihluta verði fyrir almennu ofbeldi frekar en aðrir Sómalar af meirihlutaættbálkum.

Í svari Landinfo frá 2016 við fyrirspurn um lágstéttarhópa (e. low status groups) kemur fram að meðlimir Gabooye/Midgan, Yibir, Tumal eða annarra svokallaðra verkahópa (e. occupational groups) séu ekki frábrugðnir öðrum Sómölum í útliti. Ekki sé vitað hversu hátt hlutfall íbúa Sómalíu tilheyri slíkum hópum. Midgan/Gabooye sé bæði notað sem nafn yfir einn sérstakan hóp og sem almennt niðrandi hugtak yfir alla verkahópa. Nafnið Gabooye sé notað í norðvestur-Sómalíu og sé ekki nafn á ættbálki eða hópi né tilvísun til ætternis. Sérstök staða meðlima verkahópa sé að miklu leyti komin til vegna þess að þeir njóti ekki viðurkenningar sem fullgildir meðlimir sómalísks ættbálks sem hafi þekktan uppruna. Meðlimir Muse Dhariye hafi almennt verið tengdir við Isaaq, Gadabursi og Dir meirihlutaættbálkana í norðvestur-Sómalíu. Um gagnkvæmt samband sé að ræða þar sem meðlimir minnihlutahópsins njóti verndar meðlima framangreindra meirihlutaættbálka sem að sama skapi njóta góðs af færni og hæfileikum minnihlutahópsins. Slík gagnkvæm sambönd séu ekki hluti af daglegu lífi framangreindra aðila. Það sé einungis í tilvikum þar sem meðlimir Midgan/Gabooye þarfnist verndar sem hið gagnkvæma samband virkjast. Landinfo ræddi við fulltrúa tveggja hagsmunasamtaka verkahópa í Hargeisa. Aðspurðir um hvað myndi gerast ef meðlimur Gabooye myndi drepa eða slasa meðlim Isaaq meirihlutaættbálksins svöruðu fulltrúarnir því að slík mál yrðu leyst með hefðbundnum hætti. Fulltrúar annarra samtakanna tjáðu Landinfo að í samningsviðræðum við meirihlutaættbálka myndu meðlimir Gabooye vera álitnir jafningjar meðlimum meirihlutaættbálks. Fulltrúar hinna samtakanna greindu frá því að minnihlutahópum séu gefin fyrirmæli um tiltekna lausn innan hins hefðbundna kerfisins.

Í framangreindum gögnum, m.a. skýrslu danskra útlendingayfirvalda frá árinu 2025, kemur fram að heilbrigðiskerfi Sómalíu sé í grunninn einkavætt og þó svo að það hafi tekið töluverðum framförum á undanförnum árum séu töluverðar áskoranir um landið allt, sérstaklega í dreifbýli þar sem aðgengi sé slæmt og skortur sé á heilbrigðisvörum. Ekkert miðlægt heilbrigðiskerfi sé í Sómalíu og sérhæfðar læknismeðferðir takmarkaðar. Þá sé aðgengi að lyfjum takmarkað og engin umsjón eða eftirlit með gæðum og öryggi þeirra. Í skýrslu EUAA frá 2025 kemur fram að í Hargeisa, höfuðborg Sómalílands, séu starfrækt opinber sjúkrahús og heilsugæslustöðvar auk einkarekinna sjúkrahúsa og læknastofur. Ekki þurfi að greiða fyrir þjónustu á opinberum sjúkrahúsum, aðeins fyrir viss lyf og sáraumbúðir. Þjónusta og meðferð á einkareknum stofnunum sé talsvert betri en aðeins á færi þeirra efnameiri.

Í skýrslu EUAA frá 2025 kemur fram að konur og stúlkur standi frammi fyrir margs konar áskorunum í Sómalíu, m.a. þvinguðum hjónaböndum á barnsaldri, kynfæralimlestingum, heimilisofbeldi, kynferðis- og kynbundnu ofbeldi, auk takmarkana á skólagöngu. Sómölsk lög og réttarkerfið veiti takmarkaða vernd gegn mismunun á grundvelli kyns. Konur eigi erfitt uppdráttar á mörgum sviðum, m.a. á sviði húsnæðis, menntunar og atvinnu. Þá njóti þær ekki jafnréttis þegar komi að því að erfa eignir og sé þeim oft neitað um þær eignir sem þær eigi lagalegan rétt á vegna félagslegra viðhorfa sem mismuni konum. Í skýrslu EUAA frá 2021 kemur fram að nauðganir og annað kynferðisofbeldi sé mjög útbreitt í Sómalíu, einkum í suður- og mið-Sómalíu og á svæðum innan Puntlands. Meirihluti brotanna sé ekki tilkynntur til lögreglu, einkum sökum víðtæks refsileysis innan réttarkerfisins og ótta og skömm þolenda. Heimilisofbeldi í garð kvenna í Sómalíu sé jafnframt lýst sem „hömlulausu“. Konur séu berskjaldaðar fyrir kynferðislegu ofbeldi á vinnumarkaði og sé algengt að karlmenn, sem sjái um ráðningar innan bæði einkageirans og hins opinbera, krefjist einhvers konar kynlífsþjónustu gegn ráðningu. Konur hafi litla möguleika á að kvarta yfir slíku ofbeldi, en nær öruggt að konur missi vinnuna geri þær það. Fyrir vikið neyðist margar konur til að þola kynferðislega misnotkun til að sjá fyrir fjölskyldu sinni. Þá sé þátttaka kvenna í stjórnmálastörfum takmörkuð vegna viðhorfa sem einkennist af mismunun og fjandskap í garð þeirra. Einstæðar konur séu almennt í viðkvæmari stöðu en giftar konur, en skortur á vernd í bland við viðhorf feðraveldisins í Sómalíu leiði til mismununar og útilokunar einstæðra kvenna. Einstæðar konur standi t.a.m. frammi fyrir erfiðleikum við að leigja eigið húsnæði þar sem þær þurfi karlmann til að ábyrgjast leigufyrirkomulagið. Þá eigi einstæðar konur sérstaklega á hættu að sæta kynbundnu ofbeldi þar sem þær neyðist til að vera á vinnumarkaði til að geta mætt grunnþörfum fjölskyldu sinnar og vegna staðalímynda í samfélaginu sem álíti konur og stúlkur veikburða.

5.4 Niðurstaða um réttarstöðu flóttamanns samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Kærandi byggir umsókn sína um alþjóðlega vernd á því að hún óttist föður sinn og frænku í Sómalíu. Hún tilheyri þjóðfélagshópi þar sem hún tilheyri minnihlutaættbálki í heimaríki og sem ung kona sem hafi orðið fyrir kynbundnu ofbeldi og yrði í raun einstæð móðir í Sómalíu.

Mat á trúverðugleika frásagnar kæranda er byggt á endurritum af viðtali hjá Útlendingastofnun, öðrum gögnum málsins og upplýsingum um heimaríki.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun greindi kærandi frá því að vera uppalin í [...] í Sómalílandi. Í ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda kemur fram að stofnunin hafi ekki talið ástæðu til að láta hana þreyta tungumála- og staðháttapróf. Var það mat Útlendingastofnunar að ekkert í máli kæranda benti til annars en að hún kynni að vera uppalin í [...] umdæmi í Sómalílandi og var gengið út frá því við úrlausn máls. Kærunefnd telur ekki ástæðu til að hnekkja niðurstöðu Útlendingastofnunar og verður því gengið út frá því að kærandi hafi verið uppalin í bænum [...] í Marodi Jeh umdæmi í Sómalílandi og verður það því talið heimasvæði kæranda.

Í fyrsta viðtali kæranda hjá Útlendingastofnun hinn 23. febrúar 2023 var hún spurð að því hvort hún hafi upplifað ofbeldi af einhverju tagi sem hafi haft áhrif á líkamlega eða andlega heilsu hennar. Kærandi kvaðst gengið í gegnum ýmsa erfiðleika. Beðin um að greina betur frá hvað hafi helst haft áhrif á heilsu hennar vísaði kærandi til þess að það sem mest hafi haft áhrif á andlega heilsu hennar hafi átt sér stað þegar hún hafi verið í Sómalíu en þá hafi tveir frændur hennar látist og að hún hafi verið látin undirgangast kynfæralimlestingu þegar hún hafi verið níu ára. Kærandi kvaðst hugsa oft um það og að það hafi áhrif á andlega heilsu hennar. Í viðtali hjá Útlendingastofnun 17. maí 2023 kvaðst kærandi hafa yfirgefið heimaríki í desember 2021. Kærandi kvaðst ekki muna nákvæma dagsetningu en taldi að það hafi verið um miðjan mánuðinn. Í viðtali hjá Útlendingastofnun 21. maí 2023 greindi kærandi frá því að hún hafi flúið frá Sómalíu þar sem henni hafi ekki fundist hún vera örugg og af ótta við föður sinn. Greindi hún frá því að hafa hitt mann, Y, sem hún hafi viljað giftast en fjölskylda kæranda hafi verið á móti þeirri hugmynd. Þá hafi faðir kæranda veikst og þurft á aðgerð að halda. Hafi faðir kæranda og frænka hennar þurft að taka lán til að greiða fyrir aðgerðina en þar sem þau hafi ekki getað endurgreitt lánið hafi þau ákveðið að kærandi skyldi giftast manninum (áðurnefndum X) sem hafi lánað þeim pening. Þegar kærandi hafi mótmælt því hafi þau lamið hana. Nóttina fyrir brúðkaupið hafi kærandi hlaupist á brott. Aðspurð hvenær það hafi verið svaraði kærandi í júní 2021. Kærandi kvaðst aðspurð hafa farið til Hargeisa en þar hafi hún gist í tvær nætur hjá konu sem hafi kennt henni Kóraninn. Kærandi hafi sagt konunni hvað hafi gerst og þar sem konan hafi verið á leið til Tyrklands þá hafi kærandi farið með henni og notað til þess skilríki dóttur konunnar. Kærandi hafi yfirgefið Sómalíu í desember 2021. Athygli kæranda var þá vakin á því að hún hafi sagt fyrr í viðtalinu að hún hafi átt að giftast X í júní 2021. Kærandi kvaðst hafa verið upplýst um ráðahaginn í júní 2021 en hjónavígslan átt að fara fram 17. desember 2021. Kærandi var þá beðin um að greina frá því hvar vígslan hafi átt að eiga sér stað. Kærandi greindi frá því að það hafi átt að vera annar viðburður þar sem brúðguminn hafi átt að borga fjárhæð og sá viðburður hafi átt að eiga sér stað á heimili kæranda í [...] eða í mosku. Í viðtali hjá Útlendingastofnun 24. maí 2024 var þá borið undir kæranda að hún hefði áður sagst hafa farið frá [...] nóttina fyrir athöfnina en ekki sama dag og athöfnin hafi átt að fara fram. Kærandi svaraði því að í fyrra viðtali hafi hún ekki verið viss um hvort hjónavígslan hafi átt að eiga sér stað 17. eða 18. desember 2021 en eftir viðtalið hafi hún fengið það staðfest hjá móður sinni að hjónavígslan hafi átt að fara fram 17. desember 2021. Kærandi kvaðst vera viss um að hún hafi í fyrra viðtali sagt túlkinum að hún væri óviss hvort það hafi átt að fara fram 17. eða 18. desember. Var kærandi beðin um að útskýra betur. Kærandi greindi frá því að hjónavígslan hafi átt að fara fram 17. desember en frænka hennar hafi tjáð henni um morguninn 17. desember að vígslan ætti að fara fram 18. desember. Aðspurð hvort hún hafi einhvern tímann leitað til lögreglu vegna umræddra atvika svaraði kærandi því að á þeim tíma hafi hún verið í sambandi með strák, Y. Þau hafi hlaupist á brott í september eða október 2021 en faðir kæranda og frænka náð þeim, beitt kæranda ofbeldi og komið Y í fangelsi með því að múta lögreglunni. Kærandi hafi því ályktað að hún myndi ekki geta fengið vernd lögreglu.

Að mati kærunefndar dregur ýmislegt úr trúverðugleika frásagnar kæranda varðandi ástæður flótta hennar frá heimaríki. Hefur frásögn hennar um þau atvik sem leitt hafi til flótta hennar frá heimaríki verið almenn og óskýr og tekið breytingum eftir því sem liðið hefur á meðferð málsins eða kærandi verið beðin um skýringar á tilteknum atriðum og misræmi. Þá er að mati kærunefndar afar ósennilegt að X hafi átt að greiða fjölskyldu kæranda ákveðna fjárhæð í ljósi þess að tilgangur hjúskaparins hafi átt að vera að endurgreiða X vegna láns sem fjölskylda kæranda skuldaði honum. Er þá einnig ótrúverðug sú frásögn kæranda að faðir hennar hafi getað mútað lögreglunni í ljósi þess að hann hafi ekki haft efni á að greiða til baka lán fyrir aðgerð sem hann hafi undirgengist. Kærandi hefur engin gögn lagt fram um Y eða meinta fangelsisvist hans. Þá hefur kærandi ýmist greint frá því að hún hafi flúið daginn eða kvöldið fyrir athöfnina og eru skýringar kæranda þess efnis að frænka hennar hafi morguninn 17. desember 2021 logið að henni og tjáð henni að brúðkaupið ætti að fara fram 18. desember að mati kærunefndar ótrúverðugar. Dregur framangreint misræmi úr trúverðugleika frásagnar kæranda og hefur kærandi ekki veitt fullnægjandi skýringar á því. Með vísan til framangreinds er það niðurstaða kærunefndar að kæranda hafi ekki tekist að sýna fram á að hún hafi átt að giftast X gegn vilja sínum í því skyni að endurgreiða honum áðurnefnt lán vegna aðgerðar föður hennar. Það er mat kærunefndar að sú frásögn kæranda að hún eigi á hættu ofsóknir frá föður sínum og frænku fyrir það að hafa flúið vegna áætlaðs hjónabands hennar við X sé ótrúverðug í heild sinni og verður ekki lögð til grundvallar við úrlausn málsins.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun 17. maí 2024 greindi hún frá því að trúlofun hennar og A hafi farið fram í Sómalíu en þau gengið í hjónaband á Íslandi 22. apríl 2023. Hún hafi hins vegar ekki verið með kennitölu og þau hafi því ekki getað gengið í hjónaband í samræmi við íslensk lög. Hvað varði fyrirkomulag trúlofunar þeirra í Sómalíu greindi kærandi fyrst frá því að fjölskylda hennar og A hafi hist í mosku í [...] í Sómalíu en síðar í viðtalinu greindi hún frá því að fjölskylda hennar hafi ekki hitt fjölskyldu A heldur hafi foreldrar hennar rætt við fjölskyldu A símleiðis og komið samþykki sínu fyrir hjónabandinu á framfæri við leiðtoga moskunnar. Var kærandi þá spurð hvers vegna hún hafi þá áður sérstaklega tilgreint að fjölskyldur þeirra hafi hist. Kærandi veitti ekki svör við því en svaraði að foreldrar hennar og A hafi rætt saman símleiðis og að foreldrarnir hafi ekki hist. Var kærandi þá spurð hvort bæði faðir hennar og móðir hafi rætt við fjölskyldu A símleiðis og svaraði hún að einungis móðir hennar hafi rætt við fjölskyldu A. Kærandi greindi frá því að hafa sagt fjölskyldu sinni frá A í ágúst 2023 og aðspurð hvernig það gæti staðist ef trúlofun hennar og A hafi átt sér stað í apríl útskýrði kærandi að móðir hennar hafi vitað af sambandinu fyrr en faðir hennar frétt af sambandi kæranda og A í ágúst 2023 frá systur kæranda.

Með tölvubréfi kærunefndar 15. apríl 2026 óskaði nefndin þá eftir nánari upplýsingum frá kæranda, m.a. um trúlofun hennar og A. Óskaði nefndin skýringa á því hvers vegna kærandi hafi til að byrja með greint frá því að fjölskyldur þeirra hafi hist en síðan að fjölskyldur þeirra hafi rætt saman símleiðis. Var kærandi einnig spurð hvaða fjölskyldumeðlimir hennar og A hafi veitt samþykki sitt fyrir hjónabandinu eða trúlofuninni í ljósi þeirrar frásagnar kæranda að faðir A hafi látist þegar A hafi verið táningur og að faðir kæranda hafi frétt af A í ágúst 2023. Þá vísaði nefndin til þess að kærandi hafi ýmist greint frá því að í apríl 2023 hafi hún og A hafi verið gefin saman eða að þá hafi þau trúlofast og óskaði skýringa kæranda á því misræmi.

Svör kæranda bárust 17. apríl 2026. Í svörunum kemur m.a. fram að upphafleg fullyrðing kæranda um að fjölskyldunnar hafi hist hafi byggist á menningarlegum skilningi í Sómalíu á fyrirkomulagi hjónabands. Raunin væri sú að fjölskyldur þeirra hafi ekki hist heldur hafi þau átt samskipti og náð samkomulagi símleiðis og í gegnum fulltrúa. Slíkt væri algengt í Sómalíu. Hjónavígslan hafi farið fram í [...] og ættingjar móður kæranda verið viðstaddir. Móðir kæranda hafi verið fulltrúi (s. wali) kæranda vegna fjarveru kæranda auk þess sem móðir hennar hafi framselt vald sitt til ættingja sem búi í [...] og hafi aðstoðað við hjónavígsluferlið. Kvað kærandi hjónavígsluna hafa verið framkvæmda á þennan hátt vegna landfræðilegrar fjarlægðar. Móðir kæranda hafi veitt samþykki sitt og verið fulltrúi kæranda sem og móðir A ásamt eldri fjölskyldumeðlimum hans. Þá væru hugtökin „trúlofun“ og „hjónaband“ notuð til skiptist í Sómalíu en kærandi staðfesti að það sem farið hafi fram í apríl 2023 hafi verið trúarlegt hjónaband (s. nikah) hennar og A. Að mati kærunefndar hefur kærandi ekki veitt trúverðugar skýringar á því hvers vegna hún hafi fyrst greint frá því að móðir hennar hafi hitt fjölskyldu A en síðan að þau hafi rætt saman símleiðis.

Hinn 20. apríl 2026 lagði kærandi fram afrit hjúskaparvottorðs hennar og A ásamt þýðingu þess yfir á ensku. Af enskri þýðingu vottorðsins má ráða að nafngreindur dómari hjá Hamar Weine umdæmisdómstól í Mógadisjú votti að kærandi og A hafi verið gefin saman í hjúskap að íslömskum sið af nafngreindum trúarleiðtoga hinn 22. apríl 2023 í nafngreindri mosku í [...]. Vottorðið sjálft er dags. 27 apríl 2023 og stimplað bæði 29. og 30. apríl 2023. Fjárhæð heimamunds er á vottorðinu tilgreind 1 milljón íslenskra króna og þá kemur undirritun tveggja nafngreindra votta fram á skjalinu. Fyrri blaðsíða skjalsins er að mestu á sómölsku og arabísku en þó eru titill skjalsins, tilvísun til vitna og fáeinar viðbótarupplýsingar á ensku. Síðari blaðsíða skjalsins er á ensku.

Þar sem einungis er um afrit að ræða er erfitt að meta áreiðanleika skjalsins. Hefur skjalið því takmarkað sönnunargildi fyrir mál kæranda. Dregur það úr trúverðugleika skjalsins að staðfest sé að kærandi og A hafi komið fyrir dómara í [...], [...], og að engar upplýsingar séu um að móðir A hafi verið umboðsmaður hans og að ættingi á vegum móður kæranda hafi verið umboðsmaður hennar. Þá dregur það jafnframt úr trúverðugleika skjalsins að dómstóll í Mógadisjú staðfesti hjónavígslu sem hafi átt að eiga sér stað í [...]. Í skýrslu Landinfo frá 14. júní 2018 kemur fram að skýrar reglur séu um það hver geti verið fulltrúi (e. guardian) konu. Fyrst komi til greina faðir viðkomandi en sé hann látinn eða búsettur langt frá komi bræður hennar til greina. Síðan væru það föðurfrændur og að lokum skyldasti karlkyns ættingi hennar í föðurlegg. Fram kemur að konur og skyldmenni í móðurlegg geti ekki gegnt hlutverki fulltrúa. Einstaka heimildir bera þó með sér að konur geti gengið í hjónaband í Sómalíu án samþykkis fulltrúa eða með samþykki móður, það sé þá þegar hjónaefni séu bæði viðstödd vígslu og tvö karlkyns vitni til staðar. Með vísan til framangreinds er það mat kærunefndar að frásögn kæranda þess efnis að hjónavígsla á milli hennar og A hafi farið fram í [...] með umboði móður hennar 22. apríl 2023 sé ótrúverðug.

Kærandi hefur greint frá því að tilheyra minnihlutaættbálknum Gabooye og undirættbálknum Muuse Dhariyo. Að sögn kæranda hafi hún ekki getað lokið skólagöngu sinni, ekki eignast vini í skólanum og kennarar hafi ekki aðstoðað hana vegna ættbálkaaðildar hennar. Stundum hafi aðrir nemendur ranglega borið upp sakir á kæranda og henni þá verið refsað af kennurum. Hún hafi verið sú eina úr ættbálknum í skólanum, stundað nám í fimm ár og ákveðið að hætta vegna framangreindrar meðferðar frá nemendum og kennurum skólans. Þá greindi kærandi frá því að meðlimum ættbálksins sé mismunað á vinnumarkaði og af hálfu samfélagsins. Frásögn kæranda um mismunun og áreiti gagnvart meðlimum Gabooye minnihlutaættbálksins í Sómalíu fær stoð í heimildum og er ekki ástæða til að draga þennan þátt frásagnar kæranda í efa. Verður sú meðferð sem kærandi kveðst hafa sætt í heimaríki vegna ættbálks hennar þó ekki talin ná því alvarleikastigi að teljast til ofsókna í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Það að tilheyra ættbálki sem sé í minnihluta leiðir þó ekki sjálfkrafa til þess að einstaklingur sé í hættu á að verða fyrir ofsóknum og benda heimildir m.a. til þess að Gabooye ættbálkurinn sé fjölmennasti minnihlutahópurinn í Sómalílandi. Í norðurhluta Sómalíu, m.a. á heimasvæði kæranda Sómalílandi, fari ástandið batnandi og ættbálkar sem séu í meirihluta þar séu umburðarlyndari en á öðrum svæðum í Sómalíu. Með vísan til framangreinds er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á að hún eigi á hættu ofsóknir vegna aðildar sinnar að minnihlutaættbálkinum Gabooye í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

Kærandi byggir einnig á því að hún tilheyri þjóðfélagshópi sem ung kona sem hafi orðið fyrir kynbundnu ofbeldi og yrði í raun einstæð móðir í Sómalíu. Hún yrði einstæð móðir í Sómalíu með ekkert stuðningsnet þar, þar sem barnsfaðir hennar, A, geti ekki fylgt henni til Sómalíu þar sem hann hafi hlotið alþjóðlega vernd á Íslandi. Í viðtölum hjá Útlendingastofnun greindi kærandi frá því að hafa alist upp hjá frænku sinni í [...] og að umrædd frænka hafi þrisvar framkvæmt kynfæralimlestingu á kæranda er kærandi var níu ára gömul. Máli sínu til stuðnings lagði kærandi gögn sem styðja við þá frásögn kæranda að hún hafi undirgengist kynfæralimlestingu er hún var barn. Þrátt fyrir slæma stöðu kvenna í Sómalíu eru aðstæður kvenna samkvæmt skýrslu EUAA frá árinu 2025 ekki slíkar að allar konur teljist hafa ástæðuríkan ótta við ofsóknir á grundvelli kyns síns. Einstaklingsbundið mat þurfi að fara fram í hverju og einu tilfelli þar sem tekið sé tillit til ýmissa áhættuþátta sem setji konuna í sérstaka hættu á að sæta ofsóknum. Frásögn kæranda hvað varðar kynfæralimlestingar fær stoð í framangreindum heimildum og telur kærunefnd ekki ástæðu til þess að draga þann þátt frásagnar kæranda í efa. Líkt og fram hefur komið verður hins vegar ekki lagt til grundvallar að kærandi eigi á hættu að verða fyrir ofsóknum af hálfu föður síns eða frænku. Þá hefur kærandi greint frá því að vera í samskiptum við móður sína og systur í heimaríki og af frásögn hennar verður ráðið að hún njóti stuðnings móður sinnar, systur og annarra skyldmenna í heimaríki. Þá liggur fyrir í gögnum málsins að A hafi verið synjað um endurnýjun viðbótarverndar sinnar hér á landi vegna þess að mat á aðstæðum á heimasvæði hans bendi ekki til þess að hann sé í hættu á að sæta meðferð sem falli undir 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga fari hann til baka og hefur alþjóðleg vernd hans hér á landi verið afturkölluð. Er því ljóst að kærandi og A gætu farið saman til heimaríkis þeirra og kærandi þá notið stuðnings A þar. Er það því niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á að hún eigi á hættu ofsóknir á grundvelli kyns síns í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. d-lið 3. mgr. 38. gr. sömu laga.

Kærandi hefur greint frá erfiðum efnahagslegum aðstæðum sínum. Efnahagslegar aðstæður teljast almennt ekki til ofsókna í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og ekkert í gögnum málsins bendir til þess að annað eigi við í máli kæranda.

Þegar frásögn kæranda, upplýsingar um heimaríki og gögn málsins eru virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum kæranda, telst kærandi ekki hafa sýnt fram á með rökstuddum hætti að hún eigi á hættu að sæta ofsóknum í heimaríki í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. 38. gr. sömu laga. Sama gildir þótt litið sé til samsafns athafna. Kærandi uppfyllir því ekki skilyrði fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamaður hér á landi, sbr. 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

5.5 Niðurstaða um viðbótarvernd samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Kærandi byggir á því að líta verði til öryggisástands í Sómalíu, ástæðu flótta hennar og hættu á ómannúðlegri og vanvirðandi meðferð í sinn garð í heimaríki og að veita beri kæranda viðbótarvernd hér á landi með vísan til 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Að mati kæranda verði að taka tillit til þess að hún væri einstaklingur í mjög viðkvæmri stöðu í skilningi 6. tölul. 3. gr. laganna bæði þar sem hún yrði einstætt foreldri í Sómalíu, þar sem barnsfaðir hennar gæti ekki fylgt henni þangað, án aðstoðar fjölskyldu sinnar og sé þolandi kynfæralimlestinga.

Þegar hefur verið komist að þeirri niðurstöðu að kærandi sé ekki í hættu í heimaríki vegna hættu á ofsóknum af hálfu föður hennar og frænku eða vegna aðildar sinnar að minnihlutaættbálki. Einnig að kærandi hafi stuðning móður sinnar í heimaríki. Lagt hefur verið til grundvallar við úrlausn máls kæranda að hún hafi verið búsett í [...], í Las Geel umdæmi innan Maroodi Jeex svæðisins í Sómalílandi. Verður því horft til aðstæðna í [...] við mat á því hvort aðstæður kæranda geti fallið undir 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

Samkvæmt þeim gögnum sem kærunefnd hefur skoðað fara stjórnvöld Sómalílands með stjórn og full yfirráð á öllu Maroodi Jeex svæðinu, einnig ritað Wogoyi Galbeed, þar sem heimaumdæmi kæranda er staðsett. Í skýrslu EUAA frá 2025 kemur fram að á tímabilinu 1. apríl 2023 til 21. mars 2025 hafi ACLED (e. The Armed Conflict Location & Event Data Project) skrásett alls 18 öryggisatburði, sem hafi leitt til 27 dauðatilfella, á öllu Wogoyi Galbeed svæðinu, þar af 12 í Hargeisa umdæmi. Þau gögn sem kærunefnd hefur yfirfarið við meðferð málsins benda ekki til þess að aðstæður í [...] séu slíkar að kærandi muni eiga á hættu meðferð sem brjóti gegn 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Verður því ekki talið að ástæða sé til að ætla að kærandi eigi á hættu að sæta ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð í heimaríki af þeim sökum. Þá er það jafnframt mat kærunefndar, af virtum gögnum málsins og upplýsingum um aðstæður í Sómalílandi, að kærandi eigi ekki á hættu að sæta dauðarefsingum, pyndingum eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða verða fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum þar sem ekki sé greint á milli hernaðarlegra og borgaralegra skotmarka, verði henni gert að snúa aftur til heimaríkis.

Þegar frásögn kæranda, upplýsingar um heimaríki og gögn málsins eru virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum kæranda í heimaríki, er það niðurstaða kærunefndar að einstaklingsbundnar aðstæður kæranda séu ekki þannig að þær falli undir ákvæði 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Kærandi uppfyllir því ekki skilyrði fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamaður hér á landi, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

5.6 Alþjóðleg vernd á grundvelli 40. gr. laga um útlendinga

Þar sem kærandi er ekki flóttamaður samkvæmt 37. gr. laga um útlendinga á kærandi ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga.

6 Alþjóðleg vernd á grundvelli 45. gr. laga um útlendinga

6.1 Krafa á grundvelli 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga

Kærandi gerir kröfu um að henni verði veitt alþjóðleg vernd á grundvelli 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga. Byggir hún á því að barnsfaðir hennar, A, hafi þegar hlotið alþjóðlega vernd hér á landi og þau búi saman hérlendis ásamt barni þeirra.

Samkvæmt 2. mgr. 45. gr. á maki eða sambúðarmaki einstaklings sem nýtur alþjóðlegrar verndar og börn hans yngri en 18 ára án maka eða sambúðarmaka einnig rétt á alþjóðlegri vernd nema sérstakar ástæður mæli því í mót. Um fjölskyldutengsl sem verða til eftir að umsókn um alþjóðlega vernd er lögð fram gilda ákvæði VIII. kafla laga um útlendinga.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun greindi kærandi frá því að hún hafi kynnst A á Íslandi í desember 2022 og þau hafi byrjað saman í janúar 2023. Þá hafi kærandi og A verið gefin saman að sómölskum sið 22. apríl 2023. Kærandi hafi hafið búskap með A í júní 2023 og barn þeirra fæðst í febrúar 2024. Í ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda kemur fram að A hafi verið veitt viðbótarvernd á Íslandi 9. mars 2021. A hefur þó ekki fengið endurnýjun á dvalarleyfi sínu á þeim grundvelli og alþjóðleg vernd hans verið afturkölluð. Dvelst A nú hér á landi á grundvelli dvalarleyfis vegna sérstakra tengsla, skv. 78. gr. laga um útlendinga.

Samkvæmt framangreindu er ljóst að sambúð kæranda og A hafi hafist eftir að honum var veitt viðbótarvernd á Íslandi. Skilyrði um fjölskyldutengsl sem vísað er til í 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga eru samkvæmt framangreindu því ekki uppfyllt. Með vísan til framangreinds er ekki grundvöllur fyrir veitingu alþjóðlegrar verndar samkvæmt 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga.

6.2 Krafa á grundvelli 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga.

Í 1. mgr. 40. gr. laga um útlendinga er kveðið á um að flóttamaður skv. 37. gr. laganna, sem er hér á landi eða kemur hér að landi, hafi samkvæmt umsókn rétt til að fá hér alþjóðlega vernd. Mælt er fyrir um réttaráhrif alþjóðlegrar verndar í 45. gr. laga um útlendinga. Í ákvæði 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga kemur fram að njóti barn yngra en 18 ára alþjóðlegrar verndar samkvæmt 37. eða 39. gr. laga um útlendinga þá eigi foreldrar þess jafnframt rétt til verndar enda þyki sýnt að þeir hafi farið með forsjá barnsins og hyggist búa með barninu hér á landi.

Í athugasemdum með ákvæðinu í frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að við mat á því hvort þessi heimild sé fyrir hendi skuli fyrst og fremst litið til hagsmuna barnsins, sbr. m.a. 3. gr. í samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins frá 20. nóvember 1989. Þótt liðinn sé nokkur tími frá því að fjölskyldan hafi búið saman skuli það ekki hafa áhrif á niðurstöðu, enda gæti fjölskylda hafa sundrast á flótta, að því gefnu að hagsmunum barnsins sé best borgið með því að vera sameinað foreldrum sínum eða foreldri að nýju. Veigamikil rök hnígi að því að heimila flóttafólki að sameinast fjölskyldum sínum eins og unnt er. Það sé þó ávallt skilyrði sameiningar þegar börn eiga í hlut að hún sé barni fyrir bestu.

Kærandi gerir kröfu um að henni verði veitt alþjóðleg vernd á grundvelli 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga. Byggir hún á því að eiga rétt á fjölskyldusameiningu við barn sitt samkvæmt 3. mgr. 45. gr. laga og með vísan til úrskurðar kærunefndar nr. 509/2022. Við meðferð málsins lagði kærandi m.a. fram fæðingavottorð barns hennar. í máli barns kæranda liggur fyrir að honum var veitt dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 45. gr. vegna tengsla við föður sinn sem var veitt viðbótarvernd, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Barnið hefur þó ekki fengið endurnýjun á dvalarleyfi sínu á þeim grundvelli og alþjóðleg vernd hans verið afturkölluð með ákvörðun Útlendingastofnunar dags. 23. september 2025. Dvelst barnið nú hér á landi á grundvelli dvalarleyfis vegna fjölskyldusameiningar, skv. 71. gr. laga um útlendinga.

Vegna vísan kæranda til úrskurðar kærunefndar nr. 509/2022 bendir kærunefnd á að með 15. gr. laga nr. 14/2023, sbr. lög um breytingu á lögum um útlendinga, var ákvæði 3. mgr. 45. gr. breytt. Í stað orðanna „samkvæmt kafla þessum“ í 1. mgr. 3. gr. kom „skv. 37. eða 39. gr.“. Með breytingunni var ákvæðinu breytt á þann hátt að einungis börn sem hlotið hafa alþjóðlega vernd samkvæmt 37. eða 39. gr. laga um útlendinga eigi rétt til fjölskyldusameiningar foreldra sína. Í máli barns kæranda liggur fyrir að því var veitt dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga vegna tengsla við föður sinn sem var veitt viðbótarvernd, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt framangreindu eru aðstæður í máli kæranda ekki fyllilega sambærilegar og í úrskurði nr. 509/2022 enda var úrskurðurinn kveðinn upp áður en framangreind breytingarlög tóku gildi. Er málið því ekki fordæmisgefandi fyrir mál kæranda.

Líkt og að framan greinir nær ákvæði 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga aðeins til þess þegar barn yngra en 18 ára hlýtur alþjóðlega vernd á grundvelli 37. eða 39. gr. laga um útlendinga. Þar sem barn kæranda var veitt dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga er ljóst að kærandi getur ekki leitt rétt sinn til verndar af barni sínu. Er því ljóst að ákvæðið eigi ekki við um fjölskyldutengsl kæranda hér á landi.

Með vísan til framangreinds er ekki grundvöllur fyrir veitingu alþjóðlegrar verndar samkvæmt 3. mgr. 45. gr. laga um útlendinga.

7 Dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða

7.1 Lagagrundvöllur

Samkvæmt 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem staddur er hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, þrátt fyrir að skilyrði 37. gr. séu ekki uppfyllt, ef útlendingur getur sýnt fram á ríka þörf fyrir vernd, t.d. af heilbrigðisástæðum eða vegna erfiðra félagslegra aðstæðna viðkomandi eða erfiðra almennra aðstæðna í heimaríki eða í landi sem honum yrði vísað til. Kærunefnd telur, með vísan til orðalags ákvæðisins um „ríka þörf fyrir vernd“ auk lögskýringargagna sem fylgdu greininni, að dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga verði ekki veitt nema aðstæður, bæði almennar og sérstakar m.t.t. heilsufars og félagslegra þátta, auk atvika sem þar er vísað til, nái ákveðnu alvarleikastigi þegar málið er virt í heild.

Í athugasemdum við frumvarp til laga um útlendinga kemur fram að ákvæði 1. mgr. 74. gr. vísi m.a. til erfiðra almennra aðstæðna í heimaríki og væri þar oft um að ræða viðvarandi mannréttindabrot í ríkinu og þá aðstöðu að yfirvöld veiti þegnum sínum ekki vernd gegn ofbeldisbrotum eða glæpum. Í 43. gr. a reglugerðar um útlendinga kemur m.a. fram að með erfiðum almennum aðstæðum sé vísað til alvarlegra aðstæðna í heimaríki sem ekki séu staðbundin, svo sem vegna langvarandi stríðsátaka. Þá kemur fram að erfiðar almennar aðstæður taki að jafnaði ekki til neyðar af efnahagslegum rótum eða náttúruhamfara, svo sem fátæktar, hungursneyðar eða húsnæðisskorts. Eigi það m.a. við þegar í heimaríki viðkomandi ríki óðaverðbólga, atvinnuleysi í ríkinu sé mikið eða lágmarkslaun dugi ekki fyrir framfærslu.

Í 43. gr. a reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017 með síðari breytingum og athugasemdum við frumvarp til laga um útlendinga kemur fram að með ríkri þörf á vernd af heilbrigðisástæðum sé m.a. miðað við að um skyndilegan og lífshættulegan sjúkdóm sé að ræða og meðferð við honum væri aðgengileg hér á landi en ekki í heimaríki viðkomandi. Í þessu sambandi kemur jafnframt fram að meðferð teljist ekki óaðgengileg þótt greiða þurfi fyrir hana heldur er hér átt við þau tilvik þar sem meðferð sé til í heimaríkinu en viðkomandi eigi ekki rétt á henni. Þá kunna að falla undir 1. mgr. 74. gr. mjög alvarlegir sjúkdómar sem ekki teljast lífshættulegir, svo sem ef sýnt þykir að þeir muni valda alvarlegu óbætanlegu heilsutjóni. Ef um langvarandi sjúkdóm sé að ræða væru ríkari verndarsjónarmið fyrir hendi ef sjúkdómur væri á lokastigi. Jafnframt væri rétt að líta til þess hvort meðferð hafi hafist hér á landi og ekki væri læknisfræðilega forsvaranlegt að rjúfa meðferð, sem og til atriða sem varði félagslegar aðstæður útlendings og horfur hans.

Í 43. gr. a reglugerðar um útlendinga og athugasemdum við frumvarp til laga um útlendinga er jafnframt fjallað um erfiðar félagslegar aðstæður. Þar kemur fram að átt sé við að útlendingur hafi þörf á vernd vegna félagslegra aðstæðna í heimaríki og eru þar nefnd sem dæmi aðstæður kvenna sem hafa sætt kynferðislegu ofbeldi, sem leitt getur til erfiðrar stöðu þeirra í heimaríki, eða aðstæður kvenna sem ekki fella sig við kynhlutverk sem er hefðbundið í heimaríki þeirra og eiga á hættu útskúfun eða ofbeldi við heimkomu. Verndarþörf þjóðfélagshópa að öðru leyti myndi fara eftir aðstæðum í hverju máli.

7.2 Niðurstaða um 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga

Kærandi gerir kröfu um að ákvörðun Útlendingastofnunar um veitingu verndar með vísan til 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga verði staðfest.

Í ákvörðun Útlendingastofnunar er komist að þeirri niðurstöðu að staða kæranda í heimaríki hennar, hvað varðar almennar aðstæður, aðstæður er tengjast heilsufari hennar eða félagslegar aðstæður séu ekki þannig að rétt sé að veita henni dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Tekur kærunefnd undir þá niðurstöðu Útlendingastofnunar. Er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á aðstæður sem ná því alvarleikastigi að kærandi hafi ríka þörf á vernd líkt og kveðið er á um í 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Það er því niðurstaða kærunefndar að aðstæður í heimaríki séu ekki með þeim hætti að veita beri kæranda dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Kæranda var hins vegar veitt dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga með ákvörðun Útlendingastofnunar með vísan til þess að þar sem barn kæranda hafi verið veitt vernd á grundvelli 2. mgr. 45. gr. laga um útlendinga vegna stöðu föður þess og dvalarleyfi á þeim grundvelli og það sé barninu fyrir bestu að vera í samvistum við báða foreldra sína.

Kærunefnd hefur í úrskurðarframkvæmd sinni ítrekað að tengsl aðila við Ísland eða aðstæður aðila á Íslandi komi ekki til skoðunar við mat á því hvort rétt sé að veita umsækjanda um alþjóðlega vernd dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Með dómi Landsréttar nr. 698/2019, frá 23. október 2020, var þessu túlkun staðfest og tekinn af vafi um að við beitingu 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga eigi að líta til aðstæðna í heimaríki eða landi sem umsækjandi um alþjóðlega vernd yrði vísað til en ekki til þess hvort viðkomandi hafi sérstök tengsl við Ísland.

Er því ákvörðun Útlendingastofnunar um að veita kæranda dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga á grundvelli hagsmuna barns hennar því ekki í samræmi við lög og því ógildanleg. Kemur því til skoðunar hvort kærandi hafi réttmætar væntingar til þess að kærunefnd staðfesti ákvörðun stofnunarinnar og hvort veigamikil rök mæli gegn ógildingu.

Hvað varðar réttmætar væntingar kæranda er ljóst að kærandi getur ekki haft réttmætar til þess að ólögmæt stjórnvaldsákvörðun haldi gildi sínu gagnvart henni. Þá er ljóst að forsendur fyrir veitingu dvalarleyfisins, þ.e.a.s. staða barns kæranda sem handhafi alþjóðlegrar verndar hér á landi og dvalarleyfis á þeim grundvelli hefur breyst verulega frá því Útlendingastofnun tók framangreinda ákvörðun. Fékk barn kæranda dvalarleyfi hér á landi á grundvelli fjölskyldusameiningar, skv. 71. gr. laga útlendinga útgefið til eins árs og endurnýjun háð því að barnið framvísi vegabréfi eða öðru viðurkenndu gildu kennivottorði. Þá á það sama við um maka kæranda en vernd hans var afturkölluð og honum veitt dvalarleyfi hér á landi á grundvelli sérstakra tengsla við landið, skv. 78. gr. laga um útlendinga til eins árs.

Er því ljóst að ekkert er því til fyrirstöðu að fjölskyldan sameinist í heimaríki sínu Sómalíu. Þá er kærandi, líkt og að framan greinir, handhafi alþjóðlegrar verndar í Grikklandi og með dvalarleyfi á þeim grundvelli þar í landi. Getur kærandi snúið þangað á ný og geta maki hennar og barn óskað eftir fjölskyldusameiningu við kæranda þar í landi. Þá kann kærandi að uppfylla skilyrði fyrir dvalarleyfi hér á landi á grundvelli framangreindra fjölskyldutengsla sinna á grundvelli VIII. kafla laga um útlendinga og er framlagning slíkrar umsóknar hjá Útlendingastofnun réttur farvegur vegna stöðu kæranda með vísan til framangreindrar niðurstöðu kærunefndar. Eru því ekki veigamikil rök sem liggja því til grundvallar að framangreind ákvörðun Útlendingastofnunar haldi gildi sínu.

Í ljósi niðurstöðu Útlendingastofnunar tók stofnunin ekki afstöðu til þess hvort kærandi uppfyllti skilyrði dvalarleyfis á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga, hvort 42. gr. laganna kæmi í veg fyrir endursendingu eða til brottvísunar og endurkomubanns kæranda.

Er því rétt að Útlendingastofnun taki mál kæranda til meðferðar á ný hvað þá þætti varðar.

Telji kærandi sig eiga rétt á dvalarleyfi hér á grundvelli tengsla við barn sitt og maka er henni leiðbeint um að leggja fram umsókn um slíkt dvalarleyfi hjá Útlendingastofnun. Með þessum leiðbeiningum er kærunefnd þó ekki að taka afstöðu til þess hvort kærandi uppfylli skilyrði slíks leyfis.

8 Samantekt og leiðbeiningar

Ákvörðun Útlendingastofnunar hvað varðar niðurstöðu um alþjóðlega vernd hér á landi er staðfest. Ákvörðun Útlendingastofnunar er felld úr gildi hvað varðar veitingu á dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Útlendingastofnun skal taka mál kæranda til nýrrar meðferðar.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest hvað varðar niðurstöðu um alþjóðlega vernd. Ákvörðun Útlendingastofnunar er felld úr gildi hvað varðar veitingu á dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Útlendingastofnun skal taka málið til nýrrar meðferðar.

The decision of the Directorate of Immigration is confirmed regarding the conclusion on international protection. The decision of the Directorate of Immigration is annulled regarding the granting of a residence permit on the basis of Article 74 paragraph 1 of the Act on Foreigners. The Directorate of Immigration shall re-examine the appellant’s case.

Þorsteinn Gunnarsson

Jóna Aðalheiður Pálmadóttir

Vera Dögg Guðmundsdóttir