1362/2026. Úrskurður frá 4. júní 2026

Hinn 4. júní 2026 kvað úrskurðarnefnd um upplýsingamál upp svohljóðandi úrskurð nr. 1362/2026 í máli ÚNU 26020001.
 

Kæra og málsatvik

Með erindi, dags. 30. janúar 2026, kærði […] til úrskurðarnefndar um upplýs­inga­mál synjun Mýrdalshrepps á beiðni hans um aðgang að gögnum.
 
Mýrdalshreppur auglýsti […] 2024 tillögu að nýju deiliskipulagi fyrir lóð kæranda, […] og var athugasemdafrestur til […] sama ár. […] sendu bréf til Mýrdals­hrepps […] 2024 og andmæltu tillögunni. Mýr­dalshreppur mun hafa afhent kæranda bréfið og samhliða birt það opinberlega. Fyrir afhend­ingu og birtingu bréfsins hafði Mýrdalshreppur strikað yfir tilteknar upplýsingar í bréfinu.
 
Deiliskipulagið, sem fékk meðferð í samræmi við 41. gr. skipulagslaga, nr. 123/2010, var samþykkt í sveitarstjórn Mýrdalshrepps […] 2025 og auglýst í B-deild Stjórnartíðinda […]. Í greinargerð deiliskipulagsins kom meðal annars fram að […].
 
Kærandi mun hafa óskað eftir aðgangi að fyrrgreindu bréfi í heild sinni á fundi 12. janúar 2026. Mýrdals­hrepp­ur synjaði beiðninni með tölvupósti degi síðar með vísan til 9. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012, og laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, nr. 90/2018. Þá leiðbeindi sveit­ar­félagið kæranda um kæruheimild.
 
Í kæru kemur fram að kærandi sé eigandi lóðarinnar […] og hafi lagt fram tillögu að breyt­ingu á deiliskipulagi lóðarinnar. Tillagan hafi jafnframt snert lóðina […], sem lóð kær­anda hafi verið skipt út úr á sínum tíma og hafi við framsetningu tillögunnar  verið í eigu […]. Andmæli hafi borist frá […] við tillögunni og hafi við afgreiðslu málsins verið tekið tillit til andmælanna.
 
Kærandi byggir á að synjun Mýrdalshrepps sé röng og ekki í samræmi við lög. Kærandi eigi lög­bund­inn rétt til aðgangs að bréfinu samkvæmt 1. mgr. 5. gr. upplýsingalaga og verði sá réttur ekki tak­markaður nema á grundvelli undanþáguákvæða 6. til 10. gr. laganna. Kærandi mótmæli því að 9. gr. upplýsingalaga eða lög nr. 90/2018 geti staðið í vegi fyrir afhendingu bréfsins og hafi engan veginn verið nægilega leitt í ljós að þær upplýsingar, sem hafi verið yfirstrikaðar í bréfinu, nái til svo viðkvæmra einkahagsmuna að ekki sé heimilt að afhenda þær til kæranda. Þá hafi sveitar­fél­ag­ið ekki rökstutt með hvaða hætti og af hvaða ástæðum eðli viðkomandi upplýsinga leiði til þess að takmarka skuli aðgang að bréfinu með þeim hætti sem hafi verið gert. Jafnframt beri til þess að líta að um hafi verið að ræða andmæli við samþykkt deiliskipulags sem virðist hafa haft þýðingu við úrlausn málsins hjá sveitarfélaginu. Kærandi hafi því ljóslega hagsmuni af því að sjá efni skjals­ins í heild sinni.
 

Málsmeðferð

Kæran var kynnt Mýrdalshreppi með erindi 2. febrúar 2026 og sveitarfélaginu gefinn kostur á að koma á fram­færi umsögn um kæruna. Þá var þess óskað að nefndinni yrðu afhent þau gögn sem kæran lyti að. Umsögn Mýrdalshrepps barst nefndinni degi síðar og afhenti sveitarfélagið nefnd­inni afrit af því skjali sem beiðni kæranda laut að.
 
Í umsögn Mýrdalshrepps kemur fram að starfsmenn sveitarfélagsins hafi talið að ákveðnar upplýs­ing­ar í skjalinu hafi verið viðkvæmar persónuupplýsingar og að ekki hafi verið forsvaranlegt að birta þær opinberlega. Aukinheldur hafi þær upplýsingar ekki verið taldar þess eðlis að þær yrðu lagðar til grundvallar við ákvarðanatöku í málinu. Þeir einstaklingar sem hafi sent inn andmæli hafi engu að síður óskað eftir því að þau yrðu birt með þeirri breytingu að hlutar skjalsins yrðu gerð­ir ólæsilegir með yfirstrikun.
 
Umsögn Mýrdalshrepps var kynnt kæranda með erindi, dags. 4. febrúar 2026, og honum gefinn kost­ur á að koma á fram­færi frekari at­huga­semd­um sem hann og gerði 13. sama mánaðar. Kærandi segir að upplýsingarnar, […], varði að efni til athugasemdir þeirra við tillögu um breytingu á deiliskipulagi varðandi lóðina […], sem sé í eigu kæranda. Kærandi hafi augljósa og ríka hagsmuni af því að sjá efni skjalsins enda varði það hann persónulega. Þá árétti kærandi sérstaklega að hann hafi ekki nokkra hyggju á að birta umbeðnar upplýsingar opin­ber­lega.
 

Niðurstaða

Mál þetta varðar aðgang kæranda að bréfi, dags. […] 2024, sem hefur að geyma andmæli við tillögu að nýju deiliskipulagi fyrir lóðina […]. Mýrdalshreppur afhenti kæranda bréfið með þeim hætti að strikað hafði verið yfir tilteknar upplýsingar og krefst kærandi þess að hann fái aðgang að bréfinu án þeirra yfirstrikana.
 
Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012, gilda lögin ekki um aðgang að upplýsing­um samkvæmt stjórnsýslulögum, nr. 37/1993. Stjórnsýslulög gilda þegar teknar eru ákvarðanir um rétt eða skyldu manna, sbr. 2. mgr. 1. gr. laganna. Um rétt til aðgangs að gögnum í slíkum málum fer samkvæmt ákvæð­um 15.–19. gr. stjórnsýslulaga, en í 1. mgr. 15. gr. kemur fram að aðili máls eigi rétt á að­gangi að skjölum og öðrum gögnum er mál varða. Aðgangur að gögnum um aðila sjálfan getur því byggst hvort sem er á upp­lýs­inga­lögum eða stjórnsýslulögum. Það hvor lögin eigi við ræðst af því hvort gögnin tilheyri stjórn­sýslumáli þar sem tekin er ákvörðun um rétt eða skyldu.
 
Ákvörðun um samþykkt deiliskipulags er tekin í skjóli stjórnsýsluvalds og er þeirri ákvörðun beint út á við að borgurunum. Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur kynnt sér efni deiliskipulagsins sem um ræðir í þessu máli en nánar er fjallað um deiliskipulagið í málsatvikakafla hér að framan. Að mati nefndarinnar verður að leggja til grundvallar að deiliskipulagið hafi verið sett í þágu einka­hagsmuna og skapað ákveðin réttindi fyrir kæranda með tilliti til umræddrar lóðar.  
 
Eins og atvikum er hér háttað verður að telja að samþykkt deiliskipulagsins hafi verið ákvörðun um rétt eða skyldu manna í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga, sbr. til hliðsjónar úrskurð úrskurð­ar­nefndar um upplýsingamál nr. A-349/2010 og úrskurð úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála í máli nr. 131/2012. Ákvörðun sveitarstjórnar Mýrdalshrepps um að samþykkja deili­skipulagið er því ákvörðun sem fellur undir gildissvið stjórnsýslulaga og telst kærandi aðili að stjórnsýslumálinu sem þessi ákvörðun var hluti af.
 
Umbeðið skjal hefur svo sem fyrr greinir að geyma andmæli sem var komið á framfæri við meðferð umræddrar deiliskipulagstillögu, sbr. til hliðsjónar 41. gr. skipulagslaga og grein 5.6.2 í skipulags­reglugerð, nr. 90/2013. Umbeðið skjal er þannig hluti af fyrrgreindu stjórnsýslumáli, sem kærandi var aðili að, og fer því um rétt hans til aðgangs að skjalinu eftir ákvæðum stjórnsýslulaga.
 
Eins og áður hefur verið rakið gilda upplýsingalög ekki um aðgang að upplýsingum samkvæmt stjórn­sýslulögum. Af þessu leiðir að ákvarðanir um aðgang að gögnum í slíkum tilvikum verða ekki bornar undir úrskurðarnefnd um upplýsingamál heldur ber að beita sérstakri kæruheimild í 2. mgr. 19. gr. stjórnsýslulaga. Samkvæmt þessu og öðru framangreindu fellur skjalið sem kæra í mál­inu varðar utan gildissviðs upplýsingalaga og verður kærunni því vísað frá úrskurðarnefnd um upp­lýsingamál.
 
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál vekur athygli á því að stjórnvaldsákvarðanir sem eru teknar á grund­velli skipulagslaga sæta kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála, sbr. 1. mgr. 52. gr. laganna. Synjun Mýrdalshrepps um að veita kæranda aðgang að umbeðnu skjali verður því að mati nefndarinnar borin undir úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála, sbr. fyrrgreinda 2. mgr. 19. gr. stjórnsýslulaga. 
 

Úrskurðarorð

Kæru […], dags. 30. janúar 2026, er vísað frá úrskurðarnefnd um upplýsinga­mál.
 
 
 
 
Trausti Fannar Valsson, formaður
Hafsteinn Þór Hauksson
Sigríður Árnadóttir