Mál nr. 162/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 162/2026

Mánudaginn 15. júní 2026

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 26. febrúar 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 25. febrúar 2026, um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til hennar.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 18. apríl 2024 og var umsóknin samþykkt 10. maí 2024. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 25. febrúar 2026, var kæranda tilkynnt að greiðslur atvinnuleysisbóta til hennar hefðu verið stöðvaðar á grundvelli 1. mgr. 58. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar með vísan til þess að hún hefði hafnað þátttöku í vinnumarkaðsúrræði.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 26. febrúar 2026. Með bréfi, dags. 5. mars 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 8. apríl 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 9. apríl 2026. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að kærandi hafi hafið störf hjá fyrrum vinnuveitanda sínum í 25% starfshlutfalli þann 22. desember 2025. Kæranda hafi verið ljóst að sem atvinnulaus einstaklingur bæri henni skylda til að taka við hvaða starfi sem byðist og hafi hún því ekki hafnað starfinu. Kærandi hafi tilkynnt Vinnumálastofnun um að hún hefði tekið starfinu.

Þann 30. desember 2026 hafi kærandi fengið boð í viðtal. Kærandi hafi þurft að vinna á sama tíma og viðtalið hafi átt að fara fram og því tilkynnt Vinnumálastofnun strax um þá stöðu. Stofnunin hafi sýnt þessu skilning og óskað eftir vinnuskipulagi hennar. Vinnuveitandi kæranda hafi útbúið skriflega staðfestingu sem staðfesti að vinnutími kæranda sé óreglulegur. Skriflega staðfestingin hafi verið samþykkt af Vinnumálastofnun án athugasemda.

Annað viðtal hafi verið boðað þann 21. janúar 2026. Þann dag hafi farið fram mikilvægur vinnufundur á vinnustað kæranda og hafi vinnuveitandi hennar ekki leyft henni að yfirgefa vinnustaðinn á þeim tíma sem að viðtalið hafi átt að fara fram. Kærandi hafi tilkynnt fjarveru sína strax til stofnunarinnar og vinnuveitandi hennar hafi gefið út aðra skriflega staðfestingu. Þrátt fyrir að kærandi hafi skilað inn þessari skriflegu staðfestingu hafi fjarvera hennar ekki verið metin gild.

Þann 27. janúar 2026 hafi kærandi mætt á boðaðan fund. Í kjölfarið hafi hún fengið nýja boðun fyrir 4. febrúar 2026. Kærandi hafi ekki getað mætt vegna starfsskyldna og vegna þess að vinnuveitandi hennar hafi ekki leyft henni að yfirgefa vinnustaðinn. Kærandi hafi tilkynnt um þetta strax og vinnuveitandinn hafi gefið út enn eina staðfestinguna. Stofnunin hafi ekki tekið tillit til þeirra skýringa og kæranda verið beitt viðurlögum.

Kærandi hafi aftur verið boðuð á fund þann 16. febrúar 2026 sem hún hafi mætt á. Málið hafi ekki snúist um að hún hafi ekki viljað mæta á fundina heldur að hún hafi ekki getað mætt vegna vinnu. Hún hafi ekki fundið fyrir neinum skilning af hálfu stofnunarinnar varðandi það.

Kærandi taki fram að fundirnir sem hún hafi mætt á hafi fyrst og fremst verið upplýsandi og snúist meðal annars um tillögur að námskeiðum og gerð ferilskrár. Kærandi hafi þegar lokið námskeiði þar sem hún hafi útbúið umsóknargögn á faglegan hátt, þar á meðal ferilskrá, en það námskeið hafi Vinnumálastofnun skipulagt fyrir um sex mánuðum síðan. Efni þessara funda hafi því hvorki veitt henni nýja hæfni né raunverulegan stuðning. Kærandi hafi upplifað að megintilgangur fundanna hafi verið að staðfesta mætingu hennar fremur en að veita raunverulega aðstoð við virkni en hún sé þegar virk, enda í starfi.

Kærandi ítreki að hún hafi starfað í góðri trú, uppfyllt skyldu sína og tekið starfi í samræmi við kröfur Vinnumálastofnunar. Jafnframt hafi hún alltaf lagt sig alla fram um að halda sambandi við stofnunina og ávallt upplýstu um ástæður fjarveru sinnar.

Kærandi hafi upplifað árekstur á milli skyldu hennar gagnvart vinnuveitanda og skyldu til að mæta hjá stofnuninni. Endurtekin boð og sífelld þörf á að útskýra fjarveru hennar hafi verið íþyngjandi fyrir vinnuveitanda hennar og skapað raunverulega hættu á að hún myndi missa starfið sem hafi átt að verða fullt starf yfir vertíðina.

Allt þetta ástandi hafi haft mjög neikvæð áhrif á andlegu heilsu kæranda. Vegna alvarlegra einkenna þunglyndis hafi hún þann 19. febrúar 2026 neyðst til að leita læknisaðstoðar og fengið tveggja mánaða veikindavottorð. Kærandi hafi upplýsti stofnunina um afskráningu sína. Afskráningin hafi ekki farið strax fram vegna þess að kærandi hafi verið að bíða eftir svari við fyrri samskiptum sínum við stofnunina.

Kærandi sé ósammála hinni kærðu ákvörðun þar sem hún telji að það að hún hafi tekið starfi, eins og stofnunin hafi hvatt hana til, hefði ekki átt að leiða til viðurlaga þegar hún hafi upplýst stofnunina um ástæður fjarveru og lagt fram viðeigandi gögn því til staðfestingar.

Kærandi óski þess að málið verði endurskoðað og að viðurlögin verði felld niður.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi síðast sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 18. apríl 2024. Með erindi, dags. 10. maí 2024, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hennar hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Fyrir liggur að kærandi hafi ekki mætt á boðaðan upplýsingafund þann 21. janúar 2026 og hafi ekki tilkynnt um forföll til stofnunarinnar. Boðun á þann fund hafi verið send þann 20. janúar 2026 á „Mínar síður“ kæranda, með tilkynningu á uppgefið netfang X og með smáskilaboðum í farsímanúmerið X. Samkvæmt skráningu Vinnumálastofnunar hafi smáskilaboðin borist í símtæki kæranda þann 20. janúar 2026, klukkan 08:12.

Kærandi hafi verið boðuð á annan fund sem hafi farið fram hjá Vinnumálastofnun þann 4. febrúar 2026. Boðunin hafi verið send þann 3. febrúar 2026 á „Mínar síður“ kæranda, með tilkynningu á uppgefið netfang X og með smáskilaboðum í farsímanúmerið X. Samkvæmt skráningu Vinnumálastofnunar hafi smáskilaboðin borist í símtæki kæranda þann 3. febrúar 2026, klukkan 09:39. Kæranda hafi verið bent á að um skyldumætingu væri að ræða og öll forföll þyrfti að boða án ástæðulausrar tafar. Forföll bæri að tilkynna í gegnum „Mínar síður“ atvinnuleitanda á vefsvæði Vinnumálastofnunar, vmst.is. Athygli kæranda hafi verið vakin á því að ótilkynnt forföll kynnu að leiða til stöðvunar greiðslna eftir viðeigandi ákvæðum laganna.

Kærandi hafi ekki mætt á boðaðan upplýsingafund en tilkynning um forföll hafi borist samdægurs frá kæranda þar sem eftirfarandi hafi komið fram:

„Dear Sir or Madam, I am writing in response to a notification I received about a meeting scheduled for tomorrow. I would like to kindly inform you that I already participated in such a meeting on January 27th. The content of the message, location, and time are identical to the previous one, so I suspect there may have been a mistake. I would also like to inform you that I will not be able to participate in tomorrow´s meeting again, as I will still be at work at the indicated time and have no opportunity to leave early. I would be grateful for your review of this situation and feedback.“

Kæranda hafi verið svarað af hálfu ráðgjafa Vinnumálastofnunar þann 4. febrúar 2026. Svar ráðgjafa hafi verið eftirfarandi:

„Dear Jobseeker,

If you could not attend the meeting you had been invited to, we kindly ask you to upload a letter of explanations through „My pages“/„Submit a document“ („Mínar síður“/„Skila gögnum“/„Skýringarbréf“. In the letter, please explain thoroughly the reasons for your absence and provide attachments to confirm your claims, if needed.

The Payment Office will go over your explanations and assess if they justify absence on the meeting. It is in your interest to provide all the details needed (for example work hours in your part-time job, time of your appointments/courses, etc.)

The meeting on 04.02.2026 was not the same as the one on 27.01.2026 and you were not invited by mistake – therefore more detailed explanations are needed.

Kind regards,

Counsellors at VMST in X.“

Með erindi, dags. 4. febrúar 2026, hafi verið óskað eftir skriflegum skýringum kæranda á ástæðum þess að hún hafi ekki mætt á boðaðan upplýsingafund hjá Vinnumálastofnun þann 21. janúar 2026. Áréttað hafi verið að ef kærandi hefði hafnað þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum án gildra ástæðna gæti hún þurft að sæta biðtíma eftir greiðslu atvinnuleysisbóta. Kæranda hafi verið veittur sjö virkra daga frestur til að koma að skýringum sínum. Skriflegar skýringar hafi borist samdægurs frá kæranda þar sem kærandi hafi sagst ekki hafa getað mætt á boðaðan upplýsingafund sökum þess að hún hafi verið upptekin í hlutastarfi. Kærandi hafi bent á að hún hafi boðað forföll. Þann 19. febrúar 2026 hafi borist læknisvottorð frá kæranda þar sem fram komi að hún væri óvinnufær með öllu frá 19. febrúar til 19. apríl 2026 sökum alvarlegra geðlægðarlota án geðrofseinkenna.

Fyrir liggi að kærandi hafi verið í 25% hlutastarfi hjá B samhliða greiðslum atvinnuleysisbóta. Þann 20. febrúar 2026 hafi borist staðfesting frá atvinnurekanda kæranda, B, þar sem fram hafi komið að kærandi sinni starfi sínu með óreglulegum hætti. Kærandi hafi verið við vinnu þann 4. febrúar 2026 til klukkan 13:00 og hafi því ekki getað mætt á boðaðan upplýsingafund.

Með erindi, dags. 20. janúar 2026, hafi kærandi verið upplýst um að greiðslur atvinnuleysisbóta hefðu verið stöðvaðar þar sem ekki hafi legið fyrir gildar skýringar á fjarveru á boðaðan upplýsingafund þann 4. febrúar 2026. Ákvörðun þessi hafi verið tekin á grundvelli 58. gr., sbr. 1. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 26. febrúar 2026. Þær skýringar sem kærandi hafi áður veitt stofnuninni á fjarveru sinni á boðað vinnumarkaðsúrræði samhliða kæru séu efnislega þær sömu og hafi legið fyrir við vinnslu hinnar kærðu ákvörðunar.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar að stöðva greiðslu atvinnuleysistrygginga til kæranda þar sem hún hafi hafnað að mæta á boðaðan upplýsingafund sem haldin hafi verið hjá Vinnumálastofnun þann 4. febrúar 2026.

Á meðal skilyrða fyrir greiðslu atvinnuleysistrygginga sé að viðkomandi sé í virkri atvinnuleit, sbr. a. lið 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Samkvæmt [h.] lið 1. mgr. 14. gr. felist virk atvinnuleit meðal annars í því að hafa vilja og getu til að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum er standi til boða. Í 13. gr. laga nr. 55/2006 um vinnumarkaðsaðgerðir komi einnig fram skylda þess sem teljist tryggður samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar til að taka þátt í vinnumarkaðsúrræðum sem Vinnumálastofnun ákveði.

Ákvæði 13. gr. sé svohljóðandi:

„Atvinnuleitandi skal fylgja eftir áætlun um atvinnuleit og þátttöku í viðeigandi vinnumarkaðsúrræðum skv. 11. gr. og gera það sem í hans valdi stendur til að bæta vinnufærni sína til þess að verða virkur þátttakandi á vinnumarkaði. Þar á meðal skal atvinnuleitandi ávallt mæta í viðtöl til ráðgjafa Vinnumálastofnunar skv. 14. gr. og taka þátt í þeim vinnumarkaðsúrræðum er standa honum til boða. Atvinnuleitandi skal jafnframt tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti án ástæðulausrar tafar.“

Á grundvelli 7. mgr. 9. gr. laga um atvinnuleysistryggingar beri atvinnuleitendum að hafa reglulegt samband við Vinnumálastofnun eftir nánara fyrirkomulagi sem stofnunin ákveði. Í tilfelli kæranda hafi hún verið boðuð til viðtals hjá stofnuninni, en samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laganna sé Vinnumálastofnun heimilt að boða atvinnuleitendur til stofnunarinnar með sannanlegum hætti, meðal annars til að kanna hvort þeir séu í virkri atvinnuleit hér á landi og hvort breytingar hafi orðið á högum þeirra sem kunni að hafa áhrif á rétt þeirra til greiðslna atvinnuleysisbóta að öðru leyti. Atvinnuleitendur skuli þá vera reiðubúnir að mæta til stofnunarinnar með mjög skömmum fyrirvara. Ákvæði 3. mgr. 13. gr. hafi komið inn í lög um atvinnuleysistryggingar með 4. gr. laga nr. 134/2009, en í athugasemdum með 4. gr. segi að gert sé ráð fyrir að stofnunin geti boðað atvinnuleitanda með allt að sólarhringsfyrirvara á þá skrifstofu sína sem næst sé lögheimili viðkomandi.

Í 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar segi svo:

„Sá sem hafnar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í a.m.k. fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. Hið sama gildir þegar hinn tryggði mætir ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma skv. 6. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr.“

Í 2. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar segi jafnframt:

„Hinn tryggði skal uppfylla skilyrði laga þessara á viðurlagatímanum skv. 1. mgr. Hafni hann aftur að taka þátt í vinnumarkaðsaðgerðum á þeim tíma getur komið til ítrekunaráhrifa skv. 61. gr.“

Sá sem hafi sætt viðurlögum skv. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar á sama tímabili skv. 29. gr. laganna skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VIII. kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum sbr. 1. mgr. 61. gr. laganna.

Í 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar segir:

„Endurtaki atvik sig sem lýst er í 1. málsl. 1. mgr. á sama tímabili skv. 29. gr. skal hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.“

Fyrir liggi að kærandi hafi hvorki mætt á boðaðan upplýsingafund sem haldin hafi verið hjá Vinnumálastofnun þann 21. janúar né þann 4. febrúar 2026. Fyrir liggi að kærandi hafi boðaða forföll þar sem hún hafi sagst ekki geta mætt þar sem hún hafi verið upptekin við vinnu í hlutastarfi sínu hjá B.

Að mati Vinnumálastofnunar geti framangreindar skýringar kæranda ekki talist gildar í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar. Í því samhengi bendi Vinnumálastofnun á að kærandi hafi verið skráð í 25% hlutastarf samhliða því að vera í virkri atvinnuleit. Þótt starfshlutfall kæranda gefi til kynna að hún starfi að jafnaði um tvo tíma á dag í hlutastarfi sínu hafi kærandi ekki getað mætt á fund stofnunarinnar. Í ljósi þeirrar ríku skyldu sem hvíli á atvinnuleitendum til þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum sé það mat Vinnumálastofnunar að kærandi hafi brugðist skyldum sínum samkvæmt 13. gr. laga um vinnumarkaðsúrræði, 7. mgr. 9. gr. laga um atvinnuleysistryggingar og 3. mgr. 13. gr. sömu laga.

Þann 13. nóvember 2025 hafi kærandi sætt niðurfellingar bótaréttar í tvo mánuði þar sem hún hafi ekki tilkynnt um veikindi sín og þann 19. febrúar 2026 hafi hún sætt niðurfellingu bótaréttar í þrjá mánuði vegna fjarveru á boðaðan upplýsingafund sem haldin hafi verið hjá Vinnumálastofnun þann 21. janúar 2026.

Þegar kærandi hafi ekki mætt á fund stofnunarinnar þann 4. febrúar 2026 hafi því verið um niðurfellingu bótaréttar í þriðja sinn að ræða, sbr. 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Samkvæmt ákvæðinu skuli sá sem þurfi að sæta biðtíma eða viðurlögum í þriðja sinn ekki að eiga rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfylli skilyrði 31. gr. laganna.

Í samræmi við framangreint geti kærandi ekki átt rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en hún hafi starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í a.m.k. 24 mánuði frá því hún fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur.

Með vísan til framangreindra sjónarmiða sé það afstaða Vinnumálastofnunar að rétt hafi verið staðið í máli kæranda og að hún skuli sæta niðurfellingu bótaréttar á grundvelli 1. mgr. 58. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til kæranda á grundvelli 1. mgr. 58. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 58. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því ef þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum er hafnað. Segir þar í 1. mgr. að sá sem hafnar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í að minnsta kosti fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur, skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt VII. kafla laganna fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila. Hið sama gildi þegar hinn tryggði mæti ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma samkvæmt 6. mgr. 9. gr., nú 7. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr. laganna.

Í athugasemdum greinargerðar við frumvarp það er varð að lögum nr. 54/2006 segir meðal annars um 1. mgr. 58. gr. að ekki séu tilgreindar sérstakar vinnumarkaðsaðgerðir sem geti valdið því að hinn tryggði þurfi að sæta viðurlögum samkvæmt ákvæðinu heldur eigi það við um allar aðgerðir sem hinum tryggða sé boðið að taka þátt í til að auka líkur sínar á að fá vinnu við hæfi. Gert sé ráð fyrir að Vinnumálastofnun annist skipulag vinnumarkaðsaðgerða og að hinir tryggðu njóti faglegrar ráðgjafar sérfræðinga stofnunarinnar. Þannig megi ætla að þeim sem eru tryggðir innan atvinnuleysistryggingakerfisins verði boðin þátttaka í vinnumarkaðsúrræðum við hæfi en litið sé svo á að þeim sé skylt að taka þátt í slíkum úrræðum. Bregðist hinn tryggði þessum skyldum sínum leiði það til viðurlaga í formi biðtíma eftir atvinnuleysisbótum.

Í athugasemdum greinargerðar við frumvarp það er varð að lögum nr. 134/2009, um breytingu á lögum nr. 54/2006, segir meðal annars um viðurlög við því að virða ekki boðun Vinnumálastofnunar:

„Í ljósi þess að mikilvægt er að Vinnumálastofnun geti haldið reglulegu sambandi við þá sem fá greiddar atvinnuleysisbætur, ekki síst til að geta fylgst með gangi atvinnuleitar og hvort stofnunin þurfi að koma að frekari stuðningi við viðkomandi, er lagt til að það kunni að varða viðurlögum á grundvelli laganna í þeim tilvikum er atvinnuleitendur virða ekki boðun stofnunarinnar skv. 1. gr. frumvarps þessa. Á þetta ekki síst við þegar fá störf eru í boði og auknar líkur eru á að atvinnuleitin dragist á langinn. Jafnframt er lagt til að sama gildi þegar atvinnuleitendur eru boðaðir til stofnunarinnar í því skyni að kanna hvort sá hinn sami uppfylli enn skilyrði laganna, sbr. 4. og 6. gr. frumvarps þessa. Er því gert ráð fyrir að sömu viðurlög komi til og eiga við þegar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum er hafnað.“

Í 7. mgr. 9. gr. kemur fram að sá sem telst tryggður á grundvelli laganna skuli eftir að umsókn hans hafi verið samþykkt og á þeim tíma sem hann fái greiddar atvinnuleysisbætur eða sæti biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum hafa reglulegt samband við Vinnumálastofnun eftir nánara fyrirkomulagi sem stofnunin ákveði. Þegar Vinnumálastofnun upplýsi umsækjanda um að stofnunin hafi samþykkt umsókn um atvinnuleysisbætur skuli hún jafnframt upplýsa hlutaðeigandi um með hvaða hætti stofnunin muni koma upplýsingum eða öðrum boðum til hans meðan á atvinnuleit hans standi. Komi Vinnumálastofnun upplýsingum eða boðum til umsækjanda með þeim hætti sem stofnunin hafi tiltekið við hlutaðeigandi teljast upplýsingarnar eða boðin hafa borist með sannanlegum hætti.

Þá segir í 3. mgr. 13. gr. laga nr. 54/2006 að Vinnumálastofnun sé heimilt að boða þann tryggða til stofnunarinnar með sannanlegum hætti á þeim tíma sem hann fái greiddar atvinnuleysisbætur eða sæti biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum, meðal annars til að kanna hvort breytingar hafi orðið á högum hans sem kunni að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögunum. Hinn tryggði skuli þá vera reiðubúinn að mæta til stofnunarinnar með mjög skömmum fyrirvara.

Kærandi var þann 20. janúar 2026 boðuð á upplýsingafund sem fara átti fram daginn eftir á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar. Kærandi hvorki mætti né boðaði forföll. Kærandi var þann 3. febrúar 2026 aftur boðuð í viðtal sem fara átti fram þann 4. febrúar 2026. Kæranda var greint frá því að um skyldumætingu væri að ræða og að öll forföll bæri að tilkynna án tafar á „Mínum síðum“ Vinnumálastofnunar. Athygli kæranda var vakin á því að ótilkynnt forföll eða forföll án gildrar ástæðu gætu valdið stöðvun greiðslna atvinnuleysisbóta. Boðunin var send kæranda með sannanlegum hætti, þ.e. með tilkynningu á „Mínar síður“, í skráð tölvupóstfang og í farsíma. Kærandi mætti ekki í viðtalið en boðaði forföll samdægurs og kvaðst vera upptekin í vinnu. Hún hefði engin tök á því að hætta snemma til að ná fundinum. Fyrir úrskurðarnefndinni hefur kærandi veitt samskonar skýringar.

Í 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 kemur skýrt fram að sá sem hafni þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum skuli sæta viðurlögum á grundvelli ákvæðisins og hið sama gildi þegar hinn tryggði mæti ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma. Af gögnum málsins má ráða að kæranda hafi mátt vera fullljóst að henni bæri að mæta bæði í boðað viðtal og að forföll gætu leitt til greiðslustöðvunar. Að mati úrskurðarnefndar velferðarmála hefur kærandi ekki fært fram viðunandi skýringar sem réttlæta fjarveru í boðað viðtal.

Í 1. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um ítrekunaráhrif fyrri viðurlagaákvarðana. Ákvæðið er svohljóðandi:

„Sá sem hefur sætt viðurlögum skv. 57.–59. gr. eða biðtíma skv. 54. eða 55. gr. og eitthvert þeirra tilvika sem þar greinir á sér stað að nýju á sama tímabili skv. 29. gr. skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum frá þeim degi er ákvörðun Vinnumálastofnunar um ítrekunaráhrif liggur fyrir enda hafi hann fengið greiddar atvinnuleysisbætur skemur en samtals 24 mánuði á sama tímabili skv. 29. gr. Hafi hinn tryggði fengið greiddar atvinnuleysisbætur í samtals 24 mánuði eða lengur á sama tímabili skv. 29. gr. þegar atvik sem lýst er í 1. málsl. á sér stað skal hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.“

Þá segir í 4. mgr. 61. gr. að ef atvik sem lýst sé í 1. málsl. 1. mgr. endurtaki sig á sama tímabili samkvæmt 29. gr. skuli hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.

Samkvæmt 29. gr. laga nr. 54/2006 getur sá sem telst tryggður samkvæmt lögunum átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samfellt í 30 mánuði frá þeim degi er Vinnumálastofnun tók við umsókn hans um atvinnuleysisbætur, nema annað leiði af lögunum. Biðtími eftir greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt X. kafla telst hluti tímabilsins sem og sá tími er viðurlög samkvæmt XI. kafla standa yfir. Í 31. gr. laga nr. 54/2006 kemur fram að nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist þegar hinn tryggði sækir að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur.

Samkvæmt gögnum sætti kærandi niðurfellingu bótaréttar á grundvelli 58. gr. laga nr. 54/2006 þann 13. nóvember 2025 og aftur þann 19. febrúar 2026. Þar sem um sama bótatímabil er að ræða, sbr. 29. gr. laganna, kemur með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 25. febrúar 2026, til ítrekunaráhrifa samkvæmt 4. mgr. 61. gr. laganna og á kærandi því ekki rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hún uppfyllir skilyrði 31. gr. laganna, þ.e. eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hún fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. Hin kærða ákvörðun er því staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 25. febrúar 2026, um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til A, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir